Interakcje / Antybiotyki okulistyczne / Antybiotyki okulistyczne i polimyksyny
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Należy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania aminoglikozydu i polimyksyny, a gdy połączenie jest konieczne, trzeba ściśle monitorować czynność nerek i objawy toksyczności nerwowo-mięśniowej.
Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk aminoglikozydowy i kolistymetat w zastrzykach, kroplówce lub inhalacji, rób zlecone badania nerek, pij odpowiednio dużo płynów i od razu powiedz lekarzowi o niepokojących objawach.
Interakcja klasy Antybiotyki okulistyczne + polimyksyny
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Antybiotyki okulistyczne
- tobramycyna, netylmycyna
- Polimyksyny
- kolistymetat
Niekorzystna interakcjaAntybiotyki okulistyczne (np. tobramycyna, netylmycyna)+ Polimyksyny (np. kolistymetat) klasaNależy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania aminoglikozydu i polimyksyny, a gdy połączenie jest konieczne, trzeba ściśle monitorować czynność nerek i objawy toksyczności nerwowo-mięśniowej.Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk aminoglikozydowy i kolistymetat w zastrzykach, kroplówce lub inhalacji, rób zlecone badania nerek, pij odpowiednio dużo płynów i od razu powiedz lekarzowi o niepokojących objawach.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk aminoglikozydowy i kolistymetat w zastrzykach, kroplówce lub inhalacji, rób zlecone badania nerek, pij odpowiednio dużo płynów i od razu powiedz lekarzowi o niepokojących objawach.
Antybiotyki z grupy aminoglikozydów, np. tobramycyna lub netylmycyna, oraz kolistymetat podawane razem mogą mocniej obciążać nerki i nerwy. Ryzyko dotyczy głównie leków w zastrzykach, kroplówce lub inhalacji. Krople i maść do oczu z tobramycyną lub netylmycyną prawie nie przenikają do krwi, więc możesz je stosować razem z kolistymetatem. Jeśli dostajesz oba leki w zastrzykach lub inhalacji, lekarz będzie zlecał badania krwi, żeby sprawdzać pracę nerek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie wyraźnie mniejszej ilości moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- osłabienie mięśni, opadanie powiek lub trudności z połykaniem
- duszność lub trudności z oddychaniem
- mrowienie lub drętwienie wokół ust i w dłoniach
- szumy w uszach, pogorszenie słuchu lub zaburzenia równowagi
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania aminoglikozydu i polimyksyny, a gdy połączenie jest konieczne, trzeba ściśle monitorować czynność nerek i objawy toksyczności nerwowo-mięśniowej. Gdy kolistymetat jest niezbędny w leczeniu zakażeń wielolekoopornych, warto sprawdzić, czy tobramycynę lub netylmycynę można zastąpić lekiem bez działania nefrotoksycznego. Dawki obu leków trzeba dostosować do aktualnej czynności nerek. Stężenia aminoglikozydu warto oznaczać regularnie. Trzeba też unikać innych leków nefrotoksycznych, takich jak wankomycyna, amfoterycyna B, diuretyki pętlowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Należy dbać o prawidłowe nawodnienie. Przed znieczuleniem ogólnym trzeba poinformować anestezjologa o leczeniu, bo możliwe jest nasilenie i wydłużenie działania leków zwiotczających. Krople i maści do oczu z tobramycyną lub netylmycyną można stosować razem z kolistymetatem bez zmiany postępowania.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, które może wymagać przerwania leczenia, a czasem leczenia nerkozastępczego. Może wystąpić blokada nerwowo-mięśniowa z osłabieniem mięśni i niewydolnością oddechową, zwłaszcza po zabiegach w znieczuleniu ogólnym z lekami zwiotczającymi i u chorych na miastenię. Możliwe są też parestezje, zawroty głowy oraz uszkodzenie słuchu i błędnika związane z aminoglikozydem. Ten ostatni skutek może się nasilić, gdy spadnie wydalanie nerkowe.
Mechanizm
Aminoglikozydy (tobramycyna, netylmycyna) i polimyksyny (kolistymetat) mają nakładające się działania niepożądane. Oba rodzaje leków uszkadzają komórki kanalików proksymalnych nerek. Oba też hamują przewodnictwo nerwowo-mięśniowe przez zmniejszenie uwalniania acetylocholiny i działanie na płytkę motoryczną. Ich toksyczność dla nerek i układu nerwowego sumuje się. Pogorszenie czynności nerek spowalnia wydalanie obu leków, bo oba są eliminowane głównie przez nerki. To dodatkowo zwiększa ich stężenia i nasila toksyczność. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Ma znaczenie kliniczne przy podaniu ogólnoustrojowym i w mniejszym stopniu wziewnym. Przy podaniu do oka wchłanianie ogólnoustrojowe aminoglikozydu jest znikome.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- diureza i bilans płynów
- stężenia aminoglikozydu w surowicy
- elektrolity, zwłaszcza magnez, potas i wapń
- siła mięśni i wydolność oddechowa, szczególnie po znieczuleniu ogólnym
- słuch, szumy uszne i zaburzenia równowagi
Kiedy ocena się zmienia
| Okulistyczna (krople lub maść do oczu)droga podania · antybiotyki okulistyczne | ryzyko maleje | Po podaniu do oka tobramycyna i netylmycyna wchłaniają się do krążenia ogólnego w znikomym stopniu. Nie sumują się więc istotnie z toksycznością kolistymetatu. Nie trzeba zmieniać leczenia ani wprowadzać dodatkowego monitorowania. |
| Wziewnadroga podania · polimyksyny | ryzyko maleje | Przy wziewnym podaniu kolistymetatu, także naprzemiennie z wziewną tobramycyną, ekspozycja ogólnoustrojowa jest mniejsza niż po podaniu dożylnym. Ryzyko interakcji maleje, ale nie znika. Zwłaszcza u pacjentów z chorobą nerek lub leczonych równocześnie dożylnymi aminoglikozydami trzeba okresowo kontrolować czynność nerek. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek oba leki kumulują się, a ryzyko dalszego uszkodzenia nerek i blokady nerwowo-mięśniowej wyraźnie rośnie. Trzeba zmodyfikować dawkowanie, częściej oznaczać kreatyninę i stężenia aminoglikozydu oraz rozważyć leczenie alternatywne. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ukryte upośledzenie czynności nerek i odwodnienie. To zwiększa ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności. Dawkowanie trzeba opierać na wyliczonym klirensie, a nie tylko na stężeniu kreatyniny. |
| czas leczenia ≥ 7 dnipacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko uszkodzenia nerek i narządu słuchu rośnie z czasem trwania skojarzonego leczenia ogólnoustrojowego. Przy dłuższej terapii trzeba częściej kontrolować czynność nerek i słuch oraz regularnie oceniać, czy oba leki są nadal potrzebne. |
Alkohol przy tych lekach
Antybiotyki okulistyczne a alkohol: brak opisu w bazie.
Polimyksyny a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 28
Połączenie przeciwwskazaneAntybiotyki okulistyczne (np. tobramycyna, netylmycyna)+ Diuretyki pętlowe (np. torasemid, furosemid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antybiotyku aminoglikozydowego w kroplach lub maści do oczu i diuretyku pętlowego nie trzeba zmieniać leczenia ani dawkowania.Stosuj antybiotyk do oczu i lek moczopędny tak, jak zalecił lekarz, i nie przedłużaj leczenia kroplami lub maścią do oczu bez porozumienia z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Stosuj antybiotyk do oczu i lek moczopędny tak, jak zalecił lekarz, i nie przedłużaj leczenia kroplami lub maścią do oczu bez porozumienia z lekarzem.
Antybiotyki do oczu, takie jak tobramycyna czy netylmycyna, możesz stosować razem z lekami moczopędnymi, takimi jak furosemid czy torasemid. Z kropli i maści do oczu do krwi przedostaje się bardzo mało leku, więc nie wzmacnia on działania leku moczopędnego na uszy i nerki. Ostrożność jest potrzebna dopiero wtedy, gdy podobny antybiotyk dostajesz w zastrzyku lub kroplówce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antybiotyku aminoglikozydowego w kroplach lub maści do oczu i diuretyku pętlowego nie trzeba zmieniać leczenia ani dawkowania. Dotyczy to jednakowo tobramycyny i netylmycyny podawanych do oka oraz furosemidu i torasemidu. Należy upewnić się, że aminoglikozyd jest stosowany wyłącznie miejscowo do oka i przez zalecany czas. Jeżeli pacjent otrzymuje jednocześnie aminoglikozyd ogólnie (dożylnie lub domięśniowo), obowiązuje postępowanie jak przy interakcji niekorzystnej – unikanie połączenia albo ścisłe monitorowanie słuchu, czynności nerek i stężenia aminoglikozydu[1].
Skutek kliniczny
Przy miejscowym stosowaniu antybiotyku aminoglikozydowego do oka razem z diuretykiem pętlowym nie oczekuje się klinicznie istotnego nasilenia ototoksyczności ani nefrotoksyczności. Ryzyko szumów usznych, niedosłuchu, zaburzeń równowagi i uszkodzenia nerek staje się realne dopiero przy ogólnym podaniu aminoglikozydu, zwłaszcza z dożylnym diuretykiem pętlowym w dużej dawce.
Mechanizm
Aminoglikozydy (tobramycyna, netylmycyna) i diuretyki pętlowe (furosemid, torasemid) mogą każdy z osobna uszkadzać ucho wewnętrzne[2]. Aminoglikozydy dodatkowo uszkadzają nerki. Przy podaniu ogólnym ich działanie ototoksyczne sumuje się, a odwodnienie po diuretyku może zwiększać stężenie aminoglikozydu w surowicy i w perylimfie. Po miejscowym podaniu do worka spojówkowego wchłanianie aminoglikozydu do krwi jest znikome, więc nie powstaje stężenie, które mogłoby nasilić toksyczność diuretyku pętlowego.
Monitorować
- Weryfikacja drogi podania aminoglikozydu (tylko miejscowo do oka)
- Przy podaniu ogólnym aminoglikozydu – kreatynina i eGFR, stężenie aminoglikozydu, słuch i równowaga, nawodnienie i elektrolity
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (dożylnie lub domięśniowo)droga podania · antybiotyki okulistyczne | ryzyko rośnie | Przy ogólnym podaniu tobramycyny lub netylmycyny razem z diuretykiem pętlowym ototoksyczność i nefrotoksyczność sumują się, a ryzyko rośnie przy dożylnym podaniu diuretyku w dużej dawce, odwodnieniu i niewydolności nerek. Należy unikać połączenia albo monitorować stężenie aminoglikozydu, czynność nerek, słuch i nawodnienie. |
| Noworodki i wcześniakiwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U noworodków, zwłaszcza wcześniaków, względne wchłanianie ogólne leków podawanych do oka jest większe, a czynność nerek niedojrzała. Przy jednoczesnym podawaniu diuretyku pętlowego warto ograniczyć czas leczenia okulistycznego do niezbędnego minimum i zwracać uwagę na czynność nerek. |
Źródła
- Triggs E, Charles B. Pharmacokinetics and therapeutic drug monitoring of gentamicin in the elderly. Clin Pharmacokinet. 1999;37(4):331-41. doi: 10.2165/00003088-199937040-00004. PMID: 10554048.
- Schacht J. Molecular mechanisms of drug-induced hearing loss. Hear Res. 1986;22:297-304. doi: 10.1016/0378-5955(86)90105-x. PMID: 3015857.
Niekorzystna interakcjaAminoglikozydy (np. gentamycyna, amikacyna)+ Polimyksyny (np. kolistymetat) klasaJednoczesnego stosowania aminoglikozydu i polimyksyny należy unikać, a jeśli jest konieczne ze względu na wielolekooporne zakażenie, wymaga ono ścisłego monitorowania czynności nerek i objawów neurotoksyczności.Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk z grupy aminoglikozydów i polimyksynę, regularnie rób badania nerek zlecone przez lekarza i od razu zgłaszaj niepokojące objawy, a nie przerywaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk z grupy aminoglikozydów i polimyksynę, regularnie rób badania nerek zlecone przez lekarza i od razu zgłaszaj niepokojące objawy, a nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Antybiotyki z grupy aminoglikozydów, takie jak gentamycyna i amikacyna, oraz z grupy polimyksyn, takie jak kolistymetat, mogą obciążać nerki i nerwy. Podane razem mocniej szkodzą nerkom i mogą osłabiać mięśnie, w tym mięśnie potrzebne do oddychania. Gdy nerki pracują gorzej, leki dłużej zostają w organizmie, co może też uszkodzić słuch i zmysł równowagi. Takie połączenie stosuje się tylko w ciężkich zakażeniach, gdy lekarz uzna je za konieczne, i zawsze z częstymi badaniami.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle lub obrzęki
- szum lub dzwonienie w uszach, pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- osłabienie mięśni, opadanie powiek, trudności z połykaniem
- duszność lub płytki oddech
- mrowienie lub drętwienie wokół ust, rąk albo stóp
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania aminoglikozydu i polimyksyny należy unikać, a jeśli jest konieczne ze względu na wielolekooporne zakażenie, wymaga ono ścisłego monitorowania czynności nerek i objawów neurotoksyczności. Przed połączeniem gentamycyny lub amikacyny z kolistymetatem warto sprawdzić, czy nie ma skutecznej alternatywy według antybiogramu, na przykład antybiotyku beta-laktamowego. Gdy połączenie jest stosowane, dawki obu leków należy dostosowywać do aktualnej czynności nerek, a dawkowanie aminoglikozydu prowadzić na podstawie oznaczeń stężenia leku we krwi. Należy unikać dokładania kolejnych leków nefrotoksycznych, takich jak wankomycyna, amfoterycyna B, diuretyki pętlowe czy niesteroidowe leki przeciwzapalne, a także zadbać o prawidłowe nawodnienie chorego. Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie leków zwiotczających mięśnie i znieczulenie ogólne, a także chorzy z miastenią. Leczenie skojarzone powinno trwać możliwie krótko.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, które może wymagać przerwania leczenia, a czasem leczenia nerkozastępczego. Może wystąpić blokada nerwowo-mięśniowa z osłabieniem mięśni, a w ciężkich przypadkach z niewydolnością oddechową i bezdechem. Wzrost stężenia aminoglikozydu przy pogorszeniu czynności nerek zwiększa też ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu i błędnika. Częste są również zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza niedobór magnezu i potasu.
Mechanizm
Aminoglikozydy i polimyksyny działają toksycznie na nerki i na układ nerwowy, więc ich działania niepożądane sumują się. Oba rodzaje leków gromadzą się w komórkach kanalików proksymalnych nerek i uszkadzają je, a dodatkowo blokują przewodnictwo nerwowo-mięśniowe przez hamowanie uwalniania acetylocholiny i jej działania w złączu nerwowo-mięśniowym. Oba leki są wydalane głównie przez nerki, dlatego uszkodzenie nerek wywołane jednym z nich zmniejsza eliminację drugiego i zwiększa jego stężenie we krwi, co dalej nasila toksyczność. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, bo wynika z właściwości całych klas, a nie z cech pojedynczych substancji.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR co najmniej co kilka dni, a u chorych niestabilnych codziennie
- diureza i bilans płynów
- stężenie aminoglikozydu we krwi, zwłaszcza stężenie przed kolejną dawką
- stężenie magnezu, potasu i wapnia
- osłabienie mięśni, zaburzenia oddychania, parestezje i zawroty głowy
- słuch i równowaga, szczególnie przy dłuższym leczeniu
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewnadroga podania · polimyksyny | ryzyko maleje | Kolistymetat podawany wziewnie osiąga znacznie mniejsze stężenia ogólnoustrojowe niż po podaniu dożylnym, więc ryzyko interakcji jest mniejsze. Nadal należy zachować ostrożność, szczególnie gdy aminoglikozyd podawany jest dożylnie, przy upośledzonej czynności nerek oraz u chorych z mukowiscydozą leczonych wieloma kursami antybiotyków. |
| Wziewnadroga podania · aminoglikozydy | ryzyko maleje | Wziewna postać amikacyny daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podanie pozajelitowe, co zmniejsza ryzyko addycyjnej nefrotoksyczności i neurotoksyczności. Przy jednoczesnym dożylnym kolistymetacie lub upośledzonej czynności nerek monitorowanie pozostaje konieczne. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zmniejsza eliminację obu leków i zwiększa ryzyko dalszego uszkodzenia nerek, neurotoksyczności i ototoksyczności. Konieczne jest dostosowanie dawek, częstsze oznaczanie kreatyniny i stężeń aminoglikozydu oraz rozważenie alternatywy bez nefrotoksyczności. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ukryte upośledzenie czynności nerek, odwodnienie i stosowanie innych leków nefrotoksycznych, co nasila ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i uszkodzenia słuchu. |
| Przedłużona terapiaczas leczenia · aminoglikozydy | ryzyko rośnie | Ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności aminoglikozydów rośnie wraz z czasem leczenia i skumulowaną dawką, dlatego leczenie skojarzone z kolistymetatem powinno trwać możliwie krótko i być regularnie weryfikowane. |
Niekorzystna interakcjaAntybiotyki okulistyczne (np. tobramycyna, netylmycyna)+ Pochodne kwasu fosfonowego (np. foskarnet) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminoglikozydu podawanego ogólnie (dożylnie, domięśniowo lub wziewnie) i foskarnetu należy unikać tego połączenia albo, jeśli jest niezbędne, ściśle monitorować czynność nerek i elektrolity, natomiast krople i maści do oczu można stosować bez zmian.Jeśli dostajesz foskarnet i jednocześnie antybiotyk z grupy aminoglikozydów w zastrzykach, kroplówce lub inhalacji, upewnij się, że lekarz o tym wie i regularnie bada ci nerki, a kropli ani maści do oczu nie musisz odstawiać.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz foskarnet i jednocześnie antybiotyk z grupy aminoglikozydów w zastrzykach, kroplówce lub inhalacji, upewnij się, że lekarz o tym wie i regularnie bada ci nerki, a kropli ani maści do oczu nie musisz odstawiać.
Foskarnet, lek przeciwwirusowy podawany w kroplówce, może obciążać nerki. Antybiotyki tobramycyna i netylmycyna podawane w zastrzykach, kroplówce lub inhalacji działają podobnie, więc razem bardziej zwiększają ryzyko uszkodzenia nerek oraz niedoboru magnezu i wapnia. Krople i maści do oczu z tymi antybiotykami prawie nie przenikają do krwi i są przy foskarnecie bezpieczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddajesz dużo mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- skurcze mięśni, mrowienie wokół ust lub w palcach
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- szumy w uszach, pogorszenie słuchu lub zawroty głowy
- silne osłabienie, nudności i wymioty
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminoglikozydu podawanego ogólnie (dożylnie, domięśniowo lub wziewnie) i foskarnetu należy unikać tego połączenia albo, jeśli jest niezbędne, ściśle monitorować czynność nerek i elektrolity, natomiast krople i maści do oczu można stosować bez zmian. Gdy to możliwe, zamiast tobramycyny podawanej ogólnie wybierz antybiotyk bez działania nefrotoksycznego. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, przed każdą dawką foskarnetu zadbaj o dobre nawodnienie pacjenta. Dawki obu leków dostosuj do aktualnego klirensu kreatyniny. Dawkowanie tobramycyny prowadź na podstawie jej stężeń we krwi. Niedobory magnezu, wapnia i potasu wyrównuj na bieżąco. Unikaj dokładania kolejnych leków nefrotoksycznych, takich jak amfoterycyna B, wankomycyna, cyklosporyna czy niesteroidowe leki przeciwzapalne. Tobramycyny i netylmycyny w kroplach lub maści do oka nie trzeba odstawiać u pacjenta leczonego foskarnetem, na przykład z powodu cytomegalowirusowego zapalenia siatkówki.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, które może być ciężkie i wymagać przerwania leczenia. Mogą też wystąpić niebezpieczne zaburzenia elektrolitowe, czyli niedobór magnezu, wapnia i potasu. Ich skutkiem bywają drgawki, tężyczka i zaburzenia rytmu serca. Kumulacja aminoglikozydu zwiększa ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu i równowagi. Zagrożeni są szczególnie pacjenci z wcześniejszą niewydolnością nerek, odwodnieni, starsi oraz przyjmujący inne leki nefrotoksyczne.
Mechanizm
Tobramycyna i netylmycyna to aminoglikozydy, a foskarnet jest pochodną kwasu fosfonowego. Wszystkie trzy uszkadzają kanaliki nerkowe, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Aminoglikozydy i foskarnet są wydalane głównie przez nerki. Gdy nerki pracują słabiej, oba leki zalegają w organizmie, a ich stężenia rosną. Wyższe stężenie aminoglikozydu nasila uszkodzenie nerek i ucha wewnętrznego. Wyższe stężenie foskarnetu nasila jego działania niepożądane. Oba leki zwiększają też utratę magnezu, wapnia i potasu z moczem. Foskarnet dodatkowo wiąże zjonizowany wapń. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, ale dotyczy wyłącznie podania ogólnoustrojowego aminoglikozydu. Po podaniu do oka do krwi przenika tak mało leku, że nie ma to znaczenia klinicznego.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i co najmniej 2–3 razy w tygodniu
- stężenie minimalne aminoglikozydu we krwi
- magnez, wapń (najlepiej zjonizowany), potas i fosforany w surowicy
- bilans płynów i diureza
- słuch i równowaga (szumy uszne, zawroty głowy) przy dłuższym leczeniu
- EKG przy nasilonych zaburzeniach elektrolitowych
Kiedy ocena się zmienia
| Do oka (krople, maść)droga podania · antybiotyki okulistyczne | ryzyko maleje | Po podaniu do worka spojówkowego tobramycyna i netylmycyna osiągają we krwi stężenia pomijalne, więc nie sumują się z nefrotoksycznością foskarnetu. Leczenia miejscowego nie trzeba modyfikować. |
| Wziewnadroga podania · antybiotyki okulistyczne | inne zalecenie | Tobramycyna wziewna wchłania się do krwi w mniejszym stopniu niż podana dożylnie, ale przy długim leczeniu i osłabionych nerkach może się kumulować. Kontroluj kreatyninę i elektrolity tak jak przy podaniu ogólnym. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek oba leki szybko się kumulują i ryzyko ciężkiego ostrego uszkodzenia nerek wyraźnie rośnie. Ogólnoustrojowego aminoglikozydu nie należy łączyć z foskarnetem, jeśli istnieje alternatywa. |
| czas leczenia ≥ 7 dnipacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności aminoglikozydu rośnie z czasem leczenia. Przy dłuższym skojarzeniu kontroluj kreatyninę, stężenia leku i elektrolity częściej. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kalcyneuryny (np. takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna)+ Polimyksyny (np. kolistymetat) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kalcyneuryny i polimyksyny należy rozważyć antybiotyk bez działania nefrotoksycznego, a gdy kolistymetat jest niezbędny, trzeba ściśle monitorować czynność nerek i stężenie inhibitora kalcyneuryny.Jeśli przyjmujesz lek hamujący odporność i masz dostać kolistymetat, powiedz o tym lekarzowi i nie pomijaj zleconych badań krwi.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek hamujący odporność i masz dostać kolistymetat, powiedz o tym lekarzowi i nie pomijaj zleconych badań krwi.
Leki chroniące przeszczep lub hamujące układ odpornościowy, takie jak takrolimus, cyklosporyna i woklosporyna, mogą obciążać nerki. Antybiotyk kolistymetat również może uszkadzać nerki, więc razem zwiększają to ryzyko bardziej niż każdy z nich osobno. Gdy nerki pracują słabiej, antybiotyk dłużej zostaje w organizmie i może działać silniej, także na nerwy i mięśnie. Lekarz może mimo to zlecić oba leki, ale wtedy potrzebne są częste badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg, stóp lub twarzy
- nagłe przybranie na wadze
- mrowienie lub drętwienie wokół ust, dłoni lub stóp
- zawroty głowy lub zaburzenia widzenia
- osłabienie mięśni albo trudność w oddychaniu
- skurcze mięśni lub kołatanie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kalcyneuryny i polimyksyny należy rozważyć antybiotyk bez działania nefrotoksycznego, a gdy kolistymetat jest niezbędny, trzeba ściśle monitorować czynność nerek i stężenie inhibitora kalcyneuryny. Dawkę kolistymetatu należy dostosowywać do aktualnej czynności nerek i korygować ją przy każdej zmianie klirensu kreatyniny. U chorych leczonych takrolimusem lub cyklosporyną warto utrzymywać stężenie leku w dolnej części zakresu terapeutycznego, jeśli pozwala na to stan przeszczepu, a u chorych leczonych woklosporyną należy postępować zgodnie z zaleceniami ChPL dotyczącymi spadku eGFR. Trzeba unikać dokładania kolejnych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, wankomycyna, amfoterycyna B, niesteroidowe leki przeciwzapalne i kontrast jodowy, oraz dbać o właściwe nawodnienie chorego.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, które może wymagać przerwania leczenia, zmiany dawek, a w ciężkich przypadkach leczenia nerkozastępczego. U biorców przeszczepu uszkodzenie nerek zagraża funkcji przeszczepionego narządu, zwłaszcza nerki. Mogą wystąpić także hipomagnezemia i hiperkaliemia oraz objawy neurotoksyczności, takie jak parestezje, zawroty głowy i osłabienie mięśni.
Mechanizm
Połączenie inhibitora kalcyneuryny z polimyksyną sumuje dwa różne mechanizmy uszkadzania nerek, co dotyczy wszystkich leków obu grup. Inhibitory kalcyneuryny, czyli takrolimus, cyklosporyna i woklosporyna, obkurczają tętniczki doprowadzające kłębuszka nerkowego i zmniejszają przesączanie kłębuszkowe, a przy dłuższym stosowaniu mogą uszkadzać cewki i śródmiąższ nerek. Kolistymetat po przekształceniu do kolistyny gromadzi się w komórkach cewek proksymalnych i uszkadza ich błony, co prowadzi do martwicy cewek. Kolistymetat jest wydalany głównie przez nerki, więc pogorszenie ich funkcji wywołane przez inhibitor kalcyneuryny zwalnia jego eliminację i zwiększa narażenie na kolistynę, co dodatkowo nasila jej toksyczność. Oba rodzaje leków mogą też zwiększać utratę magnezu przez nerki, a polimyksyny mają działanie neurotoksyczne i mogą nasilać blokadę nerwowo-mięśniową.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR co najmniej co 1–2 dni w trakcie leczenia kolistymetatem
- diureza i bilans płynów
- stężenie takrolimusu lub cyklosporyny we krwi
- stężenie magnezu i potasu w surowicy
- objawy neurotoksyczności i osłabienia mięśni, zwłaszcza oddechowych
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewnadroga podania · polimyksyny | ryzyko maleje | Kolistymetat podawany wziewnie słabo przenika do krwi, więc ryzyko uszkodzenia nerek jest mniejsze niż przy podaniu dożylnym, ale nie znika całkowicie, zwłaszcza przy niewydolności nerek. Warto okresowo kontrolować kreatyninę. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | U chorych z już obniżonym eGFR, w tym u biorców przeszczepu nerki, ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji kolistyny jest większe. Wymagane jest dostosowanie dawki kolistymetatu i częstsza kontrola czynności nerek. |
| Dożylnadroga podania · polimyksyny | ryzyko rośnie | Dożylne podanie kolistymetatu daje największe narażenie układowe i największe ryzyko nefrotoksyczności i neurotoksyczności w połączeniu z inhibitorem kalcyneuryny. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych rezerwa czynnościowa nerek jest mniejsza, a stężenie kreatyniny może zaniżać stopień ich uszkodzenia, co zwiększa ryzyko klinicznie istotnej nefrotoksyczności. |
Niekorzystna interakcjaNiedepolaryzujące leki zwiotczające (np. rokuronium, cisatrakurium, atrakuriowa)+ Polimyksyny (np. kolistymetat) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu niedepolaryzującego leku zwiotczającego i polimyksyny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, stosować najmniejsze skuteczne dawki leku zwiotczającego pod obiektywnym monitorowaniem przewodnictwa nerwowo-mięśniowego.Jeśli przyjmujesz kolistymetat, także w inhalacji, i masz mieć zabieg w znieczuleniu ogólnym, powiedz o tym anestezjologowi przed zabiegiem.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz kolistymetat, także w inhalacji, i masz mieć zabieg w znieczuleniu ogólnym, powiedz o tym anestezjologowi przed zabiegiem.
Leki zwiotczające mięśnie podawane podczas znieczulenia do operacji, np. rokuronium, cisatrakurium czy atrakurium, działają silniej i dłużej, gdy w tym samym czasie dostajesz antybiotyk kolistymetat. Kolistymetat sam lekko osłabia przekazywanie sygnałów z nerwów do mięśni. Razem mogą spowodować, że po zabiegu mięśnie, także te do oddychania, długo pozostają osłabione. Te leki podaje się w szpitalu, więc lekarze mogą to kontrolować, jeśli wiedzą o obu lekach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- trudności z oddychaniem lub uczucie braku powietrza po zabiegu
- silne osłabienie mięśni, trudność z podniesieniem głowy lub rąk
- opadanie powiek, podwójne widzenie
- trudności z mówieniem lub połykaniem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu niedepolaryzującego leku zwiotczającego i polimyksyny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, stosować najmniejsze skuteczne dawki leku zwiotczającego pod obiektywnym monitorowaniem przewodnictwa nerwowo-mięśniowego. Gdy stan pacjenta na to pozwala, podanie kolistymetatu dożylnie warto odroczyć do pełnego ustąpienia blokady i ekstubacji albo podać go przed indukcją, przy dawkowaniu leku zwiotczającego według odpowiedzi w monitorowaniu. Po zabiegu pacjent otrzymujący kolistymetat wymaga przedłużonej obserwacji oddechu ze względu na ryzyko rekuraryzacji. Przy odwracaniu blokady wywołanej rokuronium preferowany jest sugammadeks, ale nie znosi on działania polimyksyny, dlatego obserwacja jest nadal konieczna. Przy niepełnym odwróceniu blokady może pomóc wyrównanie stężenia wapnia, a pacjent powinien pozostać na wentylacji mechanicznej do pełnego powrotu siły mięśniowej. Należy korygować hipokalcemię, hipokaliemię i hipermagnezemię oraz dostosować dawkę kolistymetatu do czynności nerek.
Skutek kliniczny
Nasilona i przedłużona blokada nerwowo-mięśniowa z ryzykiem przedłużonego bezdechu, niewydolności oddechowej i konieczności przedłużonej wentylacji mechanicznej. Możliwa jest rekuraryzacja, czyli nawrót porażenia mięśni po pozornym ustąpieniu blokady, zwłaszcza gdy kolistymetat podano w okresie pooperacyjnym. Odwracanie blokady neostygminą może być niepełne lub nieskuteczne.
Mechanizm
Polimyksyny same mają działanie blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Działają presynaptycznie, zmniejszając uwalnianie acetylocholiny z zakończeń nerwowych, i postsynaptycznie, osłabiając odpowiedź receptora nikotynowego płytki ruchowej. W połączeniu z kompetycyjną blokadą receptora przez niedepolaryzujące leki zwiotczające daje to synergistyczne nasilenie i wydłużenie blokady nerwowo-mięśniowej. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup, ponieważ wynika z działania farmakodynamicznego, a nie z metabolizmu konkretnej substancji. Brak pary pankuroniowa + kolistymetat w bazie oznacza jedynie brak danych, a nie brak interakcji. Komponent blokady zależny od polimyksyny słabo odpowiada na inhibitory acetylocholinesterazy, a sugammadeks odwraca tylko działanie rokuronium, nie zaś działanie kolistymetatu.
Monitorować
- obiektywne monitorowanie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego (TOF) do pełnego powrotu funkcji
- częstość i wydolność oddechu, saturacja i kapnografia po ekstubacji
- siła mięśniowa, podnoszenie głowy, połykanie
- czynność nerek (kreatynina, eGFR)
- stężenie wapnia, magnezu i potasu w surowicy
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewnadroga podania · polimyksyny | ryzyko maleje | Kolistymetat podawany wziewnie daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podanie dożylne, więc ryzyko nasilenia blokady jest mniejsze, ale u pacjentów z niewydolnością nerek lub przy dużych dawkach nadal wymaga uwagi i monitorowania. |
| Obniżony (niewydolność nerek)eGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Kolistymetat jest wydalany przez nerki, więc w niewydolności nerek jego stężenie rośnie, co nasila działanie blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i zwiększa ryzyko przedłużonego bezdechu. Wymagana jest korekta dawki kolistymetatu i szczególnie ścisłe monitorowanie. |
| Kolistymetat podany po zabiegu, po odwróceniu blokadykolejność włączenia · polimyksyny | inne zalecenie | Podanie kolistymetatu w okresie pooperacyjnym, po pozornym ustąpieniu blokady, może wywołać rekuraryzację. Pacjenta należy obserwować pod kątem wydolności oddechowej po każdej dawce podanej w krótkim czasie po zabiegu, a gdy to możliwe, upewnić się obiektywnym monitorowaniem, że blokada w pełni ustąpiła. |
| Duże dawki dożylnedawka · polimyksyny | ryzyko rośnie | Działanie blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe polimyksyn zależy od stężenia, dlatego duże dawki dożylne, w tym dawki nasycające, zwiększają ryzyko i nasilenie interakcji. |
Niekorzystna interakcjaPolimyksyny (np. kolistymetat)+ Przeciwnowotworowe inhibitory mTOR (np. ewerolimus, temsyrolimus) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu polimyksyny i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR należy unikać tego połączenia, jeśli istnieje skuteczna i bezpieczniejsza dla nerek alternatywa przeciwbakteryjna, a gdy leczenie polimyksyną jest konieczne, trzeba ściśle monitorować czynność nerek.Jeśli stosujesz antybiotyk z grupy polimyksyn razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów mTOR, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu i onkologowi, regularnie wykonuj zlecone badania krwi, pij odpowiednią ilość płynów i nie przyjmuj bez konsultacji leków przeciwbólowych, takich jak ibuprofen czy naproksen.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli stosujesz antybiotyk z grupy polimyksyn razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów mTOR, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu i onkologowi, regularnie wykonuj zlecone badania krwi, pij odpowiednią ilość płynów i nie przyjmuj bez konsultacji leków przeciwbólowych, takich jak ibuprofen czy naproksen.
Kolistymetat to antybiotyk, który może obciążać nerki. Leki przeciwnowotworowe ewerolimus i temsyrolimus także mogą pogarszać pracę nerek. Gdy przyjmujesz je razem, ryzyko uszkodzenia nerek rośnie, a gdy nerki pracują gorzej, antybiotyk gromadzi się w organizmie i może powodować mrowienie, zawroty głowy lub osłabienie mięśni.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- mrowienie lub drętwienie wokół ust, dłoni albo stóp
- zawroty głowy lub zaburzenia widzenia
- osłabienie mięśni
- trudności w oddychaniu – wymagają natychmiastowej pomocy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu polimyksyny i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR należy unikać tego połączenia, jeśli istnieje skuteczna i bezpieczniejsza dla nerek alternatywa przeciwbakteryjna, a gdy leczenie polimyksyną jest konieczne, trzeba ściśle monitorować czynność nerek. Decyzję o kontynuacji, wstrzymaniu lub zmniejszeniu dawki ewerolimusu albo temsyrolimusu na czas antybiotykoterapii należy podjąć wspólnie z onkologiem prowadzącym. Dawkę kolistymetatu trzeba dostosować do aktualnej czynności nerek i korygować ją przy każdej istotnej zmianie klirensu kreatyniny. Należy dbać o prawidłowe nawodnienie pacjenta i w miarę możliwości unikać dołączania innych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, wankomycyna, amfoterycyna B, niesteroidowe leki przeciwzapalne czy dożylne środki kontrastowe. Antybiotykoterapia polimyksyną powinna trwać możliwie najkrócej.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, które może być cięższe i trwać dłużej niż przy stosowaniu każdego z leków osobno. Kumulacja kolistyny przy pogorszeniu czynności nerek może nasilać objawy neurotoksyczne, takie jak parestezje, zawroty głowy, osłabienie mięśni, a w skrajnych przypadkach blokadę nerwowo-mięśniową z niewydolnością oddechową. Mogą też wystąpić zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza hipokaliemia i hipomagnezemia.
Mechanizm
Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup i ma charakter farmakodynamiczny. Polimyksyny uszkadzają kanaliki nerkowe, a przeciwnowotworowe inhibitory mTOR mogą powodować wzrost stężenia kreatyniny, białkomocz i ostre uszkodzenie nerek, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Kolistymetat i aktywna kolistyna są wydalane przez nerki, dlatego pogorszenie czynności nerek prowadzi do kumulacji kolistyny i nasilenia jej działania nefrotoksycznego oraz neurotoksycznego. Nie stwierdza się istotnej interakcji na poziomie metabolizmu, ponieważ polimyksyny nie wpływają na enzymy i transportery, którymi eliminowane są ewerolimus i temsyrolimus.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w trakcie antybiotykoterapii
- diureza i bilans płynów
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- białkomocz
- objawy neurotoksyczności – parestezje, zawroty głowy, osłabienie mięśni, zaburzenia oddychania
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewnadroga podania · polimyksyny | ryzyko maleje | Kolistymetat podawany wziewnie osiąga niską ekspozycję ogólnoustrojową, więc ryzyko nefrotoksyczności i neurotoksyczności jest znacznie mniejsze niż przy podaniu dożylnym, ale u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek nadal wskazana jest kontrola kreatyniny. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z wyjściowo upośledzoną czynnością nerek ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji kolistyny jest większe, dlatego konieczne jest staranne dostosowanie dawki kolistymetatu i częstsza kontrola kreatyniny oraz elektrolitów. |
| Powyżej kilku dni leczenia dożylnegoczas leczenia · polimyksyny | ryzyko rośnie | Ryzyko nefrotoksyczności polimyksyn rośnie wraz z czasem trwania leczenia i dawką skumulowaną, dlatego antybiotykoterapię należy prowadzić możliwie najkrócej i regularnie oceniać czynność nerek. |
Niekorzystna interakcjaPolimyksyny (np. kolistymetat)+ Chelatory żelaza (np. deferazyroks, deferoksamina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu polimyksyny i chelatora żelaza należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, ściśle monitorować czynność nerek przez cały okres leczenia.Jeśli przyjmujesz antybiotyk polimyksynowy i lek usuwający nadmiar żelaza, powiedz o tym lekarzowi i regularnie wykonuj badania czynności nerek, które ci zleci.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz antybiotyk polimyksynowy i lek usuwający nadmiar żelaza, powiedz o tym lekarzowi i regularnie wykonuj badania czynności nerek, które ci zleci.
Kolistymetat to antybiotyk, który może obciążać nerki. Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferazyroks i deferoksamina, również mogą szkodzić nerkom, więc razem zwiększają to ryzyko. Gdy nerki pracują gorzej, antybiotyk gromadzi się w organizmie i może wywołać drętwienie, zawroty głowy albo osłabienie mięśni. Deferypron nie ma takiego działania na nerki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- drętwienie lub mrowienie wokół ust, dłoni albo stóp
- zawroty głowy
- osłabienie mięśni
- trudności z oddychaniem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu polimyksyny i chelatora żelaza należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, ściśle monitorować czynność nerek przez cały okres leczenia. U pacjenta przyjmującego deferazyroks lub deferoksaminę warto rozważyć czasowe wstrzymanie chelatora na okres terapii kolistymetatem, jeśli pozwala na to stan obciążenia żelazem. Jeśli leczenia nie można przerwać, należy oznaczyć kreatyninę przed włączeniem kolistymetatu i kontrolować ją często w trakcie terapii. Dawkę kolistymetatu trzeba dostosować do aktualnego klirensu kreatyniny, a przy wzroście kreatyniny ponownie ocenić zasadność leczenia chelatorem. Deferypron nie nasila nefrotoksyczności polimyksyn i może być rozważony jako chelator na czas antybiotykoterapii, jeśli nie ma przeciwwskazań hematologicznych.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, w tym zaburzeń czynności kanalików nerkowych. Kumulacja kolistyny przy pogarszającej się czynności nerek może wywołać parestezje, zawroty głowy, osłabienie mięśni, a w ciężkich przypadkach blokadę nerwowo mięśniową z niewydolnością oddechową.
Mechanizm
Polimyksyny uszkadzają kanaliki nerkowe, a deferazyroks i deferoksamina również mogą upośledzać czynność nerek, co prowadzi do sumowania się działania nefrotoksycznego. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie kolistyny i deferoksaminy, które są eliminowane głównie przez nerki. Narastające stężenie kolistyny zwiększa ryzyko jej działania neurotoksycznego. Interakcja dotyczy kolistymetatu w skojarzeniu z deferazyroksem i deferoksaminą, natomiast nie dotyczy deferypronu.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i często w trakcie
- diureza
- białkomocz i badanie ogólne moczu
- elektrolity, zwłaszcza potas i magnez
- objawy neurotoksyczności kolistyny, takie jak parestezje i osłabienie mięśni
Kiedy ocena się zmienia
| Inhalacyjnadroga podania · polimyksyny | ryzyko maleje | Kolistymetat podawany wziewnie wchłania się do krążenia w niewielkim stopniu, dlatego ryzyko sumowania nefrotoksyczności z chelatorem żelaza jest znacznie mniejsze niż przy podaniu dożylnym. Kontrola czynności nerek pozostaje wskazana u pacjentów z jej upośledzeniem. |
| eGFR ≤ 60 ml/minpacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym klirensie kreatyniny deferazyroks jest przeciwwskazany zgodnie z ChPL, a kolistyna i deferoksamina kumulują się. Połączenie z polimyksyną w tej sytuacji należy uznać za przeciwwskazane i rozważyć zmianę chelatora albo antybiotyku. |
| Kilka dniczas leczenia · polimyksyny | ryzyko rośnie | Ryzyko uszkodzenia nerek przez polimyksyny narasta wraz z czasem terapii, dlatego przy dłuższym leczeniu kontrolę kreatyniny należy prowadzić częściej. |
Niekorzystna interakcjaPolimyksyny (np. kolistymetat)+ Immunoglobuliny ludzkie normalne (np. immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina ludzka) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu polimyksyny i dożylnej immunoglobuliny ludzkiej normalnej należy ściśle monitorować czynność nerek i bilans płynów, a połączenia unikać, gdy istnieje skuteczna alternatywa.Jeśli dostajesz kolistymetat i immunoglobulinę w tym samym czasie, pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, gdy oddajesz mniej moczu, puchniesz albo czujesz drętwienie lub osłabienie mięśni.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz kolistymetat i immunoglobulinę w tym samym czasie, pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, gdy oddajesz mniej moczu, puchniesz albo czujesz drętwienie lub osłabienie mięśni.
Kolistymetat, czyli antybiotyk na ciężkie zakażenia, oraz immunoglobulina podawana we wlewie dożylnym mogą obciążać nerki. Gdy stosujesz je w tym samym czasie, ryzyko uszkodzenia nerek jest większe niż przy każdym z tych leków osobno. Lekarz zwykle sprawdza wtedy wyniki badań krwi i ilość oddawanego moczu. Kolistymetat w inhalacji i immunoglobulina podawana pod skórę obciążają nerki znacznie mniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg, rąk lub twarzy
- nagły przyrost masy ciała
- nudności, duże zmęczenie, senność
- drętwienie lub mrowienie wokół ust i w dłoniach
- osłabienie mięśni lub trudności w oddychaniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu polimyksyny i dożylnej immunoglobuliny ludzkiej normalnej należy ściśle monitorować czynność nerek i bilans płynów, a połączenia unikać, gdy istnieje skuteczna alternatywa. Przed rozpoczęciem leczenia należy ocenić czynność nerek, zapewnić odpowiednie nawodnienie i dostosować dawkę kolistymetatu do klirensu kreatyniny. Immunoglobulinę należy podawać z najmniejszą praktyczną szybkością wlewu i w najmniejszej skutecznej dawce, a u pacjentów z grup ryzyka wybierać preparaty niezawierające sacharozy. Należy unikać dokładania innych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, wankomycyna, amfoterycyna B czy diuretyki pętlowe. Przy narastaniu kreatyniny lub spadku diurezy trzeba rozważyć przerwanie wlewów immunoglobuliny albo zmianę antybiotyku. Kolistymetat podawany wziewnie oraz immunoglobuliny podawane podskórnie lub domięśniowo niosą znacznie mniejsze ryzyko.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko ostrego uszkodzenia nerek ze wzrostem kreatyniny, skąpomoczem, a w ciężkich przypadkach z koniecznością dializoterapii. Pogorszenie czynności nerek prowadzi do kumulacji kolistyny, co dodatkowo nasila jej nefrotoksyczność i neurotoksyczność, w tym blokadę nerwowo-mięśniową.
Mechanizm
Kolistymetat uszkadza komórki cewek nerkowych w sposób zależny od dawki i stężenia. Dożylne immunoglobuliny ludzkie normalne mogą wywołać ostre uszkodzenie nerek przez obrzęk osmotyczny komórek cewek, co dotyczy zwłaszcza preparatów stabilizowanych sacharozą, oraz przez zwiększenie lepkości krwi i obciążenie objętościowe. Oba leki działają nefrotoksycznie niezależnie od siebie, więc ich działania na nerki się sumują. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, a jej nasilenie zależy głównie od drogi podania obu leków i od wyjściowej czynności nerek.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w trakcie
- diureza i bilans płynów
- stężenie mocznika i elektrolitów
- objawy neurotoksyczności kolistyny – parestezje, osłabienie mięśni, zaburzenia oddychania
- stężenie kolistyny we krwi, jeśli jest dostępne
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewnadroga podania · polimyksyny | ryzyko maleje | Kolistymetat podawany wziewnie wchłania się do krwi w małym stopniu, więc jego udział w nefrotoksyczności jest niewielki i połączenie z immunoglobuliną nie wymaga szczególnych środków poza standardową kontrolą czynności nerek. |
| Podskórna lub domięśniowadroga podania · immunoglobuliny ludzkie normalne | ryzyko maleje | Immunoglobuliny podawane podskórnie lub domięśniowo wchłaniają się powoli i nie wywołują osmotycznego uszkodzenia cewek, dlatego ryzyko sumowania nefrotoksyczności z kolistymetatem jest małe. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, a także u osób starszych, odwodnionych, z cukrzycą lub przyjmujących inne leki nefrotoksyczne ryzyko ostrego uszkodzenia nerek jest wyraźnie większe. Należy częściej oznaczać kreatyninę, starannie korygować dawkę kolistymetatu i preferować immunoglobuliny bez sacharozy podawane powoli. |
| Preparat dożylny stabilizowany sacharoząpostać · immunoglobuliny ludzkie normalne | ryzyko rośnie | Preparaty immunoglobulin zawierające sacharozę najczęściej wywołują osmotyczne uszkodzenie cewek nerkowych, dlatego u pacjentów leczonych kolistymetatem dożylnie należy wybierać preparaty bez sacharozy. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.