Interakcje / Alfuzosyna / Alfuzosyna i amiodaron
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Łącz oba leki tylko po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka oraz z kontrolą odstępu QT.
Nie przerywaj żadnego leku sam, wstawaj powoli, przyjmuj alfuzosynę wieczorem i poinformuj lekarza o obu lekach, żeby mógł sprawdzić EKG.
Niekorzystna interakcjaAlfuzosyna+ AmiodaronŁącz oba leki tylko po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka oraz z kontrolą odstępu QT.Nie przerywaj żadnego leku sam, wstawaj powoli, przyjmuj alfuzosynę wieczorem i poinformuj lekarza o obu lekach, żeby mógł sprawdzić EKG.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przerywaj żadnego leku sam, wstawaj powoli, przyjmuj alfuzosynę wieczorem i poinformuj lekarza o obu lekach, żeby mógł sprawdzić EKG.
Amiodaron i alfuzosyna mogą razem zaburzać rytm serca. Amiodaron może też wzmacniać działanie alfuzosyny, przez co ciśnienie może mocniej spadać, zwłaszcza przy wstawaniu. Lekarz może zlecić EKG i badanie potasu, żeby bezpiecznie prowadzić leczenie. Ta zależność może się utrzymywać nawet kilka miesięcy po odstawieniu amiodaronu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy przy wstawaniu
- bardzo wolne tętno
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Łącz oba leki tylko po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka oraz z kontrolą odstępu QT[1]. Przed włączeniem alfuzosyny wykonaj EKG i wyrównaj stężenie potasu i magnezu, bo hipokaliemia zwiększa ryzyko torsade de pointes[1]. Unikaj dokładania kolejnych leków wydłużających QT i leków obniżających potas. Rozpoczynaj alfuzosynę wieczorem i obserwuj ciśnienie w pozycji stojącej. U pacjenta z wydłużonym QTc lub istotną bradykardią rozważ lek na objawy przerostu prostaty o mniejszym ryzyku. Te same zasady stosuj przez kilka miesięcy po odstawieniu amiodaronu[1].
Skutek kliniczny
Możliwe wydłużenie QTc i zaburzenia rytmu typu torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii lub bradykardii. Możliwe nasilone niedociśnienie ortostatyczne z zawrotami głowy, omdleniami i upadkami, szczególnie na początku leczenia alfuzosyną i u osób starszych.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Amiodaron łączony z lekami o znanym działaniu wydłużającym QT zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu typu torsade de pointes[1]. Amiodaron i jego metabolit hamują CYP3A4[1], a inhibitory CYP3A4 zwiększają stężenie alfuzosyny we krwi[2]. Amiodaron jest inhibitorem słabszym niż ketokonazol czy rytonawir, ale może nasilać działanie alfuzosyny, w tym niedociśnienie ortostatyczne. Dodatkowo bradykardia wywołana amiodaronem zmniejsza możliwość kompensacji spadku ciśnienia po alfa-adrenolityku. Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może się utrzymywać nawet kilka miesięcy po jego odstawieniu[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Alfuzosyna: substrat CYP3A4[4]
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2B6[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C8[5], umiarkowany inhibitor CYP2C9[3], słaby inhibitor CYP2D6[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OCT2[5], inhibitor P-gp[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i po kilku dniach łączenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- częstość rytmu serca
- zawroty głowy, omdlenia, upadki
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylniedroga podania · amiodaron | ryzyko rośnie | Amiodaron podawany dożylnie częściej wywołuje niedociśnienie i bradykardię, co sumuje się z działaniem alfuzosyny. Wymagane monitorowanie EKG i ciśnienia, a podanie alfuzosyny warto odroczyć do stabilizacji hemodynamicznej. |
| Alfuzosyna włączana po odstawieniu amiodaronukolejność włączenia · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może występować nawet kilka miesięcy po jego odstawieniu. Przy włączaniu alfuzosyny w tym okresie stosuj te same zasady kontroli EKG i ciśnienia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alfuzostad 10 mg 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alfuzostad-10-mg-100163489/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alfuzostad 10 mg. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alfuzostad-10-mg-100163489/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaAlfuzosynaa alkoholZaleca się ograniczyć alkohol albo go unikać w trakcie leczenia alfuzosyną, zwłaszcza w okresie rozpoczynania terapii i po zmianie dawki.Ogranicz alkohol lub go unikaj, a po jego wypiciu wstawaj powoli i nie prowadź auta, jeśli kręci Ci się w głowie.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Ogranicz alkohol lub go unikaj, a po jego wypiciu wstawaj powoli i nie prowadź auta, jeśli kręci Ci się w głowie.
Alfuzosyna może obniżać ciśnienie, szczególnie gdy szybko wstajesz. Alkohol też może powodować zawroty głowy i uczucie osłabienia, więc razem mogą działać mocniej. Nie jest to połączenie zakazane, ale lepiej pić jak najmniej albo wcale.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- ciemnienie przed oczami
- silne osłabienie
- omdlenie lub upadek
- kołatanie serca
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleca się ograniczyć alkohol albo go unikać w trakcie leczenia alfuzosyną, zwłaszcza w okresie rozpoczynania terapii i po zmianie dawki. Jeśli pacjent pije, powinien robić to w niewielkich ilościach, nie łączyć alkoholu z dawką przyjętą tuż wcześniej i wstawać powoli.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie zawrotów głowy, uczucia osłabienia, spadku ciśnienia przy wstawaniu i omdleń. Ryzyko upadku jest największe u osób starszych.
Mechanizm
Alfuzosyna blokuje receptory α1-adrenergiczne i może obniżać ciśnienie tętnicze oraz wywoływać niedociśnienie ortostatyczne. ChPL wymienia stany związane z niedociśnieniem ortostatycznym wśród przeciwwskazań i ostrzega przed nasileniem niedociśnienia przy lekach hipotensyjnych[1]. Alkohol rozszerza naczynia i działa ośrodkowo uspokajająco, więc może dodawać się do tego działania. Jest to wniosek z farmakologii i przeglądu piśmiennictwa, a nie z badań klinicznych nad tym połączeniem.
Metabolizm i transportery
- Alfuzosyna: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- objawy niedociśnienia ortostatycznego (zawroty głowy przy wstawaniu, ciemnienie przed oczami)
- ciśnienie tętnicze, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków hipotensyjnych lub azotanów
- upadki i omdlenia u osób starszych
Kiedy ocena się zmienia
| Osoba starszawiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych niedociśnienie ortostatyczne częściej prowadzi do upadków, więc zalecenie unikania alkoholu powinno być wyraźniejsze. |
| Duża jednorazowa ilość alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większa ilość alkoholu wypita jednorazowo zwiększa ryzyko zawrotów głowy i spadku ciśnienia. Rozważ jednoznaczne zalecenie unikania alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alfuzostad 10 mg 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alfuzostad-10-mg-100163489/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alfuzostad 10 mg. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alfuzostad-10-mg-100163489/
Niekorzystna interakcjaAmiodarona alkoholNależy poinformować pacjenta o konieczności ograniczenia picia alkoholu przez cały okres leczenia amiodaronem.Ogranicz alkohol w czasie leczenia amiodaronem i przez kilka miesięcy po jego odstawieniu, a jeśli pijesz regularnie lub dużo, porozmawiaj o tym z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Ogranicz alkohol w czasie leczenia amiodaronem i przez kilka miesięcy po jego odstawieniu, a jeśli pijesz regularnie lub dużo, porozmawiaj o tym z lekarzem.
Amiodaron jest lekiem na zaburzenia rytmu serca, który u części osób może uszkadzać wątrobę. Alkohol również obciąża wątrobę, a picie większych ilości może sprzyjać zaburzeniom rytmu serca. Nie opisano groźnych reakcji po alkoholu u osób przyjmujących ten lek, ale zaleca się ograniczenie picia przez cały czas leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, zasłabnięcie lub omdlenie
- bardzo wolne bicie serca
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból lub uczucie ucisku pod prawym łukiem żebrowym
- nietypowe, nasilone zmęczenie lub nudności
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy poinformować pacjenta o konieczności ograniczenia picia alkoholu przez cały okres leczenia amiodaronem[1]. U osób pijących regularnie lub nadmiernie warto zalecić unikanie alkoholu, kontrolować próby wątrobowe oraz stężenie potasu i magnezu, a przy objawach uszkodzenia wątroby lub zaburzeń rytmu skierować pacjenta do lekarza. Ze względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu ostrożność warto zachować także przez kilka miesięcy po zakończeniu leczenia.
Skutek kliniczny
Najważniejszym możliwym skutkiem jest nasilenie uszkodzenia wątroby, od wzrostu aktywności aminotransferaz do zapalenia wątroby i marskości przy długotrwałym leczeniu i regularnym piciu. Intensywne picie może sprzyjać zaburzeniom elektrolitowym i zaburzeniom rytmu serca, które u chorego leczonego z powodu arytmii mają szczególne znaczenie kliniczne. Nie opisano w literaturze nasilenia działań niepożądanych amiodaronu po alkoholu, więc ryzyko ocenia się na podstawie przesłanek farmakologicznych[1].
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy głównie wątroby oraz układu bodźcoprzewodzącego serca. Amiodaron może uszkadzać wątrobę, a obraz histologiczny tego uszkodzenia może przypominać pseudoalkoholowe zapalenie wątroby i obejmować marskość[1]. Alkohol również działa hepatotoksycznie, dlatego przy regularnym lub nadmiernym piciu można spodziewać się sumowania obciążenia wątroby. Alkohol, zwłaszcza pity w dużych ilościach, sprzyja hipokaliemii i hipomagnezemii oraz może wyzwalać zaburzenia rytmu serca, co u pacjenta leczonego amiodaronem zwiększa teoretyczne ryzyko wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. ChPL amiodaronu w postaci chlorowodorku nie wymienia alkoholu, natomiast ChPL innego produktu amiodaronu zaleca informowanie pacjentów o ograniczaniu picia alkoholu podczas leczenia, choć zaznacza, że w literaturze nie ma doniesień o nasileniu działań niepożądanych po alkoholu[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) i inne próby wątrobowe
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- EKG z oceną odstępu QT i częstości rytmu
- objawy kliniczne uszkodzenia wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Picie regularne, nadmierne lub jednorazowo dużych ilościilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Przy regularnym lub nadmiernym piciu rośnie ryzyko sumowania hepatotoksyczności oraz hipokaliemii i hipomagnezemii sprzyjających arytmiom, dlatego zamiast ograniczenia należy zalecić unikanie alkoholu i kontrolę prób wątrobowych oraz elektrolitów. |
| Choroba wątroby lub uzależnienie od alkoholu w wywiadziewiek · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z chorobą wątroby lub uzależnieniem od alkoholu ryzyko uszkodzenia wątroby podczas leczenia amiodaronem jest większe i wymaga ścisłej kontroli prób wątrobowych oraz konsultacji lekarskiej. |
| Leczenie długotrwałe oraz kilka miesięcy po odstawieniuczas leczenia · alkohol | inne zalecenie | Amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania, dlatego zalecenie ograniczenia alkoholu i czujność wobec objawów uszkodzenia wątroby obowiązują także przez kilka miesięcy po zakończeniu leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 57
Połączenie przeciwwskazaneAmiodaron+ EscytalopramNie należy łączyć escytalopramu z amiodaronem, ponieważ ChPL escytalopramu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie zaczynaj brać escytalopramu razem z amiodaronem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek, a jeśli już przyjmujesz oba, nie odstawiaj ich samodzielnie, tylko zapytaj lekarza o dalsze postępowanie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać escytalopramu razem z amiodaronem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek, a jeśli już przyjmujesz oba, nie odstawiaj ich samodzielnie, tylko zapytaj lekarza o dalsze postępowanie.
Amiodaron i escytalopram mogą zaburzać rytm serca, a razem ten wpływ się sumuje. Może to wywołać groźną arytmię, która objawia się kołataniem serca, zawrotami głowy lub omdleniem. Tych leków nie łączy się ze sobą. Amiodaron działa jeszcze przez kilka miesięcy po odstawieniu, więc ostrożność obowiązuje także po zakończeniu jego przyjmowania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć escytalopramu z amiodaronem, ponieważ ChPL escytalopramu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT[1][2][3]. U pacjenta leczonego amiodaronem, który wymaga leczenia przeciwdepresyjnego, należy wybrać lek o mniejszym wpływie na QT w porozumieniu z kardiologiem i lekarzem prowadzącym leczenie psychiatryczne. Jeśli w wyjątkowej sytuacji lekarz uzna połączenie za niezbędne, ChPL amiodaronu wymaga indywidualnej oceny ryzyka i korzyści oraz monitorowania odstępu QT[4]. Należy wtedy zapobiegać hipokaliemii i uzupełniać niedobory potasu[4]. Przed włączeniem escytalopramu po odstawieniu amiodaronu trzeba pamiętać, że jego działanie utrzymuje się przez wiele miesięcy.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko istotnego wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii, bradykardii i chorobach serca. ChPL amiodaronu podaje, że z powodu jego długiego okresu półtrwania interakcje mogą występować nawet po kilku miesiącach od zakończenia leczenia[4].
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działania na repolaryzację komór mogą się sumować. ChPL escytalopramu wskazuje, że nie badano go z innymi lekami wydłużającymi QT i nie można wykluczyć działania addytywnego, dlatego takie połączenia, w tym z lekami przeciwarytmicznymi klasy III, są przeciwwskazane[1]. Amiodaron jest lekiem przeciwarytmicznym klasy III, a jego ChPL wymaga szczególnej oceny ryzyka i korzyści oraz monitorowania QT przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT[4]. Dodatkowo amiodaron i jego metabolit hamują CYP3A4 i CYP2D6[4], które w mniejszym stopniu uczestniczą w metabolizmie escytalopramu obok głównego szlaku CYP2C19[1]. Może to nieznacznie zwiększać ekspozycję na escytalopram i dodatkowo nasilać jego wpływ na QT.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Amiodaron – inhibitor CYP2C19[5], escytalopram – wrażliwy substrat CYP2C19[6]
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP2D6[7], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6]
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP3A4[7], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2B6[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C8[5], umiarkowany inhibitor CYP2C9[7], słaby inhibitor CYP2D6[7], słaby inhibitor CYP3A4[7], inhibitor OCT2[5], inhibitor P-gp[7], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Escytalopram: słaby inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2D6[7], wrażliwy substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca w kierunku bradykardii
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawieniaodstep · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcje mogą występować nawet po kilku miesiącach od zakończenia leczenia. Przed włączeniem escytalopramu po niedawnym odstawieniu amiodaronu należy ocenić QTc w EKG i stężenie elektrolitów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pralex 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pralex-100274250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symescital 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symescital-100286246/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ AmiodaronNie należy łączyć cytalopramu z amiodaronem, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT.Nie zaczynaj brać cytalopramu, jeśli przyjmujesz lub niedawno przyjmowałeś amiodaron, i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku przeciwdepresyjnego, ale nie odstawiaj amiodaronu na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać cytalopramu, jeśli przyjmujesz lub niedawno przyjmowałeś amiodaron, i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku przeciwdepresyjnego, ale nie odstawiaj amiodaronu na własną rękę.
Cytalopram i amiodaron wpływają na pracę serca w podobny sposób, a razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu. Tych leków nie wolno łączyć. Amiodaron długo utrzymuje się w organizmie, więc ryzyko trwa nawet kilka miesięcy po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie należy łączyć cytalopramu z amiodaronem, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT.[1][2] Jeśli pacjent leczony amiodaronem wymaga leczenia przeciwdepresyjnego, lekarz powinien wybrać lek o mniejszym wpływie na odstęp QT, najlepiej po konsultacji z kardiologiem. Amiodaron w swoim ChPL wymaga, aby łączenie z lekami wydłużającymi odstęp QT opierało się na indywidualnej ocenie ryzyka i korzyści oraz monitorowaniu odstępu QT.[3] Jeśli połączenie jest już stosowane, pacjent powinien pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu wykonania EKG i zmiany leczenia, bez samodzielnego odstawiania amiodaronu. Należy zapobiegać hipokaliemii i uzupełniać niedobór potasu.[3] Przy planowaniu włączenia cytalopramu trzeba pamiętać, że interakcja może utrzymywać się kilka miesięcy po odstawieniu amiodaronu.[3]
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko istotnego wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, który może prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. ChPL amiodaronu podaje, że z powodu długiego okresu półtrwania interakcje mogą występować nawet kilka miesięcy po zakończeniu leczenia amiodaronem.[3] Ryzyko rośnie przy hipokaliemii i hipomagnezemii, ponieważ wtedy zwiększa się ryzyko złośliwych arytmii.[4]
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. ChPL cytalopramu wskazuje, że nie można wykluczyć efektu addytywnego z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT, i wymienia wśród nich leki przeciwarytmiczne klasy III, do których należy amiodaron.[4] Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują między innymi CYP3A4 i CYP2D6, co może dodatkowo zwiększać ekspozycję na substraty tych izoenzymów.[3] Cytalopram jest częściowo metabolizowany przez te szlaki, więc umiarkowany wzrost jego stężenia jest możliwy, choć jego znaczenie kliniczne nie zostało określone.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Amiodaron – inhibitor CYP2C19[5], cytalopram – substrat CYP2C19[6]
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP2D6[7], cytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6]
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP3A4[7], cytalopram – substrat CYP3A4[6]
- Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[6], słaby inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2D6[6], substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2B6[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C8[5], umiarkowany inhibitor CYP2C9[7], słaby inhibitor CYP2D6[7], słaby inhibitor CYP3A4[7], inhibitor OCT2[5], inhibitor P-gp[7], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może występować nawet kilka miesięcy po zakończeniu jego stosowania, dlatego włączenie cytalopramu w tym okresie wymaga konsultacji z lekarzem i kontroli EKG. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Aurex 20 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aurex-20-100122504/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir)+ Alfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i alfa-adrenolityku urologicznego należy unikać tego połączenia albo, gdy jest konieczne, wybrać lek o najmniejszym ryzyku i ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze.Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i lek na prostatę z grupy alfa-blokerów, nie zaczynaj ani nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, a gdy już je bierzesz razem, wstawaj powoli i zgłoś lekarzowi zawroty głowy lub omdlenie.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i lek na prostatę z grupy alfa-blokerów, nie zaczynaj ani nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, a gdy już je bierzesz razem, wstawaj powoli i zgłoś lekarzowi zawroty głowy lub omdlenie.
Niektóre leki na HIV, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu leków na prostatę, takich jak alfuzosyna, sylodosyna czy tamsulosyna. Lek na prostatę gromadzi się wtedy we krwi i działa silniej niż powinien. Może to mocno obniżyć ciśnienie, zwłaszcza przy wstawaniu, i grozić zawrotami głowy, omdleniem lub upadkiem. Terazosyna jest wyjątkiem, bo organizm usuwa ją inną drogą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub pociemnienie przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- silne osłabienie i senność
- bolesny wzwód trwający kilka godzin
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i alfa-adrenolityku urologicznego należy unikać tego połączenia albo, gdy jest konieczne, wybrać lek o najmniejszym ryzyku i ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze. Alfuzosyna jest przeciwwskazana z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z rytonawirem i inhibitorami proteazy wzmacnianymi rytonawirem. Nie należy jej z nimi łączyć. Sylodosyny nie zaleca się łączyć z silnymi inhibitorami CYP3A4. Tamsulosynę można rozważyć tylko ostrożnie, w najniższej dawce, z oceną ciśnienia w pozycji stojącej po rozpoczęciu leczenia. Jeśli pacjent wymaga alfa-adrenolityku, rozsądną opcją jest terazosyna z miareczkowaniem dawki od najniższej. Można też zamiast niego zastosować inhibitor 5-alfa-reduktazy. Gdy zmiana leczenia przeciwwirusowego jest możliwa, warto rozważyć schemat bez inhibitora proteazy i bez wzmacniacza farmakokinetycznego.
Skutek kliniczny
Większe stężenie alfa-adrenolityku nasila jego działanie rozszerzające naczynia. Może to dać hipotonię ortostatyczną, zawroty głowy, omdlenia i upadki, a także tachykardię odruchową. Alfuzosyna wydłuża odstęp QT zależnie od stężenia. To ryzyko sumuje się z działaniem sakwinawiru i rytonawiru, które same wydłużają QT. Najsilniejszy wzrost stężeń dotyczy alfuzosyny i sylodosyny. Przy tamsulosynie wzrost jest mniejszy, ale nadal może mieć znaczenie kliniczne.
Mechanizm
Inhibitory proteazy, zwłaszcza wzmacniane rytonawirem, są silnymi inhibitorami CYP3A4. Dotyczy to też leków, które podaje się zawsze z rytonawirem, jak darunawir, typranawir czy sakwinawir. Alfuzosyna, sylodosyna i tamsulosyna są w dużej mierze metabolizowane przez CYP3A4. Gdy ten szlak zostaje zahamowany, ich stężenie we krwi wyraźnie rośnie i utrzymuje się dłużej. W przypadku sylodosyny dochodzi jeszcze hamowanie glikoproteiny P. Mechanizm jest wspólny dla całej grupy inhibitorów proteazy. W grupie alfa-adrenolityków dotyczy alfuzosyny, sylodosyny i tamsulosyny, ale nie terazosyny.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, szczególnie w pierwszych dniach połączenia
- objawy hipotonii ortostatycznej: zawroty głowy, omdlenia, upadki
- częstość akcji serca
- EKG z oceną odstępu QT przy połączeniu z sakwinawirem lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia QT
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hipotonia ortostatyczna częściej prowadzi do upadków i złamań. Nasilenie działania alfa-adrenolityku jest u nich szczególnie niebezpieczne, więc należy unikać połączenia lub stosować najniższe dawki z kontrolą ciśnienia w pozycji stojącej. |
| Inhibitor proteazy dołączony do stałego leczenia alfa-adrenolitykiemkolejność włączenia · inhibitory proteazy | inne zalecenie | Gdy inhibitor proteazy, zwłaszcza wzmacniany rytonawirem, dołącza się do wcześniej dobrze tolerowanego alfa-adrenolityku, stężenie alfa-adrenolityku rośnie w ciągu kilku dni. Należy wtedy odstawić alfuzosynę lub sylodosynę i zamienić je na lek bez tej interakcji. Przy tamsulosynie trzeba rozważyć zmniejszenie dawki i kontrolować ciśnienie w pierwszych dniach. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Krka 200 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atazanavir-krka-100402296/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Accord 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atazanavir-accord-100399016/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Krka 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/darunavir-krka-100401954/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Omnic Ocas 0,4 0,4 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/omnic-ocas-0-4-100136340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tanyz 0,4 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tanyz-100158198/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Silodosin Recordati 4 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/silodosin-recordati-100416861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Urorec 4 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/urorec-100074739/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaPołączenia leku immunosupresyjnego z tej grupy z amiodaronem lub dronedaronem należy unikać, a gdy jest niezbędne, stosować je wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarskim.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność z tej grupy razem z amiodaronem lub dronedaronem, nie zmieniaj leczenia na własną rękę i upewnij się, że twój lekarz wie o obu lekach i zleca regularne badania.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność z tej grupy razem z amiodaronem lub dronedaronem, nie zmieniaj leczenia na własną rękę i upewnij się, że twój lekarz wie o obu lekach i zleca regularne badania.
Niektóre leki obniżające odporność, na przykład fingolimod, ozanimod czy ponesimod, mogą razem z amiodaronem lub dronedaronem zbyt mocno zwolnić pracę serca i zaburzyć jego rytm. Inne, na przykład leflunomid i teriflunomid, razem z tymi lekami mogą obciążać wątrobę. Wiele leków z tej grupy, takich jak natalizumab czy mykofenolan mofetyl, nie wchodzi w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Zawroty głowy lub omdlenie
- Bardzo wolne albo nierówne bicie serca
- Kołatanie serca lub ból w klatce piersiowej
- Nietypowe zmęczenie lub duszność
- Zażółcenie skóry lub białek oczu
- Ciemny mocz lub jasny stolec
- Ból pod prawym łukiem żebrowym, nudności lub utrata apetytu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia leku immunosupresyjnego z tej grupy z amiodaronem lub dronedaronem należy unikać, a gdy jest niezbędne, stosować je wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarskim. Nie należy rozpoczynać leczenia fingolimodem, ozanimodem ani ponesimodem u pacjenta przyjmującego lek przeciwarytmiczny klasy III bez konsultacji kardiologicznej, a jeśli połączenie zostaje utrzymane, pierwszą dawkę podaje się z wydłużoną obserwacją i całodobowym monitorowaniem EKG. Przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tolebrutynibie należy rozważyć inny lek immunomodulujący lub przeciwarytmiczny, a przy kontynuacji często kontrolować próby wątrobowe. Po odstawieniu amiodaronu ryzyko utrzymuje się przez miesiące, a po odstawieniu leflunomidu lub teriflunomidu można zastosować procedurę przyspieszonej eliminacji.
Skutek kliniczny
Przy połączeniu z modulatorami receptorów S1P możliwa jest istotna bradykardia, blok przedsionkowo komorowy, wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu typu torsade de pointes, z omdleniem włącznie[1]. Przy połączeniu z leflunomidem, teriflunomidem lub tolebrutynibem rośnie ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, od wzrostu aktywności aminotransferaz do ciężkiego zapalenia wątroby.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy A i dotyczy dwóch podgrup. Modulatory receptorów S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zwalniają rytm serca i spowalniają przewodzenie przedsionkowo komorowe, zwłaszcza na początku leczenia, a amiodaron i dronedaron działają w tym samym kierunku i dodatkowo wydłużają odstęp QT, co daje addycję efektów farmakodynamicznych[2]. Leflunomid i teriflunomid są hepatotoksyczne, podobnie jak amiodaron i dronedaron, więc ich połączenie sumuje ryzyko uszkodzenia wątroby, a wszystkie te leki wolno się eliminują, przez co ryzyko utrzymuje się długo po odstawieniu. Tolebrutynib łączy oba problemy w mniejszym stopniu – jest hepatotoksyczny i metabolizowany głównie przez CYP3A4, który dronedaron i amiodaron hamują, co może zwiększać jego stężenie. Po stronie grupy B mechanizm jest wspólny dla amiodaronu i dronedaronu.
Monitorować
- EKG z oceną częstości rytmu, odstępu PQ i QTc przed włączeniem i po włączeniu leku
- Całodobowe monitorowanie EKG po pierwszej dawce modulatora receptorów S1P
- Tętno i ciśnienie tętnicze
- Aktywność ALT i AST oraz stężenie bilirubiny
- Stężenie potasu i magnezu w surowicy
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie fingolimodu, ozanimodu lub ponesimodu u pacjenta już leczonego amiodaronem lub dronedaronemkolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Największe zwolnienie rytmu serca po modulatorach receptorów S1P występuje w pierwszych godzinach po pierwszej dawce oraz po wznowieniu leczenia po przerwie, dlatego ten moment wymaga konsultacji kardiologicznej i wydłużonego monitorowania EKG. |
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron eliminuje się bardzo wolno, więc interakcja może wystąpić nawet przy włączeniu leku z grupy A wiele tygodni lub miesięcy po jego odstawieniu i należy postępować tak, jakby pacjent nadal go przyjmował. |
| Do zakończenia eliminacji leflunomidu lub teriflunomiduodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Aktywny metabolit leflunomidu, czyli teriflunomid, utrzymuje się w organizmie długo po odstawieniu, dlatego przed włączeniem amiodaronu lub dronedaronu warto rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji i kontrolę prób wątrobowych. |
Źródła
- Limmroth V, Ziemssen T, Lang M, Richter S, Wagner B, Haas J, et al. Electrocardiographic assessments and cardiac events after fingolimod first dose - a comprehensive monitoring study. BMC Neurol. 2017;17(1):11. doi: 10.1186/s12883-016-0789-7. PMID: 28100182.
- DiMarco JP, O'Connor P, Cohen JA, Reder AT, Zhang-Auberson L, Tang D, et al. First-dose effects of fingolimod: Pooled safety data from three phase 3 studies. Mult Scler Relat Disord. 2014;3(5):629-38. doi: 10.1016/j.msard.2014.05.005. PMID: 26265275.
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaJednoczesnego stosowania leku przeciwarytmicznego klasy III i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać, a gdy nie ma alternatywy, wymaga ono kontroli EKG i elektrolitów.Jeśli przyjmujesz lek na arytmię z tej grupy, nie zaczynaj leczenia lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na arytmię z tej grupy, nie zaczynaj leczenia lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.
Leki na arytmię, takie jak amiodaron i dronedaron, mogą działać niebezpiecznie silnie, gdy przyjmujesz je razem z lekami przeciwgrzybiczymi z grupy triazoli, np. flukonazolem, itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem. Lek przeciwgrzybiczy spowalnia usuwanie leku na arytmię z organizmu, a oba leki mogą dodatkowo zaburzać pracę serca. Może to wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Amiodaron działa jeszcze długo po odstawieniu, więc ryzyko dotyczy także osób, które przestały go brać w ostatnich miesiącach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie bliskiego omdlenia
- omdlenie lub utrata przytomności
- duszność lub obrzęki nóg
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania leku przeciwarytmicznego klasy III i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać, a gdy nie ma alternatywy, wymaga ono kontroli EKG i elektrolitów. Połączenie dronedaronu z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL dronedaronu z powodu silnego hamowania CYP3A4, a z flukonazolem należy go unikać ze względu na sumowanie wydłużenia QT. U pacjenta leczonego dronedaronem w razie konieczności leczenia triazolem należy rozważyć odstawienie dronedaronu albo wybór leku przeciwgrzybiczego spoza triazoli, np. echinokandyny. Przy amiodaronie preferowane jest leczenie przeciwgrzybicze bez triazoli, a jeśli triazol jest niezbędny, należy wykonać EKG przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia, wyrównać potas i magnez oraz odstawić inne leki wydłużające QT[1]. Izawukonazol nie wydłuża QT, ale także zwiększa stężenie obu leków klasy III, więc wymaga ostrożności i kontroli EKG. Ze względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu interakcja może wystąpić także przez wiele tygodni po jego odstawieniu.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to znaczne wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu typu torsade de pointes, które mogą prowadzić do migotania komór i nagłego zgonu. Możliwe są też ciężka bradykardia i zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Przy dronedaronie wzrost stężenia nasila ponadto ryzyko niewydolności serca i uszkodzenia wątroby, a przy amiodaronie ryzyko działań niepożądanych zależnych od stężenia. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie strukturalnej serca, w podeszłym wieku i u kobiet.
Mechanizm
Amiodaron i dronedaron są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a triazole hamują ten enzym. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4, a flukonazol umiarkowanym, którego działanie hamujące rośnie z dawką. Zahamowanie metabolizmu zwiększa ekspozycję na lek przeciwarytmiczny, co nasila jego działanie na repolaryzację, przewodzenie i rytm zatokowy. Dodatkowo flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol samodzielnie wydłużają odstęp QT, więc dochodzi do sumowania działania farmakodynamicznego. Mechanizm dotyczy obu leków z grupy A i czterech triazoli, odmiennie zachowuje się tylko izawukonazol, który skraca odstęp QT.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem triazolu i regularnie w trakcie leczenia
- tętno i przewodzenie przedsionkowo-komorowe (bradykardia, bloki)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- aktywność aminotransferaz i bilirubina
- objawy niewydolności serca u pacjentów leczonych dronedaronem
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron i jego aktywny metabolit mają bardzo długi okres półtrwania, dlatego interakcja z triazolem może wystąpić przez wiele tygodni lub miesięcy po odstawieniu amiodaronu. W tym okresie przed włączeniem triazolu należy wykonać EKG i postępować jak przy jednoczesnym stosowaniu. |
| Jednorazowa dawka flukonazoluczas leczenia · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa dawka flukonazolu stosowana w kandydozie pochwy powoduje krótsze i słabsze hamowanie CYP3A4 niż leczenie wielodniowe. Ryzyko jest mniejsze, ale u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia QT nadal potrzebna jest ostrożność i konsultacja z lekarzem. |
| Miejscowo na skórę lub błony śluzowedroga podania · triazole | interakcja nie dotyczy | Triazole i inne azole stosowane wyłącznie miejscowo nie osiągają stężeń ogólnoustrojowych istotnych dla tej interakcji. |
| Kilka dni do kilku tygodni od odstawienia triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 utrzymuje się po odstawieniu triazolu, najdłużej po itrakonazolu, pozakonazolu i izawukonazolu. Włączenie dronedaronu lub amiodaronu bezpośrednio po zakończeniu leczenia triazolem wymaga zachowania odstępu albo kontroli EKG. |
Źródła
- Shah PJ, Sundareshan V, Miller B, Bergman SJ. Micafungin and a case of polymorphic ventricular tachycardia. J Clin Pharm Ther. 2016;41(3):362-364. doi: 10.1111/jcpt.12386. PMID: 27121696.
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaLeku z grupy aminochinolin nie łączy się z lekiem przeciwarytmicznym klasy III z powodu ryzyka groźnych komorowych zaburzeń rytmu.Nie przyjmuj leku z grupy aminochinolin razem z lekiem na arytmię z klasy III, chyba że lekarz świadomie to zalecił, i zawsze powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach na serce, także tych odstawionych w ostatnich miesiącach.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku z grupy aminochinolin razem z lekiem na arytmię z klasy III, chyba że lekarz świadomie to zalecił, i zawsze powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach na serce, także tych odstawionych w ostatnich miesiącach.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane w chorobach reumatycznych i w malarii, mogą zaburzać pracę serca. Amiodaron i dronedaron, czyli leki na zaburzenia rytmu serca, działają na serce podobnie. Przyjmowane razem mogą wywołać groźną, zagrażającą życiu arytmię. Amiodaron działa w organizmie jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu, więc ryzyko może utrzymywać się długo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne, nieregularne lub bardzo szybkie bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- bardzo wolne bicie serca
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Leku z grupy aminochinolin nie łączy się z lekiem przeciwarytmicznym klasy III z powodu ryzyka groźnych komorowych zaburzeń rytmu. Dronedaronu nie stosuje się z lekami mogącymi wywołać torsade de pointes, a do tej grupy należą chlorochina i hydroksychlorochina. Amiodaronu również nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT o udokumentowanym ryzyku arytmii. Jeśli leczenie aminochinoliną jest konieczne, należy w porozumieniu z kardiologiem rozważyć zmianę leku przeciwarytmicznego albo wybrać inną terapię choroby podstawowej. Po odstawieniu amiodaronu interakcja może utrzymywać się nawet przez kilka miesięcy, a po odstawieniu chlorochiny lub hydroksychlorochiny przez wiele tygodni. W wyjątkowej sytuacji, gdy specjalista uzna połączenie za niezbędne, wymagane jest wyjściowe EKG z oceną QTc, wyrównanie potasu i magnezu oraz kontrola EKG w trakcie leczenia, a przy QTc powyżej 500 ms lub wydłużeniu o ponad 60 ms od wartości wyjściowej jeden z leków należy odstawić.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi addycyjnym wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko narasta przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, w starszym wieku i u kobiet. Aminochinoliny mogą też dodatkowo nasilać zaburzenia przewodzenia, w tym bloki przedsionkowo-komorowe, oraz kardiomiopatię przy długotrwałym stosowaniu.
Mechanizm
Główny mechanizm jest wspólny dla całej klasy i polega na sumowaniu się działania wydłużającego odstęp QT. Hydroksychlorochina i chlorochina blokują kanały potasowe hERG i wydłużają repolaryzację komór. Amiodaron i dronedaron działają w ten sam sposób, bo blokada prądu potasowego jest podstawą ich działania przeciwarytmicznego. Mechanizm farmakokinetyczny ma znaczenie drugorzędne. Amiodaron i dronedaron hamują CYP3A4 i CYP2D6, a dronedaron także glikoproteinę P, co może nieco zwiększać stężenie aminochinolin metabolizowanych częściowo przez CYP3A4, CYP2D6 i CYP2C8. Wszystkie cztery leki mają bardzo długi okres półtrwania i duże objętości dystrybucji, przez co ryzyko utrzymuje się długo po odstawieniu jednego z nich.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
- objawy omdleń, kołatania serca i zawrotów głowy
- inne przyjmowane leki wydłużające odstęp QT
- funkcja nerek i wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Amiodaron odstawiony w ostatnich miesiącachkolejność włączenia · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może wystąpić także po jego odstawieniu, dlatego przed włączeniem aminochinoliny należy uwzględnić leczenie amiodaronem w ostatnich miesiącach i wykonać EKG. |
| Dawki lecznicze stosowane w malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wysokie dawki nasycające chlorochiny lub hydroksychlorochiny, stosowane w leczeniu malarii, silniej wydłużają odstęp QT niż dawki podtrzymujące w chorobach reumatycznych. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i upośledzona funkcja nerek, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²aminochinoliny | ryzyko rośnie | Chlorochina i hydroksychlorochina są częściowo wydalane przez nerki, więc przy ciężkiej niewydolności nerek kumulują się i silniej wydłużają odstęp QT. |
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaBenzamidów nie należy łączyć z lekami przeciwarytmicznymi klasy III, ponieważ to połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca.Nie przyjmuj leku z grupy benzamidów razem z lekiem przeciwarytmicznym klasy III i jeśli masz przepisane oba, od razu skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku z grupy benzamidów razem z lekiem przeciwarytmicznym klasy III i jeśli masz przepisane oba, od razu skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Leki takie jak amisulpryd, sulpiryd i tiapryd oraz leki na zaburzenia rytmu serca, takie jak amiodaron i dronedaron, wpływają na pracę serca w podobny sposób. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne, nieregularne bicie serca, które może prowadzić do omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Amiodaron działa jeszcze przez wiele miesięcy po jego odstawieniu, więc ryzyko utrzymuje się także po zakończeniu leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- silne zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- bardzo wolne bicie serca
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Benzamidów nie należy łączyć z lekami przeciwarytmicznymi klasy III, ponieważ to połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca. Jeśli pacjent przyjmuje amiodaron lub dronedaron, zamiast amisulprydu, sulpirydu lub tiaprydu należy wybrać lek o innym mechanizmie lub o małym wpływie na odstęp QT. Po odstawieniu amiodaronu jego działanie utrzymuje się przez wiele tygodni, a nawet miesięcy, dlatego włączenie benzamidu w tym okresie nadal wiąże się z ryzykiem. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz po ocenie EKG, a leczenie prowadzi się pod kontrolą odstępu QTc oraz stężenia potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Połączenie może prowadzić do znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe u osób z bradykardią, hipokaliemią, hipomagnezemią, chorobą serca, wrodzonym zespołem długiego QT oraz u osób starszych.
Mechanizm
Benzamidy i leki przeciwarytmiczne klasy III niezależnie od siebie wydłużają odstęp QT. Benzamidy blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym, a amiodaron i dronedaron hamują repolaryzację, co jest istotą ich działania przeciwarytmicznego. Efekty te sumują się i zwiększają ryzyko częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Ryzyko dodatkowo zwiększa bradykardia wywoływana przez leki klasy III. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Benzamidy są wydalane głównie przez nerki w postaci niezmienionej i w niewielkim stopniu metabolizowane, dlatego interakcja farmakokinetyczna nie odgrywa tu istotnej roli.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- częstość rytmu serca (bradykardia)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- czynność nerek (eGFR)
- objawy omdleń, kołatania serca i zawrotów głowy
Kiedy ocena się zmienia
| Benzamid włączany w ciągu kilku miesięcy po odstawieniu amiodaronukolejność włączenia · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania i kumuluje się w tkankach, dlatego jego wpływ na odstęp QT utrzymuje się przez wiele tygodni lub miesięcy po odstawieniu. Włączenie benzamidu w tym okresie wymaga traktowania pacjenta tak, jakby nadal przyjmował amiodaron, i kontroli EKG. |
| eGFR ≤ 60benzamidy | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Przy upośledzonej czynności nerek ich stężenie rośnie, co nasila wydłużenie odstępu QT i zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, bradykardia, zaburzenia elektrolitowe i pogorszona czynność nerek, co zwiększa ryzyko arytmii przy łączeniu leków wydłużających odstęp QT. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron)+ Makrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania leku przeciwarytmicznego klasy III i makrolidu, a przy potrzebie antybiotykoterapii wybrać antybiotyk z innej grupy, który nie wydłuża odstępu QT.Nie przyjmuj tego antybiotyku razem z lekiem na rytm serca bez wyraźnej decyzji lekarza i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz albo niedawno brałeś amiodaron lub dronedaron.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tego antybiotyku razem z lekiem na rytm serca bez wyraźnej decyzji lekarza i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz albo niedawno brałeś amiodaron lub dronedaron.
Leki na zaburzenia rytmu serca takie jak amiodaron i dronedaron oraz antybiotyki z grupy makrolidów, na przykład azytromycyna i klarytromycyna, mogą razem groźnie zaburzyć pracę serca. Takie połączenie może wywołać bardzo szybkie i nieregularne bicie serca, omdlenie, a nawet zatrzymanie krążenia. Klarytromycyna dodatkowo zwiększa ilość leku na serce w organizmie. Amiodaron działa jeszcze długo po odstawieniu, więc ryzyko dotyczy też osób, które niedawno go przestały brać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub bardzo szybkie, nieregularne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie lub utrata przytomności
- bardzo wolne bicie serca i duże osłabienie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania leku przeciwarytmicznego klasy III i makrolidu, a przy potrzebie antybiotykoterapii wybrać antybiotyk z innej grupy, który nie wydłuża odstępu QT. Połączenie dronedaronu z klarytromycyną jest przeciwwskazane w ChPL dronedaronu ze względu na silne hamowanie CYP3A4, a ChPL dronedaronu przeciwwskazuje też leki wywołujące torsade de pointes, w tym niektóre makrolidy. ChPL amiodaronu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków mogących wywoływać torsade de pointes, w tym spiramycyny podawanej dożylnie. Jeśli makrolid jest jedyną rozsądną opcją, na przykład azytromycyna u pacjenta leczonego amiodaronem, decyzję podejmuje lekarz po ocenie ryzyka, a leczenie prowadzi się przy wykonanym wcześniej EKG, wyrównanych elektrolitach i kontroli EKG w trakcie terapii. Należy pamiętać, że amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania, więc interakcja może wystąpić także wiele tygodni po jego odstawieniu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Przy skojarzeniu z klarytromycyną dochodzi do wzrostu stężenia leku przeciwarytmicznego, co nasila bradykardię, zaburzenia przewodzenia i działania niepożądane dronedaronu oraz amiodaronu. Ryzyko jest większe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, u kobiet i u osób starszych.
Mechanizm
Amiodaron i dronedaron blokują kanały potasowe w sercu i wydłużają repolaryzację komór, czyli odstęp QT. Makrolidy również wydłużają odstęp QT, więc ich działanie sumuje się z działaniem leku przeciwarytmicznego. Dotyczy to wszystkich makrolidów z listy, choć siła tego efektu jest różna. Klarytromycyna jest dodatkowo silnym inhibitorem CYP3A4 i glikoproteiny P, przez co znacznie zwiększa stężenie dronedaronu i podnosi stężenie amiodaronu. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej. Azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują CYP3A4, więc u nich dominuje składowa farmakodynamiczna. Dronedaron i amiodaron hamują glikoproteinę P, co może nieznacznie zwiększać ekspozycję na niektóre makrolidy.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem makrolidu i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- czynność nerek i wątroby u pacjentów z ich niewydolnością
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Ze względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu i jego metabolitu interakcja z makrolidem może wystąpić jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu leku, dlatego zalecenia stosuje się także u pacjentów, którzy niedawno zakończyli leczenie amiodaronem. |
| Dożylnadroga podania · makrolidy | ryzyko rośnie | Dożylne podanie makrolidu wiąże się z szybkim osiągnięciem wysokich stężeń i większym ryzykiem wydłużenia QT oraz torsade de pointes, dlatego przy tej drodze podania skojarzenia należy bezwzględnie unikać. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują zaburzenia elektrolitowe, choroby serca, osłabiona czynność nerek i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym połączeniu. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.