Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Atorwastatyna / Atorwastatyna i eltrombopag

Atorwastatyna i eltrombopag

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Przy jednoczesnym stosowaniu z eltrombopagiem należy rozważyć zmniejszenie dawki atorwastatyny i ściśle monitorować pacjenta w kierunku działań niepożądanych statyny.

Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, nie zmieniaj dawek na własną rękę i zgłoś się szybko, jeśli zauważysz ból lub osłabienie mięśni.

Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ EltrombopagPrzy jednoczesnym stosowaniu z eltrombopagiem należy rozważyć zmniejszenie dawki atorwastatyny i ściśle monitorować pacjenta w kierunku działań niepożądanych statyny.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, nie zmieniaj dawek na własną rękę i zgłoś się szybko, jeśli zauważysz ból lub osłabienie mięśni.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, nie zmieniaj dawek na własną rękę i zgłoś się szybko, jeśli zauważysz ból lub osłabienie mięśni.

Lek na płytki krwi może spowalniać usuwanie atorwastatyny z organizmu, przez co jej stężenie we krwi rośnie. To zwiększa ryzyko działań niepożądanych atorwastatyny, głównie ze strony mięśni. Lekarz może zmniejszyć dawkę atorwastatyny i częściej cię kontrolować.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból, tkliwość lub skurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie mięśni
  • ciemny, brązowy mocz
  • nietypowe zmęczenie
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu z eltrombopagiem należy rozważyć zmniejszenie dawki atorwastatyny i ściśle monitorować pacjenta w kierunku działań niepożądanych statyny.[1] Dawkę atorwastatyny warto ponownie ocenić przy włączaniu eltrombopagu, a pacjenta pouczyć o objawach uszkodzenia mięśni.

Skutek kliniczny

Większe stężenie atorwastatyny w osoczu może zwiększać ryzyko jej działań niepożądanych, przede wszystkim bólów mięśni, miopatii, a w skrajnych przypadkach rabdomiolizy.[2]

Mechanizm

Eltrombopag hamuje transportery OATP1B1 i BCRP, przez co może zwiększać ekspozycję na statyny będące ich substratami.[1] Atorwastatyna jest substratem wątrobowych transporterów OATP1B1 i OATP1B3 oraz pomp efluksowych P-gp i BCRP, a inhibitory tych białek mogą zwiększać jej ekspozycję ogólnoustrojową i ryzyko miopatii.[2] W badaniu u zdrowych dorosłych eltrombopag w dawce 75 mg raz na dobę przez 5 dni zwiększył Cmax rozuwastatyny o 103% i AUC o 55%, a podobnej interakcji należy się spodziewać z atorwastatyną.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Eltrombopag – inhibitor BCRP[3], atorwastatyna – substrat BCRP[4]
  • Eltrombopag – inhibitor OATP1B1[5], atorwastatyna – substrat OATP1B1[3]
  • Atorwastatyna: substrat BCRP[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3], substrat P-gp[4]
  • Eltrombopag: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2C8[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor OATP1B1[5], substrat BCRP[5], substrat CYP1A2[5], substrat CYP2C8[5], substrat UGT1A1[5]

Monitorować

  • objawy mięśniowe – ból, tkliwość, osłabienie mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej przy objawach mięśniowych
  • aktywność aminotransferaz zgodnie z zasadami monitorowania obu leków
  • skuteczność hipolipemizująca po zmianie dawki atorwastatyny

Kiedy ocena się zmienia

Włączenie eltrombopagu u pacjenta leczonego atorwastatynąkolejność włączenia · eltrombopaginne zaleceniePrzy włączaniu eltrombopagu u pacjenta na stałej dawce atorwastatyny należy rozważyć zmniejszenie dawki statyny i zintensyfikować obserwację w kierunku działań niepożądanych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Revolade 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/revolade-100219971/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Revolade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/revolade-100219971/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuAtorwastatynaa alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki atorwastatyny ani bezwzględnego zakazu alkoholu u pacjenta bez choroby wątroby.Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go w większych ilościach, nie odstawiaj leku na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz regularnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go w większych ilościach, nie odstawiaj leku na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz regularnie.

Okazjonalne, niewielkie ilości alkoholu zwykle nie przeszkadzają w leczeniu atorwastatyną. Zarówno alkohol, jak i ten lek obciążają wątrobę, dlatego regularne picie większych ilości może zwiększać ryzyko jej uszkodzenia. Osoby z chorobą wątroby lub pijące często powinny szczególnie uważać i zgłosić to lekarzowi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz lub jasny stolec
  • ból w prawej górnej części brzucha
  • wyraźne osłabienie, brak apetytu, nudności
  • ból, tkliwość lub osłabienie mięśni, szczególnie z ciemnym moczem
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma potrzeby zmiany dawki atorwastatyny ani bezwzględnego zakazu alkoholu u pacjenta bez choroby wątroby. Zaleć ograniczenie alkoholu do minimum i unikanie picia znacznych ilości. Producent nakazuje ostrożność u osób spożywających znaczne ilości alkoholu i (lub) z chorobami wątroby w wywiadzie.[1] U pacjentów pijących regularnie lub z chorobą wątroby w wywiadzie rozważ częstsze kontrolowanie aktywności aminotransferaz. Czynna choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania atorwastatyny.[1]

Skutek kliniczny

Przy sporadycznym, niewielkim spożyciu alkoholu nie opisano udokumentowanego, klinicznie istotnego pogorszenia bezpieczeństwa leczenia. Przy regularnym piciu większych ilości rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby i zwiększenia aktywności aminotransferaz. U osób z chorobą wątroby w wywiadzie ryzyko jest największe.

Mechanizm

Atorwastatyna i alkohol nie wchodzą ze sobą w istotną interakcję farmakokinetyczną. Połączenie dotyczy wspólnego narządu docelowego. Obie substancje mogą obciążać wątrobę, a statyny u części pacjentów zwiększają aktywność aminotransferaz. Przewlekłe, znaczne spożycie alkoholu może więc nałożyć się na ten efekt i utrudnić ocenę parametrów wątrobowych.

Metabolizm i transportery

  • Atorwastatyna: substrat BCRP[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • aktywność aminotransferaz (ALT, AST) przed leczeniem i w jego trakcie, częściej u osób pijących regularnie
  • wywiad dotyczący ilości i częstości spożywania alkoholu
  • objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nasilone osłabienie)
  • objawy miopatii (ból i osłabienie mięśni), szczególnie po okresach intensywnego picia

Kiedy ocena się zmienia

Znaczne ilości alkoholu, regularne picie ponad zalecane limityilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieU pacjentów spożywających znaczne ilości alkoholu ChPL nakazuje ostrożność. Ryzyko obciążenia wątroby jest wyższe, więc zaleć istotne ograniczenie picia i rozważ częstsze kontrole aktywności aminotransferaz. Przy nieprawidłowych wynikach skieruj pacjenta do lekarza.
Przewlekłe, wieloletnie picie lub choroba alkoholowa wątroby w wywiadzieczas leczenia · pacjentinne zaleceniePrzy rozpoznanej chorobie wątroby, w tym alkoholowej, ocena bezpieczeństwa atorwastatyny należy do lekarza. Czynna choroba wątroby jest przeciwwskazaniem według ChPL. Nie rozpoczynaj ani nie kontynuuj leczenia bez weryfikacji aktywności aminotransferaz.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Interakcja o niejasnym znaczeniuEltrombopaga alkoholNie ma przeciwwskazania do okazjonalnego, niewielkiego spożycia alkoholu, ale zaleca się ograniczenie go do minimum i unikanie picia regularnego.Ogranicz alkohol do minimum, a przy chorobie wątroby lub bardzo małej liczbie płytek w ogóle go nie pij i omów to z lekarzem.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol do minimum, a przy chorobie wątroby lub bardzo małej liczbie płytek w ogóle go nie pij i omów to z lekarzem.

Ten lek nie wchodzi w bezpośrednią reakcję z alkoholem, ale oba mogą obciążać wątrobę. Alkohol w większych ilościach może też pogorszyć liczbę płytek krwi i zwiększyć ryzyko krwawień. Jeśli pijesz rzadko i niewiele, zwykle nie ma powodu do niepokoju. Jeśli masz chorobę wątroby, lepiej nie pij alkoholu wcale.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • silne zmęczenie, nudności, ból w prawym podżebrzu
  • niewyjaśnione siniaki lub krwawienia z nosa i dziąseł
  • czarne lub smoliste stolce, wymioty z krwią
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma przeciwwskazania do okazjonalnego, niewielkiego spożycia alkoholu, ale zaleca się ograniczenie go do minimum i unikanie picia regularnego. U pacjentów z chorobą wątroby, z bardzo małą liczbą płytek lub z nieprawidłowymi enzymami wątrobowymi należy zalecić całkowitą abstynencję. Zalecenie opiera się na profilu bezpieczeństwa leku i ogólnej wiedzy farmakologicznej, ponieważ ChPL w tej sprawie milczy.

Skutek kliniczny

Pojedyncze, niewielkie porcje alkoholu u osoby z dobrą czynnością wątroby prawdopodobnie nie wpływają na działanie leku. Regularne lub większe ilości mogą nasilić obciążenie wątroby, utrudnić ocenę ewentualnego wzrostu enzymów wątrobowych podczas leczenia i pogorszyć kontrolę małopłytkowości. U osób z chorobą wątroby (np. przewlekłe zapalenie wątroby typu C, marskość) ryzyko jest większe. Alkohol podrażniający błonę śluzową żołądka zwiększa też ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego u osoby z małą liczbą płytek.

Mechanizm

Brak bezpośredniej interakcji, a ChPL nie opisuje alkoholu w żadnym punkcie (nie ma go w 4.3 ani w 4.5)[1]. Możliwy jest jedynie efekt addycyjny na wątrobę, ponieważ eltrombopag może uszkadzać wątrobę, a alkohol jest substancją hepatotoksyczną. Dodatkowo nadużywanie alkoholu samo może obniżać liczbę płytek krwi, czyli działać wbrew celowi leczenia. Eltrombopag nie hamuje ani nie indukuje istotnie enzymów CYP, więc zmiany jego stężenia pod wpływem etanolu nie należy się spodziewać.

Metabolizm i transportery

  • Eltrombopag: inhibitor BCRP[2], inhibitor CYP2C8[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor OATP1B1[3], substrat BCRP[3], substrat CYP1A2[3], substrat CYP2C8[3], substrat UGT1A1[3]

Monitorować

  • aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) i stężenie bilirubiny według schematu kontroli wątroby przy leczeniu eltrombopagiem
  • liczba płytek krwi
  • objawy krwawienia (siniaki, krwawienia z nosa, smoliste stolce)
  • objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu)

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie większych ilościilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieRegularne picie większych ilości alkoholu zwiększa obciążenie wątroby w trakcie leczenia lekiem wymagającym kontroli enzymów wątrobowych i może obniżać liczbę płytek. Zaleca się abstynencję i ścisłe monitorowanie wątroby oraz płytek.
Przewlekła choroba wątroby (np. zapalenie wątroby typu C, marskość) lub alkoholowa choroba wątrobyczas leczenia · pacjentinne zalecenieU pacjentów z przewlekłą chorobą wątroby, w tym z zakażeniem HCV, zaleca się całkowite unikanie alkoholu ze względu na addycyjne ryzyko uszkodzenia wątroby i trudniejszą ocenę kontroli enzymów.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Revolade 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/revolade-100219971/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Revolade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/revolade-100219971/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 45

Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, symwastatyna, lowastatyna)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny metabolizowanej przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia albo na czas leczenia przeciwgrzybiczego odstawić statynę lub zamienić ją na statynę bez tej interakcji.Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn i masz dostać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, ponieważ często trzeba na czas leczenia wstrzymać statynę albo zmienić ją na inną.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn i masz dostać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, ponieważ często trzeba na czas leczenia wstrzymać statynę albo zmienić ją na inną.

Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol czy worykonazol, spowalniają usuwanie z organizmu części leków na cholesterol, na przykład symwastatyny, lowastatyny i atorwastatyny. Lek na cholesterol gromadzi się wtedy w organizmie i może uszkadzać mięśnie, a w ciężkich przypadkach także nerki. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie mają tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bóle, kurcze lub osłabienie mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • ciemny, brunatny mocz
  • znaczne zmęczenie z bólem mięśni lub gorączką
  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu statyny metabolizowanej przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia albo na czas leczenia przeciwgrzybiczego odstawić statynę lub zamienić ją na statynę bez tej interakcji. Połączenie symwastatyny lub lowastatyny z itrakonazolem, pozakonazolem albo worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL i statynę trzeba odstawić na cały okres terapii triazolem. Atorwastatynę z silnym triazolem najlepiej czasowo odstawić, a jeśli jej stosowanie jest konieczne, użyć najmniejszej skutecznej dawki i ściśle monitorować objawy mięśniowe. Przy flukonazolu i izawukonazolu, szczególnie w krótkiej terapii, wystarczy zwykle ograniczenie dawki statyny lub jej czasowe wstrzymanie oraz kontrola objawów. Ponieważ hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu triazolu, zwłaszcza itrakonazolu i pozakonazolu, statynę należy włączać ponownie z kilkudniowym odstępem. Rozuwastatyna i pitawastatyna mogą być stosowane z triazolami bez zmiany postępowania.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia statyny zależny od dawki zwiększa ryzyko miopatii, w tym ciężkiej rabdomiolizy z mioglobinurią i ostrym uszkodzeniem nerek, która może zagrażać życiu[1]. Mogą też narastać objawy hepatotoksyczności. Ryzyko jest największe dla symwastatyny i lowastatyny łączonych z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem, mniejsze dla atorwastatyny oraz przy flukonazolu i izawukonazolu.

Mechanizm

Triazole hamują izoenzym CYP3A4, który odpowiada za metabolizm pierwszego przejścia i eliminację symwastatyny, lowastatyny i atorwastatyny[2]. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4, a flukonazol i izawukonazol hamują go umiarkowanie, przy czym siła hamowania flukonazolu rośnie wraz z dawką. Część triazoli, zwłaszcza itrakonazol i pozakonazol, hamuje także glikoproteinę P i transportery wątrobowe, co dodatkowo zwiększa stężenie statyny. Efektem jest wielokrotny wzrost ekspozycji na statynę i jej aktywny metabolit, najsilniej wyrażony dla symwastatyny i lowastatyny, które mają bardzo dużą ekstrakcję w pierwszym przejściu. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie zależą istotnie od CYP3A4, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej grupy statyn, natomiast dotyczy wszystkich triazoli z listy w stopniu zależnym od siły hamowania[1].

Monitorować

  • bóle, osłabienie i tkliwość mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej przy wystąpieniu objawów mięśniowych
  • barwa moczu i stężenie kreatyniny w surowicy
  • aktywność aminotransferaz przy dłuższym leczeniu skojarzonym

Kiedy ocena się zmienia

Duża dawka statynydawka · statynyryzyko rośnieRyzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny, dlatego duże dawki atorwastatyny łączone z triazolem są szczególnie niebezpieczne i wymagają odstawienia lub redukcji dawki.
Duża dawka flukonazoludawka · triazoleryzyko rośnieHamowanie CYP3A4 przez flukonazol nasila się wraz z dawką, więc przy dużych dawkach interakcja zbliża się siłą do silnych triazoli.
Kilka dni po odstawieniu triazoluodstep · triazoleinne zaleceniePo zakończeniu terapii triazolem, zwłaszcza itrakonazolem lub pozakonazolem o długim okresie eliminacji, hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, dlatego statynę należy włączać ponownie z odstępem.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośniePodeszły wiek, niedoczynność tarczycy i upośledzenie czynności nerek zwiększają podatność na miopatię wywołaną statyną.

Źródła

  1. Neuvonen PJ, Niemi M, Backman JT. Drug interactions with lipid-lowering drugs: mechanisms and clinical relevance. Clin Pharmacol Ther. 2006;80(6):565-81. doi: 10.1016/j.clpt.2006.09.003. PMID: 17178259.
  2. Lennernäs H. Clinical pharmacokinetics of atorvastatin. Clin Pharmacokinet. 2003;42(13):1141-60. doi: 10.2165/00003088-200342130-00005. PMID: 14531725.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna, symwastatyna)+ Fibraty (np. fenofibrat, cyprofibrat) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny i fibratu połączenie jest dopuszczalne tylko przy wyraźnym wskazaniu, w najmniejszej skutecznej dawce statyny i ze ścisłym monitorowaniem objawów mięśniowych.Jeśli bierzesz statynę i fibrat jednocześnie, nie odstawiaj ich sam, ale od razu zgłoś się do lekarza, gdy poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli bierzesz statynę i fibrat jednocześnie, nie odstawiaj ich sam, ale od razu zgłoś się do lekarza, gdy poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz.

Leki na cholesterol z grupy statyn, takie jak atorwastatyna, rozuwastatyna czy symwastatyna, oraz leki na trójglicerydy z grupy fibratów, takie jak fenofibrat czy cyprofibrat, mogą każdy z osobna szkodzić mięśniom. Gdy bierzesz je razem, to ryzyko jest większe. Lekarze często łączą te leki celowo, ale wymaga to kontroli. Rzadko może dojść do poważnego uszkodzenia mięśni, które obciąża nerki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie mięśni, na przykład trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
  • ciemny, brunatny mocz
  • silne zmęczenie z gorączką
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu statyny i fibratu połączenie jest dopuszczalne tylko przy wyraźnym wskazaniu, w najmniejszej skutecznej dawce statyny i ze ścisłym monitorowaniem objawów mięśniowych. Wskazaniem jest najczęściej utrzymująca się hipertriglicerydemia mimo leczenia statyną u pacjenta wysokiego ryzyka sercowo naczyniowego[1]. Przed włączeniem fibratu oceń czynność nerek, wątroby i tarczycy oraz wyjściową aktywność kinazy kreatynowej. Unikaj łączenia fibratu z najwyższymi zarejestrowanymi dawkami statyn, zwłaszcza rozuwastatyny i symwastatyny, i sprawdź ograniczenia dawek w ChPL konkretnej statyny. Przy łączeniu z fenofibratem preferuj atorwastatynę, rozuwastatynę lub pitawastatynę w umiarkowanej dawce zamiast symwastatyny i lowastatyny. Przy objawach mięśniowych lub znacznym wzroście kinazy kreatynowej odstaw fibrat albo oba leki. Cyprofibrat traktuj jak fenofibrat, a ChPL cyprofibratu może przewidywać ostrzejsze ograniczenia łączenia ze statynami.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko miopatii, w tym bólów i osłabienia mięśni oraz wzrostu aktywności kinazy kreatynowej[2]. Rzadko dochodzi do rabdomiolizy z mioglobinurią i ostrym uszkodzeniem nerek[3]. Możliwy jest też addycyjny wzrost aktywności aminotransferaz[1]. Fibraty mogą przejściowo podnosić stężenie kreatyniny w surowicy.

Mechanizm

Statyny i fibraty mogą uszkadzać mięśnie szkieletowe. Przy jednoczesnym stosowaniu ich działanie miotoksyczne się sumuje. Statyny hamują syntezę cholesterolu i związków niezbędnych dla komórek mięśniowych. Fibraty działają przez receptory PPAR alfa i same mogą wywołać miopatię[4]. Fenofibrat i cyprofibrat w niewielkim stopniu zmieniają farmakokinetykę statyn, więc o ryzyku decyduje głównie sumowanie działań. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich statyn i obu fibratów z list. Cyprofibrat ma ten sam profil działania niepożądanego na mięśnie co fenofibrat.

Monitorować

  • bóle, tkliwość, kurcze i osłabienie mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej wyjściowo i przy każdym objawie mięśniowym
  • kreatynina i eGFR przed leczeniem i okresowo
  • aktywność aminotransferaz
  • ciemne zabarwienie moczu

Kiedy ocena się zmienia

Najwyższa zarejestrowana dawka statynydawka · statynyryzyko rośnieRyzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. ChPL części statyn, zwłaszcza rozuwastatyny, ogranicza lub wyklucza najwyższą dawkę przy jednoczesnym stosowaniu fibratu. Sprawdź ograniczenia w ChPL konkretnej statyny.
Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjentryzyko rośnieFibraty są wydalane głównie przez nerki, a niewydolność nerek zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Dostosuj dawkę fibratu według ChPL i częściej kontroluj kreatyninę oraz kinazę kreatynową.
Ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjentinterakcja nie dotyczyFenofibrat i cyprofibrat są przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności nerek, więc połączenie ze statyną w tej sytuacji nie powinno być stosowane.
Podeszły wiekwiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują miopatia, osłabiona czynność nerek i wielolekowość, co zwiększa ryzyko interakcji. Zacznij od mniejszej dawki statyny i ściślej monitoruj objawy.

Źródła

  1. Guo J, Meng F, Ma N, Li C, Ding Z, Wang H, et al. Meta-analysis of safety of the coadministration of statin with fenofibrate in patients with combined hyperlipidemia. Am J Cardiol. 2012;110(9):1296-301. doi: 10.1016/j.amjcard.2012.06.050. PMID: 22840347.
  2. Schima SM, Maciejewski SR, Hilleman DE, Williams MA, Mohiuddin SM. Fibrate therapy in the management of dyslipidemias, alone and in combination with statins: role of delayed-release fenofibric acid. Expert Opin Pharmacother. 2010;11(5):731-8. doi: 10.1517/14656560903575639. PMID: 20210682.
  3. Kobuchi S, Nishida M, Hayakawa M, Maekawa Y, Ohata A, Chikami S, et al. Data Mining of the Japanese Adverse Drug Event Report Database and Animal Experiments for Assessment of Risks Associated With Pemafibrate. In Vivo. 2026;40(4):2372-2380. doi: 10.21873/invivo.14391. PMID: 42379788.
  4. Zhou J, Li D, Cheng Q. Fenofibrate monotherapy-induced rhabdomyolysis in a patient with post-pancreatitis diabetes mellitus: A rare case report and a review of the literature. Medicine (Baltimore). 2020;99(21):e20390. doi: 10.1097/MD.0000000000020390. PMID: 32481339.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna, symwastatyna)+ Inhibitory kalcyneuryny (np. cyklosporyna, woklosporyna) klasaPołączenia statyny z inhibitorem kalcyneuryny należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba wybrać statynę o najmniejszym ryzyku interakcji, stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle kontrolować objawy uszkodzenia mięśni.Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn razem z lekiem immunosupresyjnym, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz o obu lekach lekarzowi i farmaceucie, a przy bólu lub osłabieniu mięśni szybko zgłoś się do lekarza.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn razem z lekiem immunosupresyjnym, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz o obu lekach lekarzowi i farmaceucie, a przy bólu lub osłabieniu mięśni szybko zgłoś się do lekarza.

Niektóre leki stosowane po przeszczepieniu narządu lub w chorobach autoimmunologicznych, zwłaszcza cyklosporyna, mogą bardzo zwiększać ilość leku na cholesterol we krwi, na przykład symwastatyny, atorwastatyny albo rozuwastatyny. Może to prowadzić do groźnego uszkodzenia mięśni, które w ciężkich przypadkach szkodzi także nerkom. Woklosporyna działa podobnie, ale słabiej, a takrolimus zwykle nie powoduje takiego problemu. Część tych połączeń jest zakazana, dlatego lekarz musi wiedzieć o wszystkich twoich lekach.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie mięśni, trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
  • ciemny, brunatny mocz
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu
  • silne zmęczenie, gorączka z bólami mięśni
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Połączenia statyny z inhibitorem kalcyneuryny należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba wybrać statynę o najmniejszym ryzyku interakcji, stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle kontrolować objawy uszkodzenia mięśni. Charakterystyki produktów leczniczych symwastatyny, rozuwastatyny i pitawastatyny wymieniają cyklosporynę w przeciwwskazaniach, a lowastatyny nie należy z nią łączyć. Atorwastatynę z cyklosporyną można stosować wyłącznie w najmniejszej dawce i pod ścisłą kontrolą. Przy woklosporynie należy rozważyć zmniejszenie dawki statyny i monitorować działania niepożądane. Przy takrolimusie zwykle nie ma potrzeby modyfikacji dawki statyny, ale obowiązuje standardowa czujność.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia statyny zwiększa ryzyko miopatii, w tym ciężkiej rabdomiolizy z ostrym uszkodzeniem nerek, które może zagrażać życiu[1]. Ryzyko jest największe przy cyklosporynie w połączeniu z symwastatyną i lowastatyną oraz przy dużych dawkach statyny. Pacjenci po przeszczepieniu narządu mają często dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak upośledzona czynność nerek i wielolekowość. Możliwy jest też wzrost aktywności aminotransferaz.

Mechanizm

Cyklosporyna, a w mniejszym stopniu woklosporyna, hamuje wątrobowe transportery wychwytu OATP1B1 i OATP1B3 oraz pompy wyrzutowe P-gp i BCRP. Utrudnia to wychwyt statyny do wątroby i jej usuwanie, przez co stężenie statyny we krwi rośnie[2]. Dotyczy to wszystkich statyn z listy, także tych, które nie są metabolizowane przez CYP3A4, takich jak rozuwastatyna i pitawastatyna. Przy symwastatynie, lowastatynie i atorwastatynie dochodzi dodatkowo hamowanie CYP3A4, co jeszcze bardziej zwiększa ekspozycję[3]. Takrolimus nie wykazuje istotnego klinicznie działania hamującego na te szlaki i stanowi wyjątek w klasie[4]. Statyny nie zmieniają w sposób istotny stężenia inhibitorów kalcyneuryny.

Monitorować

  • objawy mięśniowe – ból, osłabienie, tkliwość mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej przy objawach mięśniowych
  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • aktywność aminotransferaz
  • zabarwienie moczu

Kiedy ocena się zmienia

Duża dawka statynydawka · statynyryzyko rośnieRyzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. Duże dawki statyn nie powinny być stosowane z cyklosporyną, a przy woklosporynie należy rozważyć zmniejszenie dawki.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośniePodeszły wiek, zwłaszcza w połączeniu z upośledzoną czynnością nerek, niedoczynnością tarczycy i wielolekowością, zwiększa ryzyko miopatii wywołanej statyną.
Statyna włączana u pacjenta leczonego inhibitorem kalcyneurynykolejność włączenia · statynyinne zaleceniePrzy włączaniu statyny u pacjenta przyjmującego cyklosporynę lub woklosporynę należy zaczynać od najmniejszej dawki i zwiększać ją ostrożnie pod kontrolą objawów mięśniowych. Przy włączaniu cyklosporyny u pacjenta na statynie należy zweryfikować wybór i dawkę statyny.

Źródła

  1. Korzec J, Strausbaugh R, Mikolay JJ, Churchwell MD. Rhabdomyolysis and acute kidney injury potentiated by a drug-drug interaction between cyclosporine, leflunomide, and rosuvastatin in a kidney transplant recipient: A missed opportunity for pharmacist involvement. J Am Pharm Assoc (2003). 2024;64(3):102016. doi: 10.1016/j.japh.2024.01.012. PMID: 38272309.
  2. Harabayashi R, Takahashi M, Takahashi K, Sugimoto T, Uchida J, Nakamura Y, et al. Safety Profile of the Concomitant Use of Atorvastatin and Cyclosporine in Renal Transplant Recipients. Pharmazie. 2023;78(5):47-50. doi: 10.1691/ph.2023.2582. PMID: 37189269.
  3. Lennernäs H. Clinical pharmacokinetics of atorvastatin. Clin Pharmacokinet. 2003;42(13):1141-60. doi: 10.2165/00003088-200342130-00005. PMID: 14531725.
  4. Amundsen R, Christensen H, Zabihyan B, Asberg A. Cyclosporine A, but not tacrolimus, shows relevant inhibition of organic anion-transporting protein 1B1-mediated transport of atorvastatin. Drug Metab Dispos. 2010;38(9):1499-504. doi: 10.1124/dmd.110.032268. PMID: 20519340.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny i inhibitora proteazy należy wybrać statynę o najmniejszym potencjale interakcji i stosować ją w najmniejszej skutecznej dawce, a pacjenta obserwować pod kątem objawów uszkodzenia mięśni.Jeśli przyjmujesz statynę i lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, upewnij się u lekarza lub farmaceuty, że to połączenie i dawka statyny są dla Ciebie bezpieczne, i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)rozległe badania

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz statynę i lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, upewnij się u lekarza lub farmaceuty, że to połączenie i dawka statyny są dla Ciebie bezpieczne, i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.

Leki na HIV z grupy inhibitorów proteazy, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu wielu leków na cholesterol. Statyna gromadzi się wtedy we krwi i może uszkadzać mięśnie. Symwastatyny i lowastatyny nie wolno łączyć z tymi lekami, a atorwastatynę i rozuwastatynę stosuje się tylko w małych dawkach. Pitawastatyna jest w tej sytuacji zwykle bezpieczniejszym wyborem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bóle mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie lub tkliwość mięśni
  • ciemny, brunatny mocz
  • skurcze mięśni
  • wyraźne zmęczenie z gorączką
  • zażółcenie skóry lub oczu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu statyny i inhibitora proteazy należy wybrać statynę o najmniejszym potencjale interakcji i stosować ją w najmniejszej skutecznej dawce, a pacjenta obserwować pod kątem objawów uszkodzenia mięśni. Symwastatyna i lowastatyna są przeciwwskazane z każdym inhibitorem proteazy i przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej trzeba je zamienić na inną statynę. Atorwastatynę i rozuwastatynę należy rozpoczynać od najmniejszej dawki i nie przekraczać dawek maksymalnych wskazanych w ChPL dla danego schematu, a z typranawirem wzmacnianym rytonawirem atorwastatyny nie należy stosować[1]. Pitawastatyna jest zwykle preferowanym wyborem i nie wymaga modyfikacji dawki[2]. Przy odstawieniu inhibitora proteazy trzeba ponownie ocenić dawkę statyny, bo jej stężenie się obniży.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia statyny zwiększa ryzyko działań niepożądanych zależnych od dawki, przede wszystkim miopatii, a w ciężkich przypadkach rabdomiolizy z ostrym uszkodzeniem nerek. Ryzyko jest największe przy symwastatynie i lowastatynie, dla których połączenie jest przeciwwskazane[3]. Przy atorwastatynie i rozuwastatynie ryzyko rośnie wraz z dawką statyny, a przy pitawastatynie jest niewielkie. Może też wzrosnąć aktywność aminotransferaz.

Mechanizm

Inhibitory proteazy, a szczególnie rytonawir stosowany jako lek wzmacniający, silnie hamują CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Zwiększa to stężenie statyn metabolizowanych przez ten enzym, czyli przede wszystkim symwastatyny i lowastatyny, a w mniejszym stopniu atorwastatyny[3]. Inhibitory proteazy hamują także transportery wychwytu wątrobowego OATP1B1 i OATP1B3 oraz pompę BCRP, co tłumaczy wzrost stężenia rozuwastatyny, która w niewielkim stopniu podlega metabolizmowi przez CYP3A4[3]. Najsilniejszy wpływ wywierają schematy wzmacniane rytonawirem oraz typranawir z rytonawirem. Pitawastatyna jest metabolizowana głównie przez glukuronidację, dlatego interakcja z nią jest słaba.

Monitorować

  • objawy mięśniowe – bóle, osłabienie, tkliwość mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej przy objawach mięśniowych
  • aktywność aminotransferaz wątrobowych
  • stężenie kreatyniny przy podejrzeniu rabdomiolizy
  • profil lipidowy po zmianie statyny lub dawki

Kiedy ocena się zmienia

Duża dawka statynydawka · statynyryzyko rośnieRyzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. Przy atorwastatynie i rozuwastatynie nie należy przekraczać dawek maksymalnych wskazanych w ChPL dla stosowanego inhibitora proteazy.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób starszych ryzyko miopatii statynowej jest większe, dlatego wskazany jest szczególnie ostrożny dobór dawki i częstsza kontrola objawów mięśniowych.
eGFR ≤ 30pacjentryzyko rośnieCiężka niewydolność nerek zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, a rozuwastatyna jest w niej przeciwwskazana niezależnie od interakcji.
Inhibitor proteazy dołączany do stosowanej statynykolejność włączenia · inhibitory proteazyinne zaleceniePrzed rozpoczęciem terapii inhibitorem proteazy należy zamienić symwastatynę lub lowastatynę na inną statynę oraz zmniejszyć dawkę atorwastatyny lub rozuwastatyny do dopuszczalnej. Po odstawieniu inhibitora proteazy dawkę statyny trzeba ponownie ocenić.

Źródła

  1. Busti AJ, Bain AM, Hall RG, Bedimo RG, Leff RD, Meek C, et al. Effects of atazanavir/ritonavir or fosamprenavir/ritonavir on the pharmacokinetics of rosuvastatin. J Cardiovasc Pharmacol. 2008;51(6):605-10. doi: 10.1097/FJC.0b013e31817b5b5a. PMID: 18520949.
  2. Chastain DB, Stover KR, Riche DM. Evidence-based review of statin use in patients with HIV on antiretroviral therapy. J Clin Transl Endocrinol. 2017;8:6-14. doi: 10.1016/j.jcte.2017.01.004. PMID: 29067253.
  3. Chauvin B, Drouot S, Barrail-Tran A, Taburet AM. Drug-drug interactions between HMG-CoA reductase inhibitors (statins) and antiviral protease inhibitors. Clin Pharmacokinet. 2013;52(10):815-31. doi: 10.1007/s40262-013-0075-4. PMID: 23703578.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ LenalidomidPołączenie można stosować, ale wymaga wzmożonej kontroli klinicznej i laboratoryjnej, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia.Nie odstawiaj leków na własną rękę, ale jeśli pojawią się bóle lub osłabienie mięśni albo ciemny mocz, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Nie odstawiaj leków na własną rękę, ale jeśli pojawią się bóle lub osłabienie mięśni albo ciemny mocz, od razu skontaktuj się z lekarzem.

Atorwastatynę i lenalidomid można przyjmować razem, ale oba leki mogą obciążać mięśnie i razem to ryzyko jest większe. Rzadko może dojść do poważnego uszkodzenia mięśni, które szkodzi też nerkom. Najczęściej zdarza się to w pierwszych tygodniach wspólnego stosowania, dlatego lekarz może częściej zlecać badania krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • niewyjaśnione bóle mięśni
  • osłabienie mięśni lub trudność ze wstawaniem
  • tkliwość mięśni przy dotyku
  • ciemny, brunatny mocz
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Połączenie można stosować, ale wymaga wzmożonej kontroli klinicznej i laboratoryjnej, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia. Według ChPL lenalidomidu w pierwszych tygodniach jednoczesnego stosowania uzasadniona jest wzmożona kontrola kliniczna i laboratoryjna.[1] Należy ocenić, czy dawka atorwastatyny jest najniższą skuteczną, i wyjaśnić pacjentowi objawy uszkodzenia mięśni. W razie objawów mięśniowych lub istotnego wzrostu kinazy kreatynowej należy wstrzymać statynę i pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest miopatia aż do rabdomiolizy, która może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek. ChPL lenalidomidu opisuje zwiększone ryzyko rabdomiolizy przy łączeniu ze statynami.[1] Uszkodzenie nerek jest szczególnie niekorzystne, ponieważ może dodatkowo zmienić tolerancję leczenia lenalidomidem.

Mechanizm

Połączenie zwiększa ryzyko uszkodzenia mięśni, a mechanizm jest najpewniej addytywny. ChPL lenalidomidu wskazuje na zwiększone ryzyko rabdomiolizy przy jednoczesnym podawaniu statyn i lenalidomidu i dodaje, że może ono mieć charakter po prostu addytywny.[1] Atorwastatyna sama może powodować miopatię, a jej ryzyko rośnie przy łączeniu z innymi lekami o takim działaniu.[2] Lenalidomid nie indukuje CYP3A4 i nie hamuje glikoproteiny P, więc istotna interakcja farmakokinetyczna z atorwastatyną nie jest oczekiwana.[1]

Metabolizm i transportery

  • Atorwastatyna: substrat BCRP[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat OATP1B1[4], substrat OATP1B3[4], substrat P-gp[3]
  • Lenalidomid: substrat P-gp[5]

Monitorować

  • bóle, osłabienie i tkliwość mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej (CK)
  • czynność nerek (kreatynina, eGFR)
  • barwa moczu

Kiedy ocena się zmienia

Pierwsze tygodnie jednoczesnego stosowaniaczas leczenia · lenalidomidinne zalecenieChPL lenalidomidu wskazuje na potrzebę szczególnie wzmożonej kontroli klinicznej i laboratoryjnej w pierwszych tygodniach jednoczesnego stosowania ze statyną.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord 2,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ RanolazynaPołączenie można stosować, ale u pacjentów przyjmujących ranolazynę należy rozważyć zmniejszenie dawki atorwastatyny i zapewnić odpowiedni nadzór kliniczny.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale jeśli poczujesz niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz, szybko skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale jeśli poczujesz niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz, szybko skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Lek na dusznicę bolesną (ranolazyna) może zwiększać ilość leku na cholesterol (atorwastatyny) we krwi. Przez to rośnie ryzyko działań niepożądanych ze strony mięśni, takich jak ból czy osłabienie. Te leki często stosuje się razem, ale lekarz może zmniejszyć dawkę atorwastatyny i obserwować, jak się czujesz.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • niewyjaśniony ból lub tkliwość mięśni
  • osłabienie mięśni
  • skurcze mięśni
  • ciemny, brązowy mocz
  • nietypowe zmęczenie lub gorączka razem z bólem mięśni
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Połączenie można stosować, ale u pacjentów przyjmujących ranolazynę należy rozważyć zmniejszenie dawki atorwastatyny i zapewnić odpowiedni nadzór kliniczny.[1] ChPL atorwastatyny nie wymienia ranolazyny, ale przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów CYP3A4 lub białek transportujących zaleca rozważenie mniejszej dawki maksymalnej i monitorowanie stanu klinicznego, zwłaszcza po rozpoczęciu leczenia lub zmianie dawki inhibitora.[2] Nie należy zamieniać atorwastatyny na symwastatynę ani lowastatynę, ponieważ ranolazyna silniej zwiększa ich stężenie, a dawkę symwastatyny trzeba ograniczyć do 20 mg na dobę.[1]

Skutek kliniczny

Umiarkowane zwiększenie ekspozycji na atorwastatynę może podnosić ryzyko działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym miopatii, a w skrajnych przypadkach rabdomiolizy. Ryzyko jest większe przy dużych dawkach atorwastatyny i przy jednoczesnym stosowaniu innych leków hamujących jej eliminację lub uszkadzających mięśnie.

Mechanizm

Ranolazyna jest słabym inhibitorem CYP3A4 oraz umiarkowanym lub silnym inhibitorem glikoproteiny P i może zwiększać stężenie substratów tych szlaków w osoczu.[1] Atorwastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P, a inhibitory CYP3A4 lub białek transportujących zwiększają jej stężenie w osoczu i ryzyko miopatii.[2] W badaniu interakcji ranolazyna w dawce 1000 mg dwa razy na dobę zwiększała Cmax atorwastatyny w dawce 80 mg około 1,4-krotnie i AUC około 1,3-krotnie, a Cmax i AUC metabolitów atorwastatyny zmieniały się o mniej niż 35%.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ranolazyna – słaby inhibitor CYP3A4[3], atorwastatyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Ranolazyna – umiarkowany inhibitor P-gp[3], atorwastatyna – substrat P-gp[4]
  • Atorwastatyna: substrat BCRP[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3], substrat P-gp[4]
  • Ranolazyna: słaby inhibitor CYP2D6[5], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], słaby inhibitor OCT2[3], umiarkowany inhibitor P-gp[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • objawy ze strony mięśni (ból, tkliwość, osłabienie), szczególnie w pierwszych tygodniach po dołączeniu ranolazyny lub zwiększeniu jej dawki
  • aktywność kinazy kreatynowej w razie wystąpienia objawów mięśniowych
  • przegląd innych leków hamujących CYP3A4 lub glikoproteinę P oraz leków zwiększających ryzyko miopatii (fibraty, ezetymib, kwas fusydowy)

Bezpieczniejsze alternatywy

rozuwastatynaprawastatyna

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 80 mg/dobęatorwastatynaryzyko rośnieWzrost ekspozycji wykazano przy atorwastatynie w dawce 80 mg, a ryzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny, dlatego przy dużych dawkach należy szczególnie rozważyć ich zmniejszenie i ściślej monitorować objawy mięśniowe.
Ranolazyna dołączana do stałej terapii atorwastatynąkolejność włączenia · ranolazynainne zalecenieOdpowiednie monitorowanie kliniczne jest zalecane po rozpoczęciu leczenia lub po dostosowaniu dawki inhibitora, dlatego przy dołączaniu ranolazyny warto zweryfikować dawkę atorwastatyny i obserwować pacjenta w pierwszych tygodniach.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ranozek 375 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ranozek-100446030/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ranozek. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ranozek-100446030/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ SymwastatynaNależy unikać jednoczesnego stosowania dwóch statyn i pozostawić tylko jedną z nich w dawce dobranej do celu terapeutycznego.Nie przyjmuj obu leków jednocześnie i zapytaj lekarza lub farmaceutę, który z nich masz dalej stosować.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie przyjmuj obu leków jednocześnie i zapytaj lekarza lub farmaceutę, który z nich masz dalej stosować.

Atorwastatyna i symwastatyna to dwa leki na cholesterol, które działają w ten sam sposób. Przyjmowanie obu naraz nie obniża cholesterolu wyraźnie lepiej, a zwiększa ryzyko bólu i uszkodzenia mięśni oraz problemów z wątrobą. Często zdarza się to przez pomyłkę, gdy lekarz zamienia jeden lek na drugi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • niewyjaśniony ból, osłabienie lub tkliwość mięśni
  • ciemny, brązowy mocz
  • duże zmęczenie lub gorączka z bólem mięśni
  • zażółcenie skóry lub białek oczu
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać jednoczesnego stosowania dwóch statyn i pozostawić tylko jedną z nich w dawce dobranej do celu terapeutycznego. Jeśli jedna statyna nie wystarcza do osiągnięcia docelowego stężenia cholesterolu LDL, zamiast drugiej statyny należy rozważyć dołączenie leku z innej grupy, np. ezetymibu, pamiętając o monitorowaniu pacjenta. Przy zamianie symwastatyny na atorwastatynę lub odwrotnie należy jednoznacznie poinformować pacjenta, że poprzedni lek trzeba odstawić.

Skutek kliniczny

Połączenie nie daje istotnej korzyści klinicznej w porównaniu z jedną statyną w odpowiedniej dawce, a zwiększa ryzyko bólów mięśni, miopatii i w skrajnych przypadkach rabdomiolizy oraz uszkodzenia wątroby. W praktyce sytuacja ta wynika najczęściej z przeoczenia przy zamianie statyny albo z recept wystawionych przez różnych lekarzy.

Mechanizm

Jednoczesne stosowanie atorwastatyny i symwastatyny to dublowanie terapii lekami z tej samej grupy o tym samym mechanizmie działania, czyli hamowaniu reduktazy HMG CoA. Skutki niepożądane obu statyn ze strony mięśni sumują się, a oba leki są metabolizowane przez CYP3A4, co teoretycznie może dodatkowo zwiększać ich stężenia. ChPL atorwastatyny wskazuje, że ryzyko miopatii może się zwiększać podczas jednoczesnego stosowania z innymi produktami leczniczymi, które mogą powodować miopatię, ale nie wymienia symwastatyny z nazwy[1]. ChPL symwastatyny wymienia interakcje z preparatami obniżającymi stężenie lipidów, które w monoterapii mogą powodować miopatię, ale nie wymienia atorwastatyny[2].

Metabolizm i transportery

  • Atorwastatyna: substrat BCRP[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat OATP1B1[4], substrat OATP1B3[4], substrat P-gp[3]
  • Symwastatyna: substrat BCRP[5], wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat OATP1B1[4], substrat OATP1B3[4]

Monitorować

  • objawy ze strony mięśni (ból, osłabienie, tkliwość)
  • aktywność kinazy kreatynowej przy objawach mięśniowych
  • aktywność aminotransferaz
  • lipidogram po ujednoliceniu terapii

Bezpieczniejsze alternatywy

ezetymib

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaMetotreksat+ EltrombopagPołączenie wymaga ostrożności i ścisłego monitorowania toksyczności metotreksatu, zgodnie z zaleceniem ChPL eltrombopagu.Nie zmieniaj dawek samodzielnie, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zmieniaj dawek samodzielnie, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i rób zlecone badania krwi.

Eltrombopag może utrudniać usuwanie metotreksatu z organizmu, przez co metotreksat może działać silniej i dawać więcej działań niepożądanych. Metotreksat może też obniżać liczbę płytek krwi, czyli działać odwrotnie niż eltrombopag. Oba leki mogą obciążać wątrobę. Takie połączenie jest możliwe, ale wymaga częstszych badań krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • siniaki, wybroczyny lub krwawienie z dziąseł albo nosa
  • ranki lub owrzodzenia w jamie ustnej
  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • nasilona biegunka lub wymioty
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • nietypowe zmęczenie lub bladość
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – transport, PD – antagonizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie wymaga ostrożności i ścisłego monitorowania toksyczności metotreksatu, zgodnie z zaleceniem ChPL eltrombopagu.[1][2][3] Przed włączeniem metotreksatu u pacjenta leczonego eltrombopagiem lekarz powinien ocenić, czy istniejąca małopłytkowość nie jest przeciwwskazaniem do metotreksatu.[4][5] W trakcie skojarzenia należy częściej kontrolować morfologię z liczbą płytek, próby wątrobowe i czynność nerek oraz pamiętać o suplementacji kwasem foliowym zgodnie ze schematem leczenia metotreksatem. Przy dużych, onkologicznych dawkach metotreksatu warto monitorować jego stężenie w surowicy i być gotowym na wydłużenie osłony folinianem wapnia.

Skutek kliniczny

Możliwe zwiększenie stężenia metotreksatu z nasileniem jego toksyczności, czyli mielosupresji, zapalenia jamy ustnej, toksyczności wątrobowej i żołądkowo-jelitowej. Mielosupresja wywołana metotreksatem może osłabić odpowiedź płytkową na eltrombopag i pogłębić małopłytkowość. Ważne jest też to, że ChPL części produktów metotreksatu wymienia małopłytkowość wśród przeciwwskazań, więc u pacjenta leczonego eltrombopagiem z powodu małopłytkowości samo włączenie metotreksatu wymaga indywidualnej oceny.[4][5]

Mechanizm

Eltrombopag hamuje białka transportowe OATP1B1 i BCRP, a metotreksat jest substratem obu tych transporterów, więc jego wychwyt wątrobowy i wydalanie mogą się zmniejszyć, a ekspozycja zwiększyć.[1] Skalę zahamowania pokazuje badanie z rozuwastatyną, substratem OATP1B1 i BCRP, w którym eltrombopag w dawce 75 mg raz na dobę zwiększył Cmax rozuwastatyny o 103%, a AUC o 55%.[1] Dla metotreksatu nie ma bezpośredniego badania interakcji. Dodatkowo mielosupresyjne działanie metotreksatu, w tym małopłytkowość, działa przeciwnie do celu leczenia eltrombopagiem, a oba leki mogą uszkadzać wątrobę.

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[6]
  • Eltrombopag: inhibitor BCRP[6], inhibitor CYP2C8[7], inhibitor CYP2C9[7], inhibitor OATP1B1[7], substrat BCRP[7], substrat CYP1A2[7], substrat CYP2C8[7], substrat UGT1A1[7]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek
  • aktywność ALT i AST oraz stężenie bilirubiny
  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • stężenie metotreksatu w surowicy przy dużych dawkach
  • objawy toksyczności metotreksatu – zapalenie jamy ustnej, biegunka, gorączka

Bezpieczniejsze alternatywy

romiplostym

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 100 mg/m2 pc.metotreksatryzyko rośniePrzy dużych dawkach metotreksatu zahamowanie transportu przez OATP1B1 i BCRP może mieć większe znaczenie kliniczne, dlatego wskazane jest monitorowanie stężenia metotreksatu w surowicy i gotowość do wydłużenia osłony folinianem wapnia.
eGFR ≤ 30 ml/minpacjentryzyko rośnieCiężkie zaburzenia czynności nerek same w sobie są przeciwwskazaniem do małych dawek metotreksatu i dodatkowo zwiększają ryzyko kumulacji leku przy zahamowaniu jego transportu przez eltrombopag.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Revolade 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/revolade-100219971/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Eltrombopag Accord 12,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/eltrombopag-accord-100512215/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Eltrombopag Viatris 12,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/eltrombopag-viatris-100511655/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trexan-neo-100349455/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methofill 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methofill-100380815/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Revolade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/revolade-100219971/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.