Interakcje / Amiodaron / Amiodaron i bendamustyna
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować, ale wymaga ono ściślejszej kontroli toksyczności hematologicznej bendamustyny.
Powiedz onkologowi, że bierzesz lub w ostatnich miesiącach brałeś amiodaron, nie odstawiaj go sam i wykonuj zlecone badania krwi.
Niekorzystna interakcjaAmiodaron+ BendamustynaPołączenie można stosować, ale wymaga ono ściślejszej kontroli toksyczności hematologicznej bendamustyny.Powiedz onkologowi, że bierzesz lub w ostatnich miesiącach brałeś amiodaron, nie odstawiaj go sam i wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz onkologowi, że bierzesz lub w ostatnich miesiącach brałeś amiodaron, nie odstawiaj go sam i wykonuj zlecone badania krwi.
Amiodaron, lek na zaburzenia rytmu serca, może spowalniać rozkład bendamustyny w organizmie. Przez to bendamustyna może silniej działać na szpik i bardziej obniżać liczbę białych krwinek i płytek krwi. Wymioty i biegunka po chemioterapii mogą też obniżyć poziom potasu, co przy amiodaronie zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Działanie amiodaronu utrzymuje się jeszcze kilka miesięcy po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie i bladość
- nasilone wymioty lub biegunka
- kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga ono ściślejszej kontroli toksyczności hematologicznej bendamustyny. Przed każdym cyklem i między cyklami należy oznaczać morfologię krwi z rozmazem i dostosowywać dawkę lub odraczać cykl zgodnie ze schematem leczenia. Należy zapobiegać hipokaliemii i hipomagnezemii oraz uzupełniać ich niedobory, a przy zaburzeniach elektrolitowych kontrolować EKG z oceną odstępu QT.[1] Interakcja może się utrzymywać nawet kilka miesięcy po odstawieniu amiodaronu.[1]
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie toksyczności bendamustyny, przede wszystkim zahamowania czynności szpiku z neutropenią, małopłytkowością i zwiększonym ryzykiem zakażeń. Wymioty i biegunka po chemioterapii mogą dodatkowo prowadzić do hipokaliemii, która u chorego leczonego amiodaronem zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu typu torsade de pointes.[1]
Mechanizm
Amiodaron może zwiększać ekspozycję na bendamustynę, bo hamuje jej szlak metaboliczny. Bendamustyna jest metabolizowana z udziałem CYP1A2, dlatego inhibitory tego izoenzymu mogą z nią wchodzić w interakcje.[2] Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują między innymi CYP1A2 i mogą zwiększać ekspozycję na jego substraty.[1] Wielkość tego efektu dla bendamustyny nie została zbadana in vivo.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2B6[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C8[3], umiarkowany inhibitor CYP2C9[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor OCT2[3], inhibitor P-gp[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, neutrofile, płytki krwi)
- objawy zakażenia i gorączka
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- EKG z oceną odstępu QT przy zaburzeniach elektrolitowych
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może wystąpić nawet kilka miesięcy po zakończeniu jego stosowania, dlatego zalecenia dotyczące monitorowania obowiązują także u pacjentów, którzy niedawno odstawili amiodaron. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaAmiodarona alkoholNależy poinformować pacjenta o konieczności ograniczenia picia alkoholu przez cały okres leczenia amiodaronem.Ogranicz alkohol w czasie leczenia amiodaronem i przez kilka miesięcy po jego odstawieniu, a jeśli pijesz regularnie lub dużo, porozmawiaj o tym z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Ogranicz alkohol w czasie leczenia amiodaronem i przez kilka miesięcy po jego odstawieniu, a jeśli pijesz regularnie lub dużo, porozmawiaj o tym z lekarzem.
Amiodaron jest lekiem na zaburzenia rytmu serca, który u części osób może uszkadzać wątrobę. Alkohol również obciąża wątrobę, a picie większych ilości może sprzyjać zaburzeniom rytmu serca. Nie opisano groźnych reakcji po alkoholu u osób przyjmujących ten lek, ale zaleca się ograniczenie picia przez cały czas leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, zasłabnięcie lub omdlenie
- bardzo wolne bicie serca
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból lub uczucie ucisku pod prawym łukiem żebrowym
- nietypowe, nasilone zmęczenie lub nudności
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy poinformować pacjenta o konieczności ograniczenia picia alkoholu przez cały okres leczenia amiodaronem[1]. U osób pijących regularnie lub nadmiernie warto zalecić unikanie alkoholu, kontrolować próby wątrobowe oraz stężenie potasu i magnezu, a przy objawach uszkodzenia wątroby lub zaburzeń rytmu skierować pacjenta do lekarza. Ze względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu ostrożność warto zachować także przez kilka miesięcy po zakończeniu leczenia.
Skutek kliniczny
Najważniejszym możliwym skutkiem jest nasilenie uszkodzenia wątroby, od wzrostu aktywności aminotransferaz do zapalenia wątroby i marskości przy długotrwałym leczeniu i regularnym piciu. Intensywne picie może sprzyjać zaburzeniom elektrolitowym i zaburzeniom rytmu serca, które u chorego leczonego z powodu arytmii mają szczególne znaczenie kliniczne. Nie opisano w literaturze nasilenia działań niepożądanych amiodaronu po alkoholu, więc ryzyko ocenia się na podstawie przesłanek farmakologicznych[1].
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy głównie wątroby oraz układu bodźcoprzewodzącego serca. Amiodaron może uszkadzać wątrobę, a obraz histologiczny tego uszkodzenia może przypominać pseudoalkoholowe zapalenie wątroby i obejmować marskość[1]. Alkohol również działa hepatotoksycznie, dlatego przy regularnym lub nadmiernym piciu można spodziewać się sumowania obciążenia wątroby. Alkohol, zwłaszcza pity w dużych ilościach, sprzyja hipokaliemii i hipomagnezemii oraz może wyzwalać zaburzenia rytmu serca, co u pacjenta leczonego amiodaronem zwiększa teoretyczne ryzyko wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. ChPL amiodaronu w postaci chlorowodorku nie wymienia alkoholu, natomiast ChPL innego produktu amiodaronu zaleca informowanie pacjentów o ograniczaniu picia alkoholu podczas leczenia, choć zaznacza, że w literaturze nie ma doniesień o nasileniu działań niepożądanych po alkoholu[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) i inne próby wątrobowe
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- EKG z oceną odstępu QT i częstości rytmu
- objawy kliniczne uszkodzenia wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Picie regularne, nadmierne lub jednorazowo dużych ilościilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Przy regularnym lub nadmiernym piciu rośnie ryzyko sumowania hepatotoksyczności oraz hipokaliemii i hipomagnezemii sprzyjających arytmiom, dlatego zamiast ograniczenia należy zalecić unikanie alkoholu i kontrolę prób wątrobowych oraz elektrolitów. |
| Choroba wątroby lub uzależnienie od alkoholu w wywiadziewiek · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z chorobą wątroby lub uzależnieniem od alkoholu ryzyko uszkodzenia wątroby podczas leczenia amiodaronem jest większe i wymaga ścisłej kontroli prób wątrobowych oraz konsultacji lekarskiej. |
| Leczenie długotrwałe oraz kilka miesięcy po odstawieniuczas leczenia · alkohol | inne zalecenie | Amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania, dlatego zalecenie ograniczenia alkoholu i czujność wobec objawów uszkodzenia wątroby obowiązują także przez kilka miesięcy po zakończeniu leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Bendamustyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 261
Połączenie przeciwwskazaneAmiodaron+ EscytalopramNie należy łączyć escytalopramu z amiodaronem, ponieważ ChPL escytalopramu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie zaczynaj brać escytalopramu razem z amiodaronem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek, a jeśli już przyjmujesz oba, nie odstawiaj ich samodzielnie, tylko zapytaj lekarza o dalsze postępowanie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać escytalopramu razem z amiodaronem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek, a jeśli już przyjmujesz oba, nie odstawiaj ich samodzielnie, tylko zapytaj lekarza o dalsze postępowanie.
Amiodaron i escytalopram mogą zaburzać rytm serca, a razem ten wpływ się sumuje. Może to wywołać groźną arytmię, która objawia się kołataniem serca, zawrotami głowy lub omdleniem. Tych leków nie łączy się ze sobą. Amiodaron działa jeszcze przez kilka miesięcy po odstawieniu, więc ostrożność obowiązuje także po zakończeniu jego przyjmowania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć escytalopramu z amiodaronem, ponieważ ChPL escytalopramu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT[1][2][3]. U pacjenta leczonego amiodaronem, który wymaga leczenia przeciwdepresyjnego, należy wybrać lek o mniejszym wpływie na QT w porozumieniu z kardiologiem i lekarzem prowadzącym leczenie psychiatryczne. Jeśli w wyjątkowej sytuacji lekarz uzna połączenie za niezbędne, ChPL amiodaronu wymaga indywidualnej oceny ryzyka i korzyści oraz monitorowania odstępu QT[4]. Należy wtedy zapobiegać hipokaliemii i uzupełniać niedobory potasu[4]. Przed włączeniem escytalopramu po odstawieniu amiodaronu trzeba pamiętać, że jego działanie utrzymuje się przez wiele miesięcy.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko istotnego wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii, bradykardii i chorobach serca. ChPL amiodaronu podaje, że z powodu jego długiego okresu półtrwania interakcje mogą występować nawet po kilku miesiącach od zakończenia leczenia[4].
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działania na repolaryzację komór mogą się sumować. ChPL escytalopramu wskazuje, że nie badano go z innymi lekami wydłużającymi QT i nie można wykluczyć działania addytywnego, dlatego takie połączenia, w tym z lekami przeciwarytmicznymi klasy III, są przeciwwskazane[1]. Amiodaron jest lekiem przeciwarytmicznym klasy III, a jego ChPL wymaga szczególnej oceny ryzyka i korzyści oraz monitorowania QT przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT[4]. Dodatkowo amiodaron i jego metabolit hamują CYP3A4 i CYP2D6[4], które w mniejszym stopniu uczestniczą w metabolizmie escytalopramu obok głównego szlaku CYP2C19[1]. Może to nieznacznie zwiększać ekspozycję na escytalopram i dodatkowo nasilać jego wpływ na QT.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Amiodaron – inhibitor CYP2C19[5], escytalopram – wrażliwy substrat CYP2C19[6]
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP2D6[7], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6]
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP3A4[7], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2B6[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C8[5], umiarkowany inhibitor CYP2C9[7], słaby inhibitor CYP2D6[7], słaby inhibitor CYP3A4[7], inhibitor OCT2[5], inhibitor P-gp[7], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Escytalopram: słaby inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2D6[7], wrażliwy substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca w kierunku bradykardii
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawieniaodstep · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcje mogą występować nawet po kilku miesiącach od zakończenia leczenia. Przed włączeniem escytalopramu po niedawnym odstawieniu amiodaronu należy ocenić QTc w EKG i stężenie elektrolitów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pralex 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pralex-100274250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symescital 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symescital-100286246/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją. |
| Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku. |
| Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów. |
| Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu. |
Źródła
- Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.
Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ AmiodaronNie należy łączyć cytalopramu z amiodaronem, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT.Nie zaczynaj brać cytalopramu, jeśli przyjmujesz lub niedawno przyjmowałeś amiodaron, i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku przeciwdepresyjnego, ale nie odstawiaj amiodaronu na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać cytalopramu, jeśli przyjmujesz lub niedawno przyjmowałeś amiodaron, i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku przeciwdepresyjnego, ale nie odstawiaj amiodaronu na własną rękę.
Cytalopram i amiodaron wpływają na pracę serca w podobny sposób, a razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu. Tych leków nie wolno łączyć. Amiodaron długo utrzymuje się w organizmie, więc ryzyko trwa nawet kilka miesięcy po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie należy łączyć cytalopramu z amiodaronem, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT.[1][2] Jeśli pacjent leczony amiodaronem wymaga leczenia przeciwdepresyjnego, lekarz powinien wybrać lek o mniejszym wpływie na odstęp QT, najlepiej po konsultacji z kardiologiem. Amiodaron w swoim ChPL wymaga, aby łączenie z lekami wydłużającymi odstęp QT opierało się na indywidualnej ocenie ryzyka i korzyści oraz monitorowaniu odstępu QT.[3] Jeśli połączenie jest już stosowane, pacjent powinien pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu wykonania EKG i zmiany leczenia, bez samodzielnego odstawiania amiodaronu. Należy zapobiegać hipokaliemii i uzupełniać niedobór potasu.[3] Przy planowaniu włączenia cytalopramu trzeba pamiętać, że interakcja może utrzymywać się kilka miesięcy po odstawieniu amiodaronu.[3]
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko istotnego wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, który może prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. ChPL amiodaronu podaje, że z powodu długiego okresu półtrwania interakcje mogą występować nawet kilka miesięcy po zakończeniu leczenia amiodaronem.[3] Ryzyko rośnie przy hipokaliemii i hipomagnezemii, ponieważ wtedy zwiększa się ryzyko złośliwych arytmii.[4]
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. ChPL cytalopramu wskazuje, że nie można wykluczyć efektu addytywnego z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT, i wymienia wśród nich leki przeciwarytmiczne klasy III, do których należy amiodaron.[4] Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują między innymi CYP3A4 i CYP2D6, co może dodatkowo zwiększać ekspozycję na substraty tych izoenzymów.[3] Cytalopram jest częściowo metabolizowany przez te szlaki, więc umiarkowany wzrost jego stężenia jest możliwy, choć jego znaczenie kliniczne nie zostało określone.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Amiodaron – inhibitor CYP2C19[5], cytalopram – substrat CYP2C19[6]
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP2D6[7], cytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6]
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP3A4[7], cytalopram – substrat CYP3A4[6]
- Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[6], słaby inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2D6[6], substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2B6[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C8[5], umiarkowany inhibitor CYP2C9[7], słaby inhibitor CYP2D6[7], słaby inhibitor CYP3A4[7], inhibitor OCT2[5], inhibitor P-gp[7], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może występować nawet kilka miesięcy po zakończeniu jego stosowania, dlatego włączenie cytalopramu w tym okresie wymaga konsultacji z lekarzem i kontroli EKG. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Aurex 20 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aurex-20-100122504/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ AmiodaronDifenhydraminy nie należy podawać pacjentowi leczonemu amiodaronem.Nie przyjmuj difenhydraminy, jeśli leczenie amiodaronem trwa lub zakończyło się w ostatnich miesiącach, i zapytaj farmaceutę albo lekarza o bezpieczny zamiennik.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj difenhydraminy, jeśli leczenie amiodaronem trwa lub zakończyło się w ostatnich miesiącach, i zapytaj farmaceutę albo lekarza o bezpieczny zamiennik.
Nie łącz difenhydraminy z amiodaronem. Oba leki wpływają na pracę serca i razem mogą wywołać groźne, zagrażające życiu zaburzenia rytmu. Amiodaron dodatkowo zwiększa ilość difenhydraminy w organizmie, co nasila senność i suchość w ustach. Amiodaron bardzo długo utrzymuje się w organizmie, dlatego to ryzyko trwa jeszcze kilka miesięcy po zakończeniu leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, zasłabnięcie lub omdlenie
- silna senność lub splątanie
- suchość w ustach lub trudność z oddawaniem moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Difenhydraminy nie należy podawać pacjentowi leczonemu amiodaronem. Połączenie jest przeciwwskazane[1][2][3]. Interakcje amiodaronu mogą występować jeszcze kilka miesięcy po zakończeniu jego stosowania[4]. Przy objawach alergii można rozważyć lek przeciwhistaminowy o minimalnym wpływie na odstęp QT, np. cetyryzynę, a przy bezsenności należy w pierwszej kolejności zalecić metody niefarmakologiczne i konsultację z lekarzem prowadzącym. Jeśli pacjent już przyjął difenhydraminę, należy ocenić EKG z odstępem QTc oraz stężenie potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT i zagrażającym życiu częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes. Możliwe są też nasilona senność i objawy przeciwcholinergiczne. Pacjent leczony amiodaronem ma zwykle rozpoznaną chorobę serca, która sama w sobie wyklucza stosowanie difenhydraminy[2].
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działanie się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwarytmicznymi klasy III, do których należy amiodaron[1]. Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują CYP2D6[4], a difenhydramina jest substratem CYP2D6 o wysokim powinowactwie i nie należy jej łączyć z inhibitorami tego enzymu[1]. Wzrost stężenia difenhydraminy może dodatkowo nasilać wydłużenie QT, sedację i działanie przeciwcholinergiczne.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Difenhydramina: inhibitor CYP2D6[6], substrat CYP2D6[6]
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[7], inhibitor CYP2B6[7], inhibitor CYP2C19[7], inhibitor CYP2C8[7], umiarkowany inhibitor CYP2C9[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor OCT2[7], inhibitor P-gp[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[7], wrażliwy substrat CYP3A4[7]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przy przypadkowym połączeniu
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zasłabnięcia, omdlenia
- nadmierna sedacja i objawy przeciwcholinergiczne
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · amiodaron | inne zalecenie | Interakcje amiodaronu mogą występować jeszcze kilka miesięcy po zakończeniu leczenia, dlatego przeciwwskazanie do difenhydraminy obowiązuje również w tym okresie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Luminastil 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/luminastil-100415560/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego SENOLEK 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/senolek-100465078/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ BendamustynaNie należy łączyć klozapiny z bendamustyną, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy.Powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przyjmować oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przyjmować oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.
Klozapina i bendamustyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek i ciężkich infekcji. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą, a decyzję o leczeniu podejmują wspólnie psychiatra i onkolog lub hematolog.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy zakażenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z bendamustyną, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. ChPL klozapiny wymienia też zaburzenia czynności szpiku kostnego wśród przeciwwskazań[2]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii bendamustyną, decyzję o dalszym postępowaniu (zmiana leku przeciwpsychotycznego, wstrzymanie klozapiny albo wyjątkowe kontynuowanie pod ścisłą kontrolą) powinni wspólnie podjąć psychiatra i hematolog lub onkolog. Klozapiny nie należy odstawiać nagle bez decyzji psychiatry z powodu ryzyka nawrotu psychozy i objawów z odstawienia. W razie wyjątkowego jednoczesnego stosowania konieczna jest częsta kontrola morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa ocena przy każdej gorączce lub objawach zakażenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a w następstwie zakażeń, w tym posocznicy zagrażającej życiu. Może się też nasilić małopłytkowość i niedokrwistość wywołane bendamustyną. Spadek liczby granulocytów utrudnia ponadto ustalenie, który lek odpowiada za mielotoksyczność, co komplikuje decyzję o dalszym leczeniu klozapiną.
Mechanizm
Klozapina i bendamustyna działają hamująco na szpik kostny, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a bendamustyna jako lek cytostatyczny hamuje czynność szpiku w sposób zależny od dawki. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia środki cytotoksyczne wśród leków, z którymi klozapina wchodzi w interakcje[3]. ChPL bendamustyny podaje, że w skojarzeniu z lekami o działaniu mielosupresyjnym może dojść do nasilenia działania obu leków na szpik kostny[4]. Oba leki są metabolizowane z udziałem CYP1A2, ale żaden nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tego enzymu, więc interakcja farmakokinetyczna nie ma znaczenia klinicznego.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan psychiczny przy zmianie lub odstawianiu klozapiny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina stosowana przed włączeniem bendamustynykolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Gdy pacjent jest już ustabilizowany na klozapinie i wymaga bendamustyny, połączenie pozostaje przeciwwskazane. Postępowanie wymaga indywidualnej decyzji psychiatry i hematologa z uwzględnieniem ryzyka nawrotu psychozy po odstawieniu klozapiny. |
| Włączenie klozapiny po zakończeniu chemioterapiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza w wywiadzie związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Klozapinę można rozważyć po zakończeniu leczenia bendamustyną i powrocie prawidłowej morfologii, przy standardowym monitorowaniu krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaPołączenia leku immunosupresyjnego z tej grupy z amiodaronem lub dronedaronem należy unikać, a gdy jest niezbędne, stosować je wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarskim.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność z tej grupy razem z amiodaronem lub dronedaronem, nie zmieniaj leczenia na własną rękę i upewnij się, że twój lekarz wie o obu lekach i zleca regularne badania.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność z tej grupy razem z amiodaronem lub dronedaronem, nie zmieniaj leczenia na własną rękę i upewnij się, że twój lekarz wie o obu lekach i zleca regularne badania.
Niektóre leki obniżające odporność, na przykład fingolimod, ozanimod czy ponesimod, mogą razem z amiodaronem lub dronedaronem zbyt mocno zwolnić pracę serca i zaburzyć jego rytm. Inne, na przykład leflunomid i teriflunomid, razem z tymi lekami mogą obciążać wątrobę. Wiele leków z tej grupy, takich jak natalizumab czy mykofenolan mofetyl, nie wchodzi w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Zawroty głowy lub omdlenie
- Bardzo wolne albo nierówne bicie serca
- Kołatanie serca lub ból w klatce piersiowej
- Nietypowe zmęczenie lub duszność
- Zażółcenie skóry lub białek oczu
- Ciemny mocz lub jasny stolec
- Ból pod prawym łukiem żebrowym, nudności lub utrata apetytu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia leku immunosupresyjnego z tej grupy z amiodaronem lub dronedaronem należy unikać, a gdy jest niezbędne, stosować je wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarskim. Nie należy rozpoczynać leczenia fingolimodem, ozanimodem ani ponesimodem u pacjenta przyjmującego lek przeciwarytmiczny klasy III bez konsultacji kardiologicznej, a jeśli połączenie zostaje utrzymane, pierwszą dawkę podaje się z wydłużoną obserwacją i całodobowym monitorowaniem EKG. Przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tolebrutynibie należy rozważyć inny lek immunomodulujący lub przeciwarytmiczny, a przy kontynuacji często kontrolować próby wątrobowe. Po odstawieniu amiodaronu ryzyko utrzymuje się przez miesiące, a po odstawieniu leflunomidu lub teriflunomidu można zastosować procedurę przyspieszonej eliminacji.
Skutek kliniczny
Przy połączeniu z modulatorami receptorów S1P możliwa jest istotna bradykardia, blok przedsionkowo komorowy, wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu typu torsade de pointes, z omdleniem włącznie[1]. Przy połączeniu z leflunomidem, teriflunomidem lub tolebrutynibem rośnie ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, od wzrostu aktywności aminotransferaz do ciężkiego zapalenia wątroby.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy A i dotyczy dwóch podgrup. Modulatory receptorów S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zwalniają rytm serca i spowalniają przewodzenie przedsionkowo komorowe, zwłaszcza na początku leczenia, a amiodaron i dronedaron działają w tym samym kierunku i dodatkowo wydłużają odstęp QT, co daje addycję efektów farmakodynamicznych[2]. Leflunomid i teriflunomid są hepatotoksyczne, podobnie jak amiodaron i dronedaron, więc ich połączenie sumuje ryzyko uszkodzenia wątroby, a wszystkie te leki wolno się eliminują, przez co ryzyko utrzymuje się długo po odstawieniu. Tolebrutynib łączy oba problemy w mniejszym stopniu – jest hepatotoksyczny i metabolizowany głównie przez CYP3A4, który dronedaron i amiodaron hamują, co może zwiększać jego stężenie. Po stronie grupy B mechanizm jest wspólny dla amiodaronu i dronedaronu.
Monitorować
- EKG z oceną częstości rytmu, odstępu PQ i QTc przed włączeniem i po włączeniu leku
- Całodobowe monitorowanie EKG po pierwszej dawce modulatora receptorów S1P
- Tętno i ciśnienie tętnicze
- Aktywność ALT i AST oraz stężenie bilirubiny
- Stężenie potasu i magnezu w surowicy
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie fingolimodu, ozanimodu lub ponesimodu u pacjenta już leczonego amiodaronem lub dronedaronemkolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Największe zwolnienie rytmu serca po modulatorach receptorów S1P występuje w pierwszych godzinach po pierwszej dawce oraz po wznowieniu leczenia po przerwie, dlatego ten moment wymaga konsultacji kardiologicznej i wydłużonego monitorowania EKG. |
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron eliminuje się bardzo wolno, więc interakcja może wystąpić nawet przy włączeniu leku z grupy A wiele tygodni lub miesięcy po jego odstawieniu i należy postępować tak, jakby pacjent nadal go przyjmował. |
| Do zakończenia eliminacji leflunomidu lub teriflunomiduodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Aktywny metabolit leflunomidu, czyli teriflunomid, utrzymuje się w organizmie długo po odstawieniu, dlatego przed włączeniem amiodaronu lub dronedaronu warto rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji i kontrolę prób wątrobowych. |
Źródła
- Limmroth V, Ziemssen T, Lang M, Richter S, Wagner B, Haas J, et al. Electrocardiographic assessments and cardiac events after fingolimod first dose - a comprehensive monitoring study. BMC Neurol. 2017;17(1):11. doi: 10.1186/s12883-016-0789-7. PMID: 28100182.
- DiMarco JP, O'Connor P, Cohen JA, Reder AT, Zhang-Auberson L, Tang D, et al. First-dose effects of fingolimod: Pooled safety data from three phase 3 studies. Mult Scler Relat Disord. 2014;3(5):629-38. doi: 10.1016/j.msard.2014.05.005. PMID: 26265275.
Połączenie przeciwwskazaneSotalol+ AmiodaronNie stosuj sotalolu jednocześnie z amiodaronem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj tych leków razem i jeśli masz przepisane oba, skontaktuj się z lekarzem przed zażyciem kolejnej dawki.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jeśli masz przepisane oba, skontaktuj się z lekarzem przed zażyciem kolejnej dawki.
Sotalol i amiodaron to dwa leki na zaburzenia rytmu serca, które działają podobnie. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne, szybkie i nieregularne bicie serca albo zbyt wolną pracę serca. Takie zaburzenia mogą prowadzić do omdlenia, a nawet zatrzymania serca. Amiodaron długo utrzymuje się w organizmie, więc ryzyko istnieje jeszcze przez kilka miesięcy po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy
- duszność
- ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie stosuj sotalolu jednocześnie z amiodaronem – połączenie jest przeciwwskazane.[1][2] Interakcja może wystąpić nawet kilka miesięcy po zakończeniu leczenia amiodaronem ze względu na jego długi okres półtrwania, dlatego przy zamianie amiodaronu na sotalol decyzję o czasie włączenia podejmuje kardiolog pod kontrolą EKG.[2] Gdy pacjent otrzymuje oba leki jednocześnie, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym przed wydaniem leku. Przed ewentualną zmianą terapii należy wyrównać hipokaliemię i hipomagnezemię oraz oznaczyć odstęp QT.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT i komorowymi zaburzeniami rytmu serca, szczególnie częstoskurczem torsade de pointes.[1] Możliwa jest także nadmierna bradykardia i blok przewodzenia przedsionkowo-komorowego.[2] Skutkiem mogą być omdlenia, a w skrajnym przypadku nagłe zatrzymanie krążenia.
Mechanizm
Sotalolu nie łączy się z amiodaronem, ponieważ oba leki należą do leków przeciwarytmicznych klasy III i sumują działanie wydłużające odstęp QT.[1] Oba leki wydłużają okres refrakcji mięśnia sercowego, co zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu.[3] Sotalol działa dodatkowo beta-adrenolitycznie, a amiodaron w połączeniu z lekami beta-adrenolitycznymi może wywołać zaburzenia automatyzmu węzła zatokowego ze znaczną bradykardią oraz zaburzenia przewodzenia.[2] Bradykardia i hipokaliemia dodatkowo nasilają ryzyko torsade de pointes wywołanego przez sotalol.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- częstość akcji serca
- przewodzenie przedsionkowo-komorowe w EKG
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- ciśnienie tętnicze
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Sotalol włączany po odstawieniu amiodaronukolejność włączenia · amiodaron | inne zalecenie | Interakcja może wystąpić nawet kilka miesięcy po zakończeniu leczenia amiodaronem, dlatego włączenie sotalolu po amiodaronie wymaga decyzji kardiologa i kontroli odstępu QT. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sotalol Aurovitas 40 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sotalol-aurovitas-100375412/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sotahexal 160 160 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sotahexal-160-100062357/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaJednoczesnego stosowania leku przeciwarytmicznego klasy III i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać, a gdy nie ma alternatywy, wymaga ono kontroli EKG i elektrolitów.Jeśli przyjmujesz lek na arytmię z tej grupy, nie zaczynaj leczenia lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na arytmię z tej grupy, nie zaczynaj leczenia lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.
Leki na arytmię, takie jak amiodaron i dronedaron, mogą działać niebezpiecznie silnie, gdy przyjmujesz je razem z lekami przeciwgrzybiczymi z grupy triazoli, np. flukonazolem, itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem. Lek przeciwgrzybiczy spowalnia usuwanie leku na arytmię z organizmu, a oba leki mogą dodatkowo zaburzać pracę serca. Może to wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Amiodaron działa jeszcze długo po odstawieniu, więc ryzyko dotyczy także osób, które przestały go brać w ostatnich miesiącach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie bliskiego omdlenia
- omdlenie lub utrata przytomności
- duszność lub obrzęki nóg
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania leku przeciwarytmicznego klasy III i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać, a gdy nie ma alternatywy, wymaga ono kontroli EKG i elektrolitów. Połączenie dronedaronu z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL dronedaronu z powodu silnego hamowania CYP3A4, a z flukonazolem należy go unikać ze względu na sumowanie wydłużenia QT. U pacjenta leczonego dronedaronem w razie konieczności leczenia triazolem należy rozważyć odstawienie dronedaronu albo wybór leku przeciwgrzybiczego spoza triazoli, np. echinokandyny. Przy amiodaronie preferowane jest leczenie przeciwgrzybicze bez triazoli, a jeśli triazol jest niezbędny, należy wykonać EKG przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia, wyrównać potas i magnez oraz odstawić inne leki wydłużające QT[1]. Izawukonazol nie wydłuża QT, ale także zwiększa stężenie obu leków klasy III, więc wymaga ostrożności i kontroli EKG. Ze względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu interakcja może wystąpić także przez wiele tygodni po jego odstawieniu.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to znaczne wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu typu torsade de pointes, które mogą prowadzić do migotania komór i nagłego zgonu. Możliwe są też ciężka bradykardia i zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Przy dronedaronie wzrost stężenia nasila ponadto ryzyko niewydolności serca i uszkodzenia wątroby, a przy amiodaronie ryzyko działań niepożądanych zależnych od stężenia. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie strukturalnej serca, w podeszłym wieku i u kobiet.
Mechanizm
Amiodaron i dronedaron są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a triazole hamują ten enzym. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4, a flukonazol umiarkowanym, którego działanie hamujące rośnie z dawką. Zahamowanie metabolizmu zwiększa ekspozycję na lek przeciwarytmiczny, co nasila jego działanie na repolaryzację, przewodzenie i rytm zatokowy. Dodatkowo flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol samodzielnie wydłużają odstęp QT, więc dochodzi do sumowania działania farmakodynamicznego. Mechanizm dotyczy obu leków z grupy A i czterech triazoli, odmiennie zachowuje się tylko izawukonazol, który skraca odstęp QT.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem triazolu i regularnie w trakcie leczenia
- tętno i przewodzenie przedsionkowo-komorowe (bradykardia, bloki)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- aktywność aminotransferaz i bilirubina
- objawy niewydolności serca u pacjentów leczonych dronedaronem
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron i jego aktywny metabolit mają bardzo długi okres półtrwania, dlatego interakcja z triazolem może wystąpić przez wiele tygodni lub miesięcy po odstawieniu amiodaronu. W tym okresie przed włączeniem triazolu należy wykonać EKG i postępować jak przy jednoczesnym stosowaniu. |
| Jednorazowa dawka flukonazoluczas leczenia · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa dawka flukonazolu stosowana w kandydozie pochwy powoduje krótsze i słabsze hamowanie CYP3A4 niż leczenie wielodniowe. Ryzyko jest mniejsze, ale u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia QT nadal potrzebna jest ostrożność i konsultacja z lekarzem. |
| Miejscowo na skórę lub błony śluzowedroga podania · triazole | interakcja nie dotyczy | Triazole i inne azole stosowane wyłącznie miejscowo nie osiągają stężeń ogólnoustrojowych istotnych dla tej interakcji. |
| Kilka dni do kilku tygodni od odstawienia triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 utrzymuje się po odstawieniu triazolu, najdłużej po itrakonazolu, pozakonazolu i izawukonazolu. Włączenie dronedaronu lub amiodaronu bezpośrednio po zakończeniu leczenia triazolem wymaga zachowania odstępu albo kontroli EKG. |
Źródła
- Shah PJ, Sundareshan V, Miller B, Bergman SJ. Micafungin and a case of polymorphic ventricular tachycardia. J Clin Pharm Ther. 2016;41(3):362-364. doi: 10.1111/jcpt.12386. PMID: 27121696.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.