Interakcje / Azapirony / Azapirony i naturalne alkaloidy opium
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu buspironu i naturalnego alkaloidu opium połączenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy korzyść uzasadnia ryzyko.
Jeśli przyjmujesz buspiron razem z opioidowym lekiem przeciwbólowym, upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, nie pij alkoholu i nie prowadź pojazdów, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na to połączenie.
Interakcja klasy Azapirony + naturalne alkaloidy opium
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Azapirony
- buspiron
- Naturalne alkaloidy opium
- oksykodon, morfina, dihydrokodeina
Niekorzystna interakcjaAzapirony (np. buspiron)+ Naturalne alkaloidy opium (np. oksykodon, morfina, dihydrokodeina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu buspironu i naturalnego alkaloidu opium połączenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy korzyść uzasadnia ryzyko.Jeśli przyjmujesz buspiron razem z opioidowym lekiem przeciwbólowym, upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, nie pij alkoholu i nie prowadź pojazdów, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na to połączenie.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz buspiron razem z opioidowym lekiem przeciwbólowym, upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, nie pij alkoholu i nie prowadź pojazdów, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na to połączenie.
Buspiron, lek na lęk, oraz silne leki przeciwbólowe z grupy opioidów, takie jak morfina, oksykodon czy dihydrokodeina, mogą razem nasilać senność i zawroty głowy. Zwiększa to ryzyko upadku i wypadku. Rzadko połączenie to może wywołać groźną reakcję z pobudzeniem, drżeniem mięśni, gorączką i silnym poceniem. Ryzyko jest większe, gdy przyjmujesz też inne leki uspokajające, przeciwdepresyjne lub pijesz alkohol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- silne zawroty głowy albo upadek
- pobudzenie, niepokój lub splątanie
- drżenie, skurcze lub sztywność mięśni
- gorączka, silne poty, szybkie bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu buspironu i naturalnego alkaloidu opium połączenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy korzyść uzasadnia ryzyko. Stosuj najmniejsze skuteczne dawki i obserwuj pacjenta zwłaszcza na początku leczenia oraz po każdym zwiększeniu dawki. Dotyczy to w równym stopniu morfiny, oksykodonu i dihydrokodeiny. Unikaj dodawania kolejnych leków serotoninergicznych lub działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, takich jak benzodiazepiny, gabapentynoidy, leki przeciwhistaminowe o działaniu sedatywnym czy inne opioidy, w tym tramadol. Przy objawach zespołu serotoninowego odstaw buspiron i oceń konieczność dalszego stosowania opioidu. Pacjenta poinformuj o zakazie spożywania alkoholu i ostrożności przy prowadzeniu pojazdów.
Skutek kliniczny
Najczęstszym skutkiem jest nasilona senność, zawroty głowy, spowolnienie reakcji i zwiększone ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych. Rzadziej może rozwinąć się zespół serotoninowy z pobudzeniem, drżeniem, wzmożonym napięciem mięśni, potliwością, gorączką i tachykardią. Ryzyko depresji oddechowej wynika głównie z opioidu. Buspiron w niewielkim stopniu może je nasilać, szczególnie gdy pacjent przyjmuje jeszcze inne leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy lub pije alkohol.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla buspironu oraz wszystkich naturalnych alkaloidów opium z listy. Buspiron jest częściowym agonistą receptorów serotoninowych 5-HT1A i działa też na receptory dopaminowe D2. Morfina, oksykodon i dihydrokodeina działają depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy przez receptory opioidowe. Opioidy wpływają również na przekaźnictwo serotoninergiczne, dlatego w połączeniu z lekami serotoninergicznymi opisywano zespół serotoninowy. Sumowanie działania obu grup może nasilać senność, zawroty głowy i zaburzenia sprawności psychoruchowej. W rzadkich przypadkach może też wystąpić toksyczność serotoninowa. Oksykodon i buspiron są metabolizowane przez CYP3A4, ale żaden z nich nie hamuje istotnie tego enzymu. Nie oczekuje się więc klinicznie znaczącej interakcji farmakokinetycznej między nimi.
Monitorować
- stopień sedacji i sprawność psychoruchowa
- częstość i głębokość oddechu, zwłaszcza na początku leczenia opioidem
- objawy zespołu serotoninowego: pobudzenie, drżenie, mioklonie, wzmożone odruchy, potliwość, gorączka, tachykardia
- ryzyko upadków u osób starszych
- pełna lista leków działających na ośrodkowy układ nerwowy i serotoninergicznych
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sedacja i zawroty głowy częściej prowadzą do upadków i złamań, dlatego zaczynaj od najmniejszych dawek i częściej oceniaj sprawność pacjenta. |
| Duża dawka lub szybkie zwiększanie dawkidawka · naturalne alkaloidy opium | ryzyko rośnie | Duże dawki opioidu oraz okres zwiększania dawki zwiększają ryzyko nasilonej sedacji i depresji oddechowej. W tym czasie konieczna jest ściślejsza obserwacja. |
| Włączenie opioidu u pacjenta już leczonego buspironem lub odwrotniekolejność włączenia · naturalne alkaloidy opium | inne zalecenie | Pierwsze dni po dołączeniu drugiego leku to okres największego ryzyka sedacji i objawów serotoninergicznych. Zaplanuj kontrolę pacjenta w tym czasie. |
Alkohol przy tych lekach
Azapirony a alkohol: brak opisu w bazie.
Naturalne alkaloidy opium a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 47
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od alkoholu (np. naltrekson, nalmefen)+ Naturalne alkaloidy opium (np. oksykodon, morfina, dihydrokodeina) klasaNie łącz antagonisty opioidowego stosowanego w uzależnieniu od alkoholu z naturalnym alkaloidem opium, bo takie połączenie jest przeciwwskazane w ChPL.Jeśli bierzesz lek na uzależnienie od alkoholu blokujący działanie opioidów, nie przyjmuj jednocześnie silnego leku przeciwbólowego ani przeciwkaszlowego z grupy opioidów i przed każdym zabiegiem lub nowym lekiem przeciwbólowym powiedz lekarzowi, że go stosujesz.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek na uzależnienie od alkoholu blokujący działanie opioidów, nie przyjmuj jednocześnie silnego leku przeciwbólowego ani przeciwkaszlowego z grupy opioidów i przed każdym zabiegiem lub nowym lekiem przeciwbólowym powiedz lekarzowi, że go stosujesz.
Naltrekson i nalmefen, które pomagają ograniczyć picie alkoholu, blokują działanie silnych leków przeciwbólowych i przeciwkaszlowych z grupy opioidów, takich jak morfina, oksykodon czy dihydrokodeina. Przez to lek przeciwbólowy może w ogóle nie działać, a jeśli przyjmujesz opioidy od dłuższego czasu, połączenie może wywołać nagłe i bardzo nieprzyjemne objawy odstawienia. Nie próbuj przełamać tego działania, biorąc większą dawkę opioidu, bo może to być groźne dla życia. Disulfiram i akamprozat nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- lek przeciwbólowy nie działa i ból się nie zmniejsza
- nagły niepokój, rozdrażnienie, dreszcze, poty i gęsia skórka
- nudności, wymioty, biegunka lub skurcze brzucha
- kołatanie serca, łzawienie oczu, katar i ziewanie
- bardzo wolny lub płytki oddech, silna senność albo trudność z obudzeniem się – wezwij pogotowie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz antagonisty opioidowego stosowanego w uzależnieniu od alkoholu z naturalnym alkaloidem opium, bo takie połączenie jest przeciwwskazane w ChPL. Naltrekson i nalmefen można włączyć dopiero po okresie wolnym od opioidów, a u pacjenta z wątpliwą historią przyjmowania opioidów należy to potwierdzić przed pierwszą dawką. Gdy planowane jest leczenie opioidem, na przykład przed zabiegiem, naltrekson odstawia się z kilkudniowym wyprzedzeniem, a nalmefen z około tygodniowym, zgodnie z ChPL. W bólu u pacjenta przyjmującego antagonistę należy w pierwszej kolejności stosować leki nieopioidowe i znieczulenie miejscowe lub regionalne. Jeśli opioid jest niezbędny w sytuacji nagłej, podaje się go wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością monitorowania oddechu i prowadzenia resuscytacji. Gdy pacjent wymaga przewlekłego leczenia opioidem, a jednocześnie leczenia uzależnienia od alkoholu, należy rozważyć akamprozat lub disulfiram zamiast antagonisty.
Skutek kliniczny
Połączenie antagonisty opioidowego z naturalnym alkaloidem opium powoduje brak lub wyraźne osłabienie działania przeciwbólowego i przeciwkaszlowego opioidu. Gdy antagonista zostanie podany pacjentowi przewlekle przyjmującemu opioid, może wystąpić gwałtowny zespół odstawienny z pobudzeniem, bólami, wymiotami, biegunką, potami i tachykardią. Próba przełamania blokady dużymi dawkami opioidu grozi ciężką depresją oddechową, gdy antagonista przestaje działać, a po odstawieniu antagonisty spada tolerancja na opioidy, co zwiększa ryzyko przedawkowania wcześniej tolerowanej dawki.
Mechanizm
Naltrekson i nalmefen to antagoniści receptorów opioidowych, którzy wiążą się z receptorem mi silniej niż morfina, oksykodon czy dihydrokodeina i wypierają je z miejsca działania. Blokada jest kompetycyjna, więc przy typowych dawkach opioid przestaje działać przeciwbólowo i przeciwkaszlowo, a u osoby z fizyczną zależnością od opioidu podanie antagonisty wywołuje nagły zespół odstawienny. Interakcja nie dotyczy disulfiramu ani akamprozatu, które nie działają na receptory opioidowe.
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwbólowego
- objawy zespołu odstawiennego od opioidów po pierwszej dawce antagonisty
- częstość i głębokość oddechu oraz stopień sedacji przy podawaniu opioidu w sytuacji nagłej
- wywiad dotyczący przyjmowania opioidów, w tym leków przeciwkaszlowych z dihydrokodeiną
- ryzyko przedawkowania opioidu po odstawieniu antagonisty
Kiedy ocena się zmienia
| Antagonista włączany u osoby przewlekle przyjmującej opioidkolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Włączenie naltreksonu lub nalmefenu u pacjenta przewlekle przyjmującego morfinę, oksykodon lub dihydrokodeinę wywołuje gwałtowny zespół odstawienny, dlatego przed pierwszą dawką antagonisty trzeba potwierdzić okres wolny od opioidów. |
| Okres po odstawieniu antagonistyodstep · leki stosowane w uzależnieniu od alkoholu | inne zalecenie | Po odstawieniu naltreksonu lub nalmefenu tolerancja na opioidy jest obniżona, więc dawkę opioidu należy dobierać ostrożnie od najmniejszej skutecznej i monitorować oddech, a planowane leczenie opioidem rozpoczynać dopiero po upływie okresu wskazanego w ChPL. |
| Dawka większa niż zwykle stosowana w leczeniu bóludawka · naturalne alkaloidy opium | ryzyko rośnie | Przełamywanie blokady receptorów dużymi dawkami opioidu grozi ciężką depresją oddechową, zwłaszcza gdy stężenie antagonisty spada, dlatego takie postępowanie dopuszczalne jest tylko w warunkach szpitalnych z pełnym monitorowaniem. |
Niekorzystna interakcjaTriazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol)+ Naturalne alkaloidy opium (np. oksykodon, dihydrokodeina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu triazolu i opioidu metabolizowanego przez CYP3A4 należy ściśle monitorować pacjenta pod kątem nadmiernego działania opioidu i w razie potrzeby zmniejszyć jego dawkę.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek przeciwgrzybiczy z tej grupy i silny lek przeciwbólowy, powiedz o tym lekarzowi i przez pierwsze dni obserwuj, czy nie jesteś bardziej senny niż zwykle. Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków. Nie pij alkoholu w czasie takiego leczenia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek przeciwgrzybiczy z tej grupy i silny lek przeciwbólowy, powiedz o tym lekarzowi i przez pierwsze dni obserwuj, czy nie jesteś bardziej senny niż zwykle. Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków. Nie pij alkoholu w czasie takiego leczenia.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, na przykład flukonazol, itrakonazol czy worykonazol, spowalniają usuwanie z organizmu niektórych silnych leków przeciwbólowych, zwłaszcza oksykodonu. Lek przeciwbólowy może wtedy działać mocniej i dłużej niż zwykle. Może to wywołać silną senność, a w poważniejszych przypadkach spowolnić oddychanie. Morfina zwykle nie wchodzi w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny, płytki albo nieregularny oddech
- splątanie lub zawroty głowy
- bardzo wąskie źrenice
- nasilone nudności, wymioty lub zaparcie
- nawrót bólu albo niepokój, poty i dreszcze po zakończeniu leczenia przeciwgrzybiczego
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu triazolu i opioidu metabolizowanego przez CYP3A4 należy ściśle monitorować pacjenta pod kątem nadmiernego działania opioidu i w razie potrzeby zmniejszyć jego dawkę. Największą ostrożność trzeba zachować przy połączeniu oksykodonu z worykonazolem, pozakonazolem lub itrakonazolem[1]. W takiej sytuacji warto rozważyć opioid niezależny od CYP3A4, na przykład morfinę, albo lek przeciwgrzybiczy niehamujący CYP3A4. Gdy połączenia nie da się uniknąć, opioid należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i ostrożnie zwiększać ją dopiero po kilku dniach obserwacji. Po odstawieniu triazolu trzeba ponownie ocenić dawkę opioidu. Hamowanie CYP3A4 przez itrakonazol i pozakonazol może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas po zakończeniu leczenia. Przy dihydrokodeinie interakcja jest prawdopodobnie słabsza, ale obowiązuje ta sama czujność.
Skutek kliniczny
Nasilenie i wydłużenie działania opioidu może wywołać nadmierną senność, zawroty głowy, nudności, zaparcia i zwężenie źrenic. W cięższych przypadkach może dojść do depresji oddechowej, zwłaszcza u osób starszych, osłabionych, z niewydolnością wątroby lub przyjmujących inne leki działające depresyjnie na OUN. Po odstawieniu triazolu stężenie oksykodonu spada. Jeśli wcześniej zwiększono jego dawkę lub dawkę zmniejszono z powodu interakcji, może to prowadzić do nawrotu bólu albo objawów odstawiennych.
Mechanizm
Triazole hamują CYP3A4. Worykonazol, pozakonazol i itrakonazol są silnymi inhibitorami, a flukonazol i izawukonazol umiarkowanymi. CYP3A4 jest główną drogą przemiany oksykodonu do nieaktywnego noroksykodonu[2]. Zahamowanie tej drogi zwiększa i wydłuża ekspozycję na oksykodon[1]. Część oksykodonu przechodzi wtedy szlakiem CYP2D6 do aktywnego oksymorfonu. Dihydrokodeina jest tylko częściowo metabolizowana przez CYP3A4, a głównie przez glukuronidację i CYP2D6. Wpływ triazoli na nią jest więc prawdopodobnie słabszy, ale nie można go wykluczyć. Interakcja jest wspólna dla wszystkich triazoli. Jej siła zależy od mocy hamowania CYP3A4 przez dany triazol. Wśród opioidów z tej grupy dotyczy oksykodonu i w mniejszym stopniu dihydrokodeiny, a nie dotyczy morfiny.
Monitorować
- stopień sedacji i stan świadomości
- częstość i głębokość oddechów, saturacja u pacjentów z grupy ryzyka
- nasilenie bólu i skuteczność analgezji, także po odstawieniu triazolu
- nudności, wymioty, zaparcia
- objawy odstawienne opioidu po zakończeniu leczenia triazolem
Kiedy ocena się zmienia
| Dołączenie triazolu do ustalonej dawki oksykodonukolejność włączenia · triazole | ryzyko rośnie | Największe ryzyko występuje, gdy triazol dołącza się do wcześniej ustalonej dawki oksykodonu. Ekspozycja na opioid rośnie stopniowo przez kilka dni, dlatego w tym okresie potrzebna jest ścisła obserwacja i często redukcja dawki opioidu. |
| Odstawienie triazolu przy dalszym stosowaniu opioidukolejność włączenia · triazole | inne zalecenie | Po odstawieniu triazolu stężenie oksykodonu spada. Trzeba wtedy ponownie ocenić dawkę opioidu, aby uniknąć niedostatecznej analgezji lub objawów odstawiennych. Działanie hamujące itrakonazolu i pozakonazolu może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas po zakończeniu leczenia. |
| Jednorazowa dawka flukonazoluczas leczenia · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa dawka flukonazolu, stosowana na przykład w kandydozie pochwy, wiąże się z krótszym i słabszym wpływem na metabolizm oksykodonu niż leczenie wielodniowe. Mimo to zaleca się czujność, zwłaszcza u osób starszych. |
| Duża dawka flukonazolu lub silny inhibitor (worykonazol, pozakonazol, itrakonazol)dawka · triazole | ryzyko rośnie | Siła interakcji rośnie wraz z siłą hamowania CYP3A4. Flukonazol hamuje ten enzym tym mocniej, im większa jest jego dawka. Worykonazol, pozakonazol i itrakonazol są silnymi inhibitorami i przy nich interakcja z oksykodonem jest najbardziej wyraźna. |
| Osoba w podeszłym wieku lub osłabionawiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych, osłabionych, z niewydolnością wątroby, chorobami płuc lub przyjmujących inne leki działające depresyjnie na OUN ryzyko depresji oddechowej jest większe. Potrzebna jest u nich szczególnie ostrożna dawka opioidu i częstsza kontrola. |
Źródła
- Hagelberg NM, Nieminen TH, Saari TI, Neuvonen M, Neuvonen PJ, Laine K, et al. Voriconazole drastically increases exposure to oral oxycodone. Eur J Clin Pharmacol. 2008;65(3):263-71. doi: 10.1007/s00228-008-0568-5. PMID: 18836708.
- Saari TI, Grönlund J, Hagelberg NM, Neuvonen M, Laine K, Neuvonen PJ, et al. Effects of itraconazole on the pharmacokinetics and pharmacodynamics of intravenously and orally administered oxycodone. Eur J Clin Pharmacol. 2010;66(4):387-97. doi: 10.1007/s00228-009-0775-8. PMID: 20076952.
Niekorzystna interakcjaAntyandrogeny (np. enzalutamid, apalutamid)+ Azapirony (np. buspiron) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antyandrogenu indukującego CYP3A4 i buspironu działanie buspironu może wyraźnie osłabnąć, dlatego najlepiej unikać tego połączenia albo regularnie oceniać skuteczność leczenia lęku.Jeśli przyjmujesz lek na raka prostaty i buspiron, powiedz lekarzowi o obu lekach i zgłoś mu, gdy lęk wraca albo nasila się, nie zwiększaj sam dawki buspironu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na raka prostaty i buspiron, powiedz lekarzowi o obu lekach i zgłoś mu, gdy lęk wraca albo nasila się, nie zwiększaj sam dawki buspironu.
Niektóre leki stosowane w raku prostaty, takie jak enzalutamid i apalutamid, przyspieszają rozkładanie buspironu w organizmie. Buspiron może wtedy działać słabo albo wcale, a lęk może wrócić. Bikalutamid, flutamid i darolutamid nie mają takiego wpływu. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu buspiron może z czasem działać mocniej niż wcześniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- powrót lub nasilenie lęku, niepokoju, napięcia
- zawroty głowy, senność lub nudności po zakończeniu leczenia enzalutamidem albo apalutamidem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antyandrogenu indukującego CYP3A4 i buspironu działanie buspironu może wyraźnie osłabnąć, dlatego najlepiej unikać tego połączenia albo regularnie oceniać skuteczność leczenia lęku. Dotyczy to enzalutamidu i apalutamidu. Gdy pacjent ich potrzebuje, korzystniej jest wybrać lek przeciwlękowy, którego przemiana nie zależy od CYP3A4, niż zwiększać dawkę buspironu. Jeśli buspiron zostaje, dawkę dostosowuje się do efektu klinicznego. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu dawkę buspironu trzeba stopniowo zmniejszać przez kilka tygodni, aż indukcja wygaśnie. Bikalutamid, flutamid i darolutamid można łączyć z buspironem bez szczególnych środków ostrożności.
Skutek kliniczny
Przy jednoczesnym stosowaniu z enzalutamidem lub apalutamidem buspiron może stać się praktycznie nieskuteczny, a objawy lęku mogą nawrócić lub się nasilić. Po odstawieniu induktora indukcja wygasa stopniowo w ciągu kilku tygodni. Stężenie buspironu rośnie wtedy z opóźnieniem, a jeśli wcześniej zwiększono jego dawkę, mogą pojawić się zawroty głowy, senność, nudności i niepokój.
Mechanizm
Buspiron jest prawie w całości metabolizowany przez CYP3A4 w jelicie i wątrobie, a jego biodostępność po podaniu doustnym jest mała z powodu silnego efektu pierwszego przejścia. Enzalutamid i apalutamid są silnymi induktorami CYP3A4. Przyspieszają one przemianę buspironu do tego stopnia, że jego stężenie we krwi może spaść bardzo wyraźnie. Pozostałe antyandrogeny z listy nie mają takiego działania indukującego. Interakcja nie jest więc wspólna dla całej grupy antyandrogenów i dotyczy tylko leków silnie indukujących. Po stronie azapironów obejmuje buspiron, jedyny lek tej grupy dostępny w Polsce.
Monitorować
- nasilenie objawów lęku i skuteczność buspironu po włączeniu enzalutamidu lub apalutamidu, przez pierwsze tygodnie skojarzenia
- zawroty głowy, senność, nudności po odstawieniu induktora u pacjenta ze zwiększoną dawką buspironu
- pełna lista leków pacjenta pod kątem innych substratów CYP3A4
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie enzalutamidu lub apalutamidu u pacjenta nadal przyjmującego buspironkolejność włączenia · antyandrogeny | inne zalecenie | Po odstawieniu induktora aktywność CYP3A4 wraca do normy w ciągu kilku tygodni. Jeśli dawkę buspironu wcześniej zwiększono, trzeba ją stopniowo zmniejszać i obserwować pacjenta pod kątem działań niepożądanych. |
| Włączenie enzalutamidu lub apalutamidu u pacjenta ustabilizowanego na buspironiekolejność włączenia · antyandrogeny | inne zalecenie | Utrata skuteczności buspironu narasta w ciągu pierwszych dwóch tygodni po włączeniu induktora. Warto wtedy z wyprzedzeniem rozważyć zmianę leku przeciwlękowego. |
Niekorzystna interakcjaAntyandrogeny (np. enzalutamid, apalutamid)+ Naturalne alkaloidy opium (np. oksykodon, morfina, dihydrokodeina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu enzalutamidu lub apalutamidu z opioidem z grupy alkaloidów opium należy po włączeniu antyandrogenu ocenić skuteczność przeciwbólową i w razie potrzeby zwiększyć dawkę opioidu, a po odstawieniu antyandrogenu stopniowo ją zmniejszać i obserwować objawy przedawkowania.Jeśli przyjmujesz lek na raka prostaty razem z silnym lekiem przeciwbólowym z grupy opioidów, nie zmieniaj samodzielnie dawek i powiedz lekarzowi, gdy ból się nasila albo czujesz się nadmiernie senny.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na raka prostaty razem z silnym lekiem przeciwbólowym z grupy opioidów, nie zmieniaj samodzielnie dawek i powiedz lekarzowi, gdy ból się nasila albo czujesz się nadmiernie senny.
Niektóre leki stosowane w raku prostaty, takie jak enzalutamid i apalutamid, przyspieszają rozkład silnych leków przeciwbólowych, zwłaszcza oksykodonu, a w mniejszym stopniu morfiny i dihydrokodeiny. Przez to lek przeciwbólowy może działać słabiej i ból może wracać. Gdy lekarz odstawi lek na prostatę, działanie leku przeciwbólowego może się po kilku tygodniach wzmocnić, co grozi nadmierną sennością. Bikalutamid, flutamid i darolutamid nie powodują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie bólu lub częstsza potrzeba przyjęcia dodatkowej dawki leku przeciwbólowego
- niepokój, poty, ziewanie, biegunka, gęsia skórka
- nadmierna senność lub trudność z wybudzeniem
- wolny lub płytki oddech
- splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu enzalutamidu lub apalutamidu z opioidem z grupy alkaloidów opium należy po włączeniu antyandrogenu ocenić skuteczność przeciwbólową i w razie potrzeby zwiększyć dawkę opioidu, a po odstawieniu antyandrogenu stopniowo ją zmniejszać i obserwować objawy przedawkowania. Największej korekty dawki może wymagać oksykodon, dlatego u pacjenta z bólem nowotworowym warto rozważyć opioid w mniejszym stopniu zależny od CYP3A4, na przykład hydromorfon. Morfina i dihydrokodeina są mniej podatne na tę interakcję, ale również wymagają oceny skuteczności. Jeśli wskazania onkologiczne na to pozwalają, można rozważyć darolutamid, który nie indukuje istotnie enzymów. Zmiany dawki opioidu należy wprowadzać stopniowo, ponieważ indukcja narasta i wygasa w ciągu kilku tygodni.
Skutek kliniczny
Po dołączeniu enzalutamidu lub apalutamidu do stałej dawki opioidu może dojść do osłabienia działania przeciwbólowego, nasilenia bólu przebijającego, a u pacjentów uzależnionych fizycznie do objawów odstawiennych. Najsilniej dotyczy to oksykodonu. Po odstawieniu antyandrogenu indukcja stopniowo wygasa, a stężenie opioidu przyjmowanego w zwiększonej dawce rośnie, co grozi nadmierną sedacją i depresją oddechową.
Mechanizm
Enzalutamid i apalutamid są silnymi induktorami CYP3A4, a także indukują glikoproteinę P i niektóre izoenzymy UGT. Oksykodon jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, dlatego jego stężenie wyraźnie spada. Dihydrokodeina jest częściowo metabolizowana przez CYP3A4, a morfina głównie przez glukuronidację z udziałem UGT2B7 i jest substratem glikoproteiny P, więc w ich przypadku spadek stężenia jest mniejszy i mniej przewidywalny. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy antyandrogenów, ponieważ bikalutamid, flutamid i darolutamid nie są istotnymi induktorami enzymów. Indukcja narasta stopniowo i utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu.
Monitorować
- natężenie bólu i częstość bólu przebijającego po włączeniu antyandrogenu
- objawy odstawienia opioidu
- sedacja i częstość oddechów po odstawieniu antyandrogenu lub zmniejszeniu jego dawki
- zapotrzebowanie na dawki ratunkowe opioidu
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie antyandrogenu u pacjenta na stałej dawce opioidukolejność włączenia · antyandrogeny | inne zalecenie | Gdy enzalutamid lub apalutamid dołącza się do ustalonego leczenia opioidem, w kolejnych tygodniach należy spodziewać się spadku skuteczności przeciwbólowej i przygotować plan zwiększania dawki opioidu. |
| Odstawienie antyandrogenu przy kontynuacji opioidukolejność włączenia · antyandrogeny | ryzyko rośnie | Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu indukcja wygasa przez kilka tygodni, więc dawkę opioidu zwiększoną wcześniej z powodu interakcji należy stopniowo zmniejszać i monitorować sedację oraz oddech. |
Niekorzystna interakcjaAzapirony (np. buspiron)+ Setrony (np. ondansetron, palonosetron, granisetron) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu azapironu i setronu połączenie jest dopuszczalne, jeśli jest uzasadnione klinicznie, ale wymaga obserwacji w kierunku objawów zespołu serotoninowego, zwłaszcza w pierwszych godzinach po podaniu setronu.Jeśli przyjmujesz buspiron i dostajesz lek przeciwwymiotny z grupy setronów, powiedz lekarzowi o wszystkich swoich lekach i zgłoś się pilnie po pomoc, gdy pojawi się niepokój, drżenie, gorączka lub kołatanie serca.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz buspiron i dostajesz lek przeciwwymiotny z grupy setronów, powiedz lekarzowi o wszystkich swoich lekach i zgłoś się pilnie po pomoc, gdy pojawi się niepokój, drżenie, gorączka lub kołatanie serca.
Buspiron, lek na lęk, oraz leki przeciwwymiotne takie jak ondansetron, granisetron czy palonosetron działają na serotoninę, czyli substancję przekazującą sygnały w mózgu. Przyjmowane razem mogą rzadko wywołać nadmiar działania serotoniny, nazywany zespołem serotoninowym. Ryzyko jest większe, jeśli przyjmujesz też inne leki na depresję, silne leki przeciwbólowe, takie jak tramadol, albo leki na migrenę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój, pobudzenie lub splątanie
- drżenie, mimowolne skurcze lub sztywność mięśni
- gorączka i nadmierne pocenie się
- szybkie bicie serca
- biegunka
- rozszerzone źrenice
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu azapironu i setronu połączenie jest dopuszczalne, jeśli jest uzasadnione klinicznie, ale wymaga obserwacji w kierunku objawów zespołu serotoninowego, zwłaszcza w pierwszych godzinach po podaniu setronu. Przed włączeniem ondansetronu, granisetronu lub palonosetronu u pacjenta przyjmującego buspiron należy sprawdzić, czy nie stosuje on innych leków serotoninergicznych, takich jak SSRI, SNRI, tramadol, fentanyl, tryptany, lit czy linezolid. Przy kilku lekach serotoninergicznych warto rozważyć lek przeciwwymiotny o innym mechanizmie działania. Przy podejrzeniu zespołu serotoninowego należy odstawić leki serotoninergiczne i zapewnić pilną ocenę lekarską. Buspironu nie należy łączyć z aprepitantem bez zastanowienia, bo ten hamuje jego metabolizm, co ma znaczenie w schematach przeciwwymiotnych z setronem.
Skutek kliniczny
Możliwy jest zespół serotoninowy, czyli zaburzenia świadomości, pobudzenie autonomiczne i objawy nerwowo-mięśniowe. Obejmuje to niepokój, splątanie, tachykardię, wahania ciśnienia, nadmierną potliwość, gorączkę, drżenie, mioklonie, wzmożenie odruchów i biegunkę. Ciężkie postacie z hipertermią i sztywnością mięśni mogą zagrażać życiu, ale przy samym połączeniu buspironu z setronem zdarzają się rzadko. Ryzyko rośnie wyraźnie, gdy pacjent przyjmuje jeszcze inne leki serotoninergiczne.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy całej klasy, czyli buspironu w połączeniu z każdym setronem. Buspiron jest częściowym agonistą receptorów serotoninowych 5-HT1A i nasila przekaźnictwo serotoninergiczne. Setrony blokują receptory 5-HT3 i w ChPL wszystkich trzech substancji opisano ryzyko zespołu serotoninowego przy łączeniu z innymi lekami serotoninergicznymi. Dokładny mechanizm udziału setronów nie jest wyjaśniony. Zakłada się, że blokada receptorów 5-HT3 może przesuwać działanie serotoniny na inne podtypy receptorów, w tym 5-HT1A i 5-HT2A, co sumuje się z działaniem buspironu. Interakcja nie wynika ze zmian stężeń leków we krwi.
Monitorować
- stan psychiczny: niepokój, pobudzenie, splątanie
- tętno, ciśnienie tętnicze i temperatura ciała
- objawy nerwowo-mięśniowe: drżenie, mioklonie, wzmożone odruchy, sztywność mięśni
- nadmierna potliwość i biegunka
- pozostałe leki serotoninergiczne przyjmowane przez pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| Pojedyncza dawka lub krótki kurs profilaktycznyczas leczenia · setrony | ryzyko maleje | Jednorazowe lub kilkudniowe podanie setronu w profilaktyce nudności po zabiegu lub chemioterapii wiąże się z mniejszym ryzykiem niż przewlekłe stosowanie. Nadal wymaga obserwacji, zwłaszcza w pierwszych godzinach po podaniu. |
| Dawki z górnego zakresu zalecanegodawka · azapirony | ryzyko rośnie | Większe dawki buspironu nasilają działanie serotoninergiczne i mogą zwiększać ryzyko objawów zespołu serotoninowego po dołączeniu setronu. Uzasadniają one ściślejszą obserwację pacjenta. |
Niekorzystna interakcjaAzapirony (np. buspiron)+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu azapironu i inhibitora MAO-B należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne – stosować najmniejsze skuteczne dawki i ściśle monitorować ciśnienie tętnicze oraz objawy nadmiaru serotoniny.Jeśli przyjmujesz buspiron razem z lekiem na chorobę Parkinsona z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi i nie zmieniaj dawek samodzielnie, a w razie niepokojących objawów zgłoś się do lekarza.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz buspiron razem z lekiem na chorobę Parkinsona z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi i nie zmieniaj dawek samodzielnie, a w razie niepokojących objawów zgłoś się do lekarza.
Buspiron, stosowany na lęk, i leki na chorobę Parkinsona takie jak rasagilina, selegilina czy safinamid działają na te same substancje przekaźnikowe w mózgu. Przyjmowane razem mogą podnieść ciśnienie krwi lub wywołać niebezpieczny stan z pobudzeniem, drżeniem i gorączką. Zwykle lekarz wybiera inne leczenie lęku, a jeśli zostawi oba leki, trzeba się uważnie obserwować.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny, nagły ból głowy
- kołatanie serca lub bardzo szybkie tętno
- wysokie ciśnienie w pomiarze domowym
- drżenie, sztywność lub mimowolne skurcze mięśni
- gorączka i nadmierne pocenie się
- silne pobudzenie, niepokój lub splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu azapironu i inhibitora MAO-B należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne – stosować najmniejsze skuteczne dawki i ściśle monitorować ciśnienie tętnicze oraz objawy nadmiaru serotoniny. Buspironu nie łączy się z inhibitorami MAO, a wybiórczość rasagiliny, selegiliny i safinamidu nie usuwa tego ryzyka w pełni. U pacjenta z chorobą Parkinsona i zaburzeniami lękowymi warto rozważyć inną metodę leczenia lęku. Gdy połączenia nie da się uniknąć, nie należy przekraczać zalecanych dawek inhibitora MAO-B, bo wraz z dawką rośnie hamowanie MAO-A. Przy zmianie leczenia trzeba zachować odpowiedni odstęp po odstawieniu inhibitora MAO-B przed włączeniem buspironu.
Skutek kliniczny
Możliwy jest wzrost ciśnienia tętniczego, w skrajnych przypadkach do przełomu nadciśnieniowego, oraz objawy zespołu serotoninowego, takie jak pobudzenie, drżenie, nadmierna potliwość, przyspieszone tętno i gorączka. Reakcje nadciśnieniowe opisano głównie przy połączeniu buspironu z nieselektywnymi inhibitorami MAO, a przy wybiórczych inhibitorach MAO-B ryzyko jest mniejsze, ale nie da się go wykluczyć.
Mechanizm
Buspiron jest częściowym agonistą receptorów serotoninowych 5-HT1A i wpływa też na przekaźnictwo dopaminergiczne i noradrenergiczne. Inhibitory MAO-B ograniczają rozkład dopaminy, a przy utracie wybiórczości także serotoniny i noradrenaliny. Oba mechanizmy sumują się na poziomie przekaźnictwa monoaminergicznego, co może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego i objawów nadmiaru serotoniny. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, bo wynika z działania farmakodynamicznego, a nie z metabolizmu konkretnej substancji.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pierwszych dniach leczenia skojarzonego i po zwiększeniu dawki
- objawy zespołu serotoninowego: pobudzenie, splątanie, drżenie, sztywność lub drgawki mięśni, potliwość, gorączka, przyspieszone tętno
- ból głowy, kołatanie serca
Kiedy ocena się zmienia
| Selegilina powyżej 10 mg na dobędawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Selegilina w dawkach wyższych niż zalecane traci wybiórczość wobec MAO-B i hamuje także MAO-A, co upodabnia ją do nieselektywnego inhibitora MAO. Połączenia z buspironem wtedy się nie stosuje. |
| Dawka rasagiliny lub safinamidu wyższa niż zalecanadawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Przekroczenie zalecanych dawek rasagiliny lub safinamidu może zmniejszać ich wybiórczość wobec MAO-B i zwiększać ryzyko reakcji nadciśnieniowej oraz serotoninowej. |
Niekorzystna interakcjaAzapirony (np. buspiron)+ Opioidy anestetyczne (np. sufentanyl, remifentanyl) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu buspironu i opioidu anestetycznego połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga świadomości ryzyka zespołu serotoninowego i obserwacji pacjenta w trakcie i po znieczuleniu.Jeśli przyjmujesz buspiron i czeka cię zabieg w znieczuleniu, powiedz o tym anestezjologowi i nie odstawiaj leku samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz buspiron i czeka cię zabieg w znieczuleniu, powiedz o tym anestezjologowi i nie odstawiaj leku samodzielnie.
Buspiron to lek na lęk, który działa na serotoninę w mózgu. Niektóre silne leki przeciwbólowe podawane w szpitalu przy znieczuleniu, np. sufentanyl i remifentanyl, mogą razem z buspironem rzadko wywołać nadmiar serotoniny w organizmie. Mogą też nasilić senność po zabiegu. Lekarze potrafią bezpiecznie podać te leki razem, jeśli wiedzą, że przyjmujesz buspiron.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój, pobudzenie lub splątanie
- gorączka i obfite pocenie się
- szybkie bicie serca
- drżenie, mimowolne skurcze lub sztywność mięśni
- nadmierna senność lub płytki oddech po zabiegu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu buspironu i opioidu anestetycznego połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga świadomości ryzyka zespołu serotoninowego i obserwacji pacjenta w trakcie i po znieczuleniu. Przyjmowanie buspironu należy uwzględnić w wywiadzie przedoperacyjnym, a zespół anestezjologiczny powinien o nim wiedzieć. Nie ma potrzeby rutynowego odstawiania buspironu przed zabiegiem, ponieważ nagłe przerwanie leczenia może nasilić lęk. Ryzyko rośnie, gdy pacjent przyjmuje jednocześnie inne leki serotoninergiczne, np. SSRI, SNRI, trazodon, tramadol, ondansetron lub metoklopramid. Wtedy warto ograniczyć liczbę takich leków w okresie okołooperacyjnym. Dotyczy to zarówno sufentanylu, jak i remifentanylu. Przy podejrzeniu zespołu serotoninowego należy przerwać podawanie leków serotoninergicznych i wdrożyć leczenie objawowe.
Skutek kliniczny
Najpoważniejszym możliwym skutkiem jest zespół serotoninowy, czyli pobudzenie, splątanie, gorączka, potliwość, tachykardia, wahania ciśnienia, drżenia, klonie i wzmożone odruchy. W okresie okołooperacyjnym objawy te łatwo przeoczyć albo pomylić z hipertermią złośliwą, odstawieniem leków lub niepokojem przy wybudzaniu. Możliwe jest też nasilenie i wydłużenie sedacji po zabiegu. Ryzyko depresji oddechowej wynika głównie z działania opioidu, a buspiron zwiększa je w niewielkim stopniu. Zdarzenia są rzadkie, ale potencjalnie groźne.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla całej klasy. Buspiron jest częściowym agonistą receptorów serotoninowych 5-HT1A, a opioidy anestetyczne z grupy fenylopiperydyn mogą nasilać przekaźnictwo serotoninergiczne. Łączne działanie może więc sprzyjać nadmiernej aktywności serotoninergicznej. Oba leki działają też depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające się sumuje. Interakcja farmakokinetyczna nie ma tu istotnego znaczenia. Buspiron nie hamuje enzymów metabolizujących sufentanyl, a remifentanyl jest rozkładany przez esterazy niezależnie od wątroby. Dlatego remifentanyl nie stanowi wyjątku – mechanizm jest wspólny dla obu opioidów.
Monitorować
- temperatura ciała
- tętno i ciśnienie tętnicze
- napięcie mięśniowe, klonie i odruchy ścięgniste
- stan świadomości i pobudzenie przy wybudzaniu
- częstość oddechów i saturacja w okresie pooperacyjnym
- stopień sedacji po zabiegu
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie się działania depresyjnego na OUN i ryzyko przedłużonej sedacji pooperacyjnej są większe. Objawy zespołu serotoninowego łatwiej też pomylić z majaczeniem pooperacyjnym. |
| Długotrwały wlew lub sedacja na oddziale intensywnej terapiiczas leczenia · opioidy anestetyczne | ryzyko rośnie | Długotrwała ekspozycja na opioid anestetyczny przy jednoczesnym przyjmowaniu buspironu wydłuża okres ryzyka zespołu serotoninowego. Wymaga wtedy codziennej oceny objawów neuromięśniowych i autonomicznych. |
Niekorzystna interakcjaAzapirony (np. buspiron)+ Opioidy – pochodne fenylopiperydyny (np. fentanyl) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu azapironu i opioidu z grupy pochodnych fenylopiperydyny obserwuj pacjenta pod kątem objawów zespołu serotoninowego, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki.Jeśli przyjmujesz lek na lęk z tej grupy razem z opioidem z tej grupy, nie zmieniaj dawek na własną rękę i od razu zgłoś się do lekarza, gdy pojawi się niepokój, drżenie, poty, gorączka lub kołatanie serca.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na lęk z tej grupy razem z opioidem z tej grupy, nie zmieniaj dawek na własną rękę i od razu zgłoś się do lekarza, gdy pojawi się niepokój, drżenie, poty, gorączka lub kołatanie serca.
Buspiron, lek na lęk, i fentanyl, silny lek przeciwbólowy, mogą razem zwiększać ryzyko rzadkiej, ale groźnej reakcji zwanej zespołem serotoninowym. Ryzyko rośnie, jeśli przyjmujesz też leki na depresję, na przykład sertralinę lub wenlafaksynę. Oba leki mogą też nasilać senność i zawroty głowy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niepokój, pobudzenie lub splątanie
- drżenie lub mimowolne skurcze mięśni
- silne pocenie się lub gorączka
- kołatanie serca
- biegunka
- silna senność lub zawroty głowy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu azapironu i opioidu z grupy pochodnych fenylopiperydyny obserwuj pacjenta pod kątem objawów zespołu serotoninowego, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki. Połączenie buspironu z fentanylem nie jest przeciwwskazane, ale wymaga oceny, czy oba leki są potrzebne. Fentanyl włączaj od najmniejszej skutecznej dawki i zwiększaj ją stopniowo. Sprawdź, czy pacjent nie przyjmuje innych leków serotoninergicznych, ponieważ każdy kolejny lek zwiększa ryzyko. Przy podejrzeniu zespołu serotoninowego odstaw leki serotoninergiczne i zapewnij leczenie objawowe.
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać zespół serotoninowy, zwykle łagodny lub umiarkowany, rzadko ciężki. Objawy to pobudzenie, splątanie, drżenie, mioklonie, wzmożone odruchy, potliwość, gorączka, tachykardia i biegunka. Ryzyko rośnie, gdy pacjent przyjmuje dodatkowo inne leki serotoninergiczne, na przykład leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI lub SNRI. Możliwe jest też nasilenie senności i zawrotów głowy, co zwiększa ryzyko upadków.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy całej klasy, czyli buspironu i fentanylu. Buspiron jest częściowym agonistą receptorów serotoninowych 5-HT1A. Fentanyl, jak inne pochodne fenylopiperydyny, wykazuje słabe działanie serotoninergiczne. Działania obu leków na przekaźnictwo serotoninowe sumują się, co zwiększa ryzyko toksyczności serotoninowej. Dodatkowo oba leki mogą nasilać senność i zawroty głowy. Oba leki są metabolizowane przez CYP3A4, ale żaden z nich nie hamuje istotnie tego enzymu, dlatego interakcja farmakokinetyczna między nimi nie ma znaczenia klinicznego.
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego: pobudzenie, splątanie, drżenie, mioklonie, wzmożone odruchy, potliwość, gorączka
- tętno, ciśnienie tętnicze i temperatura ciała
- nadmierna senność i zawroty głowy
- pozostałe leki serotoninergiczne przyjmowane przez pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| System transdermalnypostać · opioidy – pochodne fenylopiperydyny | inne zalecenie | Fentanyl w plastrze osiąga stężenie stopniowo i utrzymuje się w organizmie długo po zdjęciu plastra. Objawy interakcji mogą pojawić się z opóźnieniem i ustępować wolniej, dlatego obserwację należy przedłużyć po założeniu plastra, zmianie dawki i po jego zdjęciu. |
| Włączenie lub zwiększenie dawki fentanylu u pacjenta przyjmującego buspironkolejność włączenia · opioidy – pochodne fenylopiperydyny | ryzyko rośnie | Ryzyko zespołu serotoninowego jest największe w pierwszych dniach po włączeniu fentanylu lub zwiększeniu jego dawki. W tym okresie należy wzmóc obserwację pacjenta. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.