Interakcje / Atazanawir / Atazanawir i fenytoina
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Połączenie jest przeciwwskazane.
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie HIV lub neurologiem.
Połączenie przeciwwskazaneAtazanawir+ FenytoinaPołączenie jest przeciwwskazane.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie HIV lub neurologiem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie HIV lub neurologiem.
Fenytoiny nie łączy się z atazanawirem. Fenytoina przyspiesza usuwanie atazanawiru z organizmu, przez co lek na HIV może przestać działać. Wirus może wtedy stać się odporny na leczenie. Lekarz zwykle zamienia lek przeciwpadaczkowy na inny, bezpieczny przy leczeniu HIV.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorsze wyniki badań wiremii HIV
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych po zmianie leków
- zawroty głowy, chwiejny chód lub podwójne widzenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane.[1][2] Należy zmienić lek przeciwpadaczkowy na taki, który nie indukuje CYP3A4, albo – w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV – dobrać schemat przeciwretrowirusowy odporny na indukcję. Po odstawieniu fenytoiny działanie indukujące wygasa stopniowo, więc atazanawir włącza się po konsultacji ze specjalistą.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia atazanawiru grozi utratą działania terapeutycznego, wzrostem wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na leki.[1][2] Oporność może ograniczyć dalsze opcje leczenia przeciwretrowirusowego.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4, a atazanawir jest metabolizowany w wątrobie właśnie przez CYP3A4.[1] Indukcja enzymu przyspiesza eliminację atazanawiru i obniża jego stężenie w osoczu, czego nie równoważy w pełni wzmocnienie rytonawirem.[1] Możliwy jest też efekt odwrotny – rytonawir stosowany jako wzmacniacz może zmieniać stężenie fenytoiny.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA)
- stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie leczenia
- kontrola napadów padaczkowych po zamianie leku przeciwpadaczkowego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Fenytoina niedawno odstawionakolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Działanie indukujące fenytoiny wygasa stopniowo po jej odstawieniu, dlatego moment włączenia atazanawiru i kontrolę wiremii ustala lekarz prowadzący leczenie HIV. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Krka 200 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atazanavir-krka-100402296/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuAtazanawira alkoholNie trzeba zmieniać dawki atazanawiru, ale należy poinformować pacjenta, by ograniczył alkohol i nigdy nie pomijał dawek z powodu picia.Ogranicz alkohol do okazjonalnych, niewielkich ilości i nigdy nie pomijaj dawki leku z powodu picia.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do okazjonalnych, niewielkich ilości i nigdy nie pomijaj dawki leku z powodu picia.
Atazanawir nie wchodzi w silną reakcję z alkoholem, więc wypicie od czasu do czasu niewielkiej ilości zwykle nie jest groźne. Częste picie większych ilości obciąża wątrobę i może zwiększać ryzyko chorób kości u osób leczonych na HIV. Alkohol sprzyja też zapominaniu o dawkach, a regularne przyjmowanie leku jest kluczowe, żeby wirus nie uodpornił się na leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo jasny stolec
- ból lub uczucie ciężaru pod prawym łukiem żebrowym
- nudności i wyraźne osłabienie
- ból lub sztywność stawów, zwłaszcza biodra, kolana lub barku, albo trudności w poruszaniu się
- pominięcie jednej lub kilku dawek leku
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawki atazanawiru, ale należy poinformować pacjenta, by ograniczył alkohol i nigdy nie pomijał dawek z powodu picia. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu warto okresowo kontrolować aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny oraz pytać o bóle stawów. Atazanawir jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności wątroby, a w skojarzeniu z rytonawirem także w umiarkowanej niewydolności wątroby.[1]
Skutek kliniczny
Okazjonalne picie umiarkowanych ilości alkoholu nie powinno zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa atazanawiru. Regularne picie dużych ilości alkoholu może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby i martwicy kości oraz sprzyja pomijaniu dawek, co grozi utratą kontroli wiremii i rozwojem oporności wirusa.
Mechanizm
Nie jest znana bezpośrednia interakcja farmakokinetyczna między atazanawirem a etanolem, a ryzyko wynika z nakładania się działań na wątrobę i kości oraz z wpływu alkoholu na regularność przyjmowania leków. Atazanawir jest metabolizowany w wątrobie przez CYP3A4 i jest inhibitorem tego izoenzymu, natomiast etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, dlatego istotnej zmiany stężeń żadnej z substancji nie należy się spodziewać.[1] Atazanawir hamuje UGT1A1 i często powoduje hiperbilirubinemię pośrednią, a przewlekłe picie alkoholu uszkadza wątrobę, co może utrudniać ocenę jej funkcji i zwiększać ryzyko hepatotoksyczności. ChPL atazanawiru wymienia spożywanie alkoholu jako jeden z czynników ryzyka martwicy kości u pacjentów leczonych skojarzoną terapią przeciwretrowirusową.[1] Charakterystyki wszystkich trzech produktów atazanawiru nie zawierają zalecenia unikania alkoholu ani przeciwwskazania związanego z alkoholem i różnią się jedynie redakcją listy przeciwwskazań lekowych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność AlAT i AspAT u osób regularnie pijących
- stężenie bilirubiny z uwzględnieniem hiperbilirubinemii typowej dla atazanawiru
- przestrzeganie schematu dawkowania
- bóle i sztywność stawów, zwłaszcza biodrowych
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub upijanie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy regularnym piciu dużych ilości alkoholu rośnie ryzyko hepatotoksyczności, martwicy kości i pomijania dawek, dlatego należy zalecić ograniczenie alkoholu, kontrolować próby wątrobowe i oceniać przestrzeganie schematu leczenia. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholu lub alkoholowa choroba wątrobyczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z alkoholową chorobą wątroby należy ocenić stopień niewydolności wątroby, ponieważ atazanawir jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności wątroby, a z rytonawirem także w umiarkowanej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
Niekorzystna interakcjaFenytoinaa alkoholZalecaj choremu leczonemu fenytoiną niepicie alkoholu.W czasie leczenia fenytoiną nie pij alkoholu, a jeśli masz trudność z rezygnacją z niego, powiedz o tym lekarzowi.nieznanyopisy przypadków
Niekorzystna interakcja
W czasie leczenia fenytoiną nie pij alkoholu, a jeśli masz trudność z rezygnacją z niego, powiedz o tym lekarzowi.
Podczas leczenia fenytoiną nie należy pić alkoholu. Alkohol może sprawić, że lek zadziała zbyt mocno albo zbyt słabo, a obie sytuacje są niebezpieczne. Zbyt duża ilość leku we krwi powoduje m.in. senność, zawroty głowy i chwiejny chód, a zbyt mała zwiększa ryzyko napadów padaczkowych. Alkohol dodatkowo nasila senność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z utrzymaniem przytomności
- zawroty głowy, chwiejny chód, zaburzenia równowagi
- mimowolne ruchy gałek ocznych lub niewyraźne widzenie
- splątanie, trudności z mówieniem
- napad drgawkowy lub zwiększona częstość napadów
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Zalecaj choremu leczonemu fenytoiną niepicie alkoholu.[1] Jeśli pacjent mimo to pije, zwłaszcza regularnie, rozważ oznaczenie stężenia fenytoiny w surowicy i ocenę kontroli napadów. Nie zmieniaj dawki leku na podstawie samego faktu picia alkoholu, decyzję o ewentualnej korekcie podejmuje lekarz po ocenie stężenia i objawów.
Skutek kliniczny
Przy dużej jednorazowej dawce alkoholu stężenie fenytoiny może wzrosnąć, co grozi objawami przedawkowania, takimi jak oczopląs, zaburzenia równowagi, senność i splątanie. Przy przewlekłym piciu stężenie leku spada, co zwiększa ryzyko napadów drgawkowych. Alkohol sam może też obniżać próg drgawkowy, a jego nagłe odstawienie bywa przyczyną napadów u osób z padaczką. Do tego dochodzi addycyjne działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy.
Mechanizm
Podczas stosowania fenytoiny nie należy pić alkoholu, ponieważ może on powodować wahania jej stężenia we krwi.[1] Jednorazowe przyjęcie dużej ilości alkoholu może zwiększyć stężenie fenytoiny w surowicy, a przewlekłe picie może je zmniejszyć.[1] Alkohol i fenytoina są metabolizowane w wątrobie, a przy długotrwałym piciu dochodzi do nasilenia metabolizmu leku. Oba działają też hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działania mogą się sumować.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie fenytoiny w surowicy u pacjentów pijących alkohol
- częstość napadów drgawkowych
- objawy przedawkowania fenytoiny (oczopląs, zaburzenia równowagi, senność, splątanie)
- wywiad dotyczący picia alkoholu, w tym przewlekłego nadużywania
Kiedy ocena się zmienia
| Jednorazowo duża ilość alkoholuilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Jednorazowe przyjęcie dużej ilości alkoholu może zwiększyć stężenie fenytoiny w surowicy, więc przy objawach przedawkowania (oczopląs, ataksja, senność) oznacz stężenie leku. |
| Przewlekłe picie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe picie alkoholu może zmniejszać stężenie fenytoiny w surowicy, co grozi utratą kontroli napadów. U takich pacjentów rozważ kontrolę stężenia leku i omówienie z lekarzem dalszego postępowania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 611
Połączenie przeciwwskazaneAtazanawir+ TikagrelorNie stosować tikagreloru u pacjenta przyjmującego atazanawir – połączenie jest przeciwwskazane w ChPL tikagreloru.Nie zaczynaj przyjmować tikagreloru razem z atazanawirem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować tikagreloru razem z atazanawirem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek.
Atazanawir, lek stosowany w leczeniu zakażenia HIV, mocno zwiększa ilość tikagreloru we krwi. Tikagrelor rozrzedza krew, więc przy takim połączeniu ryzyko groźnych krwawień bardzo rośnie. Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- siniaki pojawiające się bez powodu
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- krew w moczu lub różowy mocz
- wymioty z krwią lub fusowatą treścią
- nagły silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub mowy
- nasilona duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosować tikagreloru u pacjenta przyjmującego atazanawir – połączenie jest przeciwwskazane w ChPL tikagreloru.[1] Gdy pacjent leczony atazanawirem wymaga podwójnej terapii przeciwpłytkowej, należy wybrać inny inhibitor P2Y12 po konsultacji z kardiologiem i lekarzem prowadzącym leczenie HIV albo rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na niehamujący CYP3A4. Klopidogrel nie jest prostym zamiennikiem, ponieważ ChPL atazanawiru opisuje także jego interakcję przez CYP3A4.[2] Jeśli połączenie zostało już zastosowane, należy pilnie skontaktować się z lekarzem i obserwować pacjenta w kierunku krwawień.
Skutek kliniczny
Istotne zwiększenie narażenia na tikagrelor i nasilenie hamowania agregacji płytek prowadzi do zwiększonego ryzyka krwawień, w tym ciężkich. Mogą się też nasilać inne zależne od stężenia działania niepożądane tikagreloru, takie jak duszność.
Mechanizm
Atazanawir, zwłaszcza wzmocniony rytonawirem, jest silnym inhibitorem CYP3A4, a tikagrelor jest metabolizowany głównie przez ten izoenzym.[1] Mechanizm interakcji polega na hamowaniu CYP3A4 przez atazanawir i rytonawir, co zwiększa aktywność przeciwpłytkową tikagreloru.[2] W badaniu z ketokonazolem, innym silnym inhibitorem CYP3A4, AUC tikagreloru zwiększyło się 7,3 razy, a Cmax 2,4 razy, przy zmniejszeniu Cmax i AUC czynnego metabolitu odpowiednio o 89% i 56%, a ChPL tikagreloru przewiduje podobne działanie atazanawiru.[1] Spadek stężenia metabolitu nie równoważy wzrostu narażenia na tikagrelor, ponieważ związek macierzysty sam jest aktywny przeciwpłytkowo.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy krwawienia (skóra, dziąsła, przewód pokarmowy, drogi moczowe)
- morfologia krwi z hemoglobiną
- duszność
- ciśnienie tętnicze i tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Połączenie przeciwwskazaneAtazanawir+ EnzalutamidNie łącz atazanawiru z enzalutamidem.Nie odstawiaj sam żadnego z leków, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i z onkologiem, aby zmienili jeden z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj sam żadnego z leków, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i z onkologiem, aby zmienili jeden z nich.
Lek na raka prostaty enzalutamid sprawia, że organizm znacznie szybciej usuwa atazanawir. Stężenie leku na HIV spada wtedy tak bardzo, że może on przestać działać, a wirus może się uodpornić na leczenie. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wzrost wiremii lub spadek CD4 w wynikach badań
- nawracające infekcje
- gorączka, nocne poty lub chudnięcie bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz atazanawiru z enzalutamidem. Gdy leczenie enzalutamidem jest konieczne, schemat przeciwwirusowy trzeba zmienić w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV na taki, który nie traci skuteczności przy silnych induktorach CYP3A4. Gdy wybór dotyczy leczenia raka prostaty, warto rozważyć z onkologiem lek przeciwandrogenowy bez działania indukującego CYP3A4. Działanie indukujące enzalutamidu utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po jego odstawieniu, dlatego atazanawiru nie należy włączać od razu po zakończeniu terapii enzalutamidem.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia atazanawiru grozi utratą kontroli replikacji HIV, wzrostem wiremii i wyselekcjonowaniem szczepów opornych na inhibitory proteazy. Utrata skuteczności leczenia przeciwwirusowego może być nieodwracalna i ograniczać przyszłe opcje terapii.
Mechanizm
Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i przyspiesza metabolizm atazanawiru, który jest substratem tego izoenzymu. Prowadzi to do istotnego spadku stężenia atazanawiru we krwi. Atazanawiru nie łączy się z silnymi induktorami CYP3A4 ze względu na możliwość utraty działania terapeutycznego i rozwoju oporności.[1] Hamowanie CYP3A4 przez atazanawir może dodatkowo umiarkowanie zwiększać ekspozycję na enzalutamid, ale ma to mniejsze znaczenie kliniczne niż indukcja.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Atazanawir – inhibitor CYP3A4[2], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
- Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[4], atazanawir – wrażliwy substrat CYP3A4[2]
- Atazanawir: inhibitor CYP3A4[2], wrażliwy substrat CYP3A4[2]
- Enzalutamid: inhibitor OAT3[3], słaby inhibitor P-gp[3], induktor CYP2B6[3], umiarkowany induktor CYP2C19[4], umiarkowany induktor CYP2C9[4], silny induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[3], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po każdej zmianie leczenia
- liczba limfocytów CD4
- skuteczność leczenia przeciwnowotworowego (PSA) po ewentualnej zmianie leku przeciwandrogenowego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Atazanawir włączany wkrótce po odstawieniu enzalutamidukolejność włączenia · enzalutamid | inne zalecenie | Działanie indukujące enzalutamidu utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po jego odstawieniu, dlatego po zakończeniu terapii stężenie atazanawiru może być początkowo obniżone. Zaplanuj odstęp przed włączeniem atazanawiru i skontroluj wiremię po zmianie leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Krka 200 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atazanavir-krka-100402296/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneAtazanawir+ KariprazynaNie łącz atazanawiru z kariprazyną.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który zmieni jeden z nich – żadnego leku nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który zmieni jeden z nich – żadnego leku nie odstawiaj samodzielnie.
Lek na HIV atazanawir spowalnia usuwanie z organizmu kariprazyny, leku stosowanego w schizofrenii. Kariprazyna gromadzi się wtedy we krwi i może wywołać silny niepokój ruchowy, drżenie, sztywność mięśni, senność lub zawroty głowy przy wstawaniu. Tych leków nie stosuje się razem, a objawy mogą narastać powoli przez wiele dni.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nie możesz usiedzieć w miejscu
- drżenie lub sztywność mięśni
- mimowolne ruchy twarzy lub języka
- silna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- wysoka gorączka ze sztywnością mięśni i splątaniem
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz atazanawiru z kariprazyną[1]. Gdy pacjent wymaga leczenia przeciwretrowirusowego z atazanawirem, wybierz lek przeciwpsychotyczny niezależny od CYP3A4 albo – w porozumieniu z lekarzem prowadzącym terapię HIV – schemat przeciwretrowirusowy bez inhibitora CYP3A4. Po odstawieniu kariprazyny jej czynny metabolit utrzymuje się w organizmie długo, dlatego włączenie atazanawiru wkrótce potem nadal wymaga obserwacji pacjenta.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia kariprazyny i jej długo działających metabolitów nasila działania zależne od dawki – akatyzję, niepokój, objawy pozapiramidowe, sedację i hipotensję ortostatyczną. Zwiększa się też ryzyko późnych dyskinez i złośliwego zespołu neuroleptycznego. Ze względu na bardzo długi okres półtrwania didesmetylokariprazyny działania niepożądane mogą narastać stopniowo i utrzymywać się długo po zmianie leczenia.
Mechanizm
Atazanawir hamuje CYP3A4, a po wzmocnieniu rytonawirem lub kobicystatem jest silnym inhibitorem tego enzymu. Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, desmetylokariprazyna i didesmetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego zahamowanie enzymu zwiększa narażenie na kariprazynę i wszystkie jej czynne frakcje. Kariprazyny nie łączy się z silnymi ani umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- akatyzja i niepokój ruchowy
- objawy pozapiramidowe
- nadmierna senność
- ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej
- objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Atazanawir wzmocniony rytonawirem lub kobicystatemdawka · atazanawir | ryzyko rośnie | Wzmocnienie rytonawirem lub kobicystatem dodatkowo nasila hamowanie CYP3A4 i wzrost narażenia na kariprazynę, a sam wzmacniacz również należy do inhibitorów, z którymi kariprazyny się nie łączy. |
| Atazanawir włączany po niedawnym odstawieniu kariprazynykolejność włączenia · kariprazyna | inne zalecenie | Didesmetylokariprazyna utrzymuje się w organizmie długo po odstawieniu kariprazyny, dlatego po włączeniu atazanawiru obserwuj pacjenta pod kątem akatyzji i objawów pozapiramidowych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ AtazanawirPołączenie jest przeciwwskazane i nie wolno stosować dziurawca w żadnej postaci doustnej u pacjenta leczonego atazanawirem.Nie stosuj dziurawca w żadnej postaci, a jeśli już go przyjmujesz, odstaw go i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie HIV.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj dziurawca w żadnej postaci, a jeśli już go przyjmujesz, odstaw go i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie HIV.
Dziurawiec przyspiesza usuwanie atazanawiru z organizmu, przez co lek na HIV przestaje dobrze działać. Wirus może wtedy znów się namnażać i uodpornić na leczenie. Dotyczy to także herbatek, kropli i nalewek z dziurawcem. Tych dwóch produktów nie wolno łączyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania wiremii gorszy niż wcześniej
- nawracające infekcje lub gorączka bez wyraźnej przyczyny
- nowe objawy, które lekarz łączył wcześniej z nieleczonym zakażeniem HIV
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane i nie wolno stosować dziurawca w żadnej postaci doustnej u pacjenta leczonego atazanawirem.[1][2] Jeśli pacjent już przyjmuje oba produkty, należy odstawić dziurawiec i pilnie skierować go do lekarza prowadzącego leczenie HIV w celu oznaczenia wiremii. Indukcja enzymów wygasa stopniowo, dlatego po odstawieniu dziurawca stężenie atazanawiru wraca do normy z opóźnieniem. W razie potrzeby leczenia obniżonego nastroju lekarz powinien dobrać lek przeciwdepresyjny z uwzględnieniem interakcji z całym schematem przeciwretrowirusowym.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia atazanawiru grozi utratą skuteczności terapii przeciwretrowirusowej, wzrostem wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa, także na inne inhibitory proteazy.[1][2] Skutek może się ujawnić dopiero w kontrolnym oznaczeniu wiremii, bez wcześniejszych objawów.
Mechanizm
Dziurawiec, głównie dzięki hyperforynie, aktywuje receptor PXR i indukuje CYP3A4 w wątrobie i jelicie oraz glikoproteinę P. Atazanawir jest substratem CYP3A4, więc jego stężenie w osoczu znacznie spada. Atazanawiru z zielem dziurawca zwyczajnego nie łączy się, bo jest ono silnym induktorem CYP3A4.[1][2] Wzmocnienie rytonawirem lub kobicystatem nie chroni przed tą interakcją.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po wykryciu wspólnego stosowania
- liczba limfocytów CD4
- w razie niepowodzenia leczenia – badanie oporności wirusa
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dziurawiec odstawiony niedawno przed włączeniem atazanawiruodstep · dziurawiec | inne zalecenie | Indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo po odstawieniu dziurawca, dlatego u pacjenta, który niedawno go stosował, należy zachować odstęp przed rozpoczęciem terapii atazanawirem albo uważnie kontrolować odpowiedź wirusologiczną. |
| Na skórę (olej, maść)droga podania · dziurawiec | ryzyko maleje | Przy stosowaniu miejscowym na skórę wchłanianie hyperforyny jest niewielkie, więc ryzyko indukcji jest znacznie mniejsze niż po podaniu doustnym, ale brak danych pozwalających uznać takie łączenie za bezpieczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Krka 200 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atazanavir-krka-100402296/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
Połączenie przeciwwskazaneFenobarbital+ AtazanawirNie łącz atazanawiru z fenobarbitalem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane ze względu na możliwość utraty działania terapeutycznego i rozwoju oporności.Nie odstawiaj żadnego z leków samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, aby zmienił leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, aby zmienił leczenie.
Fenobarbital przyspiesza rozkładanie atazanawiru w organizmie. Przez to lek na HIV może przestać działać, a wirus może uodpornić się na leczenie. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych po zmianie leków
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz atazanawiru z fenobarbitalem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane ze względu na możliwość utraty działania terapeutycznego i rozwoju oporności[1][2]. U pacjenta z padaczką leczonego atazanawirem zamień fenobarbital na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje enzymów wątrobowych, albo w porozumieniu z lekarzem chorób zakaźnych zmień schemat leczenia przeciwretrowirusowego. Zamianę fenobarbitalu prowadź stopniowo, bo nagłe odstawienie grozi napadami drgawkowymi. Pamiętaj, że działanie indukujące wygasa powoli i utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu fenobarbitalu.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia atazanawiru grozi utratą działania przeciwwirusowego i rozwojem oporności HIV[1]. Oporność może objąć także inne inhibitory proteazy i ograniczyć przyszłe opcje leczenia.
Mechanizm
Fenobarbital silnie indukuje mikrosomalne enzymy wątroby, w tym CYP3A4, przez co przyspiesza metabolizm wielu leków i osłabia ich działanie[3]. Atazanawir jest metabolizowany w wątrobie przez CYP3A4, więc indukcja tego enzymu zmniejsza jego stężenie we krwi[1]. Wzmocnienie atazanawiru rytonawirem nie chroni wiarygodnie przed tym efektem.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- miano wiremii HIV (HIV RNA) po każdej zmianie leczenia
- kontrola napadów padaczkowych podczas zamiany fenobarbitalu
- stężenie bilirubiny – fenobarbital może je obniżać, co zaburza ocenę typowej dla atazanawiru hiperbilirubinemii
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Fenobarbital niedawno odstawionykolejność włączenia · fenobarbital | inne zalecenie | Działanie indukujące fenobarbitalu wygasa stopniowo po jego odstawieniu, dlatego po rozpoczęciu atazanawiru w tym okresie należy ściśle monitorować miano wiremii HIV. |
| Atazanawir wzmocniony rytonawirem lub kobicystatempostać · atazanawir | inne zalecenie | Wzmocnienie atazanawiru nie znosi przeciwwskazania – indukcja enzymów może przełamać działanie wzmacniacza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Krka 200 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atazanavir-krka-100402296/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Luminalum Unia 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/luminalum-unia-100084643/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ LorlatynibNie należy stosować lorlatynibu jednocześnie z fenytoiną, bo jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4/5 jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL lorlatynibu.Nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zamieni ją na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zamieni ją na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem.
Fenytoina przyspiesza usuwanie lorlatynibu z organizmu, przez co lek przeciwnowotworowy może przestać działać. To połączenie może też obciążać wątrobę. Lorlatynib może z kolei osłabiać działanie fenytoiny, a wtedy napady padaczkowe mogą wrócić. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilenie objawów choroby nowotworowej, na przykład bóle głowy lub kaszel
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie należy stosować lorlatynibu jednocześnie z fenytoiną, bo jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4/5 jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL lorlatynibu[1]. Przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem fenytoinę trzeba zamienić na lek przeciwpadaczkowy, który nie jest induktorem enzymów. Zamianę przeprowadza się w porozumieniu z neurologiem i onkologiem, stopniowo i z zachowaniem ciągłości ochrony przeciwnapadowej. Nie wolno nagle odstawiać fenytoiny. Trzeba pamiętać, że efekt indukcji wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, należy niezwłocznie powiadomić lekarza prowadzącego oraz ocenić czynność wątroby i stężenie fenytoiny.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest spadek stężenia lorlatynibu, który może zmniejszyć skuteczność leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca z rearanżacją ALK, w tym kontroli przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego. Przy połączeniu silnego induktora z lorlatynibem możliwe jest też uszkodzenie wątroby ze wzrostem aktywności aminotransferaz, co obserwowano przy ryfampicynie[1]. Lorlatynib może też obniżyć stężenie fenytoiny i w ten sposób pogorszyć kontrolę napadów.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4/5, a lorlatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i UGT1A4. Indukcja przyspiesza jego eliminację i obniża stężenie w osoczu. ChPL lorlatynibu wymienia fenytoinę wśród silnych induktorów CYP3A4/5, które mogą zmniejszać stężenie lorlatynibu w osoczu[1]. Dla porównania ryfampicyna, inny silny induktor, zmniejszała AUCinf lorlatynibu o 85% i Cmax o 76% u zdrowych ochotników. Obserwowano przy tym także wzrost aktywności AspAT i AlAT[1]. W drugą stronę lorlatynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A i słabym induktorem CYP2C9. ChPL zaleca monitorowanie pacjentów, którzy przyjmują substraty CYP2C9 o wąskim indeksie terapeutycznym[1]. Fenytoina jest takim substratem, więc jej stężenie może się zmniejszać. ChPL fenytoiny podaje, że leki przeciwnowotworowe mogą zwiększać lub zmniejszać stężenie fenytoiny w surowicy, a fenytoina osłabia działanie leków przeciwnowotworowych[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina – umiarkowany induktor CYP2C19[3], lorlatynib – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Fenytoina – silny induktor CYP3A4[3], lorlatynib – substrat CYP3A4[4]
- Lorlatynib – słaby induktor CYP2C9[3], fenytoina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Lorlatynib: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], słaby induktor CYP1A2[4], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[3], umiarkowany induktor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- aktywność AspAT i AlAT
- stężenie fenytoiny w surowicy w okresie zamiany leku
- częstość napadów padaczkowych
- odpowiedź guza na leczenie lorlatynibem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Lorlatynib włączany wkrótce po odstawieniu fenytoinykolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Efekt indukcji enzymów wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny, więc stężenie lorlatynibu może być obniżone także przez pewien czas po zakończeniu jej stosowania. Termin włączenia lorlatynibu po zamianie leku przeciwpadaczkowego trzeba ustalić z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ IzawukonazolNie łącz izawukonazolu z fenytoiną – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli bierzesz fenytoinę i dostałeś izawukonazol, nie zaczynaj go brać i od razu porozmawiaj z lekarzem, ale nie odstawiaj sam fenytoiny.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz fenytoinę i dostałeś izawukonazol, nie zaczynaj go brać i od razu porozmawiaj z lekarzem, ale nie odstawiaj sam fenytoiny.
Fenytoina przyspiesza usuwanie izawukonazolu z organizmu. Lek przeciwgrzybiczy może wtedy działać za słabo i nie wyleczyć groźnej infekcji grzybiczej. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- utrzymująca się lub nasilająca się gorączka
- pogarszający się kaszel lub duszność
- zawroty głowy, chwiejny chód lub podwójne widzenie
- nawrót napadów padaczkowych po zmianie leków
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz izawukonazolu z fenytoiną – połączenie jest przeciwwskazane.[1] Jeśli izawukonazol jest konieczny, zamień fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy bez działania indukującego CYP3A4 we współpracy z neurologiem albo wybierz inny lek przeciwgrzybiczy niewrażliwy na indukcję. Po odstawieniu fenytoiny działanie indukujące wygasa stopniowo, dlatego izawukonazol włącza się dopiero po jego ustąpieniu albo pod kontrolą skuteczności leczenia.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to niepowodzenie leczenia inwazyjnej grzybicy (aspergilozy lub mukormykozy) z powodu zbyt małego stężenia izawukonazolu. U chorych z ciężką grzybicą może to zagrażać życiu. Możliwy jest też wzrost stężenia fenytoiny z objawami jej toksyczności.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4/5, a izawukonazol jest substratem CYP3A4 i CYP3A5. Indukcja przyspiesza metabolizm izawukonazolu i może znacznie zmniejszyć jego stężenie w osoczu.[1] Fenytoina osłabia działanie leków przeciwgrzybiczych, a leki przeciwgrzybicze z grupy azoli mogą zwiększać stężenie fenytoiny w surowicy.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Izawukonazol: inhibitor BCRP[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], słaby inhibitor OCT2[3], słaby inhibitor P-gp[4], słaby induktor CYP2B6[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwgrzybiczego (objawy kliniczne, badania obrazowe)
- stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie terapii
- kontrola napadów padaczkowych po zamianie leku przeciwpadaczkowego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Fenytoina odstawiona niedawnokolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Działanie indukujące fenytoiny wygasa stopniowo po jej odstawieniu, dlatego przy wczesnym włączeniu izawukonazolu nadal istnieje ryzyko zbyt małego stężenia i potrzebna jest ścisła ocena skuteczności leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ NimodypinaNie łączy się doustnej nimodypiny z fenytoiną.Nie zaczynaj brania nimodypiny razem z fenytoiną i nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny – skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brania nimodypiny razem z fenytoiną i nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny – skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.
Fenytoina przyspiesza rozkład nimodypiny w organizmie. Przez to nimodypina w tabletkach może prawie przestać działać. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły, bardzo silny ból głowy
- splątanie albo senność, której wcześniej nie było
- trudności z mówieniem lub osłabienie ręki albo nogi
- napad drgawek po zmianie leków przeciwpadaczkowych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łączy się doustnej nimodypiny z fenytoiną.[1] Gdy nimodypina jest niezbędna, lekarz prowadzący powinien rozważyć zamianę fenytoiny na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje CYP3A4, albo wybór innej strategii terapeutycznej. Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów wygasa stopniowo, więc nie należy oczekiwać pełnego działania nimodypiny od razu.
Skutek kliniczny
Stężenie nimodypiny po podaniu doustnym jest znacznie mniejsze, przez co jej skuteczność może być znacznie zmniejszona.[1] W praktyce grozi to utratą ochrony przed skurczem naczyń mózgowych i niedokrwiennymi ubytkami neurologicznymi u pacjenta po krwotoku podpajęczynówkowym.
Mechanizm
Fenytoina silnie indukuje izoenzym CYP3A4 w wątrobie i w błonie śluzowej jelita, a nimodypina jest metabolizowana przez ten izoenzym i podlega nasilonemu efektowi pierwszego przejścia.[1] Długotrwałe stosowanie fenytoiny znacząco zmniejsza biodostępność nimodypiny podawanej doustnie.[1] Fenytoina osłabia działanie leków blokujących kanały wapniowe.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy neurologiczne wskazujące na niedokrwienie (nowe zaburzenia świadomości, mowy, niedowłady)
- kontrola napadów i stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie leczenia przeciwpadaczkowego
- ciśnienie tętnicze po odstawieniu fenytoiny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · nimodypina | inne zalecenie | Przeciwwskazanie dotyczy nimodypiny podawanej doustnie. Podanie dożylne omija efekt pierwszego przejścia, ale indukcja wątrobowego CYP3A4 nadal może zwiększać klirens nimodypiny, dlatego wymagane jest ścisłe monitorowanie stanu neurologicznego i ciśnienia tętniczego. |
| Stosowanie długotrwałe lub niedawno zakończoneczas leczenia · fenytoina | ryzyko rośnie | Największe zmniejszenie biodostępności nimodypiny opisano po wcześniejszym długotrwałym stosowaniu fenytoiny. Indukcja enzymów ustępuje stopniowo po odstawieniu fenytoiny, więc interakcja może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nimotop S 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nimotop-s-100047470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nimotop S. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nimotop-s-100047470/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.