Interakcje / Benzodiazepiny / Benzodiazepiny i leki stosowane w uzależnieniu od opioidów
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny i metadonu lub lewometadonu należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, stosować najmniejszą skuteczną dawkę benzodiazepiny przez możliwie najkrótszy czas i ściśle monitorować stopień sedacji oraz oddychanie.
Jeśli przyjmujesz metadon lub lewometadon, nie bierz żadnej benzodiazepiny bez wiedzy lekarza prowadzącego twoje leczenie substytucyjne i nie pij alkoholu.
Interakcja klasy Benzodiazepiny + leki stosowane w uzależnieniu od opioidów
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Benzodiazepiny
- alprazolam, bromazepam, diazepam, klorazepat, lorazepam, klobazam, chlordiazepoksyd, oksazepam, medazepam
- Leki stosowane w uzależnieniu od opioidów
- metadon, lewometadon
Niekorzystna interakcjaBenzodiazepiny (np. alprazolam, bromazepam, diazepam)+ Leki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny i metadonu lub lewometadonu należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, stosować najmniejszą skuteczną dawkę benzodiazepiny przez możliwie najkrótszy czas i ściśle monitorować stopień sedacji oraz oddychanie.Jeśli przyjmujesz metadon lub lewometadon, nie bierz żadnej benzodiazepiny bez wiedzy lekarza prowadzącego twoje leczenie substytucyjne i nie pij alkoholu.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz metadon lub lewometadon, nie bierz żadnej benzodiazepiny bez wiedzy lekarza prowadzącego twoje leczenie substytucyjne i nie pij alkoholu.
Leki uspokajające i nasenne z grupy benzodiazepin, na przykład alprazolam, diazepam, lorazepam czy oksazepam, razem z metadonem lub lewometadonem mogą bardzo silnie spowolnić oddychanie. Takie połączenie może wywołać głęboki sen, z którego trudno się obudzić, a nawet zatrzymanie oddechu i śmierć. Ryzyko jest największe na początku leczenia metadonem, po zwiększeniu dawki i po wypiciu alkoholu. Nie przerywaj jednak sam leczenia metadonem ani nie odstawiaj nagle leku uspokajającego, tylko porozmawiaj o tym z lekarzem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudności z obudzeniem się
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- chrapanie lub charczenie w czasie snu, którego wcześniej nie było
- sine usta lub paznokcie
- bardzo małe źrenice
- splątanie, bełkotliwa mowa, chwiejny chód
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny i metadonu lub lewometadonu należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, stosować najmniejszą skuteczną dawkę benzodiazepiny przez możliwie najkrótszy czas i ściśle monitorować stopień sedacji oraz oddychanie. Nie należy jednak odmawiać ani przerywać leczenia substytucyjnego z powodu przyjmowania benzodiazepin, ponieważ przerwanie terapii opioidowej zwiększa ryzyko powrotu do używania opioidów i zgonu z przedawkowania. U pacjenta przewlekle przyjmującego benzodiazepinę nie należy jej odstawiać nagle, lecz stopniowo zmniejszać dawkę pod kontrolą lekarza, aby uniknąć zespołu abstynencyjnego z drgawkami. Wskazanie do benzodiazepiny trzeba zweryfikować i rozważyć leczenie lęku lub bezsenności metodami bez działania hamującego oddychanie. Lekarz prowadzący leczenie substytucyjne powinien wiedzieć o każdej przepisanej benzodiazepinie, a pacjentowi i jego bliskim warto zapewnić nalokson oraz instrukcję jego użycia. Szczególną ostrożność należy zachować przy benzodiazepinach o długim działaniu, takich jak diazepam, chlordiazepoksyd, klorazepat i medazepam, ponieważ ich działanie może się kumulować.
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać głęboką sedację, depresję oddechową, śpiączkę i zgon. Benzodiazepiny są jednym z najczęściej wykrywanych leków w przedawkowaniach u osób leczonych metadonem. Ryzyko jest największe w okresie wprowadzania i zwiększania dawki opioidu, po przerwie w przyjmowaniu opioidu oraz przy dodatkowym przyjmowaniu alkoholu lub innych leków działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy. Do innych skutków należą zaburzenia koordynacji, upadki, zachłystowe zapalenie płuc oraz zaburzenia pamięci i oceny sytuacji. Współużywanie benzodiazepin u pacjentów w leczeniu substytucyjnym wiąże się też z gorszym przebiegiem terapii i ryzykiem rozwoju uzależnienia od benzodiazepin.
Mechanizm
Benzodiazepiny nasilają hamujące działanie kwasu gamma-aminomasłowego na receptorach GABA-A. Metadon i lewometadon pobudzają receptory opioidowe mu w ośrodkach pnia mózgu. Oba mechanizmy hamują ośrodek oddechowy i ośrodkowy układ nerwowy niezależnymi drogami, a ich efekty sumują się ponad addytywnie. Benzodiazepiny dodatkowo osłabiają odruchową odpowiedź oddechową na hiperkapnię, której opioid nie znosi całkowicie, co znacząco zwiększa ryzyko bezdechu. Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich leków obu grup, także dla tych, dla których brak opisanych par. Lewometadon jest czynnym enancjomerem metadonu i działa na receptory opioidowe w ten sam sposób. Bromazepam, klorazepat i medazepam mają ten sam mechanizm działania co pozostałe benzodiazepiny. Różnice farmakokinetyczne, na przykład długi okres półtrwania diazepamu, chlordiazepoksydu, klorazepatu i medazepamu z czynnym metabolitem, wpływają tylko na czas trwania ryzyka, a nie na samą interakcję.
Monitorować
- stopień sedacji i poziom świadomości
- częstość i głębokość oddechów
- saturacja krwi tętniczej w okresie wprowadzania lub zwiększania dawek
- objawy zaburzeń koordynacji i ryzyko upadków
- przyjmowanie benzodiazepin z innych źródeł, w tym badanie moczu na obecność benzodiazepin
- spożywanie alkoholu i innych substancji hamujących ośrodkowy układ nerwowy
- dostępność naloksonu u pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| Benzodiazepina stosowana w okresie wprowadzania lub zwiększania dawki metadonu albo lewometadonukolejność włączenia · leki stosowane w uzależnieniu od opioidów | ryzyko rośnie | W okresie indukcji i zwiększania dawki metadon kumuluje się z powodu długiego i zmiennego okresu półtrwania, a tolerancja na działanie depresyjne na oddychanie nie jest jeszcze w pełni rozwinięta. W tym czasie łączenie z benzodiazepiną jest najbardziej niebezpieczne i wymaga szczególnie ścisłego monitorowania. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wolniejsza eliminacja benzodiazepin, zwłaszcza długo działających, oraz większa wrażliwość ośrodkowego układu nerwowego zwiększają ryzyko sedacji, depresji oddechowej, splątania i upadków. Jeśli benzodiazepina jest niezbędna, preferuje się krótko działające leki bez czynnych metabolitów, takie jak lorazepam lub oksazepam, w najmniejszej dawce. |
| Dożylnadroga podania · benzodiazepiny | ryzyko rośnie | Dożylne podanie benzodiazepiny, na przykład diazepamu, u pacjenta przyjmującego metadon lub lewometadon powoduje szybkie narastanie depresji oddechowej. Wymaga to monitorowania oddechu i saturacji oraz gotowości do wentylacji i podania naloksonu. |
| Dawka większa niż najmniejsza skuteczna lub przyjmowanie kilku benzodiazepin jednocześniedawka · benzodiazepiny | ryzyko rośnie | Ryzyko depresji oddechowej rośnie wraz z dawką benzodiazepiny. Szczególnie niebezpieczne jest przyjmowanie dużych dawek lub kilku benzodiazepin jednocześnie, często pochodzących z różnych źródeł. |
| Kilka tygodni regularnego stosowaniaczas leczenia · benzodiazepiny | inne zalecenie | Po kilku tygodniach regularnego przyjmowania benzodiazepiny rozwija się zależność fizyczna. U takiego pacjenta nie należy jej nagle odstawiać, lecz stopniowo zmniejszać dawkę pod kontrolą lekarza, najlepiej w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie substytucyjne, aby uniknąć zespołu abstynencyjnego z drgawkami. |
Alkohol przy tych lekach
Benzodiazepiny a alkohol: brak opisu w bazie.
Leki stosowane w uzależnieniu od opioidów a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 59
Połączenie przeciwwskazaneButyrofenony (np. haloperydol)+ Leki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon) klasaNie stosuje się jednocześnie butyrofenonu i opioidowego leku substytucyjnego.Nie przyjmuj leku przeciwpsychotycznego z grupy butyrofenonów razem z lekiem stosowanym w leczeniu uzależnienia od opioidów bez wyraźnej decyzji lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że jesteś w leczeniu substytucyjnym.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku przeciwpsychotycznego z grupy butyrofenonów razem z lekiem stosowanym w leczeniu uzależnienia od opioidów bez wyraźnej decyzji lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że jesteś w leczeniu substytucyjnym.
Haloperydol oraz leki stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidów, takie jak metadon i lewometadon, wpływają na rytm serca. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu, a nawet zatrzymanie krążenia. Mogą też powodować silną senność i spłycenie oddechu. Zwykle lekarz dobiera wtedy inny lek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, uczucie zbliżającego się omdlenia albo omdlenie
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- silna senność, trudność z wybudzeniem
- bardzo wolny lub płytki oddech
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuje się jednocześnie butyrofenonu i opioidowego leku substytucyjnego. Pacjent leczony metadonem lub lewometadonem, który wymaga leku przeciwpsychotycznego, powinien dostać lek o mniejszym wpływie na QT, na przykład arypiprazol. Haloperydolu dożylnego unika się u tych pacjentów szczególnie stanowczo. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, na przykład w ostrym pobudzeniu w szpitalu, przed podaniem wykonuje się EKG z oceną QTc i wyrównuje potas i magnez. Haloperydol podaje się wtedy w najmniejszej skutecznej dawce, pod monitorowaniem EKG, a pacjenta obserwuje się pod kątem sedacji i depresji oddechowej. Odstawia się też inne leki wydłużające QT, jeśli to możliwe.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes i nagłego zgonu sercowego. Pacjent może też być nadmiernie senny i słabiej oddychać, zwłaszcza na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki.
Mechanizm
Butyrofenony i opioidowe leki substytucyjne wydłużają odstęp QT, bo blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym. Ich wpływ na repolaryzację się sumuje. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Haloperydol wydłuża QT zależnie od dawki, a silniej po podaniu dożylnym. Metadon wydłuża QT zależnie od dawki. Lewometadon działa podobnie, choć przy porównywalnej sile przeciwbólowej słabiej niż metadon racemiczny. Oba leki nasilają też działanie ośrodkowo hamujące, co daje addycyjną sedację.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem, po włączeniu i po każdej zmianie dawki
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- stopień sedacji i częstość oddechów
- inne przyjmowane leki wydłużające QT
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · butyrofenony | ryzyko rośnie | Haloperydol dożylny wydłuża QT silniej niż podany doustnie lub domięśniowo. U pacjenta przyjmującego metadon lub lewometadon wymaga ciągłego monitorowania EKG albo należy go unikać. |
| Dużadawka · butyrofenony | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT po haloperydolu zależy od dawki. Duże dawki zwiększają ryzyko torsade de pointes przy jednoczesnym leczeniu opioidem substytucyjnym. |
| Dużadawka · leki stosowane w uzależnieniu od opioidów | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT po metadonie i lewometadonie zależy od dawki. Duże dawki podtrzymujące i okres zwiększania dawki to czas największego ryzyka. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron)+ Leki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon) klasaLeku przeciwarytmicznego klasy III nie łączy się z metadonem ani lewometadonem.Nie łącz leku na zaburzenia rytmu serca z metadonem ani lewometadonem bez decyzji lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że jesteś w leczeniu substytucyjnym, ale nigdy nie odstawiaj metadonu sam.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku na zaburzenia rytmu serca z metadonem ani lewometadonem bez decyzji lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że jesteś w leczeniu substytucyjnym, ale nigdy nie odstawiaj metadonu sam.
Niektóre leki na zaburzenia rytmu serca, takie jak amiodaron i dronedaron, oraz leki stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidów, takie jak metadon i lewometadon, wpływają na przewodzenie prądu w sercu. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, które prowadzą do omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Lek na serce może też zwiększyć ilość metadonu we krwi i nasilić senność. Amiodaron działa w organizmie jeszcze przez wiele tygodni po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy lub zamroczenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- silna senność i bardzo wolny oddech
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Leku przeciwarytmicznego klasy III nie łączy się z metadonem ani lewometadonem. Dronedaron jest przeciwwskazany z lekami wywołującymi torsade de pointes, do których należą metadon i lewometadon. Amiodaronu nie łączy się z lekami silnie wydłużającymi QT. Gdy pacjent leczony substytucyjnie wymaga kontroli rytmu, należy rozważyć zmianę leczenia przeciwarytmicznego albo przejście na buprenorfinę w porozumieniu z lekarzem prowadzącym terapię uzależnienia. Odstawienia metadonu nie wolno przeprowadzać nagle ze względu na ryzyko zespołu abstynencyjnego i nawrotu. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje kardiolog razem z lekarzem prowadzącym leczenie substytucyjne. Wymaga to wtedy EKG przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie, wyrównania potasu i magnezu oraz unikania innych leków wydłużających QT. Długi okres półtrwania amiodaronu sprawia, że ryzyko utrzymuje się tygodnie do miesięcy po jego odstawieniu.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko rośnie przy dużej dawce metadonu lub lewometadonu, hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, u kobiet i u osób starszych. Wzrost stężenia opioidu może także nasilić senność i depresję oddechową.
Mechanizm
Leki przeciwarytmiczne klasy III i leki z grupy metadonu wydłużają odstęp QT, głównie przez blokowanie kanałów potasowych hERG (prąd IKr) w komórkach mięśnia sercowego. Ich działanie na repolaryzację sumuje się. Dodatkowo amiodaron i dronedaron hamują enzymy CYP3A4 i CYP2D6 oraz glikoproteinę P. CYP3A4 jest jednym z głównych szlaków przemian metadonu i lewometadonu, więc stężenie leku opioidowego może wzrosnąć i nasilić wydłużenie QT. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup. Lewometadon to czynny enancjomer metadonu i wydłuża QT tak samo jak metadon. Brak danych dla jego par nie wynika z odmiennej farmakologii.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem, po zmianie dawki i okresowo w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca (bradykardia)
- objawy zatrucia opioidem: nadmierna senność, spowolniony oddech, zwężone źrenice
- omdlenia, kołatania serca, zawroty głowy
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania i gromadzi się w tkankach. Ryzyko wydłużenia QT i wpływ na metabolizm metadonu utrzymują się przez tygodnie do miesięcy po jego odstawieniu, więc włączenie metadonu lub lewometadonu w tym okresie wymaga kontroli EKG. |
| Duża dawka dobowadawka · leki stosowane w uzależnieniu od opioidów | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez metadon i lewometadon zależy od dawki. Przy dużych dawkach ryzyko torsade de pointes jest wyraźnie większe, także bez leku przeciwarytmicznego. |
| Dożylniedroga podania · leki przeciwarytmiczne klasy III | ryzyko rośnie | Amiodaron podawany dożylnie, zwłaszcza w dawce nasycającej, szybko wpływa na repolaryzację, więc u pacjenta przyjmującego metadon wymaga ciągłego monitorowania EKG. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują bradykardia, choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od alkoholu (np. naltrekson, nalmefen)+ Leki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon) klasaLeku na uzależnienie od alkoholu blokującego receptory opioidowe nie stosuje się u osoby przyjmującej lek substytucyjny w uzależnieniu od opioidów.Nie przyjmuj leku na uzależnienie od alkoholu blokującego działanie opioidów, jeśli bierzesz lek substytucyjny na uzależnienie od opioidów, i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że jesteś leczony metadonem lub lewometadonem.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku na uzależnienie od alkoholu blokującego działanie opioidów, jeśli bierzesz lek substytucyjny na uzależnienie od opioidów, i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że jesteś leczony metadonem lub lewometadonem.
Naltrekson i nalmefen, czyli leki pomagające ograniczyć picie alkoholu, blokują działanie metadonu i lewometadonu. Jeśli przyjmujesz metadon lub lewometadon, takie połączenie może w ciągu kilkudziesięciu minut wywołać silny zespół odstawienia z wymiotami, biegunką, bólami i silnym niepokojem. Próba przełamania tej blokady większą dawką opioidu może skończyć się groźnym zatruciem. Akamprozat i disulfiram nie mają takiego działania i można je stosować razem z metadonem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły niepokój, drżenie, gęsia skórka i silne poty po przyjęciu leku
- wymioty, biegunka, skurcze brzucha
- bóle mięśni i kości, ziewanie, łzawienie, katar
- szybkie bicie serca
- silna senność, spowolniony lub płytki oddech, bardzo wąskie źrenice – wezwij pogotowie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Leku na uzależnienie od alkoholu blokującego receptory opioidowe nie stosuje się u osoby przyjmującej lek substytucyjny w uzależnieniu od opioidów. Naltreksonu ani nalmefenu nie wydaje się pacjentowi leczonemu metadonem lub lewometadonem, a przed ich włączeniem trzeba ustalić, czy pacjent nie przyjmuje opioidów w żadnej postaci. Antagonistę można rozważyć dopiero po zakończeniu terapii substytucyjnej i odpowiednio długim okresie bez opioidów, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie uzależnienia. U pacjenta w programie substytucyjnym, który potrzebuje leczenia uzależnienia od alkoholu, lekiem wyboru jest akamprozat albo, przy pełnej abstynencji i współpracy, disulfiram. Gdy metadon lub lewometadon włącza się po odstawieniu antagonisty, zaczyna się od małej dawki ze względu na utratę tolerancji.
Skutek kliniczny
Połączenie antagonisty opioidowego z metadonem lub lewometadonem wywołuje ostry, wytrącony zespół odstawienia opioidów, który może być ciężki i długotrwały ze względu na długi okres półtrwania metadonu. Pojawiają się niepokój, pobudzenie, bóle mięśni, wymioty, biegunka, tachykardia i wzrost ciśnienia, a u osób obciążonych także odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe. Leczenie substytucyjne traci skuteczność, a próba przełamania blokady dużymi dawkami opioidu grozi zatruciem z depresją oddechową. Po odstawieniu antagonisty tolerancja opioidów jest obniżona, więc powrót do dawek przyjmowanych wcześniej grozi przedawkowaniem.
Mechanizm
Naltrekson i nalmefen to antagoniści receptorów opioidowych, które wypierają metadon i lewometadon z receptora mu i blokują ich działanie. U osoby uzależnionej od opioidów lub leczonej substytucyjnie wywołuje to nagły, wytrącony zespół odstawienia i znosi skuteczność leczenia substytucyjnego. Interakcja dotyczy obu antagonistów z grupy A i obu agonistów z grupy B. Disulfiram i akamprozat nie działają na receptory opioidowe i nie wchodzą w tę interakcję.
Monitorować
- objawy wytrąconego zespołu odstawienia opioidów (niepokój, rozszerzone źrenice, potliwość, wymioty, biegunka, tachykardia)
- ustalenie przyjmowania opioidów przed włączeniem naltreksonu lub nalmefenu, w tym w programie substytucyjnym i z innych źródeł
- objawy przedawkowania opioidów (senność, spowolnienie oddechu, zwężone źrenice) przy próbie przełamania blokady lub po odstawieniu antagonisty
- nawodnienie i elektrolity przy nasilonych wymiotach lub biegunce
Kiedy ocena się zmienia
| Po zakończeniu terapii metadonem lub lewometadonem i okresie bez opioidów potwierdzonym przez lekarzaodstep · leki stosowane w uzależnieniu od alkoholu | inne zalecenie | Naltrekson lub nalmefen można włączyć dopiero po całkowitym odstawieniu metadonu lub lewometadonu i odpowiednio długim okresie bez opioidów, który przy metadonie jest dłuższy niż przy opioidach krótko działających. Przed pierwszą dawką warto potwierdzić brak opioidów badaniem moczu lub próbą prowokacyjną. |
| Metadon lub lewometadon włączany po odstawieniu naltreksonu lub nalmefenukolejność włączenia · leki stosowane w uzależnieniu od opioidów | inne zalecenie | Po odstawieniu antagonisty tolerancja opioidów jest obniżona, dlatego metadon lub lewometadon zaczyna się od małej dawki i zwiększa stopniowo pod kontrolą objawów sedacji i oddychania. Leczenie substytucyjne rozpoczyna się dopiero po ustąpieniu działania antagonisty. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon)+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid) klasaNie łączy się leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów z inhibitorem monoaminooksydazy typu B.Nie przyjmuj leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od opioidów razem z lekiem na chorobę Parkinsona z tej grupy i powiedz o obu lekach lekarzowi oraz farmaceucie, zanim zaczniesz któryś z nich przyjmować.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od opioidów razem z lekiem na chorobę Parkinsona z tej grupy i powiedz o obu lekach lekarzowi oraz farmaceucie, zanim zaczniesz któryś z nich przyjmować.
Metadon i lewometadon nie powinny być przyjmowane razem z niektórymi lekami na chorobę Parkinsona, takimi jak rasagilina, selegilina czy safinamid. Te leki razem mogą spowodować nadmiar serotoniny w mózgu. To stan zwany zespołem serotoninowym, który bywa groźny dla życia. Ryzyko może się utrzymywać jeszcze przez kilka dni po odstawieniu rasagiliny lub selegiliny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój, pobudzenie albo splątanie
- drżenie, sztywność lub mimowolne skurcze mięśni
- gorączka i obfite pocenie się
- szybkie bicie serca
- nagła, nadmierna senność lub płytki oddech
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów z inhibitorem monoaminooksydazy typu B. U pacjenta leczonego metadonem lub lewometadonem chorobę Parkinsona leczy się lekami z innych grup. Gdy pacjent przyjmujący rasagilinę lub selegilinę wymaga leczenia substytucyjnego, inhibitor MAO-B należy odstawić i odczekać do ustąpienia jego działania przed włączeniem metadonu lub lewometadonu. Po odstawieniu safinamidu wystarcza krótszy odstęp, bo hamuje on enzym odwracalnie. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie substytucyjne razem z neurologiem, a pacjent pozostaje pod ścisłą obserwacją w kierunku zespołu serotoninowego.
Skutek kliniczny
Grozi zespół serotoninowy, który może zagrażać życiu. Objawia się pobudzeniem, splątaniem, drżeniem, sztywnością i drgawkami mięśni, wzmożonymi odruchami, gorączką, poceniem, tachykardią i wahaniami ciśnienia tętniczego. Możliwe jest też nasilenie działania ośrodkowego opioidu, czyli senność i zaburzenia świadomości.
Mechanizm
Metadon i lewometadon są agonistami receptora opioidowego μ, które dodatkowo hamują wychwyt zwrotny serotoniny. Inhibitory monoaminooksydazy typu B hamują rozkład monoamin. Przy wyższych dawkach albo u osób wrażliwych tracą wybiórczość i hamują też MAO-A, która rozkłada serotoninę. Te dwa działania nasilają się wzajemnie i zwiększają ilość serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym. Ten mechanizm wynika z budowy i działania obu grup, więc dotyczy wszystkich leków z obu list, także lewometadonu, choć dla niego brakuje bezpośrednich danych. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, a nieodwracalne inhibitory (rasagilina, selegilina) działają dłużej niż odwracalny safinamid.
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenie, sztywność i drgawki mięśni, wzmożone odruchy, gorączka, potliwość)
- ciśnienie tętnicze i tętno
- stan świadomości i nadmierna senność
- częstość i głębokość oddechów
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia rasagiliny lub selegilinyinhibitory monoaminooksydazy typu B | inne zalecenie | Rasagilina i selegilina hamują enzym nieodwracalnie, więc ryzyko interakcji utrzymuje się po ich odstawieniu do czasu odtworzenia enzymu. Metadon lub lewometadon włącza się dopiero po tym okresie. Safinamid działa odwracalnie, więc wymagany odstęp jest krótszy. |
| Dawki wyższe niż zalecanedawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Po przekroczeniu zalecanych dawek inhibitory MAO-B tracą wybiórczość i hamują także MAO-A, co dodatkowo zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol) klasaNie łącz leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT.Nie przyjmuj leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów razem z lekiem przeciwpsychotycznym z tej grupy bez wiedzy obu lekarzy i zawsze powiedz psychiatrze oraz farmaceucie, że bierzesz metadon lub lewometadon.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów razem z lekiem przeciwpsychotycznym z tej grupy bez wiedzy obu lekarzy i zawsze powiedz psychiatrze oraz farmaceucie, że bierzesz metadon lub lewometadon.
Metadon i lewometadon, czyli leki stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidów, mogą zaburzać rytm serca. Podobnie działają niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak zyprazydon i sertindol, a przyjmowane razem mogą wywołać groźną arytmię. Lurazydon mniej wpływa na serce, ale razem z metadonem może powodować silną senność i zawroty głowy. Lekarz zwykle dobiera wtedy inny lek albo zleca badanie EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy lub omdlenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- bardzo silna senność, trudność z obudzeniem się
- wolny lub płytki oddech
- zawroty głowy przy wstawaniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łącz leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT. Sertindolu i zyprazydonu nie stosuje się razem z metadonem ani lewometadonem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych komorowych zaburzeń rytmu. Jeśli pacjent leczony metadonem lub lewometadonem wymaga leku przeciwpsychotycznego, wybierz lek o małym wpływie na QT, na przykład aripiprazol lub lurazydon, albo rozważ z lekarzem prowadzącym terapię substytucyjną zmianę metadonu na buprenorfinę. Przy połączeniu metadonu lub lewometadonu z lurazydonem wykonaj wyjściowe EKG, wyrównaj potas i magnez, zacznij od małej dawki lurazydonu i obserwuj nasilenie senności oraz spadki ciśnienia. Jeżeli połączenie z zyprazydonem lub sertindolem zostało już zastosowane, pilnie skontaktuj się z lekarzem w celu zmiany leczenia i wykonania EKG.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest wydłużenie odstępu QT prowadzące do częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT oraz przy dodatkowych lekach wydłużających QT. Sumowanie działania na ośrodkowy układ nerwowy może powodować nadmierną senność, zaburzenia koordynacji, niedociśnienie ortostatyczne i upadki, a u osób wrażliwych spłycenie oddechu.
Mechanizm
Metadon i lewometadon blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i zależnie od dawki wydłużają odstęp QT. Zyprazydon i sertindol również blokują te kanały i należą do leków przeciwpsychotycznych o wyraźnym działaniu wydłużającym QT. Działanie obu grup się sumuje, co zwiększa ryzyko zaburzeń repolaryzacji komór. Dodatkowo oba rodzaje leków hamują ośrodkowy układ nerwowy, co nasila sedację i może pogłębiać depresję oddechową wywołaną opioidem. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie wynika z istotnych zmian stężeń leków. Wydłużenie QT jest wspólne dla metadonu, lewometadonu, zyprazydonu i sertindolu, natomiast lurazydon dzieli z klasą tylko składową ośrodkową.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i po każdej zmianie dawki
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca (bradykardia)
- kołatania serca, omdlenia, zawroty głowy
- nasilenie senności i częstość oddechów
- ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pozycji stojącej
- inne przyjmowane leki wydłużające QT lub obniżające potas
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka dobowa lub okres zwiększania dawkidawka · leki stosowane w uzależnieniu od opioidów | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez metadon i lewometadon jest zależne od dawki, dlatego ryzyko interakcji rośnie przy dużych dawkach podtrzymujących i w okresie ich zwiększania. W tym czasie wykonaj kontrolne EKG także przy połączeniu z lurazydonem. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i większa wrażliwość na sedację, co nasila zarówno ryzyko arytmii, jak i upadków przy połączeniu z lurazydonem. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon)+ Pochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów i pochodnej difenylometanu połączenie jest przeciwwskazane ze względu na sumowanie się działania wydłużającego odstęp QT.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z metadonem ani lewometadonem i zanim zaczniesz brać jakikolwiek lek na lęk, sen lub świąd, zapytaj lekarza prowadzącego leczenie lub farmaceutę.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z metadonem ani lewometadonem i zanim zaczniesz brać jakikolwiek lek na lęk, sen lub świąd, zapytaj lekarza prowadzącego leczenie lub farmaceutę.
Metadon i lewometadon, stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidów, mogą zaburzać rytm serca. Hydroksyzyna, lek na lęk, bezsenność i świąd, działa podobnie, więc razem mogą wywołać groźną arytmię. Oba leki powodują też senność, a razem mogą osłabić oddychanie. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe zasłabnięcie
- silne zawroty głowy
- bardzo silna senność, trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów i pochodnej difenylometanu połączenie jest przeciwwskazane ze względu na sumowanie się działania wydłużającego odstęp QT. Hydroksyzyny nie łączy się z metadonem ani z lewometadonem. W leczeniu świądu lub objawów alergicznych u pacjenta leczonego substytucyjnie należy wybrać lek przeciwhistaminowy o minimalnym wpływie na QT, a w leczeniu lęku i bezsenności – postępowanie bez leków wydłużających QT i bez dodatkowej depresji ośrodkowego układu nerwowego. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie substytucyjne, po wykonaniu EKG i wyrównaniu stężenia potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Nasilona senność, zaburzenia koordynacji, a przy dużych dawkach lub u osób wrażliwych depresja oddechowa.
Mechanizm
Metadon i lewometadon blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłużają odstęp QT w sposób zależny od dawki. Hydroksyzyna również blokuje kanały hERG i wydłuża odstęp QT. Działania obu grup sumują się, co zwiększa ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Dodatkowo obie grupy działają depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, a hydroksyzyna nasila sedację i depresję oddechową wywołaną przez opioid. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy wszystkich leków obu grup, także lewometadonu, który zachowuje działanie wydłużające QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i po osiągnięciu stanu stacjonarnego
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stopień sedacji i częstość oddechów
- omdlenia, kołatania serca, zawroty głowy
- inne przyjmowane leki wydłużające QT lub hamujące metabolizm metadonu
Kiedy ocena się zmienia
| Wysoka dawka podtrzymującadawka · leki stosowane w uzależnieniu od opioidów | ryzyko rośnie | Działanie wydłużające QT metadonu i lewometadonu zależy od dawki, więc ryzyko arytmii jest największe przy wysokich dawkach podtrzymujących i po zwiększeniu dawki. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hydroksyzyna silniej wydłuża QT i nasila sedację, a częściej współistnieją choroby serca i zaburzenia elektrolitowe. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Leki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od opioidów należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko pod kontrolą EKG i elektrolitów.Jeśli przyjmujesz aminochinolinę razem z lekiem stosowanym w leczeniu uzależnienia od opioidów, powiedz o tym obu lekarzom, wykonaj zlecone EKG i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz aminochinolinę razem z lekiem stosowanym w leczeniu uzależnienia od opioidów, powiedz o tym obu lekarzom, wykonaj zlecone EKG i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków.
Hydroksychlorochina i chlorochina oraz metadon i lewometadon mogą zaburzać rytm serca. Gdy przyjmujesz je razem, ryzyko groźnej arytmii jest większe, szczególnie przy dużych dawkach, niskim poziomie potasu lub chorobach serca. Lekarz zwykle zleca wtedy EKG i badania krwi albo dobiera inny lek. Ryzyko może się utrzymywać jeszcze długo po odstawieniu hydroksychlorochiny lub chlorochiny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie słabości
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- silne wymioty lub biegunka, które mogą obniżyć poziom potasu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od opioidów należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko pod kontrolą EKG i elektrolitów. Przed włączeniem hydroksychlorochiny lub chlorochiny u pacjenta leczonego metadonem lub lewometadonem należy wykonać EKG z oceną QTc oraz oznaczyć stężenie potasu i magnezu, a niedobory wyrównać. EKG należy powtórzyć po osiągnięciu stanu stacjonarnego i po każdym zwiększeniu dawki metadonu lub lewometadonu. Przy istotnym wydłużeniu QTc należy rozważyć odstawienie aminochinoliny, zmniejszenie dawki opioidu albo zmianę leczenia substytucyjnego na buprenorfinę we współpracy z ośrodkiem prowadzącym terapię. Należy przejrzeć pozostałe leki pacjenta pod kątem innych substancji wydłużających QT i leków powodujących utratę potasu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy dużych dawkach metadonu lub lewometadonu, hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca, wrodzonym zespole długiego QT, u kobiet i osób starszych oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT. Długotrwałe przyjmowanie aminochinolin może dodatkowo prowadzić do kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia, co nasila zagrożenie.
Mechanizm
Aminochinoliny i leki z grupy metadonu niezależnie od siebie hamują kanały potasowe hERG w komórkach mięśnia sercowego, przez co wydłużają repolaryzację komór i odstęp QT. Przy jednoczesnym stosowaniu działania te się sumują, co zwiększa ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Dotyczy to całej klasy – zarówno hydroksychlorochiny, jak i chlorochiny oraz metadonu i lewometadonu. Lewometadon jest czynnym enancjomerem metadonu i również wydłuża odstęp QT, dlatego brak danych dla jego par nie oznacza braku interakcji. Długi okres półtrwania aminochinolin i kumulacja metadonu sprawiają, że ryzyko narasta stopniowo i utrzymuje się jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu aminochinoliny.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego, po osiągnięciu stanu stacjonarnego i po zmianie dawek
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca – bradykardia
- objawy arytmii – kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- u pacjentów długotrwale leczonych aminochinoliną – objawy niewydolności serca i zaburzeń przewodzenia
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka dobowa metadonu lub lewometadonudawka · leki stosowane w uzależnieniu od opioidów | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez metadon i lewometadon zależy od dawki, dlatego przy dużych dawkach podtrzymujących ryzyko torsade de pointes w skojarzeniu z aminochinoliną jest wyraźnie większe i połączenia należy unikać. |
| Duże dawki aminochinoliny, np. w leczeniu malarii lub dawki nasycającedawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Duże dawki chlorochiny lub hydroksychlorochiny silniej wydłużają QT, dlatego w takich schematach skojarzenie z metadonem lub lewometadonem wymaga EKG przed leczeniem i w jego trakcie. |
| Długotrwałe leczenie aminochinolinączas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie aminochinolin może prowadzić do kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia, co dodatkowo zwiększa ryzyko arytmii przy jednoczesnym stosowaniu metadonu lub lewometadonu. |
| Włączenie aminochinoliny u pacjenta stabilnie leczonego metadonem lub lewometadonemkolejność włączenia · aminochinoliny | inne zalecenie | Przed dołączeniem aminochinoliny do ustalonego leczenia substytucyjnego należy wykonać wyjściowe EKG z oceną QTc i oznaczyć elektrolity, a kontrolę powtórzyć po kilku tygodniach, gdy aminochinolina osiągnie stan stacjonarny. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi gonadoliberyny (np. tryptorelina, leuprorelina, goserelina)+ Leki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów należy wykonać EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem drugiego leku i okresowo w trakcie leczenia oraz wyrównać zaburzenia elektrolitowe.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów gonadoliberyny i lek stosowany w leczeniu uzależnienia od opioidów, powiedz o tym obu lekarzom, zapytaj o badanie EKG i nie zmieniaj samodzielnie dawek.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów gonadoliberyny i lek stosowany w leczeniu uzależnienia od opioidów, powiedz o tym obu lekarzom, zapytaj o badanie EKG i nie zmieniaj samodzielnie dawek.
Leki hormonalne podawane w zastrzykach lub implantach, takie jak tryptorelina, leuprorelina czy goserelina, mogą z czasem wpływać na rytm serca. Metadon i lewometadon, stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidów, działają na serce w podobny sposób. Razem mogą zwiększyć ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Dlatego lekarz zwykle zleca badanie EKG i kontroluje poziom potasu i magnezu we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- wyraźnie wolne bicie serca
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów należy wykonać EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem drugiego leku i okresowo w trakcie leczenia oraz wyrównać zaburzenia elektrolitowe. Wydłużenie odstępu QT związane z deprywacją androgenową narasta stopniowo w ciągu pierwszych tygodni leczenia tryptoreliną, leuproreliną lub gosereliną, dlatego kontrolne EKG warto powtórzyć po kilku tygodniach od rozpoczęcia terapii hormonalnej. U pacjentów otrzymujących duże dawki metadonu lub lewometadonu, z chorobą serca lub z innymi czynnikami ryzyka należy rozważyć konsultację kardiologiczną. Przy znacznym wydłużeniu odstępu QTc należy w porozumieniu z ośrodkiem leczenia uzależnień rozważyć redukcję dawki metadonu albo zmianę na buprenorfinę. Należy unikać dokładania kolejnych leków wydłużających odstęp QT oraz leków powodujących utratę potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy dużych dawkach metadonu, hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT, w starszym wieku oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających odstęp QT.
Mechanizm
Analogi gonadoliberyny przy długotrwałym stosowaniu hamują wydzielanie gonadotropin i obniżają stężenie hormonów płciowych do poziomu kastracyjnego. Niedobór testosteronu wydłuża repolaryzację komór i odstęp QT. Metadon i lewometadon wydłużają odstęp QT przez blokowanie kanałów potasowych hERG w kardiomiocytach. Oba efekty sumują się i zwiększają ryzyko komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie zależy od metabolizmu, dlatego dotyczy wszystkich leków obu grup. Brak par z lewometadonem w bazie oznacza brak danych, a nie brak interakcji. Lewometadon również wydłuża odstęp QT i należy go traktować tak jak metadon.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem drugiego leku
- kontrolne EKG po kilku tygodniach od rozpoczęcia terapii analogiem gonadoliberyny i po zwiększeniu dawki metadonu lub lewometadonu
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- częstość rytmu serca w kierunku bradykardii
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- przegląd innych leków wydłużających odstęp QT
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka podtrzymującadawka · leki stosowane w uzależnieniu od opioidów | ryzyko rośnie | Wydłużenie odstępu QT przez metadon i lewometadon zależy od dawki, dlatego przy dużych dawkach podtrzymujących ryzyko w połączeniu z analogiem gonadoliberyny jest wyraźnie większe i uzasadnia częstsze kontrole EKG oraz rozważenie redukcji dawki lub zmiany na buprenorfinę. |
| Włączenie analogu gonadoliberyny u pacjenta na stałej dawce metadonu lub lewometadonukolejność włączenia · analogi gonadoliberyny | inne zalecenie | Efekt deprywacji androgenowej na odstęp QT narasta stopniowo, dlatego poza EKG wyjściowym należy wykonać kontrolne EKG po kilku tygodniach od rozpoczęcia terapii hormonalnej, nawet jeśli dawka metadonu się nie zmieniła. |
| Starszy wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, bradykardia, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym połączeniu. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.