Interakcje / Amlodypina / Amlodypina i syrolimusa
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować, ale po włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki amlodypiny należy oznaczyć stężenie minimalne syrolimusa i w razie potrzeby zmodyfikować jego dawkę.
Powiedz lekarzowi z ośrodka transplantacyjnego o włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki amlodypiny, bo może być potrzebne sprawdzenie stężenia syrolimusa we krwi.
Niekorzystna interakcjaAmlodypina+ SyrolimusaPołączenie można stosować, ale po włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki amlodypiny należy oznaczyć stężenie minimalne syrolimusa i w razie potrzeby zmodyfikować jego dawkę.Powiedz lekarzowi z ośrodka transplantacyjnego o włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki amlodypiny, bo może być potrzebne sprawdzenie stężenia syrolimusa we krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi z ośrodka transplantacyjnego o włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki amlodypiny, bo może być potrzebne sprawdzenie stężenia syrolimusa we krwi.
Lek na ciśnienie amlodypina może nieco podnieść ilość syrolimusa we krwi. Syrolimus działa dobrze tylko w wąskim zakresie stężeń, dlatego nawet niewielka zmiana może mieć znaczenie. Oba leki mogą też powodować obrzęki nóg.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone obrzęki nóg lub kostek
- gorączka, częste infekcje lub owrzodzenia w jamie ustnej
- niezwykłe zmęczenie, bladość lub łatwe powstawanie siniaków
- zawroty głowy lub omdlenia
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale po włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki amlodypiny należy oznaczyć stężenie minimalne syrolimusa i w razie potrzeby zmodyfikować jego dawkę. W przypadku innych inhibitorów CYP3A4 o udokumentowanym wpływie na syrolimus zaleca się monitorowanie jego stężenia i ewentualną modyfikację dawkowania[1].
Skutek kliniczny
Możliwy wzrost stężenia syrolimusa we krwi z ryzykiem nasilenia jego działań niepożądanych, takich jak zahamowanie czynności szpiku, zaburzenia lipidowe, gorsze gojenie ran i zakażenia. Po odstawieniu amlodypiny stężenie syrolimusa może się obniżyć, co grozi zbyt słabą immunosupresją. Skala zmian jest prawdopodobnie niewielka, ale przy wąskim indeksie terapeutycznym syrolimusa ma znaczenie.
Mechanizm
Amlodypina słabo hamuje CYP3A i może zwiększać narażenie na syrolimus, który jest substratem tego enzymu[2]. Syrolimus jest intensywnie metabolizowany przez CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie, a inhibitory tego enzymu zmniejszają jego metabolizm i zwiększają stężenie we krwi[1]. Oba leki mogą też powodować obrzęki obwodowe, więc ten objaw może się nasilać.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi po włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki amlodypiny
- morfologia krwi
- lipidogram
- obrzęki obwodowe
- ciśnienie tętnicze
Kiedy ocena się zmienia
| Zmiana amlodypiny (włączenie, odstawienie, zmiana dawki) przy ustalonej dawce syrolimusakolejność włączenia · amlodypina | inne zalecenie | Każda zmiana leczenia amlodypiną u pacjenta na stabilnej dawce syrolimusa wymaga kontrolnego oznaczenia stężenia minimalnego syrolimusa, ponieważ jego stężenie może wzrosnąć po włączeniu i spaść po odstawieniu amlodypiny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardilopin 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cardilopin-100105032/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardilopin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cardilopin-100105032/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieAmlodypinaa alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki ani schematu leczenia.Jeśli pijesz alkohol, zachowaj umiar, a po wypiciu wstawaj powoli i nie przyjmuj leku na własną rękę w innych dawkach.szybki (godziny)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Jeśli pijesz alkohol, zachowaj umiar, a po wypiciu wstawaj powoli i nie przyjmuj leku na własną rękę w innych dawkach.
Amlodypina i alkohol zwykle nie wchodzą ze sobą w istotną interakcję. Przy niewielkiej ilości alkoholu nie trzeba rezygnować z leku ani zmieniać dawki. Większa ilość alkoholu może jednak nasilić zawroty głowy lub uczucie osłabienia, bo oba działają rozszerzająco na naczynia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy po wstaniu z łóżka lub krzesła
- nagłe osłabienie lub mroczki przed oczami
- omdlenie lub uczucie bliskie omdleniu
- przyspieszone bicie serca
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki ani schematu leczenia. Pacjenta należy poinformować, że alkohol ogólnie nie sprzyja kontroli nadciśnienia, a po większej ilości może nasilić zawroty głowy.
Skutek kliniczny
Przy umiarkowanym piciu nie stwierdzono istotnej interakcji. Po większej ilości alkoholu może wystąpić przejściowe nasilenie zawrotów głowy, uczucia osłabienia lub spadku ciśnienia przy wstawaniu.
Mechanizm
Amlodypina rozszerza naczynia obwodowe i obniża ciśnienie tętnicze. Alkohol także przejściowo rozszerza naczynia. Teoretycznie oba działania mogą się nieznacznie sumować, zwłaszcza po większej ilości alkoholu. Nie opisano interakcji farmakokinetycznej, a w badaniach amlodypina nie zmieniała wpływu alkoholu w istotny klinicznie sposób.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- Objawy niedociśnienia ortostatycznego i zawrotów głowy po spożyciu alkoholu, szczególnie u osób starszych
- Wartości ciśnienia tętniczego w pomiarach domowych, jeśli pacjent regularnie pije alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Duża ilość alkoholu jednorazowoilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Po dużej ilości alkoholu teoretycznie rośnie ryzyko addycji efektów naczyniorozszerzających i niedociśnienia ortostatycznego. Zalecane jest ograniczenie picia i ostrożność przy wstawaniu. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje niedociśnienie ortostatyczne i upadki, więc nawet umiarkowane picie warto omówić z pacjentem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardilopin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cardilopin-100105032/
Interakcja o niejasnym znaczeniuSyrolimusaa alkoholU większości pacjentów dopuszczalne jest okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu, ale należy zniechęcać do regularnego i nadmiernego picia.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli masz problem z alkoholem lub chorą wątrobę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli masz problem z alkoholem lub chorą wątrobę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania syrolimusu, ale regularne picie może podnosić poziom tłuszczów we krwi, który ten lek i tak często zwiększa. Alkohol obciąża też wątrobę, a chora wątroba może sprawić, że lek będzie działał silniej niż powinien. Lek w postaci płynu zawiera niewielką ilość alkoholu, co ma znaczenie, jeśli chorujesz na chorobę alkoholową, masz chorą wątrobę lub padaczkę, jesteś w ciąży albo karmisz piersią.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilone owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- rany, które źle się goją
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U większości pacjentów dopuszczalne jest okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu, ale należy zniechęcać do regularnego i nadmiernego picia. U osób z chorobą alkoholową, chorobami wątroby lub padaczką, u kobiet w ciąży i karmiących oraz u dzieci trzeba uwzględnić zawartość etanolu w roztworze doustnym[1]. U pacjentów nadużywających alkoholu warto kontrolować lipidogram, próby wątrobowe i stężenie syrolimusa we krwi.
Skutek kliniczny
Okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu nie ma udokumentowanego wpływu na stężenie ani skuteczność syrolimusa. Regularne lub nadmierne picie może nasilać zaburzenia lipidowe wywołane lekiem, sprzyjać uszkodzeniu wątroby i pośrednio zwiększać stężenie syrolimusa, a także pogarszać odporność, gojenie ran i stan owrzodzeń jamy ustnej. U osób z chorobą alkoholową sama ilość etanolu w roztworze doustnym może mieć znaczenie[1].
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między syrolimusem a etanolem. ChPL syrolimusa w punkcie 4.5 nie wymienia alkoholu wśród substancji wpływających na jego metabolizm z udziałem CYP3A4 i glikoproteiny P[1]. Zapis o alkoholu dotyczy wyłącznie etanolu jako substancji pomocniczej roztworu doustnego, który zawiera do 3,17% obj. etanolu, czyli do 25 mg w 1 ml[1]. Charakterystyka produktu wskazuje, że dawka nasycająca 6 mg zawiera do 150 mg alkoholu, co odpowiada 3,80 ml piwa lub 1,58 ml wina, i że ilość ta może być szkodliwa dla osób z chorobą alkoholową oraz należy ją uwzględnić u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, dzieci i pacjentów z chorobami wątroby lub padaczką[1]. Możliwe znaczenie kliniczne ma przede wszystkim addycja działań niepożądanych – syrolimus często powoduje hipertriglicerydemię i hipercholesterolemię, a regularne picie alkoholu dodatkowo podnosi triglicerydy i obciąża wątrobę. Alkoholowe uszkodzenie wątroby może zmniejszać metabolizm syrolimusa i zwiększać jego stężenie we krwi, co uzasadnia ostrożność u osób pijących dużo.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- lipidogram (triglicerydy, cholesterol)
- próby wątrobowe (ALT, AST, GGTP, bilirubina)
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej u osób z chorobą wątroby lub nadużywających alkoholu
- objawy zakażeń, gojenie ran i owrzodzenia jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Roztwór doustnypostać · alkohol | inne zalecenie | Roztwór doustny zawiera do 3,17% obj. etanolu, a dawka nasycająca 6 mg zawiera do 150 mg alkoholu. U osób z chorobą alkoholową, chorobami wątroby lub padaczką, u kobiet w ciąży i karmiących oraz u dzieci należy uwzględnić tę ilość etanolu. |
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub choroba alkoholowailość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu nasila hiperlipidemię polekową, sprzyja uszkodzeniu wątroby i może pośrednio zwiększać stężenie syrolimusa. Wskazana kontrola lipidogramu, prób wątrobowych i stężenia syrolimusa oraz rozmowa o ograniczeniu picia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Inne interakcje tych leków 294
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ SyrolimusaNie łącz dziurawca z syrolimusem.Nie stosuj dziurawca, a jeśli już go przyjmujesz, nie zmieniaj niczego sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem z ośrodka transplantacyjnego.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj dziurawca, a jeśli już go przyjmujesz, nie zmieniaj niczego sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem z ośrodka transplantacyjnego.
Dziurawiec sprawia, że organizm szybciej usuwa syrolimus. Lek przestaje wtedy dobrze chronić przeszczepiony narząd i może dojść do jego odrzucenia. Dotyczy to także herbatek, kropli i suplementów z dziurawcem. Nagłe odstawienie dziurawca też może zmienić poziom leku we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka bez wyraźnej przyczyny
- ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionego narządu
- mniejsza ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- nagłe osłabienie i złe samopoczucie
- nieprawidłowe wyniki badań kontrolnych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz dziurawca z syrolimusem. Stosowanie dziurawca po przeszczepieniu narządu jest przeciwwskazane[1]. Jednoczesnego stosowania syrolimusa z induktorami CYP3A4 się nie zaleca[2]. Jeśli pacjent już przyjmuje dziurawiec, należy go odstawić w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym i kontrolować stężenie syrolimusa we krwi w kolejnych tygodniach, bo w miarę wygasania indukcji może ono wzrosnąć.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia syrolimusa poniżej zakresu terapeutycznego grozi ostrym odrzuceniem przeszczepu i utratą narządu. Po odstawieniu dziurawca indukcja stopniowo wygasa, a stężenie syrolimusa rośnie, co przy dawce zwiększonej w czasie łączenia grozi toksycznością.
Mechanizm
Dziurawiec przyjmowany systematycznie indukuje enzymy cytochromu P450 i osłabia działanie innych leków, w tym cyklosporyny[3]. Syrolimus jest intensywnie metabolizowany przez CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie oraz jest substratem glikoproteiny P, dlatego induktory CYP3A4 zwiększają jego metabolizm i zmniejszają jego stężenie[2]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zwiększyła klirens syrolimusa około 5,5 razy i zmniejszyła jego AUC o około 82%[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej po odstawieniu dziurawca
- parametry czynności przeszczepionego narządu (np. kreatynina)
- objawy odrzucania przeszczepu
- działania niepożądane syrolimusa przy wzroście stężenia
Bezpieczniejsze alternatywy
escytalopramcitalopram
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · dziurawiec | ryzyko maleje | Dziurawiec stosowany wyłącznie zewnętrznie (np. olej na skórę) nie powoduje istotnej indukcji enzymów wątrobowych i jelitowych. |
| Odstawienie dziurawca w trakcie leczenia syrolimusemkolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja wygasa stopniowo, a stężenie syrolimusa może rosnąć przez kolejne tygodnie – konieczna kontrola stężenia i ewentualna korekta dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneSyrolimusa+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom leczonym syrolimusem ani innymi lekami immunosupresyjnymi.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz syrolimus, i zaszczep się tylko szczepionką, która nie zawiera żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz syrolimus, i zaszczep się tylko szczepionką, która nie zawiera żywego wirusa.
Syrolimus osłabia działanie układu odpornościowego, żeby organizm nie odrzucał przeszczepu lub żeby leczyć niektóre choroby. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może wtedy wywołać groźne zakażenie. Szczepionka bez żywego wirusa jest dla ciebie bezpieczna, ale może chronić nieco słabiej niż u osób zdrowych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
- gorączka lub dreszcze utrzymujące się dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- silne osłabienie i złe samopoczucie po szczepieniu
- bolesna wysypka w jednym miejscu ciała, która może oznaczać półpasiec mimo szczepienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom leczonym syrolimusem ani innymi lekami immunosupresyjnymi.[1] U pacjenta przyjmującego syrolimus do ochrony przed półpaścem stosuje się szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, która nie zawiera żywego wirusa. Jeśli to możliwe, szczepienie warto zaplanować przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego, aby uzyskać lepszą odpowiedź immunologiczną.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw półpaścowi osobie leczonej syrolimusem grozi rozsianym zakażeniem wirusem szczepionkowym, które może być ciężkie. Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i nie niesie tego ryzyka, ale wytworzona odporność może być słabsza niż u osób bez immunosupresji.
Mechanizm
Syrolimus jest lekiem immunosupresyjnym, który hamuje proliferację i aktywację limfocytów T i B. U osoby leczonej immunosupresyjnie żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej i półpaśca ze szczepionki żywej może namnażać się w sposób niekontrolowany. Jednocześnie osłabiona odpowiedź immunologiczna zmniejsza skuteczność każdej szczepionki przeciw półpaścowi, także rekombinowanej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- rodzaj podawanej szczepionki przeciw półpaścowi (żywa czy rekombinowana) przed jej wydaniem lub podaniem
- objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca, w tym wysypka pęcherzykowa i gorączka po szczepieniu
- objawy półpaśca mimo szczepienia ze względu na możliwą słabszą odpowiedź immunologiczną
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa, więc nie grozi zakażeniem wirusem szczepionkowym i może być podana pacjentowi leczonemu syrolimusem. Należy jednak liczyć się z osłabioną odpowiedzią immunologiczną i w miarę możliwości planować szczepienie przed rozpoczęciem immunosupresji. |
| Szczepionka żywa atenuowanapostać · szczepionka przeciw półpaścowi | inne zalecenie | Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się w trakcie leczenia immunosupresyjnego, w tym syrolimusem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej)+ Immunosupresyjne inhibitory mTOR (np. syrolimusa) klasaŻywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie podaje się osobie leczonej ogólnoustrojowo inhibitorem mTOR – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli bierzesz lek obniżający odporność z grupy inhibitorów mTOR (np. syrolimus), nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej i przed każdym szczepieniem powiedz o tym leku lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek obniżający odporność z grupy inhibitorów mTOR (np. syrolimus), nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej i przed każdym szczepieniem powiedz o tym leku lekarzowi lub farmaceucie.
Syrolimus obniża odporność, żeby organizm nie odrzucił przeszczepionego narządu. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który przy obniżonej odporności może wywołać ciężką, rozsianą chorobę. Szczepionki przeciw półpaścowi i ospie prawdziwej dostępne obecnie w Polsce nie zawierają żywego, namnażającego się wirusa i zwykle można je przyjąć, choć mogą chronić nieco słabiej. Twoi domownicy mogą i powinni szczepić się przeciw ospie wietrznej, bo chroni to także ciebie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na dużej powierzchni ciała po szczepieniu
- gorączka
- kaszel lub duszność
- silny ból głowy, sztywność karku albo splątanie
- zażółcenie skóry lub oczu, ból brzucha
- kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie podaje się osobie leczonej ogólnoustrojowo inhibitorem mTOR – połączenie jest przeciwwskazane. Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaje się seronegatywnym pacjentom co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia syrolimusem, najlepiej w trakcie kwalifikacji do przeszczepienia. Po odstawieniu syrolimusu szczepienie żywą szczepionką odracza się zwykle o co najmniej 3 miesiące, a decyzję podejmuje lekarz prowadzący po ocenie stanu odporności. Przeciw półpaścowi stosuje się rekombinowaną szczepionkę nieżywą, a przeciw ospie prawdziwej niereplikującą szczepionkę MVA – obie można podać w trakcie leczenia syrolimusem, najlepiej przed jego rozpoczęciem lub w okresie najmniejszej immunosupresji. Domownicy pacjenta powinni być zaszczepieni przeciw ospie wietrznej, a jeśli u zaszczepionego domownika pojawi się wysypka, unika on bliskiego kontaktu z pacjentem do czasu przyschnięcia zmian. Po kontakcie seronegatywnego pacjenta z ospą wietrzną lub półpaścem rozważa się swoistą immunoglobulinę przeciw VZV albo profilaktykę acyklowirem lub walacyklowirem.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki osobie leczonej syrolimusem może rozwinąć się rozsiane zakażenie szczepem szczepionkowym – uogólniona wysypka pęcherzykowa, zapalenie płuc, wątroby lub mózgu, potencjalnie zagrażające życiu. Szczepienie może także nie wytworzyć ochrony przed chorobą.
Mechanizm
Syrolimus hamuje kinazę mTOR i blokuje zależną od interleukiny 2 proliferację limfocytów T i B. U osoby leczonej ogólnoustrojowo osłabiona odpowiedź komórkowa nie kontroluje namnażania żywego, atenuowanego wirusa szczepionkowego (wirusa ospy wietrznej i półpaśca albo replikującego wirusa krowianki), co grozi zakażeniem rozsianym szczepem szczepionkowym. Osłabiona odpowiedź humoralna i komórkowa zmniejsza też skuteczność każdej szczepionki, również nieżywej. Interakcja wynika z działania immunosupresyjnego i dotyczy wyłącznie szczepionek zawierających żywy, replikujący wirus.
Monitorować
- Przed każdym szczepieniem: czy pacjent przyjmuje syrolimus ogólnoustrojowo i kiedy go odstawił
- Rodzaj szczepionki – żywa czy nieżywa lub niereplikująca
- Status serologiczny VZV (przeciwciała IgG) u kandydatów do przeszczepienia i przed włączeniem syrolimusu
- Po przypadkowym podaniu żywej szczepionki: wysypka pęcherzykowa, gorączka, objawy ze strony płuc, wątroby i układu nerwowego przez kilka tygodni
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie żywą szczepionką co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia syrolimusemkolejność włączenia · immunosupresyjne inhibitory mTOR | inne zalecenie | Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej można bezpiecznie podać seronegatywnemu pacjentowi, jeśli od szczepienia do włączenia syrolimusu upłyną co najmniej 4 tygodnie. Dlatego szczepienie planuje się w trakcie kwalifikacji do przeszczepienia. |
| odstep ≥ 3 miesiące od odstawienia syrolimusuimmunosupresyjne inhibitory mTOR | ryzyko maleje | Po zakończeniu leczenia syrolimusem odporność wraca stopniowo. Szczepienie żywą szczepionką rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach od odstawienia, po ocenie stanu odporności i przy braku innej immunosupresji. |
| Żel na skórępostać · immunosupresyjne inhibitory mTOR | ryzyko maleje | Syrolimus w postaci żelu stosowanego na skórę twarzy daje niewielkie stężenia we krwi i nie wywołuje istotnej immunosupresji ogólnoustrojowej. Ryzyko po żywej szczepionce jest prawdopodobnie małe, ale brak danych, więc decyzję podejmuje lekarz. |
| Stent uwalniający syrolimuspostać · immunosupresyjne inhibitory mTOR | interakcja nie dotyczy | Syrolimus uwalniany ze stentu naczyniowego działa miejscowo w ścianie naczynia i nie powoduje immunosupresji ogólnoustrojowej, więc nie stanowi przeciwwskazania do żywych szczepionek. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Immunosupresyjne inhibitory mTOR (np. syrolimusa) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się osobom leczonym ogólnoustrojowo inhibitorem mTOR.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność, taki jak syrolimus, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz lekarzem medycyny podróży.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność, taki jak syrolimus, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz lekarzem medycyny podróży.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus. Leki obniżające odporność, takie jak syrolimus, sprawiają, że organizm może nie poradzić sobie z tym wirusem. Może wtedy dojść do ciężkiej, groźnej dla życia choroby, a szczepionka może też nie chronić przed żółtą febrą. Dlatego w czasie leczenia syrolimusem nie wolno się nią szczepić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- silne bóle mięśni i osłabienie
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy lub sztywność karku
- splątanie lub senność
- krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się osobom leczonym ogólnoustrojowo inhibitorem mTOR. Dotyczy to syrolimusu i innych leków tej klasy stosowanych w immunosupresji po przeszczepieniu narządu albo w chorobach autoimmunologicznych. Jeśli szczepienie jest planowane, a leczenie immunosupresyjne można odroczyć, szczepionkę podaje się z odpowiednim wyprzedzeniem przed włączeniem syrolimusu. Po zakończeniu leczenia szczepienie jest możliwe dopiero po odbudowie odporności, a moment szczepienia ustala lekarz prowadzący we współpracy z lekarzem medycyny podróży. Pacjentowi, który nie może być zaszczepiony, wystawia się zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia. Należy też odradzić podróż do rejonów endemicznych albo zalecić ścisłą ochronę przed komarami. Jeśli szczepionkę podano przypadkowo w trakcie leczenia, pacjenta trzeba pilnie poinformować o objawach alarmowych i objąć obserwacją.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją wirus szczepionkowy może się niekontrolowanie namnażać. Może wtedy dojść do ciężkiej, uogólnionej choroby poszczepiennej z zajęciem narządów wewnętrznych (wątroby, nerek, płuc) albo do zapalenia mózgu i opon mózgowych. Oba powikłania mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź poszczepienna może być słabsza, więc pacjent nie uzyskuje pewnej ochrony przed żółtą febrą.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie. Jego opanowanie wymaga sprawnej odpowiedzi komórkowej limfocytów T. Inhibitory mTOR, takie jak syrolimus, hamują aktywację i proliferację limfocytów T i B. Osłabiają więc kontrolę nad wirusem szczepionkowym i zmniejszają wytwarzanie przeciwciał ochronnych. Interakcja dotyczy całej klasy, bo wynika z immunosupresyjnego działania inhibitorów mTOR, a nie z cech konkretnej cząsteczki.
Monitorować
- objawy ogólne po przypadkowym szczepieniu: gorączka, bóle mięśni, osłabienie
- parametry wątrobowe i nerkowe oraz morfologia z płytkami krwi przy objawach po szczepieniu
- objawy neurologiczne: ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości
- ocena przeciwciał ochronnych, jeśli pacjent był szczepiony w trakcie immunosupresji
Kiedy ocena się zmienia
| Postać miejscowa (żel na skórę, stent uwalniający lek)postać · immunosupresyjne inhibitory mTOR | ryzyko maleje | Syrolimus w postaci żelu na skórę albo w stencie uwalniającym lek osiąga znikome stężenia ogólnoustrojowe i nie powoduje istotnej immunosupresji. Przeciwwskazanie do żywej szczepionki nie dotyczy tych postaci, o ile pacjent nie otrzymuje jednocześnie leczenia immunosupresyjnego ogólnoustrojowo. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia syrolimusemkolejność włączenia · immunosupresyjne inhibitory mTOR | inne zalecenie | Jeśli pacjent wymaga szczepienia, a włączenie syrolimusu można zaplanować, szczepionkę podaje się z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem immunosupresji. Odstęp ustala lekarz prowadzący. |
| Czas po odstawieniu syrolimusu potrzebny do odbudowy odpornościodstep · immunosupresyjne inhibitory mTOR | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia inhibitorem mTOR szczepienie można rozważyć dopiero po odbudowie odporności. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący indywidualnie. |
Niekorzystna interakcjaAmlodypina+ TymololU pacjenta z prawidłową czynnością serca połączenie można stosować pod kontrolą ciśnienia i tętna.Po zakropleniu uciśnij palcem wewnętrzny kącik oka przez chwilę, wstawaj powoli i powiedz lekarzowi, jeśli masz chorobę serca albo pojawią się niepokojące objawy.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Po zakropleniu uciśnij palcem wewnętrzny kącik oka przez chwilę, wstawaj powoli i powiedz lekarzowi, jeśli masz chorobę serca albo pojawią się niepokojące objawy.
Krople do oczu z tymololem częściowo przenikają do krwi i mogą zwalniać pracę serca oraz obniżać ciśnienie. Amlodypina też obniża ciśnienie, więc razem mogą działać silniej, niż się spodziewasz. Najczęściej objawia się to zawrotami głowy, osłabieniem albo wolniejszym tętnem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
- bardzo wolne tętno
- nasilona duszność lub obrzęki nóg
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta z prawidłową czynnością serca połączenie można stosować pod kontrolą ciśnienia i tętna. Doustnych antagonistów wapnia łączy się z β-adrenolitykami wyłącznie u pacjentów z prawidłową czynnością serca, a u chorych z zaburzeniami czynności serca należy unikać tego połączenia[1]. Po włączeniu kropli lub zmianie dawki amlodypiny warto skontrolować ciśnienie i tętno, a pacjenta poinstruować o uciskaniu kącika oka po zakropleniu, co ogranicza przenikanie tymololu do krwi.
Skutek kliniczny
Możliwe nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego, w tym ortostatyczne, oraz zwolnienie czynności serca. U chorych z zaburzeniami czynności serca rośnie ryzyko istotnej bradykardii, zaburzeń przewodzenia i zaostrzenia niewydolności serca.
Mechanizm
Tymolol podany do oka wchłania się częściowo do krążenia ogólnego i działa jak nieselektywny β-adrenolityk – zwalnia czynność serca i obniża ciśnienie tętnicze. Amlodypina rozszerza naczynia obwodowe, a jej działanie hipotensyjne sumuje się z działaniem innych leków obniżających ciśnienie[2]. Β-adrenolityki podawane do oka łącznie z doustnymi antagonistami wapnia mogą nasilać działanie, co prowadzi do niedociśnienia lub znacznej bradykardii, a pochodne dihydropirydyny przede wszystkim do spadku ciśnienia[1]. Jednoczesne stosowanie tymololu z antagonistami wapnia może też wydłużać przewodzenie przedsionkowo-komorowe[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej
- częstość akcji serca
- EKG (przewodzenie przedsionkowo-komorowe) u pacjentów z chorobą serca
- objawy niewydolności serca (obrzęki, duszność)
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje niedociśnienie ortostatyczne i bradykardia, dlatego kontrola ciśnienia i tętna powinna być częstsza. |
| Doustnadroga podania · tymolol | inne zalecenie | Przy doustnym β-adrenolityku działanie ogólnoustrojowe jest pełne, a połączenie z dihydropirydyną bywa zamierzone w leczeniu nadciśnienia, wymaga jednak prawidłowej czynności serca. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Oftensin 2,5 mg/ml, krople do oczu, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oftensin-100048966/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardilopin 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cardilopin-100105032/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardilopin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cardilopin-100105032/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Oftensin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/oftensin-100048966/
Niekorzystna interakcjaCyklosporyna+ SyrolimusaSyrolimus podawaj 4 godziny po cyklosporynie w mikroemulsji i zawsze w tym samym odstępie.Przyjmuj syrolimus zawsze 4 godziny po cyklosporynie, nie zmieniaj tego odstępu ani dawek samodzielnie i chodź na zlecone badania krwi.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj syrolimus zawsze 4 godziny po cyklosporynie, nie zmieniaj tego odstępu ani dawek samodzielnie i chodź na zlecone badania krwi.
Te dwa leki są często stosowane razem po przeszczepieniu nerki, ale cyklosporyna zwiększa ilość drugiego leku we krwi. Ile go przybędzie, zależy od tego, w jakim odstępie je przyjmujesz. Dłuższe łączenie obu leków może obciążać nerki, dlatego lekarz zwykle po kilku miesiącach odstawia cyklosporynę i zwiększa dawkę drugiego leku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- nowe obrzęki nóg lub twarzy
- nietypowe osłabienie lub złe samopoczucie po zmianie dawki
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PK – wchłanianie, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Syrolimus podawaj 4 godziny po cyklosporynie w mikroemulsji i zawsze w tym samym odstępie[1]. Skojarzenie ogranicz do początkowych 2–3 miesięcy po przeszczepieniu nerki, a w leczeniu podtrzymującym nie kontynuuj go i stopniowo odstaw cyklosporynę[1]. Po odstawieniu cyklosporyny zwiększ dawkę syrolimusa średnio 4-krotnie w tempie odpowiadającym eliminacji cyklosporyny i utrzymuj stężenie minimalne 12–20 ng/ml[1]. Przy każdej zmianie dawki lub schematu któregokolwiek leku oznacz stężenia obu leków i oceń czynność nerek.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia syrolimusa zależny od odstępu między dawkami[1]. Przy skojarzeniu dłuższym niż 3 miesiące rośnie stężenie kreatyniny i zmniejsza się przesączanie kłębuszkowe w porównaniu z cyklosporyną bez syrolimusa[1]. Po odstawieniu cyklosporyny czynność nerek się poprawia i rzadziej występują nowotwory złośliwe, ale stężenie syrolimusa spada, jeśli nie zwiększy się jego dawki[1].
Mechanizm
Cyklosporyna hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P, przez co zmniejsza metabolizm syrolimusa i zwiększa jego wchłanianie[1]. Podanie syrolimusa razem z cyklosporyną, 2 godziny po niej i 4 godziny po niej zwiększało AUC syrolimusa odpowiednio o około 183%, 141% i 80%[1]. Gdy syrolimus podano 2 godziny przed cyklosporyną, jego AUC i Cmax nie zmieniły się, a syrolimus nie wpływał na farmakokinetykę cyklosporyny[1]. Dodatkowo przy długotrwałym skojarzeniu sumuje się niekorzystny wpływ na nerki.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej
- stężenie minimalne cyklosporyny we krwi pełnej
- kreatynina w surowicy i eGFR
- odstęp czasowy między dawkami obu leków
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 4 h po cyklosporyniesyrolimusa | ryzyko maleje | Podanie syrolimusa 4 godziny po cyklosporynie w mikroemulsji ogranicza wzrost AUC syrolimusa do około 80% i jest zalecanym schematem. |
| 0 h (jednocześnie)odstep · syrolimusa | ryzyko rośnie | Przyjęcie obu leków jednocześnie zwiększa AUC syrolimusa o około 183%. |
| czas leczenia ≥ 3 miesiącepacjent | inne zalecenie | Przy skojarzeniu dłuższym niż 3 miesiące narasta pogorszenie czynności nerek, dlatego w leczeniu podtrzymującym nie kontynuuje się łączenia obu leków. |
| Odstawienie cyklosporynykolejność włączenia · cyklosporyna | inne zalecenie | Po odstawieniu cyklosporyny stężenie syrolimusa spada, dlatego jego dawkę zwiększa się średnio 4-krotnie w tempie eliminacji cyklosporyny do stężenia minimalnego 12–20 ng/ml. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
Niekorzystna interakcjaAmiodaron+ SyrolimusaPołączenie można stosować, ale wymaga oznaczania stężenia minimalnego syrolimusa i dostosowania jego dawki.Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków i powiedz lekarzowi prowadzącemu przeszczep, że przyjmujesz amiodaron, aby zlecił badanie stężenia syrolimusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków i powiedz lekarzowi prowadzącemu przeszczep, że przyjmujesz amiodaron, aby zlecił badanie stężenia syrolimusa.
Lek na serce amiodaron może powoli zwiększać ilość syrolimusa we krwi. Za dużo syrolimusa nasila jego działania niepożądane, a za mało po odstawieniu leku na serce może osłabić ochronę przeszczepu. Oba leki mogą też rzadko szkodzić płucom. Te leki można przyjmować razem, ale pod kontrolą badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nowa duszność lub suchy kaszel
- owrzodzenia w jamie ustnej
- obrzęki nóg
- gorączka lub częste infekcje
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga oznaczania stężenia minimalnego syrolimusa i dostosowania jego dawki. Stężenie syrolimusa należy oznaczać po włączeniu amiodaronu, po każdej zmianie jego dawki oraz przez kilka miesięcy po jego odstawieniu, bo wpływ amiodaronu utrzymuje się długo.[1] Przy włączaniu amiodaronu u pacjenta na stałej dawce syrolimusa warto uprzedzić ośrodek transplantacyjny lub lekarza prowadzącego leczenie immunosupresyjne. Pacjenta należy obserwować pod kątem nowej duszności i kaszlu, ponieważ oba leki mogą uszkadzać płuca. Wybór innego leku przeciwarytmicznego należy do kardiologa i zależy od choroby serca pacjenta.
Skutek kliniczny
Najbardziej prawdopodobny skutek to wzrost stężenia syrolimusa i nasilenie jego toksyczności – cytopenii, hiperlipidemii, owrzodzeń jamy ustnej, obrzęków, zaburzeń gojenia ran i zakażeń. Po odstawieniu amiodaronu stężenie syrolimusa może z czasem spaść poniżej zakresu terapeutycznego, co grozi odrzuceniem przeszczepu. Możliwe jest też addytywne ryzyko śródmiąższowej choroby płuc.
Mechanizm
Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują CYP3A4 oraz glikoproteinę P i mogą zwiększać ekspozycję na substraty tych białek.[1] Syrolimus jest intensywnie metabolizowany przez CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie oraz jest substratem glikoproteiny P, dlatego inhibitory CYP3A4 zmniejszają jego metabolizm i zwiększają stężenie we krwi.[2] Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania amiodaronu hamowanie narasta stopniowo i utrzymuje się nawet kilka miesięcy po jego odstawieniu.[1] Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać płuca, więc ich działania niepożądane w tym zakresie mogą się sumować.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP3A4[3], syrolimusa – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Amiodaron – inhibitor P-gp[3], syrolimusa – substrat P-gp[4]
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2B6[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C8[5], umiarkowany inhibitor CYP2C9[3], słaby inhibitor CYP2D6[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OCT2[5], inhibitor P-gp[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Syrolimusa: wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[4]
Monitorować
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej
- morfologia krwi
- lipidogram
- czynność nerek
- objawy ze strony układu oddechowego (duszność, kaszel)
- EKG i czynność tarczycy zgodnie z zasadami leczenia amiodaronem
Kiedy ocena się zmienia
| Amiodaron dołączony do ustalonej dawki syrolimusakolejność włączenia · amiodaron | ryzyko rośnie | Wzrost stężenia syrolimusa narasta stopniowo w miarę kumulacji amiodaronu, dlatego stężenie syrolimusa należy oznaczać wielokrotnie w pierwszych tygodniach i miesiącach. |
| Odstawienie amiodaronu u pacjenta na syrolimusiekolejność włączenia · amiodaron | inne zalecenie | Po odstawieniu amiodaronu jego wpływ zanika powoli, nawet przez kilka miesięcy, a stężenie syrolimusa może spaść poniżej zakresu terapeutycznego. Potrzebne jest dalsze monitorowanie stężenia i ewentualne zwiększenie dawki syrolimusa. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
Niekorzystna interakcjaAmlodypina+ DiklofenakPrzy krótkotrwałym, doraźnym stosowaniu diklofenaku połączenie jest dopuszczalne, a przy dłuższym leczeniu należy regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze.Stosuj diklofenak jak najkrócej, mierz ciśnienie w domu, a jeśli potrzebujesz leku przeciwbólowego na dłużej, zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejsze rozwiązanie.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Stosuj diklofenak jak najkrócej, mierz ciśnienie w domu, a jeśli potrzebujesz leku przeciwbólowego na dłużej, zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejsze rozwiązanie.
Diklofenak może osłabiać działanie amlodypiny, przez co ciśnienie krwi może być wyższe niż zwykle. Może też nasilać obrzęki nóg, które czasem pojawiają się przy amlodypinie. Krótkie stosowanie diklofenaku zwykle nie stanowi problemu, ale przy dłuższym leczeniu trzeba pilnować ciśnienia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyższe niż zwykle wyniki pomiaru ciśnienia
- bóle głowy
- nasilone obrzęki kostek lub stóp
- szybki przyrost masy ciała
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy krótkotrwałym, doraźnym stosowaniu diklofenaku połączenie jest dopuszczalne, a przy dłuższym leczeniu należy regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze. ChPL diklofenaku zaleca regularną kontrolę ciśnienia tętniczego, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku, oraz odpowiednie nawodnienie i okresową kontrolę czynności nerek po rozpoczęciu leczenia skojarzonego i w jego trakcie.[1] Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę diklofenaku przez możliwie najkrótszy czas, a u pacjentów wymagających przewlekłego leczenia przeciwbólowego rozważyć paracetamol lub postać miejscową diklofenaku. Jeśli amlodypina jest stosowana z powodu choroby niedokrwiennej serca, diklofenak doustny jest przeciwwskazany ze względu na samą chorobę.[1]
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest gorsza kontrola ciśnienia tętniczego, zwłaszcza przy regularnym stosowaniu diklofenaku przez dłuższy czas. Możliwe jest też nasilenie obrzęków kostek oraz pogorszenie czynności nerek u osób odwodnionych lub w podeszłym wieku. Osłabienie działania hipotensyjnego jest w przypadku antagonistów wapnia zwykle mniejsze niż przy lekach moczopędnych i inhibitorach ACE.
Mechanizm
Diklofenak może osłabiać działanie amlodypiny obniżające ciśnienie tętnicze, ponieważ hamuje syntezę prostaglandyn nerkowych i sprzyja zatrzymywaniu sodu i wody. ChPL diklofenaku wskazuje, że tak jak inne NLPZ może on osłabiać działanie przeciwnadciśnieniowe jednocześnie stosowanych leków zmniejszających ciśnienie tętnicze.[1] Dodatkowo zatrzymanie płynów wywołane przez NLPZ może nasilać obrzęki obwodowe, które są typowym działaniem niepożądanym amlodypiny. ChPL amlodypiny nie wymienia diklofenaku ani NLPZ.[2]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- obrzęki obwodowe i masa ciała
- stężenie kreatyniny w surowicy przy dłuższym leczeniu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster)postać · diklofenak | ryzyko maleje | Przy stosowaniu diklofenaku na skórę stężenia ogólnoustrojowe są małe, więc wpływ na ciśnienie tętnicze jest mało prawdopodobny. |
| Krótkotrwałe, doraźne stosowanieczas leczenia · diklofenak | ryzyko maleje | Osłabienie działania hipotensyjnego rozwija się stopniowo, dlatego pojedyncze dawki lub krótka kuracja mają małe znaczenie kliniczne. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ChPL diklofenaku zaleca regularną kontrolę ciśnienia tętniczego, a ryzyko pogorszenia czynności nerek jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardilopin 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cardilopin-100105032/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardilopin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cardilopin-100105032/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.