Interakcje / Alkaloidy sporyszu / Alkaloidy sporyszu i inhibitory prolaktyny
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Należy unikać jednoczesnego stosowania ergolinowego inhibitora prolaktyny i alkaloidu sporyszu.
Nie łącz leku obniżającego prolaktynę z lekiem na migrenę z grupy alkaloidów sporyszu bez zgody lekarza i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek na ból głowy.
Interakcja klasy Inhibitory prolaktyny + alkaloidy sporyszu
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Inhibitory prolaktyny
- kabergolina, bromokryptyna, chinagolid
- Alkaloidy sporyszu
- dihydroergotamina
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- chinagolid – Chinagolid nie jest pochodną sporyszu (nie ma budowy ergolinowej). Nie działa na receptory serotoninowe i adrenergiczne naczyń tak jak kabergolina i bromokryptyna, dlatego nie sumuje działania obkurczającego naczynia ani działania włóknotwórczego z dihydroergotaminą. Pozostaje jedynie ogólne addycyjne działanie dopaminergiczne (nudności, spadki ciśnienia), które nie uzasadnia unikania połączenia.
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Inhibitory prolaktyny (np. kabergolina, bromokryptyna) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania ergolinowego inhibitora prolaktyny i alkaloidu sporyszu.Nie łącz leku obniżającego prolaktynę z lekiem na migrenę z grupy alkaloidów sporyszu bez zgody lekarza i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek na ból głowy.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie łącz leku obniżającego prolaktynę z lekiem na migrenę z grupy alkaloidów sporyszu bez zgody lekarza i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek na ból głowy.
Kabergolina i bromokryptyna, czyli leki obniżające prolaktynę lub hamujące laktację, oraz dihydroergotamina stosowana w migrenie pochodzą z tej samej rodziny leków. Razem mogą mocno obkurczać naczynia krwionośne, przez co do palców, serca albo mózgu dopływa za mało krwi. Przy długim łączeniu mogą też uszkadzać zastawki serca. Chinagolid należy do innej rodziny i to ryzyko go w praktyce nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade, sine albo bolesne palce rąk lub stóp
- drętwienie lub mrowienie rąk albo nóg
- ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej
- nagły, bardzo silny ból głowy
- zaburzenia mowy, widzenia albo osłabienie jednej strony ciała
- silne nudności i wymioty
- duszność, uporczywy kaszel lub obrzęki nóg przy dłuższym stosowaniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania ergolinowego inhibitora prolaktyny i alkaloidu sporyszu. Jeśli pacjent przyjmujący kabergolinę lub bromokryptynę potrzebuje leczenia napadu migreny, lepiej wybrać lek bez działania obkurczającego naczynia, na przykład niesteroidowy lek przeciwzapalny albo paracetamol. Gdy zahamowanie laktacji lub leczenie hiperprolaktynemii jest konieczne u osoby stosującej dihydroergotaminę, można rozważyć chinagolid. Jeżeli połączenia nie da się uniknąć, należy stosować najmniejsze skuteczne dawki, jak najkrócej, i kontrolować ciśnienie tętnicze oraz objawy niedokrwienia. Połączenia nie stosuje się w okresie poporodowym ani u pacjentów z chorobą wieńcową, niekontrolowanym nadciśnieniem lub chorobą naczyń obwodowych.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to skurcz naczyń z niedokrwieniem kończyn (zimne, blade lub sine palce, ból, drętwienie), bólem w klatce piersiowej, nagłym wzrostem ciśnienia albo objawami udaru. Nasilają się też nudności, wymioty i zawroty głowy. Przy długotrwałym łączeniu rośnie ryzyko zmian włóknistych, w tym wady zastawek serca. Ryzyko jest największe w okresie poporodowym, u osób z chorobą wieńcową, nadciśnieniem lub chorobą naczyń obwodowych.
Mechanizm
Kabergolina i bromokryptyna są pochodnymi sporyszu, podobnie jak dihydroergotamina. Oprócz pobudzania receptorów dopaminowych działają na receptory serotoninowe (w tym 5-HT2B) i alfa-adrenergiczne w ścianie naczyń. Przy jednoczesnym stosowaniu ich działanie obkurczające naczynia się sumuje, co zwiększa ryzyko skurczu naczyń obwodowych, wieńcowych i mózgowych (obraz zatrucia sporyszem). Przy dłuższym stosowaniu sumuje się też działanie włóknotwórcze, czyli ryzyko zwłóknienia zastawek serca, opłucnej i przestrzeni zaotrzewnowej. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej, bo żaden z tych leków nie hamuje w znaczący sposób metabolizmu drugiego.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- objawy niedokrwienia kończyn (ochłodzenie, bladość lub sinica palców, ból, drętwienie)
- ból w klatce piersiowej i objawy neurologiczne
- nasilenie nudności, wymiotów i zawrotów głowy
- przy dłuższym leczeniu objawy zwłóknienia (duszność, kaszel, obrzęki, ból w okolicy lędźwiowej) i ocena zastawek serca w badaniu echokardiograficznym
Kiedy ocena się zmienia
| Okres poporodowy (pierwsze tygodnie po porodzie)czas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | U kobiet po porodzie, którym podaje się kabergolinę lub bromokryptynę w celu zahamowania laktacji, ryzyko skurczu naczyń wieńcowych i mózgowych, nadciśnienia i udaru jest największe. W tej grupie połączenia z alkaloidem sporyszu się nie stosuje. |
| Leczenie przewlekłe (wiele miesięcy)czas leczenia · inhibitory prolaktyny | ryzyko rośnie | Przy przewlekłym stosowaniu kabergoliny lub bromokryptyny, zwłaszcza w dużych dawkach stosowanych w chorobie Parkinsona, dołączenie alkaloidu sporyszu zwiększa ryzyko zwłóknienia zastawek serca, opłucnej i przestrzeni zaotrzewnowej. Wymaga to okresowej oceny echokardiograficznej i obserwacji objawów zwłóknienia. |
| Choroba wieńcowa, niekontrolowane nadciśnienie lub choroba naczyń obwodowychwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z chorobą wieńcową, niekontrolowanym nadciśnieniem, chorobą naczyń obwodowych lub objawem Raynauda sumowanie działania naczynioskurczowego może wywołać niedokrwienie narządowe. Połączenia nie należy stosować. |
Alkohol przy tych lekach
Alkaloidy sporyszu a alkohol: brak opisu w bazie.
Inhibitory prolaktyny a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 27
Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Tryptany (np. sumatryptan, eletryptan, almotryptan) klasaDihydroergotaminy i tryptanu nie należy stosować jednocześnie ani w odstępie krótszym niż 24 godziny.Nie przyjmuj dihydroergotaminy i leku z grupy tryptanów razem ani w odstępie krótszym niż doba, a jeśli pierwszy lek nie pomógł, zapytaj farmaceutę o lek przeciwbólowy innej grupy.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj dihydroergotaminy i leku z grupy tryptanów razem ani w odstępie krótszym niż doba, a jeśli pierwszy lek nie pomógł, zapytaj farmaceutę o lek przeciwbólowy innej grupy.
Dihydroergotamina i tryptany, takie jak sumatryptan, zolmitryptan czy ryzatryptan, przerywają napad migreny, ale oba obkurczają naczynia krwionośne. Przyjęte razem lub w krótkim odstępie mogą zbyt mocno zwęzić naczynia serca, rąk, nóg lub jelit. Może to wywołać ból w klatce piersiowej, a nawet zawał. Lasmidytan nie obkurcza naczyń, ale też nie łącz go z dihydroergotaminą bez rozmowy z lekarzem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej
- duszność lub kołatanie serca
- zimne, blade lub sine palce rąk albo stóp, drętwienie
- silny ból brzucha
- nagłe zaburzenia mowy, widzenia albo osłabienie ręki lub nogi
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Dihydroergotaminy i tryptanu nie należy stosować jednocześnie ani w odstępie krótszym niż 24 godziny. Jeśli w danym napadzie migreny pacjent przyjął tryptan, dihydroergotaminę może zastosować dopiero po upływie co najmniej 24 godzin, i odwrotnie. Zasada dotyczy wszystkich tryptanów – sumatryptanu, eletryptanu, almotryptanu, zolmitryptanu i ryzatryptanu – oraz wszystkich postaci dihydroergotaminy. Lasmidytan nie obkurcza naczyń i nie jest objęty przeciwwskazaniem, ale jego łączenia z dihydroergotaminą nie badano, więc lepiej go z nią nie łączyć w tym samym napadzie. Gdy jeden lek nie przynosi ulgi, w tym samym napadzie lepiej sięgnąć po lek przeciwbólowy innej grupy niż po drugi lek naczynioskurczowy. Należy też ustalić z pacjentem, który z leków ma być lekiem pierwszego wyboru w napadzie, aby nie przyjmował obu na zmianę.
Skutek kliniczny
Jednoczesne lub zbyt bliskie w czasie przyjęcie dihydroergotaminy i tryptanu grozi nasilonym, przedłużonym skurczem naczyń. Może to wywołać niedokrwienie mięśnia sercowego z dławicą lub zawałem, wzrost ciśnienia tętniczego, niedokrwienie kończyn, jelit lub mózgu. Ryzyko jest największe u osób z chorobą wieńcową, nadciśnieniem, chorobą naczyń obwodowych lub licznymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego.
Mechanizm
Dihydroergotamina i tryptany pobudzają receptory serotoninowe 5-HT1B w ścianie naczyń, a dihydroergotamina działa dodatkowo na receptory alfa-adrenergiczne. Oba leki obkurczają tętnice, w tym wieńcowe i obwodowe, a ich działanie naczynioskurczowe sumuje się. Interakcja ma charakter wyłącznie farmakodynamiczny i nie zależy od metabolizmu, dlatego dotyczy wszystkich tryptanów niezależnie od ich szlaku przemian. Nie obejmuje lasmidytanu, który nie działa na receptory naczyniowe 5-HT1B.
Monitorować
- ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej, duszność
- ciśnienie tętnicze
- objawy niedokrwienia kończyn – zimne, blade lub sine palce, drętwienie, ból przy chodzeniu
- silny ból brzucha
- nowe objawy neurologiczne – zaburzenia mowy, widzenia, niedowład
- czas, jaki upłynął od ostatniej dawki leku z drugiej grupy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 hpacjent | ryzyko maleje | Zachowanie co najmniej 24-godzinnego odstępu między ostatnią dawką dihydroergotaminy a tryptanem, w obu kierunkach, pozwala stosować oba leki u tego samego pacjenta w różnych napadach migreny. |
| Każda (doustna, donosowa, pozajelitowa)droga podania · alkaloidy sporyszu | inne zalecenie | Przeciwwskazanie dotyczy każdej postaci dihydroergotaminy, w tym aerozolu do nosa i wstrzyknięć, bo lek działa ogólnoustrojowo niezależnie od drogi podania. |
Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Leki adrenergiczne i dopaminergiczne (np. noradrenalina, midodryna, efedryna) klasaDihydroergotaminy nie należy łączyć z sympatykomimetykami obkurczającymi naczynia.Nie łącz dihydroergotaminy z lekami podnoszącymi ciśnienie ani z lekami na przeziębienie i zatkany nos zawierającymi efedrynę lub fenylefrynę, a przed zakupem takiego leku zapytaj farmaceutę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz dihydroergotaminy z lekami podnoszącymi ciśnienie ani z lekami na przeziębienie i zatkany nos zawierającymi efedrynę lub fenylefrynę, a przed zakupem takiego leku zapytaj farmaceutę.
Dihydroergotamina obkurcza naczynia krwionośne. Podobnie działają leki podnoszące ciśnienie i udrażniające nos, takie jak midodryna, etylefryna, efedryna czy fenylefryna, także w lekach na przeziębienie. Razem mogą zbyt mocno zwęzić naczynia, przez co palce rąk i stóp stają się zimne i słabo ukrwione, a ciśnienie może gwałtownie wzrosnąć. To połączenie może być groźne dla zdrowia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade lub sine palce rąk albo stóp
- drętwienie, mrowienie lub ból kończyn
- ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy z bardzo wysokim ciśnieniem
- silny ból brzucha
- osłabienie lub zaburzenia mowy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Dihydroergotaminy nie należy łączyć z sympatykomimetykami obkurczającymi naczynia. Jeśli pacjent przyjmujący dihydroergotaminę wymaga noradrenaliny, adrenaliny, dopaminy w dużych dawkach lub fenylefryny we wlewie, należy odstawić dihydroergotaminę i ściśle monitorować ciśnienie oraz ukrwienie obwodowe, pamiętając, że jej działanie naczynioskurczowe utrzymuje się po odstawieniu. U pacjentów leczonych przewlekle midodryną, efedryną lub etylefryną dihydroergotaminy nie należy włączać, a w migrenie wybrać lek przeciwbólowy bez działania naczynioskurczowego. Adrenaliny w anafilaksji nie wolno wstrzymywać z powodu tej interakcji – po podaniu należy obserwować ciśnienie i ukrwienie kończyn. Dobutamina nie wymaga takich ograniczeń.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi nadmiernym skurczem naczyń obwodowych z niedokrwieniem kończyn, objawami zatrucia sporyszem, a w skrajnych przypadkach martwicą palców lub kończyn. Może wystąpić gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego, niedokrwienie mięśnia sercowego, jelit lub nerek. Ryzyko jest największe przy podawaniu amin presyjnych we wlewie dożylnym, u chorych we wstrząsie i z chorobami naczyń.
Mechanizm
Dihydroergotamina obkurcza naczynia przez pobudzanie receptorów serotoninowych 5-HT1B oraz częściowe pobudzanie receptorów alfa-adrenergicznych w ścianie naczyń, a jej działanie naczynioskurczowe utrzymuje się długo po odstawieniu leku. Sympatykomimetyki działające na receptory alfa-1 (noradrenalina, adrenalina, fenylefryna, midodryna, efedryna, etylefryna, dopamina w dużych dawkach) obkurczają naczynia tym samym szlakiem końcowym. Oba działania sumują się, a dihydroergotamina dodatkowo nasila odpowiedź naczyń na aminy presyjne. Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla całej klasy poza dobutaminą.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- ukrwienie, ocieplenie i zabarwienie palców rąk i stóp
- tętno na tętnicach obwodowych
- ból w klatce piersiowej i zmiany w EKG wskazujące na niedokrwienie
- ból brzucha jako objaw niedokrwienia jelit
- diureza
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnie we wlewie (noradrenalina, adrenalina, dopamina, fenylefryna)droga podania · leki adrenergiczne i dopaminergiczne | ryzyko rośnie | Wlew amin presyjnych u pacjenta po dihydroergotaminie niesie największe ryzyko ciężkiego niedokrwienia obwodowego i narządowego. Dihydroergotaminę należy odstawić, a ukrwienie kończyn i ciśnienie monitorować ściśle przez cały czas wlewu. |
| Dopamina w małej dawce dopaminergicznejdawka · leki adrenergiczne i dopaminergiczne | ryzyko maleje | W małych dawkach dopamina działa głównie na receptory dopaminowe i w niewielkim stopniu obkurcza naczynia, więc ryzyko jest mniejsze. Wraz ze zwiększaniem dawki rośnie działanie alfa-1 i ryzyko wraca, dlatego nadal trzeba monitorować ukrwienie kończyn. |
| Miejscowo (krople do oczu, adrenalina w znieczuleniu miejscowym)droga podania · leki adrenergiczne i dopaminergiczne | ryzyko maleje | Przy miejscowym podaniu fenylefryny do oka lub adrenaliny jako dodatku do znieczulenia miejscowego wchłanianie ogólnoustrojowe jest małe, ale nie zerowe. Należy stosować najmniejszą skuteczną ilość i obserwować pacjenta, a krople i aerozole do nosa traktować jak podanie ogólne ze względu na dobre wchłanianie z błony śluzowej. |
| Adrenalina w anafilaksjikolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | W anafilaksji adrenaliny nie wolno wstrzymywać z powodu przyjmowania dihydroergotaminy, bo korzyść ratująca życie przeważa nad ryzykiem. Po podaniu należy obserwować ciśnienie, ukrwienie kończyn i objawy niedokrwienia serca. |
Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaAlkaloidów sporyszu nie łączy się z inhibitorami proteazy, także wtedy, gdy inhibitor proteazy podaje się w małej dawce jako wzmacniacz.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie stosuj dihydroergotaminy i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny lek na migrenę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie stosuj dihydroergotaminy i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny lek na migrenę.
Leki na HIV z grupy inhibitorów proteazy, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, mocno spowalniają rozkład dihydroergotaminy w organizmie. Dihydroergotamina gromadzi się wtedy we krwi i może wywołać silny skurcz naczyń krwionośnych. Grozi to niedokrwieniem rąk, nóg, a nawet mózgu lub serca, co bywa groźne dla życia. Dotyczy to też rytonawiru w leku na COVID-19.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade lub sine palce rąk albo stóp
- drętwienie lub ból rąk albo nóg
- ból w klatce piersiowej
- silny ból brzucha
- zaburzenia mowy lub widzenia, osłabienie jednej strony ciała
- nudności i wymioty
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Alkaloidów sporyszu nie łączy się z inhibitorami proteazy, także wtedy, gdy inhibitor proteazy podaje się w małej dawce jako wzmacniacz. Połączenie jest przeciwwskazane w przypadku dihydroergotaminy i każdego z inhibitorów proteazy: darunawiru, atazanawiru, rytonawiru, fosamprenawiru, sakwinawiru i typranawiru. U pacjenta leczonego inhibitorem proteazy migrenę leczy się lekami bez wpływu na naczynia zależnego od CYP3A4, na przykład paracetamolem, lekiem z grupy NLPZ albo sumatryptanem. Jeśli pacjent wymaga alkaloidu sporyszu, a leczenie przeciwwirusowe można zmienić, lekarz prowadzący leczenie HIV może rozważyć schemat bez wzmacniacza, na przykład z dolutegrawirem lub raltegrawirem. Po odstawieniu rytonawiru hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez kilka dni, więc dihydroergotaminy nie włącza się od razu.
Skutek kliniczny
Grozi ostre zatrucie sporyszem (ergotyzm). Objawia się silnym skurczem naczyń obwodowych z niedokrwieniem kończyn, a także niedokrwieniem mózgu, jelit lub mięśnia sercowego. Opisano martwicę palców i kończyn, zakończoną amputacją, oraz zgony. Mogą wystąpić także nudności, wymioty i bóle mięśni.
Mechanizm
Inhibitory proteazy silnie hamują izoenzym CYP3A4, który odpowiada za metabolizm alkaloidów sporyszu. W efekcie stężenie dihydroergotaminy we krwi gwałtownie rośnie. Najsilniejszym inhibitorem jest rytonawir, ale w praktyce prawie wszystkie inhibitory proteazy podaje się razem z małą dawką rytonawiru lub kobicystatu jako wzmacniacza farmakokinetycznego. Dlatego hamowanie CYP3A4 jest silne w każdym schemacie z inhibitorem proteazy. Interakcja dotyczy wszystkich leków obu grup. Brak danych dla typranawiru nie oznacza braku interakcji, bo typranawir stosuje się wyłącznie z rytonawirem.
Monitorować
- objawy niedokrwienia kończyn – ziębnięcie, bladość lub sinienie palców, drętwienie, ból
- ból w klatce piersiowej
- silny ból brzucha
- objawy neurologiczne – zaburzenia mowy, widzenia, niedowład
- nudności i wymioty
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni od odstawienia inhibitora proteazyodstep · inhibitory proteazy | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez rytonawir utrzymuje się kilka dni po odstawieniu, także po krótkiej kuracji nirmatrelwirem z rytonawirem. Dihydroergotaminy nie włącza się bezpośrednio po zakończeniu leczenia. |
Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Triazole (np. pozakonazol, worykonazol, itrakonazol) klasaDihydroergotaminy nie łączy się z triazolowymi lekami przeciwgrzybiczymi o silnym działaniu hamującym CYP3A4.Nie przyjmuj dihydroergotaminy, gdy stosujesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli lub niedawno go odstawiłeś, i zapytaj lekarza o inny lek na migrenę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj dihydroergotaminy, gdy stosujesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli lub niedawno go odstawiłeś, i zapytaj lekarza o inny lek na migrenę.
Leki przeciwgrzybicze z grupy triazoli, np. itrakonazol, worykonazol, pozakonazol, flukonazol czy izawukonazol, spowalniają usuwanie dihydroergotaminy z organizmu. Dihydroergotamina może się wtedy nagromadzić i silnie obkurczyć naczynia krwionośne. Grozi to niedokrwieniem palców, serca, jelit lub mózgu, czasem bardzo groźnym. Najsilniej działają tak itrakonazol, worykonazol i pozakonazol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade lub sine palce rąk albo stóp
- drętwienie, mrowienie lub ból kończyn
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny ból brzucha
- nagłe zaburzenia widzenia, mowy lub osłabienie jednej strony ciała
- silne nudności i wymioty
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Dihydroergotaminy nie łączy się z triazolowymi lekami przeciwgrzybiczymi o silnym działaniu hamującym CYP3A4. Połączenie z itrakonazolem, worykonazolem lub pozakonazolem jest przeciwwskazane. Na czas leczenia triazolem należy odstawić dihydroergotaminę i zastosować lek przeciwmigrenowy niemetabolizowany przez CYP3A4, a w razie potrzeby zmienić lek przeciwgrzybiczy na echinokandynę lub amfoterycynę B. Flukonazolu i izawukonazolu również lepiej nie łączyć z dihydroergotaminą. Jeśli połączenie jest nieuniknione, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę dihydroergotaminy przez możliwie krótki czas i ściśle obserwować pacjenta pod kątem objawów niedokrwienia. Po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazolu hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez kilka dni, dlatego dihydroergotaminy nie należy włączać od razu.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie dihydroergotaminy może wywołać zatrucie sporyszem (ergotyzm) z silnym skurczem naczyń. Grozi to niedokrwieniem kończyn z martwicą palców, niedokrwieniem mięśnia sercowego, jelit i mózgu. Powikłania te mogą zagrażać życiu.
Mechanizm
Dihydroergotamina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i ma wąski indeks terapeutyczny. Wszystkie triazole hamują CYP3A4, przez co zmniejszają jej metabolizm i zwiększają stężenie we krwi. Kierunek interakcji jest wspólny dla całej klasy, ale jej siła zależy od triazolu. Itrakonazol, worykonazol i pozakonazol to silne inhibitory CYP3A4, a flukonazol i izawukonazol hamują ten enzym słabiej.
Monitorować
- objawy niedokrwienia kończyn – zimne, blade lub sine palce, drętwienie, mrowienie, ból mięśni nóg przy chodzeniu
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny ból brzucha
- objawy neurologiczne – zaburzenia widzenia, mowy, niedowład, splątanie
- ciśnienie tętnicze
- nudności i wymioty
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka flukonazoludawka · triazole | ryzyko rośnie | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol nasila się wraz z dawką. Przy dużych dawkach ryzyko ergotyzmu zbliża się do ryzyka przy silnych inhibitorach i połączenia należy bezwzględnie unikać. |
| Kilka dni po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol i pozakonazol długo utrzymują się w organizmie i ich działanie hamujące CYP3A4 trwa jeszcze przez kilka dni po odstawieniu. Dihydroergotaminy nie należy włączać bezpośrednio po zakończeniu leczenia tymi triazolami. |
Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Inhibitory kinazy PI3K (np. idelalizyb, duwelisyb) klasaAlkaloidu sporyszu nie łączy się z inhibitorem kinazy PI3K, który hamuje CYP3A4.Nie przyjmuj leku na migrenę z grupy alkaloidów sporyszu razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PI3K, zanim nie porozmawiasz z lekarzem, który dobierze ci inny lek na ból głowy.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku na migrenę z grupy alkaloidów sporyszu razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PI3K, zanim nie porozmawiasz z lekarzem, który dobierze ci inny lek na ból głowy.
Niektóre leki przeciwnowotworowe, takie jak idelalizyb i duwelisyb, spowalniają usuwanie z organizmu dihydroergotaminy, leku stosowanego na migrenę. Dihydroergotamina gromadzi się wtedy we krwi i może mocno obkurczyć naczynia krwionośne. Może to doprowadzić do niedokrwienia rąk, nóg, serca lub jelit, a to stan groźny dla życia. Alpelisyb nie ma takiego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade, sine lub zdrętwiałe palce rąk albo stóp
- ból nóg podczas chodzenia lub w spoczynku
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny ból brzucha
- zaburzenia mowy lub widzenia albo osłabienie jednej strony ciała
- nudności i wymioty po przyjęciu leku na migrenę
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Alkaloidu sporyszu nie łączy się z inhibitorem kinazy PI3K, który hamuje CYP3A4. Na czas leczenia przeciwnowotworowego trzeba wybrać inny lek przeciwmigrenowy. Połączenia dihydroergotaminy z idelalizybem nie stosuje się, ponieważ idelalizyb jest silnym inhibitorem CYP3A4. Dihydroergotaminy nie podaje się też razem z duwelisybem. Jeśli pacjent przyjmował dihydroergotaminę przed włączeniem inhibitora PI3K, należy ją odstawić i zastąpić lekiem, który nie jest metabolizowany przez CYP3A4. Hamowanie CYP3A4 utrzymuje się przez kilka dni po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybu, dlatego dihydroergotaminy nie wprowadza się od razu po zakończeniu ich przyjmowania. Alpelisyb nie wymaga takich ograniczeń.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to zatrucie sporyszem, czyli ergotyzm. Jest to silny skurcz naczyń, który może prowadzić do niedokrwienia kończyn z bólem, bladością, zimnem i martwicą palców. Może też dojść do niedokrwienia mięśnia sercowego, mózgu lub jelit. Takie powikłania mogą zagrażać życiu albo prowadzić do utraty kończyny. Przy idelalizybie ryzyko jest największe, ponieważ silnie hamuje on CYP3A4. Przy duwelisybie ryzyko jest mniejsze, ale nadal istotne klinicznie.
Mechanizm
Idelalizyb, a dokładnie jego główny metabolit, silnie hamuje CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Duwelisyb hamuje ten enzym słabiej, w stopniu umiarkowanym. Dihydroergotamina jest rozkładana głównie przez CYP3A4, więc zahamowanie tego enzymu zmniejsza jej eliminację i podnosi stężenie we krwi. Wtedy nasila się jej działanie obkurczające naczynia. Interakcja dotyczy inhibitorów PI3K, które hamują CYP3A4, czyli idelalizybu i duwelisybu, ale nie alpelisybu. W grupie alkaloidów sporyszu jest tylko jeden lek, więc po tej stronie wyjątków nie ma.
Monitorować
- objawy niedokrwienia kończyn: ból, drętwienie, bladość, zasinienie lub chłód palców
- ból w klatce piersiowej i objawy niedokrwienia mięśnia sercowego
- ciśnienie tętnicze
- objawy neurologiczne wskazujące na niedokrwienie mózgu
- silny ból brzucha jako możliwy objaw niedokrwienia jelit
- nudności i wymioty jako wczesne objawy przedawkowania alkaloidu sporyszu
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni od odstawienia idelalizybu lub duwelisybuodstep · inhibitory kinazy PI3K | ryzyko maleje | Hamowanie CYP3A4 wygasa stopniowo po odstawieniu inhibitora PI3K. Dihydroergotaminę można rozważyć dopiero po upływie kilku dni od ostatniej dawki i przy obserwacji objawów niedokrwienia. |
Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Makrolidy (np. klarytromycyna, roksytromycyna) klasaAlkaloidu sporyszu nie należy stosować jednocześnie z makrolidem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj leku ze sporyszu razem z antybiotykiem z grupy makrolidów i przed rozpoczęciem antybiotyku powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz dihydroergotaminę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku ze sporyszu razem z antybiotykiem z grupy makrolidów i przed rozpoczęciem antybiotyku powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz dihydroergotaminę.
Dihydroergotamina to lek na migrenę, który obkurcza naczynia krwionośne. Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, na przykład klarytromycyna i roksytromycyna, spowalniają jej usuwanie z organizmu, przez co lek może się nagromadzić i zbyt mocno zwęzić naczynia. Może to doprowadzić do niedokrwienia palców, rąk, nóg, serca lub mózgu. Azytromycyna i spiramycyna działają tak w niewielkim stopniu, ale ich także lepiej nie łączyć z dihydroergotaminą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade, sine lub bolesne palce dłoni albo stóp
- drętwienie lub mrowienie rąk i nóg
- ból nóg przy chodzeniu
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- nagłe zaburzenia widzenia, mowy lub osłabienie jednej strony ciała
- silny ból brzucha
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Alkaloidu sporyszu nie należy stosować jednocześnie z makrolidem – połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to dihydroergotaminy z klarytromycyną i roksytromycyną. Jeśli potrzebny jest antybiotyk, wybiera się lek spoza makrolidów, a gdy wskazany jest makrolid, dihydroergotaminę odstawia się na czas leczenia i jeszcze przez kilka dni po jego zakończeniu, bo hamowanie enzymu przez klarytromycynę utrzymuje się po odstawieniu. Azytromycyny i spiramycyny również nie zaleca się łączyć z dihydroergotaminą, ale gdy jest to konieczne, wystarczy ścisła obserwacja objawów niedokrwienia. Przy podejrzeniu zatrucia sporyszem należy natychmiast odstawić oba leki i skierować pacjenta do szpitala.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ostrym zatruciem sporyszem, czyli uogólnionym, silnym skurczem naczyń. Może dojść do niedokrwienia i martwicy palców oraz kończyn, niedokrwienia mięśnia sercowego, jelit i nerek, a także udaru mózgu. Opisano przypadki zakończone amputacją i zgonem. Interakcja jest wspólna dla dihydroergotaminy i makrolidów hamujących CYP3A4 (klarytromycyna, roksytromycyna), natomiast przy azytromycynie i spiramycynie ryzyko jest niewielkie.
Mechanizm
Dihydroergotamina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i ma małą biodostępność wynikającą z silnego efektu pierwszego przejścia. Makrolidy 14-członowe, zwłaszcza klarytromycyna, są mechanizmowo zależnymi inhibitorami CYP3A4, które tworzą z enzymem trwałe kompleksy i blokują jego aktywność do czasu syntezy nowego enzymu. W efekcie stężenie dihydroergotaminy wielokrotnie rośnie, a jej działanie obkurczające naczynia nasila się aż do ostrego zatrucia sporyszem. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej, ale opisano przy niej przypadki zatrucia sporyszem i jest traktowana tak samo jak klarytromycyna. Azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują CYP3A4.
Monitorować
- objawy niedokrwienia kończyn – bladość, oziębienie, drętwienie, ból palców
- ból w klatce piersiowej i zmiany w EKG
- ciśnienie tętnicze
- objawy neurologiczne – zaburzenia widzenia, mowy, niedowłady
- ból brzucha jako możliwy objaw niedokrwienia jelit
Połączenie przeciwwskazaneDoustne leki obkurczające błonę śluzową nosa (np. pseudoefedryna)+ Alkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina) klasaDoustnego leku obkurczającego błonę śluzową nosa nie należy łączyć z alkaloidem sporyszu, bo połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka ciężkiego skurczu naczyń.Nie przyjmuj doustnego leku na zatkany nos razem z lekiem na migrenę z grupy alkaloidów sporyszu – zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy zamiennik.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnego leku na zatkany nos razem z lekiem na migrenę z grupy alkaloidów sporyszu – zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy zamiennik.
Pseudoefedryna, która jest w tabletkach na zatkany nos i przeziębienie, obkurcza naczynia krwionośne. Dihydroergotamina, stosowana na migrenę, też je obkurcza. Razem mogą za mocno zwęzić naczynia, przez co gwałtownie wzrośnie ciśnienie, a do serca, mózgu, rąk i stóp dopłynie za mało krwi. To może być groźne dla życia, dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade, sine lub drętwiejące palce rąk albo stóp
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- nagły, bardzo silny ból głowy
- kołatanie serca
- zaburzenia widzenia, mowy, osłabienie ręki lub nogi
- silny ból brzucha
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Doustnego leku obkurczającego błonę śluzową nosa nie należy łączyć z alkaloidem sporyszu, bo połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka ciężkiego skurczu naczyń. Pacjent leczony dihydroergotaminą nie powinien przyjmować pseudoefedryny, także w preparatach złożonych na przeziębienie i alergię. Na niedrożność nosa wybierz u niego leczenie bez działania naczynioskurczowego na cały organizm. Jeśli pseudoefedryna jest niezbędna, przerwij leczenie alkaloidem sporyszu na czas jej stosowania i wybierz inny lek na migrenę po rozmowie z lekarzem prowadzącym. Jeśli doszło do jednoczesnego przyjęcia, zmierz ciśnienie i pouczy pacjenta o objawach niedokrwienia, które wymagają pilnej pomocy.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi nadmiernym skurczem naczyń. Może wystąpić gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego oraz niedokrwienie kończyn z objawami zatrucia sporyszem (ergotyzmu). Możliwe jest też niedokrwienie mięśnia sercowego z bólem dławicowym, a nawet zawałem, oraz niedokrwienie mózgu lub narządów jamy brzusznej. Ryzyko jest największe u osób z chorobą wieńcową, nadciśnieniem, chorobą naczyń obwodowych lub zespołem Raynauda.
Mechanizm
Oba leki obkurczają naczynia krwionośne, ale innymi drogami. Pseudoefedryna jest sympatykomimetykiem. Pobudza receptory alfa-adrenergiczne bezpośrednio oraz przez uwalnianie noradrenaliny. Dihydroergotamina jest częściowym agonistą receptorów alfa-adrenergicznych i serotoninowych 5-HT1B/1D oraz 5-HT2A, a jej działanie naczyniowe utrzymuje się długo. Ich wpływ na napięcie naczyń tętniczych i żylnych się sumuje, a może się też wzajemnie nasilać. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, bo wynika z działania farmakodynamicznego obu grup, a nie z metabolizmu konkretnej substancji.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- ucieplenie, zabarwienie i czucie palców rąk i stóp
- ból w klatce piersiowej i zaburzenia rytmu serca
- objawy neurologiczne (silny ból głowy, zaburzenia widzenia, mowy, niedowład)
- ból brzucha
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu sporyszu i inhibitora MAO-B należy unikać tego połączenia i wybrać inny lek przeciwmigrenowy lub inną metodę leczenia choroby Parkinsona.Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B i lek z dihydroergotaminą, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem i powiedz mu o obu lekach.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B i lek z dihydroergotaminą, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem i powiedz mu o obu lekach.
Dihydroergotamina to lek na migrenę, który zwęża naczynia krwionośne i działa na serotoninę w mózgu. Leki na chorobę Parkinsona, takie jak rasagilina, selegilina i safinamid, też zwiększają ilość niektórych substancji przekaźnikowych w mózgu. Przyjmowane razem mogą za bardzo podnieść ciśnienie, zwęzić naczynia w palcach lub sercu albo wywołać groźną reakcję zwaną zespołem serotoninowym. Dlatego zwykle lepiej wybrać inny lek na ból głowy, na przykład paracetamol lub ibuprofen.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból głowy z bardzo wysokim ciśnieniem
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- zimne, blade, sine lub bolesne palce rąk albo stóp
- nagłe pobudzenie, splątanie, drżenia lub sztywność mięśni
- gorączka, poty i szybkie bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu sporyszu i inhibitora MAO-B należy unikać tego połączenia i wybrać inny lek przeciwmigrenowy lub inną metodę leczenia choroby Parkinsona. Jeżeli dihydroergotamina jest niezbędna u pacjenta przyjmującego rasagilinę, selegilinę lub safinamid, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle obserwować pacjenta w kierunku objawów zespołu serotoninowego, wzrostu ciśnienia tętniczego i niedokrwienia. Selegilina i rasagilina hamują MAO-B nieodwracalnie, dlatego ich działanie utrzymuje się przez około dwa tygodnie po odstawieniu. Safinamid hamuje enzym odwracalnie i jego wpływ ustępuje szybciej. Należy pamiętać o ryzyku sumowania się działania serotoninergicznego z innymi lekami przyjmowanymi przez pacjenta, takimi jak tryptany, leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI i SNRI czy tramadol.
Skutek kliniczny
Połączenie może zwiększać ryzyko zespołu serotoninowego oraz nadmiernego skurczu naczyń z ryzykiem wzrostu ciśnienia tętniczego i niedokrwienia obwodowego lub wieńcowego. Opisane ryzyko wynika głównie z mechanizmu działania obu grup, a nie z udokumentowanych serii przypadków.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy wszystkich leków obu grup. Dihydroergotamina pobudza receptory serotoninowe (5-HT1B/1D, 5-HT2A) oraz receptory alfa-adrenergiczne i zwęża naczynia krwionośne. Inhibitory MAO-B zwiększają stężenie amin biogennych w ośrodkowym układzie nerwowym, a przy utracie wybiórczości także serotoniny i noradrenaliny. Skutkiem może być sumowanie się działania serotoninergicznego oraz wazopresyjnego. Interakcja farmakokinetyczna nie ma znaczenia, bo dihydroergotamina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a nie przez monoaminooksydazę.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenia, sztywność mięśni, gorączka, tachykardia)
- objawy niedokrwienia obwodowego (zimne, blade lub bolesne palce, drętwienie kończyn)
- ból w klatce piersiowej
Kiedy ocena się zmienia
| Selegilina powyżej 10 mg na dobędawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Selegilina w dawkach wyższych niż zalecane traci wybiórczość i hamuje także MAO-A, a jej metabolity mają działanie sympatykomimetyczne. Zwiększa to ryzyko zespołu serotoninowego i reakcji nadciśnieniowej po dołączeniu dihydroergotaminy. |
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia selegiliny lub rasagilinyinhibitory monoaminooksydazy typu B | inne zalecenie | Selegilina i rasagilina hamują MAO-B nieodwracalnie, więc ich działanie utrzymuje się do czasu odtworzenia enzymu. W ciągu około dwóch tygodni po ich odstawieniu należy postępować tak, jakby pacjent nadal przyjmował inhibitor MAO-B. Safinamid hamuje enzym odwracalnie i jego wpływ ustępuje szybciej. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.