Interakcje / Betametazon
Betametazon – interakcje
10 opisanych interakcji z lekami. Marki: brak w rejestrze.
2 niekorzystne · 1 niejasne · 7 nieistotne
Interakcje z innymi lekami 10
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja2
Niekorzystna interakcjaBetametazon+ Silne kortykosteroidy miejscowe klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy ograniczyć powierzchnię i czas stosowania steroidu do niezbędnego minimum, zwłaszcza przy leczeniu długotrwałym, pod opatrunkiem lub u dzieci.Jeśli smarujesz skórę silnym lekiem sterydowym i jednocześnie przyjmujesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nakładaj steroid cienką warstwą tylko na zalecone miejsca i nie dłużej, niż zalecił lekarz.ChPL: nie sprawdzonoopóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli smarujesz skórę silnym lekiem sterydowym i jednocześnie przyjmujesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nakładaj steroid cienką warstwą tylko na zalecone miejsca i nie dłużej, niż zalecił lekarz.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, np. itrakonazol, worykonazol, pozakonazol czy flukonazol, spowalniają usuwanie z organizmu sterydów stosowanych na skórę, takich jak mometazon, betametazon czy metyloprednizolon. Gdy steroid wchłania się do krwi w większej ilości, może działać na cały organizm, a nie tylko na skórę. Przy krótkim smarowaniu niewielkich zmian zwykle nie ma to znaczenia. Ryzyko rośnie, gdy smarujesz dużą powierzchnię skóry, stosujesz lek pod opatrunkiem, przez wiele tygodni albo gdy lek stosuje dziecko.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaokrąglenie twarzy lub szybki przyrost masy ciała
- nowe rozstępy albo wyraźne ścieńczenie skóry
- duże pragnienie i częste oddawanie moczu
- silne osłabienie, zawroty głowy lub nudności po odstawieniu leku sterydowego albo przeciwgrzybiczego
- zahamowanie wzrostu u dziecka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy ograniczyć powierzchnię i czas stosowania steroidu do niezbędnego minimum, zwłaszcza przy leczeniu długotrwałym, pod opatrunkiem lub u dzieci. Krótkotrwałe stosowanie steroidu na małą powierzchnię zdrowej skóry zwykle nie wymaga zmian w leczeniu. Największą ostrożność należy zachować przy itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu, a mniejszą przy flukonazolu w małej dawce. Jeśli steroid musi być stosowany na rozległe zmiany przez dłuższy czas, warto rozważyć słabszy kortykosteroid, lek niesteroidowy albo lek przeciwgrzybiczy niehamujący CYP3A4. Po długim leczeniu skojarzonym steroidu nie należy odstawiać nagle, tylko stopniowo zmniejszać częstość aplikacji. Gdy metyloprednizolon jest podawany doustnie lub dożylnie, interakcja jest znacznie silniejsza i może wymagać zmniejszenia dawki steroidu.
Skutek kliniczny
Zwiększona ekspozycja ogólnoustrojowa na kortykosteroid może prowadzić do objawów jatrogennego zespołu Cushinga i zahamowania osi podwzgórze–przysadka–nadnercza. Po odstawieniu steroidu lub triazolu istnieje wtedy ryzyko niewydolności nadnerczy. Możliwe są także hiperglikemia, wzrost ciśnienia tętniczego oraz nasilenie miejscowych działań niepożądanych, takich jak ścieńczenie skóry i rozstępy. Ryzyko jest istotne głównie przy stosowaniu steroidu na dużą powierzchnię, pod opatrunkiem okluzyjnym, na uszkodzoną skórę, długotrwale oraz u dzieci.
Mechanizm
Triazole hamują izoenzym CYP3A4 w wątrobie i jelicie, a przez ten szlak metabolizowana jest wchłonięta do krwi część silnych kortykosteroidów miejscowych. Skutkiem jest wolniejsza eliminacja steroidu i wyższe jego stężenie w krążeniu ogólnym. Kierunek interakcji jest wspólny dla całej klasy, różni się natomiast jej siła. Najsilniej hamują CYP3A4 itrakonazol, pozakonazol i worykonazol, a flukonazol i izawukonazol hamują go umiarkowanie, przy czym działanie flukonazolu rośnie wraz z dawką. Po stronie steroidów mometazon, betametazon i fluocynolon acetonid są metabolizowane przez CYP3A4, a aceponian metyloprednizolonu jest w skórze przekształcany w aktywny metabolit, który po wchłonięciu również podlega metabolizmowi przez CYP3A4. Przy prawidłowym stosowaniu na skórę do krwi przenika niewielka ilość leku, dlatego znaczenie interakcji zależy głównie od tego, ile steroidu się wchłania.
Monitorować
- objawy zespołu Cushinga (zaokrąglenie twarzy, przyrost masy ciała, rozstępy)
- stężenie glukozy we krwi, szczególnie u chorych na cukrzycę
- ciśnienie tętnicze
- objawy niewydolności nadnerczy po odstawieniu steroidu lub triazolu (osłabienie, spadki ciśnienia, nudności)
- stan skóry w miejscu aplikacji (ścieńczenie, rozstępy, teleangiektazje)
- wzrastanie u dzieci przy długotrwałym leczeniu
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Przy ogólnoustrojowym podaniu metyloprednizolonu interakcja z itrakonazolem, pozakonazolem i worykonazolem jest wyraźna klinicznie i zwykle wymaga zmniejszenia dawki steroidu oraz monitorowania działań niepożądanych. |
| Opatrunek okluzyjny, duża powierzchnia lub uszkodzona skórapostać · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Okluzja, rozległe zmiany i uszkodzona bariera naskórkowa znacznie zwiększają wchłanianie steroidu, a więc i ryzyko działań ogólnoustrojowych przy zahamowaniu CYP3A4. |
| Krótka kuracja na małej powierzchni zdrowej skóryczas leczenia · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko maleje | Krótkotrwałe stosowanie steroidu na niewielką powierzchnię nieuszkodzonej skóry wiąże się z minimalnym wchłanianiem i zwykle nie wymaga modyfikacji leczenia. |
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Długotrwałe łączenie zwiększa ryzyko kumulacji steroidu, zahamowania osi podwzgórze–przysadka–nadnercza i niewydolności nadnerczy po odstawieniu. |
| Dzieckowiek · pacjent | ryzyko rośnie | U dzieci większy stosunek powierzchni skóry do masy ciała sprzyja wchłanianiu steroidu, a zahamowanie osi nadnerczowej i wzrastania występuje łatwiej. |
| Flukonazol w pojedynczej lub małej dawcedawka · triazole | ryzyko maleje | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, dlatego pojedyncza lub mała dawka ma niewielki wpływ na metabolizm steroidu stosowanego miejscowo. |
| Odstawienie triazolu przy długotrwałym leczeniu steroidemkolejność włączenia · triazole | inne zalecenie | Po odstawieniu triazolu ekspozycja na steroid stopniowo spada, co u pacjenta z zahamowaną osią nadnerczową może ujawnić objawy niedoczynności nadnerczy. |
Niekorzystna interakcjaBetametazon+ Silne kortykosteroidy miejscowe klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i inhibitora proteazy stosuj steroid możliwie krótko, na jak najmniejszą powierzchnię skóry i bez opatrunku okluzyjnego, a pacjenta obserwuj pod kątem objawów nadmiaru kortykosteroidów.Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i używasz silnej maści lub kremu ze sterydem, smaruj cienko tylko chore miejsca, nie zakrywaj ich opatrunkiem, nie przedłużaj leczenia na własną rękę i powiedz lekarzowi o obu lekach.ChPL: nie sprawdzonoopóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i używasz silnej maści lub kremu ze sterydem, smaruj cienko tylko chore miejsca, nie zakrywaj ich opatrunkiem, nie przedłużaj leczenia na własną rękę i powiedz lekarzowi o obu lekach.
Niektóre leki na HIV, na przykład rytonawir, darunawir czy atazanawir, spowalniają usuwanie z organizmu sterydów stosowanych na skórę, takich jak mometazon czy betametazon. Część sterydu z maści lub kremu przenika do krwi i przy tych lekach może się w organizmie gromadzić. Przy długim smarowaniu dużych powierzchni może to dawać objawy podobne do przyjmowania sterydów w tabletkach, na przykład obrzęk twarzy, przyrost masy ciała czy wysokie ciśnienie. Krótkie stosowanie na małe miejsce jest zwykle bezpieczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaokrąglenie i obrzęk twarzy
- szybki przyrost masy ciała, zwłaszcza na brzuchu i karku
- nowe rozstępy lub łatwe siniaczenie
- duże pragnienie i częste oddawanie moczu
- silne osłabienie, zawroty głowy lub nudności po odstawieniu maści
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i inhibitora proteazy stosuj steroid możliwie krótko, na jak najmniejszą powierzchnię skóry i bez opatrunku okluzyjnego, a pacjenta obserwuj pod kątem objawów nadmiaru kortykosteroidów. Ryzyko dotyczy wszystkich leków z grupy, ale jest najwyższe w schematach wzmacnianych rytonawirem, czyli z darunawirem, atazanawirem, fosamprenawirem, sakwinawirem lub typranawirem. Jeśli potrzebne jest dłuższe leczenie lub leczenie dużych powierzchni, rozważ kortykosteroid o słabszej mocy albo lek niesteroidowy, na przykład pimekrolimus. Inna możliwość to zmiana schematu przeciwretrowirusowego na niezawierający rytonawiru lub kobicystatu, uzgodniona z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Po długotrwałym jednoczesnym stosowaniu nie odstawiaj steroidu nagle, tylko stopniowo zmniejszaj dawkę i obserwuj, czy nie pojawiają się objawy niewydolności kory nadnerczy.
Skutek kliniczny
Zwiększona ekspozycja ogólnoustrojowa na kortykosteroid może prowadzić do jatrogennego zespołu Cushinga i do zahamowania osi podwzgórze–przysadka–nadnercza. Po odstawieniu steroidu lub w sytuacji stresu (zakażenie, zabieg) może wtedy wystąpić niewydolność kory nadnerczy. Możliwe są też hiperglikemia, nadciśnienie, zatrzymanie płynów, osłabienie mięśni i większa podatność na zakażenia. Ryzyko jest największe przy wzmocnieniu rytonawirem. Rośnie też przy stosowaniu na duże powierzchnie, pod opatrunkiem okluzyjnym, na skórę uszkodzoną lub cienką, przez długi czas i u dzieci. Przy krótkim stosowaniu na małą powierzchnię skóry istotne klinicznie skutki są mało prawdopodobne.
Mechanizm
Inhibitory proteazy HIV hamują izoenzym CYP3A4. Działa tak zwłaszcza rytonawir, który podaje się też w małej dawce jako wzmacniacz darunawiru, atazanawiru, fosamprenawiru, sakwinawiru i typranawiru. Silne kortykosteroidy miejscowe, w tym mometazon, betametazon, metyloprednizolon (w postaci aceponianu) i fluocynolonu acetonid, są w dużej części metabolizowane przez CYP3A4. Część dawki nałożonej na skórę wchłania się do krwiobiegu. Gdy CYP3A4 jest zahamowany, kortykosteroid wolniej się rozkłada, kumuluje się i działa ogólnoustrojowo silniej i dłużej. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy. W pierwotnych parach mowa o metyloprednizolonie, a dla mometazonu i fluocynolonu acetonidu w bazach brakuje wpisów, ale wynika to z braku danych, a nie z innego metabolizmu.
Monitorować
- objawy zespołu Cushinga (zaokrąglenie twarzy, przyrost masy ciała, rozstępy, siniaczenie)
- ciśnienie tętnicze
- glikemia
- objawy niewydolności kory nadnerczy po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki steroidu (osłabienie, spadki ciśnienia, nudności)
- poranne stężenie kortyzolu przy podejrzeniu zahamowania osi nadnerczowej
- miejscowe działania niepożądane na skórze (ścieńczenie, rozstępy)
Kiedy ocena się zmienia
| Duża powierzchnia skóry, opatrunek okluzyjny lub skóra uszkodzonadroga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Stosowanie na dużą powierzchnię, pod okluzją, na skórę uszkodzoną albo w miejscach o cienkiej skórze (twarz, fałdy, okolice intymne) znacznie zwiększa wchłanianie ogólnoustrojowe i ryzyko zespołu Cushinga. |
| czas leczenia ≥ 2 tygodniesilne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Przy dłuższym, ciągłym stosowaniu rośnie kumulacja steroidu i ryzyko zahamowania osi nadnerczowej. Po zakończeniu leczenia steroid należy odstawiać stopniowo. |
| Kilka dni na małą powierzchnięczas leczenia · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko maleje | Krótkie stosowanie na niewielką powierzchnię nieuszkodzonej skóry bez okluzji zwykle nie daje istotnej ekspozycji ogólnoustrojowej. |
| Dzieciwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U dzieci większy stosunek powierzchni skóry do masy ciała sprzyja wchłanianiu i zahamowaniu osi nadnerczowej. |
| Schemat wzmacniany rytonawiremdawka · inhibitory proteazy | ryzyko rośnie | Rytonawir, także w małej dawce wzmacniającej, jest silniejszym inhibitorem CYP3A4 niż niewzmocnione inhibitory proteazy, więc schematy z rytonawirem niosą najwyższe ryzyko. |
Interakcja o niejasnym znaczeniu1
Interakcja o niejasnym znaczeniuBetametazon+ Silne kortykosteroidy miejscowe klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i analogu wazopresyny zwykle nie trzeba zmieniać leczenia, ale przy rozległym, długotrwałym lub okluzyjnym stosowaniu kortykosteroidu trzeba liczyć się z ryzykiem hiponatremii.Jeśli stosujesz silną maść lub krem ze sterydem i jednocześnie lek z grupy analogów wazopresyny, smaruj tylko chore miejsca cienką warstwą przez czas zalecony przez lekarza i pilnuj zaleceń dotyczących picia płynów.ChPL: nie sprawdzonoopóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli stosujesz silną maść lub krem ze sterydem i jednocześnie lek z grupy analogów wazopresyny, smaruj tylko chore miejsca cienką warstwą przez czas zalecony przez lekarza i pilnuj zaleceń dotyczących picia płynów.
Desmopresyna sprawia, że organizm zatrzymuje więcej wody, przez co może spaść poziom sodu we krwi. Silne maści i kremy sterydowe, na przykład z mometazonem lub betametazonem, w niewielkim stopniu przenikają do krwi i zwykle nie mają na to wpływu. Ryzyko rośnie, gdy smarujesz duże powierzchnie skóry, zakładasz opatrunek na maść albo stosujesz ją bardzo długo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból głowy
- nudności lub wymioty
- szybki przyrost masy ciała lub obrzęki
- splątanie, senność lub dezorientacja
- drgawki – wezwij pomoc natychmiast
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i analogu wazopresyny zwykle nie trzeba zmieniać leczenia, ale przy rozległym, długotrwałym lub okluzyjnym stosowaniu kortykosteroidu trzeba liczyć się z ryzykiem hiponatremii. U pacjenta przyjmującego desmopresynę należy ograniczyć powierzchnię i czas smarowania mometazonem, betametazonem, metyloprednizolonem lub fluocynolonu acetonidem do niezbędnego minimum. Należy też przypomnieć o zasadach ograniczania płynów w terapii desmopresyną. Jeśli steroid ma być stosowany na dużą powierzchnię lub przewlekle, warto oznaczyć stężenie sodu w surowicy, zwłaszcza u osób starszych i dzieci. Gdy kortykosteroid jest podawany ogólnoustrojowo lub wziewnie, ryzyko jest wyraźnie większe i takie połączenie z desmopresyną wymaga oceny lekarza. Terlipresyna i argipresyna są stosowane w szpitalu, gdzie stężenie sodu i tak jest regularnie kontrolowane, dlatego miejscowy kortykosteroid nie wymaga tam dodatkowego postępowania.
Skutek kliniczny
Przy typowym miejscowym stosowaniu kortykosteroidu nie należy oczekiwać istotnych klinicznie skutków. Przy znacznym wchłanianiu ogólnoustrojowym może wzrosnąć ryzyko hiponatremii i zatrzymania wody. Objawy to bóle głowy, nudności, wymioty, przyrost masy ciała, splątanie, a w ciężkich przypadkach drgawki i zaburzenia świadomości. Największe ryzyko dotyczy desmopresyny stosowanej w domu przewlekle, zwłaszcza u osób starszych.
Mechanizm
Analogi wazopresyny, które pobudzają receptory V2, zwiększają wchłanianie zwrotne wody w nerkach i mogą powodować hiponatremię z rozcieńczenia. Kortykosteroidy działające ogólnoustrojowo wpływają na gospodarkę wodno-elektrolitową, mogą zatrzymywać sód i wodę oraz nasilać pragnienie. Producenci desmopresyny łączą jednoczesne stosowanie glikokortykosteroidów ogólnoustrojowych i wziewnych ze zwiększonym ryzykiem ciężkiej hiponatremii, choć dokładny mechanizm nie jest w pełni wyjaśniony. Przy stosowaniu na skórę do krążenia przenika niewielka ilość kortykosteroidu, dlatego efekt jest zwykle pomijalny. Może stać się istotny, gdy duża dawka trafi do krwi, na przykład przy smarowaniu dużej powierzchni, pod opatrunkiem okluzyjnym, na uszkodzoną skórę, przez długi czas lub u dzieci. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, a jej znaczenie zależy przede wszystkim od drogi podania i ekspozycji ogólnoustrojowej na kortykosteroid.
Monitorować
- stężenie sodu w surowicy przy rozległym lub długotrwałym stosowaniu kortykosteroidu
- objawy hiponatremii (ból głowy, nudności, splątanie)
- masa ciała i obrzęki
- ilość wypijanych płynów u pacjentów przyjmujących desmopresynę
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa lub wziewnadroga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Przy podaniu kortykosteroidu doustnie, pozajelitowo lub wziewnie ekspozycja ogólnoustrojowa jest duża. Producenci desmopresyny wskazują wtedy na zwiększone ryzyko ciężkiej hiponatremii. Połączenie wymaga oceny lekarza i kontroli stężenia sodu. |
| Duża powierzchnia skóry, opatrunek okluzyjny lub uszkodzona skóradawka · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Smarowanie dużej powierzchni, okluzja i uszkodzona bariera naskórkowa znacząco zwiększają wchłanianie kortykosteroidu do krążenia. W takiej sytuacji warto oznaczyć stężenie sodu u pacjenta leczonego desmopresyną. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie silnego kortykosteroidu miejscowego zwiększa łączną ekspozycję ogólnoustrojową i ryzyko działań ogólnych. Przy jednoczesnej terapii desmopresyną należy rozważyć okresową kontrolę natremii. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko hiponatremii podczas terapii desmopresyną jest większe, dlatego każdy dodatkowy czynnik wymaga większej ostrożności i kontroli sodu. |
| Dzieckowiek · pacjent | ryzyko rośnie | U dzieci stosunek powierzchni skóry do masy ciała jest większy, przez co wchłanianie kortykosteroidu miejscowego jest relatywnie wyższe. Należy unikać rozległego i długiego stosowania silnych steroidów u dziecka leczonego desmopresyną. |
| Dożylna w szpitalu (terlipresyna, argipresyna)droga podania · analogi wazopresyny | inne zalecenie | Terlipresyna i argipresyna są podawane w szpitalu pod stałą kontrolą elektrolitów. Jednoczesne miejscowe stosowanie kortykosteroidu nie wymaga dodatkowego postępowania poza standardowym monitorowaniem. |
Interakcja nieistotna klinicznie7
Interakcja nieistotna klinicznieBetametazon+ Silne kortykosteroidy miejscowe klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i selektywnego leku immunosupresyjnego nie trzeba zmieniać dawkowania, ale kortykosteroid należy stosować na możliwie małą powierzchnię skóry i możliwie krótko.Możesz stosować maść lub krem sterydowy razem z lekiem osłabiającym odporność, ale nakładaj go cienko tylko na zmienione miejsca i nie dłużej, niż zalecił lekarz.ChPL: brak wzmiankiopóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować maść lub krem sterydowy razem z lekiem osłabiającym odporność, ale nakładaj go cienko tylko na zmienione miejsca i nie dłużej, niż zalecił lekarz.
Leki takie jak fingolimod, leflunomid, tofacytynib czy mykofenolan mofetyl osłabiają odporność, a silne maści i kremy sterydowe, na przykład z mometazonem lub betametazonem, też miejscowo ją obniżają. Przy zwykłym smarowaniu niewielkich miejsc na skórze do krwi przedostaje się bardzo mało sterydu, więc takie połączenie jest zwykle bezpieczne i często stosowane. Większą ostrożność trzeba zachować przy smarowaniu dużych powierzchni, pod opatrunkiem, przez długi czas lub u dzieci. Skóra smarowana sterydem może być bardziej podatna na zakażenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sączenie, ropa lub krostki w miejscu smarowania
- pęcherzyki lub bolesna wysypka (możliwa opryszczka lub półpasiec)
- nasilenie zaczerwienienia lub zmian mimo leczenia
- gorączka lub ogólne złe samopoczucie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i selektywnego leku immunosupresyjnego nie trzeba zmieniać dawkowania, ale kortykosteroid należy stosować na możliwie małą powierzchnię skóry i możliwie krótko. Należy unikać opatrunków okluzyjnych, stosowania na rozległe zmiany oraz długotrwałego stosowania bez kontroli lekarza, szczególnie u dzieci. Nie należy nakładać kortykosteroidu na zmiany wyglądające na zakażone bez oceny lekarza. U pacjentów leczonych natalizumabem, fingolimodem, ozanimodem, ponesimodem, tolebrutynibem lub po przeszczepieniu narządu (mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy, belatacept, immunoglobulina przeciw limfocytom T) warto szczególnie uważnie obserwować skórę pod kątem zakażeń[1]. Połączenie miejscowego kortykosteroidu z apremilastem, tofacytynibem czy abataceptem jest w dermatologii i reumatologii często celowe i rutynowe.
Skutek kliniczny
Przy typowym miejscowym stosowaniu na ograniczoną powierzchnię skóry nie należy oczekiwać istotnego wzrostu ryzyka zakażeń ogólnoustrojowych. Możliwe jest częstsze występowanie lub cięższy przebieg zakażeń skóry w miejscu aplikacji, takich jak grzybice, zakażenia bakteryjne, opryszczka czy półpasiec, bo oba leki osłabiają miejscową odpowiedź immunologiczną. Przy stosowaniu na dużą powierzchnię, pod opatrunkiem okluzyjnym, długotrwale lub u dzieci wchłanianie ogólnoustrojowe rośnie i może nasilać ogólne działanie immunosupresyjne.
Mechanizm
Kortykosteroidy hamują odpowiedź zapalną i immunologiczną. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność przez inne mechanizmy, na przykład hamują krążenie lub proliferację limfocytów, blokują sygnalizację kinaz JAK, kostymulację limfocytów T, cząsteczki adhezyjne, dopełniacz lub receptor FcRn. Teoretycznie oba działania mogą się sumować i zwiększać podatność na zakażenia. Przy stosowaniu na skórę do krwi przenika jednak tylko niewielka część kortykosteroidu, dlatego sumowanie działania ogólnoustrojowego jest przy typowym użyciu klinicznie mało istotne. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego, a kortykosteroidy miejscowe nie zmieniają stężeń leków immunosupresyjnych ani odwrotnie. Ostrzeżenia o poważnej interakcji dotyczą przede wszystkim ogólnoustrojowych postaci betametazonu i metyloprednizolonu.
Monitorować
- objawy zakażenia skóry w miejscu aplikacji (zaczerwienienie, sączenie, krostki, pęcherzyki, nadżerki)
- wielkość leczonej powierzchni i czas stosowania kortykosteroidu
- objawy półpaśca lub opryszczki
- u dzieci i przy rozległym stosowaniu – objawy ogólnoustrojowego działania kortykosteroidu
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (doustnie, dożylnie, domięśniowo)droga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Ogólnoustrojowe podanie betametazonu lub metyloprednizolonu istotnie sumuje się z działaniem leków immunosupresyjnych i zwiększa ryzyko poważnych zakażeń. Wymaga to oceny wskazań, możliwie krótkiego stosowania i monitorowania w kierunku zakażeń. Krótkie kursy kortykosteroidów w leczeniu rzutów stwardnienia rozsianego są dopuszczalne u pacjentów leczonych lekami modyfikującymi przebieg choroby. |
| Opatrunek okluzyjny lub stosowanie na dużą powierzchnię skórypostać · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Okluzja i rozległa aplikacja znacznie zwiększają wchłanianie ogólnoustrojowe silnego kortykosteroidu, co może sumować się z działaniem leku immunosupresyjnego. Należy ograniczyć powierzchnię i czas stosowania oraz obserwować pacjenta w kierunku zakażeń. |
| Długotrwałe, ciągłe stosowanieczas leczenia · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Długotrwałe ciągłe stosowanie silnego kortykosteroidu miejscowego zwiększa ryzyko zakażeń skóry, zaniku skóry i działania ogólnoustrojowego. U pacjentów leczonych immunosupresyjnie zaleca się leczenie przerywane lub przejście na słabszy kortykosteroid albo lek niesteroidowy. |
| Wiek dziecięcywiek · pacjent | ryzyko rośnie | U dzieci stosunek powierzchni skóry do masy ciała jest większy, a wchłanianie kortykosteroidów miejscowych wyższe, co zwiększa ryzyko działania ogólnoustrojowego i sumowania z immunosupresją. |
Źródła
- Redelman-Sidi G, Michielin O, Cervera C, Ribi C, Aguado JM, Fernández-Ruiz M, et al. ESCMID Study Group for Infections in Compromised Hosts (ESGICH) Consensus Document on the safety of targeted and biological therapies: an infectious diseases perspective (Immune checkpoint inhibitors, cell adhesion inhibitors, sphingosine-1-phosphate receptor modulators and proteasome inhibitors). Clin Microbiol Infect. 2018;24 Suppl 2(Suppl 2):S95-S107. doi: 10.1016/j.cmi.2018.01.030. PMID: 29427804.
Interakcja nieistotna klinicznieBetametazon+ Silne kortykosteroidy miejscowe klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i inhibitora czynnika martwicy nowotworów nie jest konieczna zmiana leczenia, ale kortykosteroid należy stosować na możliwie małą powierzchnię skóry i przez możliwie krótki czas.Stosując maść lub krem sterydowy razem z lekiem biologicznym, smaruj cienko tylko zmienione miejsca i tylko tak długo, jak zalecił lekarz.ChPL: brak wzmiankiopóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Stosując maść lub krem sterydowy razem z lekiem biologicznym, smaruj cienko tylko zmienione miejsca i tylko tak długo, jak zalecił lekarz.
Silne maści i kremy sterydowe, na przykład z mometazonem albo betametazonem, można zwykle bezpiecznie stosować razem z lekami biologicznymi takimi jak adalimumab czy etanercept. Lek biologiczny osłabia odporność, a maść sterydowa osłabia ją miejscowo w skórze, więc w miejscu smarowania łatwiej może dojść do zakażenia. Problem staje się większy, gdy maść stosuje się na duże obszary ciała, pod szczelnym opatrunkiem albo przez wiele tygodni.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaczerwienienie, ból lub obrzęk skóry w miejscu smarowania
- ropa, sączenie lub strupy w miejscu smarowania
- pęcherzyki na skórze
- swędzące, łuszczące się plamy mogące świadczyć o grzybicy
- gorączka lub ogólne złe samopoczucie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i inhibitora czynnika martwicy nowotworów nie jest konieczna zmiana leczenia, ale kortykosteroid należy stosować na możliwie małą powierzchnię skóry i przez możliwie krótki czas. Połączenie to jest często wykorzystywane w leczeniu łuszczycy i innych chorób zapalnych, gdy leczenie biologiczne nie opanowuje wszystkich zmian skórnych[1]. Należy unikać długotrwałego stosowania pod opatrunkiem okluzyjnym i na rozległe obszary skóry bez kontroli lekarza. Jeśli w trakcie leczenia pojawią się zmiany sugerujące zakażenie skóry, kortykosteroid miejscowy należy odstawić do czasu oceny lekarskiej. Gdy pacjent otrzymuje metyloprednizolon lub betametazon ogólnoustrojowo, należy ocenić interakcję jako istotną i zastosować zasady postępowania dla skojarzenia immunosupresyjnego.
Skutek kliniczny
Przy typowym stosowaniu miejscowym nie oczekuje się istotnego klinicznie wzrostu ryzyka zakażeń ogólnoustrojowych[1]. Możliwe jest łatwiejsze rozwijanie się lub maskowanie zakażeń skóry w miejscu podania kortykosteroidu, w tym zakażeń grzybiczych, bakteryjnych i opryszczkowych. Przy stosowaniu silnego kortykosteroidu na rozległą powierzchnię, pod opatrunkiem okluzyjnym lub przez długi czas wchłanianie ogólnoustrojowe rośnie i addycyjne działanie immunosupresyjne może nabrać znaczenia.
Mechanizm
Inhibitory czynnika martwicy nowotworów osłabiają odpowiedź immunologiczną organizmu, a kortykosteroidy działają immunosupresyjnie i przeciwzapalnie, więc teoretycznie oba mechanizmy mogą się sumować. W przypadku kortykosteroidów stosowanych na skórę działanie to ogranicza się głównie do miejsca podania, ponieważ przy prawidłowym stosowaniu do krwiobiegu przenika niewielka ilość leku. Ostrzeżenia o poważnej interakcji dotyczą przede wszystkim ogólnoustrojowych postaci metyloprednizolonu i betametazonu, a nie ich postaci miejscowych. Nie występuje interakcja farmakokinetyczna, ponieważ inhibitory czynnika martwicy nowotworów są białkami usuwanymi drogą katabolizmu i nie wpływają na metabolizm kortykosteroidów. Interakcja ma ten sam charakter dla wszystkich leków obu grup, a brak niektórych par w bazie oznacza brak danych, a nie odmienny mechanizm.
Monitorować
- skóra w miejscu stosowania kortykosteroidu pod kątem objawów zakażenia
- objawy zakażenia ogólnoustrojowego zgodnie z rutynową kontrolą leczenia inhibitorem czynnika martwicy nowotworów
- objawy działania ogólnoustrojowego kortykosteroidu przy stosowaniu na dużą powierzchnię lub przez długi czas
- zanik skóry, rozstępy i teleangiektazje przy długotrwałym stosowaniu
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (doustnie, dożylnie, domięśniowo)droga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Metyloprednizolon lub betametazon podawane ogólnoustrojowo sumują się z działaniem immunosupresyjnym inhibitora czynnika martwicy nowotworów i zwiększają ryzyko poważnych zakażeń, w tym oportunistycznych. Wymaga to stosowania najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy czas i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń. |
| Stosowanie pod opatrunkiem okluzyjnym lub na rozległą powierzchnię skórypostać · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Okluzja i duża powierzchnia aplikacji znacznie zwiększają wchłanianie ogólnoustrojowe silnego kortykosteroidu, co może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze–przysadka–nadnercza i addycyjnej immunosupresji z lekiem biologicznym. |
| Kilka tygodni ciągłego stosowaniaczas leczenia · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Długotrwałe ciągłe stosowanie silnego kortykosteroidu miejscowego zwiększa ryzyko działań ogólnoustrojowych i miejscowych powikłań skórnych, w tym zakażeń. Zaleca się stosowanie przerywane lub schematy podtrzymujące. |
| Dzieckowiek · pacjent | ryzyko rośnie | U dzieci stosunek powierzchni skóry do masy ciała jest większy, co zwiększa wchłanianie ogólnoustrojowe kortykosteroidu miejscowego i ryzyko działań ogólnoustrojowych. |
Źródła
- Lebwohl MG, Kircik L, Callis Duffin K, Pariser D, Hooper M, Wenkert D, et al. A randomized study to evaluate the efficacy and safety of adding topical therapy to etanercept in patients with moderate to severe plaque psoriasis. J Am Acad Dermatol. 2013;69(3):385-92. doi: 10.1016/j.jaad.2013.03.031. PMID: 23643256.
Interakcja nieistotna klinicznieBetametazon+ Silne kortykosteroidy miejscowe klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego na skórę i fluorochinolonu nie trzeba zmieniać leczenia, ale pacjenta należy poinformować o objawach uszkodzenia ścięgien.Gdy stosujesz silny steroid w kremie lub maści razem z antybiotykiem z grupy fluorochinolonów, możesz zwykle kontynuować oba leki zgodnie z zaleceniem, ale jeśli poczujesz ból lub obrzęk ścięgna, przerwij antybiotyk i od razu skontaktuj się z lekarzem.ChPL: brak wzmiankiopóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Gdy stosujesz silny steroid w kremie lub maści razem z antybiotykiem z grupy fluorochinolonów, możesz zwykle kontynuować oba leki zgodnie z zaleceniem, ale jeśli poczujesz ból lub obrzęk ścięgna, przerwij antybiotyk i od razu skontaktuj się z lekarzem.
Antybiotyki z grupy fluorochinolonów, takie jak cyprofloksacyna czy lewofloksacyna, mogą rzadko uszkadzać ścięgna, a sterydy przyjmowane w tabletkach lub zastrzykach to ryzyko zwiększają. Silne sterydy w kremie lub maści, takie jak mometazon czy betametazon, stosowane na niewielki fragment skóry przenikają do krwi w bardzo małej ilości, więc zwykle nie mają takiego znaczenia. Więcej uwagi wymaga smarowanie dużych powierzchni skóry, stosowanie pod opatrunkiem lub przez długi czas.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból, obrzęk lub zaczerwienienie w okolicy ścięgna, najczęściej nad piętą
- nagły ból i trzask w łydce lub pięcie
- trudność w chodzeniu albo stawaniu na palcach
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego na skórę i fluorochinolonu nie trzeba zmieniać leczenia, ale pacjenta należy poinformować o objawach uszkodzenia ścięgien. Steroid miejscowy warto stosować na możliwie małą powierzchnię, bez opatrunku okluzyjnego i przez najkrótszy potrzebny czas, zwłaszcza u osób starszych, po przeszczepieniu narządu i z zaburzeniami czynności nerek. Jeśli metyloprednizolon lub betametazon są podawane ogólnoustrojowo, czyli doustnie albo we wstrzyknięciu, należy unikać fluorochinolonu i rozważyć antybiotyk z innej grupy, a gdy połączenie jest konieczne, ściśle obserwować pacjenta pod kątem objawów ze strony ścięgien. Przy pierwszych objawach bólu lub obrzęku ścięgna fluorochinolon należy odstawić, a kończynę odciążyć.
Skutek kliniczny
Przy stosowaniu kortykosteroidu ogólnoustrojowo połączenie zwiększa ryzyko zapalenia i zerwania ścięgna, najczęściej ścięgna Achillesa, także obustronnego[1]. Przy typowym miejscowym stosowaniu silnego kortykosteroidu na ograniczoną powierzchnię skóry nie potwierdzono klinicznie istotnego wzrostu tego ryzyka ponad ryzyko związane z samym fluorochinolonem. Ryzyko może rosnąć, gdy steroid miejscowy wchłania się w większej ilości, na przykład przy stosowaniu na dużą powierzchnię, pod opatrunkiem okluzyjnym albo na uszkodzoną skórę.
Mechanizm
Fluorochinolony i kortykosteroidy niezależnie od siebie uszkadzają tkankę ścięgien, a przy jednoczesnym działaniu ogólnoustrojowym ich wpływ się sumuje. Fluorochinolony zaburzają metabolizm fibroblastów i macierzy kolagenowej ścięgna, a kortykosteroidy hamują syntezę kolagenu i procesy naprawcze[2]. Silne kortykosteroidy stosowane miejscowo na skórę wchłaniają się do krążenia w niewielkim stopniu, dlatego przy typowym stosowaniu ich udział w tym mechanizmie jest mało prawdopodobny. Między lekami obu grup nie ma interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- ból, obrzęk lub tkliwość ścięgien, zwłaszcza ścięgna Achillesa
- nagłe trudności w chodzeniu lub osłabienie kończyny
- objawy ogólnoustrojowego działania steroidu przy rozległym lub długotrwałym stosowaniu miejscowym
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (doustna, dożylna, domięśniowa, dostawowa)droga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Metyloprednizolon i betametazon podawane ogólnoustrojowo istotnie zwiększają ryzyko zapalenia i zerwania ścięgien w skojarzeniu z fluorochinolonem. Należy unikać połączenia i rozważyć antybiotyk z innej grupy, a gdy jest ono konieczne, ściśle obserwować pacjenta. |
| Duża powierzchnia skóry, opatrunek okluzyjny lub uszkodzona skóradawka · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Rozległe stosowanie silnego steroidu, okluzja i uszkodzona bariera naskórkowa zwiększają wchłanianie ogólnoustrojowe, co może zwiększać ryzyko tendinopatii w skojarzeniu z fluorochinolonem. Należy ograniczyć powierzchnię i czas stosowania steroidu na czas antybiotykoterapii. |
| Długotrwałe stosowanie przez wiele tygodniczas leczenia · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie silnego steroidu miejscowego zwiększa ryzyko działań ogólnoustrojowych, w tym osłabienia tkanki łącznej, co może sumować się z działaniem fluorochinolonu. |
| Wiek podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | Podeszły wiek jest niezależnym czynnikiem ryzyka uszkodzenia ścięgien przez fluorochinolony i zwiększa znaczenie każdego dodatkowego narażenia na kortykosteroidy. U dzieci z kolei wchłanianie steroidu przez skórę jest większe. |
| Zaburzenia czynności nerek wymagające zmiany dawki fluorochinolonueGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Zaburzenia czynności nerek, przewlekła choroba nerek i stan po przeszczepieniu narządu zwiększają ryzyko tendinopatii po fluorochinolonach. Należy dostosować dawkę fluorochinolonu i ograniczyć dodatkowe narażenie na kortykosteroidy. |
| Miejscowa (krople do oczu lub do uszu)droga podania · fluorochinolony | interakcja nie dotyczy | Fluorochinolony stosowane miejscowo w kroplach do oczu lub uszu osiągają znikome stężenia ogólnoustrojowe, dlatego interakcja z miejscowym kortykosteroidem nie ma znaczenia klinicznego. |
Źródła
- Stephenson AL, Wu W, Cortes D, Rochon PA. Tendon Injury and Fluoroquinolone Use: A Systematic Review. Drug Saf. 2013;36(9):709-21. doi: 10.1007/s40264-013-0089-8. PMID: 23888427.
- Bolon B. Mini-Review: Toxic Tendinopathy. Toxicol Pathol. 2017;45(7):834-837. doi: 10.1177/0192623317711614. PMID: 28553748.
Interakcja nieistotna klinicznieBetametazon+ Silne kortykosteroidy miejscowe klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego na skórę i fluorochinolonu w kroplach do oczu nie trzeba zmieniać leczenia ani zachowywać odstępu między lekami.Możesz stosować maść lub krem ze sterydem razem z kroplami do oczu z antybiotykiem, ale nie nakładaj sterydu w okolice oczu i umyj ręce po jego użyciu, zanim zakroplisz oczy.ChPL: brak wzmiankiopóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować maść lub krem ze sterydem razem z kroplami do oczu z antybiotykiem, ale nie nakładaj sterydu w okolice oczu i umyj ręce po jego użyciu, zanim zakroplisz oczy.
Maść lub krem ze sterydem na skórę, na przykład z mometazonem lub betametazonem, możesz stosować razem z kroplami do oczu z antybiotykiem, takim jak ofloksacyna czy moksyfloksacyna. Oba leki działają głównie tam, gdzie je nakładasz, i prawie nie przenikają do krwi, więc nie wpływają na siebie nawzajem. Uważaj tylko, żeby steroid ze skóry nie trafił do oka ani na powieki, bo może utrudnić wyleczenie zakażenia oka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaczerwienienie, ból lub ropna wydzielina z oka, które nie słabną albo się nasilają mimo kropli
- pogorszenie widzenia lub silny ból oka
- ból, obrzęk lub nagły trzask w okolicy ścięgna, na przykład ścięgna Achillesa
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego na skórę i fluorochinolonu w kroplach do oczu nie trzeba zmieniać leczenia ani zachowywać odstępu między lekami. Należy upewnić się, że kortykosteroid nie jest nakładany na powieki ani w okolicę oczu, szczególnie przy maściach i kremach z betametazonem, mometazonem, metyloprednizolonem lub fluocynolonem acetonidem. Jeśli kortykosteroid ma być stosowany w obrębie oka w trakcie leczenia zakażenia ofloksacyną lub moksyfloksacyną, decyzja należy do okulisty. Przy ogólnoustrojowym podawaniu kortykosteroidu warto uprzedzić pacjenta, aby zgłaszał ból ścięgien.
Skutek kliniczny
Przy stosowaniu kortykosteroidu na skórę i fluorochinolonu do oka nie należy oczekiwać klinicznie istotnych skutków ogólnoustrojowych, w tym zapalenia lub zerwania ścięgna. Odrębne ryzyko miejscowe pojawia się dopiero wtedy, gdy kortykosteroid trafia do oka lub na powieki. Steroid może wtedy maskować objawy zakażenia, opóźniać gojenie nabłonka rogówki i sprzyjać ciężkim powikłaniom rogówkowym.
Mechanizm
Ostrzeżenie dla tej klasy pochodzi od ogólnoustrojowych postaci obu grup. Kortykosteroidy podawane doustnie lub pozajelitowo i fluorochinolony podawane ogólnie mogą sumować działanie uszkadzające ścięgna[1]. Silne kortykosteroidy na skórę i fluorochinolony w kroplach do oczu wchłaniają się do krwi w bardzo małym stopniu[2]. Dlatego mechanizm addycji toksycznego wpływu na ścięgna ma przy tych drogach podania wyłącznie znaczenie teoretyczne. Nie występuje interakcja farmakokinetyczna. Ocena jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, a brak części par w bazie oznacza brak danych, a nie odmienne działanie.
Monitorować
- miejsce aplikacji kortykosteroidu – czy nie obejmuje powiek i okolicy oczu
- przebieg zakażenia oka – brak poprawy lub nasilenie objawów mimo leczenia
- ból lub obrzęk ścięgien przy ogólnoustrojowym stosowaniu kortykosteroidu
Kiedy ocena się zmienia
| Do oka lub na powiekidroga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Kortykosteroid podany do oka lub na powieki w trakcie bakteryjnego zakażenia leczonego miejscowym fluorochinolonem może maskować objawy zakażenia i opóźniać gojenie nabłonka rogówki. Opisywano ciężkie powikłania rogówkowe przy jednoczesnym miejscowym stosowaniu obu grup. Takie połączenie wymaga decyzji i kontroli okulisty. |
| Ogólnoustrojowa (tabletki, zastrzyki)droga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Przy ogólnoustrojowym kortykosteroidzie, na przykład metyloprednizolonie lub betametazonie, ryzyko tendinopatii zależy od ekspozycji na fluorochinolon. Z kroplami do oczu ekspozycja ta jest bardzo mała, więc ryzyko pozostaje niskie, ale warto uprzedzić pacjenta, szczególnie starszego lub po przeszczepie, aby zgłaszał ból ścięgien. |
Źródła
- Wahood S, Alani O, Draw I, Shqair L, Wang D, Bunick CG, et al. Fluoroquinolones for Dermatologists: A Practical Guide to Clinical Use and Risk Management. Pharmaceuticals (Basel). 2025;18(6). doi: 10.3390/ph18060800. PMID: 40573197.
- Clode AB, Davis JL, Salmon J, LaFevers H, Gilger BC. Aqueous humor and plasma concentrations of ciprofloxacin and moxifloxacin following topical ocular administration in ophthalmologically normal horses. Am J Vet Res. 2010;71(5):564-9. doi: 10.2460/ajvr.71.5.564. PMID: 20433383.
Interakcja nieistotna klinicznieBetametazon+ Silne kortykosteroidy miejscowe klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i makrolidu zwykle nie trzeba zmieniać leczenia, jeśli steroid jest nakładany zgodnie z zaleceniem na ograniczoną powierzchnię skóry.Możesz stosować maść lub krem ze sterydem razem z antybiotykiem makrolidowym, ale nakładaj steroid cienką warstwą tylko na chore miejsca i nie zwiększaj sam powierzchni ani czasu smarowania.ChPL: nie sprawdzonoopóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować maść lub krem ze sterydem razem z antybiotykiem makrolidowym, ale nakładaj steroid cienką warstwą tylko na chore miejsca i nie zwiększaj sam powierzchni ani czasu smarowania.
Maści i kremy z silnym sterydem, na przykład z mometazonem lub betametazonem, możesz zwykle stosować razem z antybiotykiem z grupy makrolidów. Do krwi przez skórę dostaje się niewiele sterydu, więc antybiotyk nie zwiększa istotnie jego działania. Większą ostrożność warto zachować przy klarytromycynie, gdy smarujesz duże powierzchnie skóry, zakładasz opatrunek na maść albo leczenie dotyczy małego dziecka. Azytromycyna i spiramycyna nie wpływają na działanie sterydu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaokrąglenie twarzy lub szybkie przybieranie na wadze
- nadmierne pragnienie i częste oddawanie moczu
- silne osłabienie lub zawroty głowy po zakończeniu leczenia
- ścieńczenie skóry, rozstępy lub łatwe siniaczenie w miejscu smarowania
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu miejscowego i makrolidu zwykle nie trzeba zmieniać leczenia, jeśli steroid jest nakładany zgodnie z zaleceniem na ograniczoną powierzchnię skóry. Ostrożność ma znaczenie przede wszystkim przy klarytromycynie, w mniejszym stopniu przy roksytromycynie, gdy steroid stosuje się na dużą powierzchnię, pod opatrunkiem okluzyjnym, długotrwale albo u małego dziecka. W takiej sytuacji warto rozważyć azytromycynę zamiast klarytromycyny, jeśli pozwala na to wskazanie, albo ograniczyć powierzchnię i czas stosowania steroidu. Azytromycyna i spiramycyna nie wchodzą w tę interakcję.
Skutek kliniczny
Przy typowym miejscowym stosowaniu na ograniczoną powierzchnię skóry nie należy oczekiwać istotnych klinicznie skutków. W warunkach dużego wchłaniania kortykosteroidu i dłuższego stosowania klarytromycyny teoretycznie możliwe jest nasilenie ogólnoustrojowych działań steroidu. Mogą to być objawy hiperkortycyzmu, zahamowanie osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, hiperglikemia i podwyższenie ciśnienia tętniczego.
Mechanizm
Klarytromycyna silnie hamuje CYP3A4, a roksytromycyna hamuje go słabo. CYP3A4 jest głównym szlakiem metabolizmu wątrobowego mometazonu, metyloprednizolonu i betametazonu oraz prawdopodobnie fluocynolonu acetonidu. Przy stosowaniu na skórę wchłania się jednak tylko niewielka część dawki kortykosteroidu, więc spowolnienie jego metabolizmu ma zwykle niewielkie znaczenie. Znaczenie rośnie, gdy wchłanianie jest duże – przy rozległych zmianach, opatrunku okluzyjnym, uszkodzonej skórze, długim leczeniu i u małych dzieci. Interakcja opisana jako poważna dotyczy przede wszystkim ogólnoustrojowego podawania metyloprednizolonu z klarytromycyną.
Monitorować
- objawy ogólnoustrojowego działania kortykosteroidu przy rozległym lub długotrwałym stosowaniu steroidu z klarytromycyną
- glikemia u pacjentów z cukrzycą przy dużej powierzchni leczenia
- ciśnienie tętnicze przy dużej powierzchni leczenia
- wzrost i masa ciała u dzieci leczonych długotrwale
Kiedy ocena się zmienia
| Opatrunek okluzyjny lub stosowanie na dużą powierzchnię skórypostać · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Okluzja i duża powierzchnia leczenia wielokrotnie zwiększają wchłanianie kortykosteroidu. Przy jednoczesnej klarytromycynie rośnie wtedy ryzyko działań ogólnoustrojowych, dlatego należy rozważyć azytromycynę albo ograniczyć powierzchnię i czas stosowania steroidu. |
| Niemowlę lub małe dzieckowiek · pacjent | ryzyko rośnie | U małych dzieci stosunek powierzchni skóry do masy ciała jest duży, a pieluszka działa jak opatrunek okluzyjny. Połączenie silnego steroidu z klarytromycyną wymaga ostrożności i krótkiego czasu leczenia. |
| Kilka tygodni stosowaniaczas leczenia · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie silnego steroidu miejscowego samo w sobie grozi zahamowaniem osi podwzgórze–przysadka–nadnercza. Dłuższa kuracja klarytromycyną może to ryzyko zwiększyć. |
| Ogólnoustrojowa (doustnie, dożylnie, domięśniowo)droga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | inne zalecenie | Metyloprednizolon i betametazon podawane ogólnoustrojowo z klarytromycyną osiągają istotnie wyższe stężenia. Należy wtedy rozważyć zmniejszenie dawki steroidu albo wybrać azytromycynę. Ten wpis dotyczy wyłącznie postaci stosowanych na skórę. |
Interakcja nieistotna klinicznieBetametazon+ Silne kortykosteroidy miejscowe klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu na skórę i chelatora żelaza nie trzeba zmieniać leczenia, dawek ani odstępów między lekami.Możesz stosować steryd na skórę razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, smarując cienką warstwą tylko miejsca wskazane przez lekarza.ChPL: nie sprawdzonoopóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować steryd na skórę razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, smarując cienką warstwą tylko miejsca wskazane przez lekarza.
Silne sterydy w kremie lub maści, takie jak mometazon czy betametazon, można bezpiecznie stosować razem z lekami usuwającymi nadmiar żelaza, takimi jak deferazyroks, deferoksamina czy deferypron. Steryd nałożony na skórę przenika do krwi w bardzo małej ilości, więc nie wpływa na działanie tych leków. Ostrożność jest potrzebna dopiero wtedy, gdy steryd przyjmujesz w tabletkach lub zastrzykach razem z deferazyroksem, bo oba leki mogą wtedy drażnić żołądek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Ból brzucha lub pieczenie w nadbrzuszu, które nie mija
- Czarne, smoliste stolce
- Wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu na skórę i chelatora żelaza nie trzeba zmieniać leczenia, dawek ani odstępów między lekami. Mometazon, metyloprednizolon, betametazon i fluocynolon acetonid stosuj zgodnie z zaleceniami dla danej postaci, unikając bez potrzeby dużych powierzchni skóry i opatrunków okluzyjnych. Jeśli metyloprednizolon lub betametazon ma być podawany ogólnie u pacjenta przyjmującego deferazyroks, należy rozważyć ochronę żołądka i obserwować objawy ze strony przewodu pokarmowego.
Skutek kliniczny
Przy stosowaniu kortykosteroidu na skórę nie należy się spodziewać klinicznie istotnych skutków jednoczesnego leczenia chelatorem żelaza. Teoretyczne zwiększenie ryzyka owrzodzenia lub krwawienia z przewodu pokarmowego ma znaczenie dopiero wtedy, gdy metyloprednizolon lub betametazon podaje się doustnie lub we wstrzyknięciach razem z deferazyroksem.
Mechanizm
Kortykosteroidy nałożone na skórę wchłaniają się do krążenia w niewielkim stopniu, więc nie osiągają stężeń, które zwiększają ryzyko uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego. Zgłaszana interakcja dotyczy kortykosteroidów podawanych ogólnie i polega na sumowaniu się działania drażniącego błonę śluzową żołądka i jelit z podobnym działaniem deferazyroksu. Deferoksamina i deferypron nie mają takiego działania na przewód pokarmowy, a żaden lek z obu grup nie zmienia metabolizmu ani wydalania leków z drugiej grupy. Brak istotnej interakcji jest wspólny dla wszystkich leków obu grup, o ile kortykosteroid stosuje się na skórę.
Monitorować
- Objawy ze strony przewodu pokarmowego u pacjentów leczonych deferazyroksem, zwłaszcza gdy kortykosteroid stosowany jest długo na dużej powierzchni skóry
- Rutynowe monitorowanie leczenia chelatorem żelaza bez dodatkowych badań wynikających z tego połączenia
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub pozajelitowadroga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | inne zalecenie | Gdy metyloprednizolon lub betametazon podaje się ogólnie razem z deferazyroksem, sumuje się ich działanie uszkadzające błonę śluzową przewodu pokarmowego, co wymaga rozważenia ochrony żołądka i obserwacji objawów krwawienia. Nie dotyczy to deferoksaminy i deferypronu. |
| Duża powierzchnia skóry, opatrunek okluzyjny lub stosowanie przez wiele tygodnidawka · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Przy rozległym, długotrwałym lub okluzyjnym stosowaniu silnego kortykosteroidu wchłanianie ogólnoustrojowe rośnie, więc u pacjentów leczonych deferazyroksem warto zwrócić uwagę na objawy ze strony przewodu pokarmowego. |
| Małe dzieckowiek · pacjent | ryzyko rośnie | U małych dzieci stosunek powierzchni skóry do masy ciała jest duży, przez co kortykosteroid miejscowy wchłania się w większym stopniu, dlatego należy stosować najmniejszą skuteczną ilość przez możliwie krótki czas. |
Interakcja nieistotna klinicznieBetametazon+ Silne kortykosteroidy miejscowe klasaJednoczesne stosowanie silnego kortykosteroidu i azolu na skórę nie wymaga zmiany dawkowania, pod warunkiem że kortykosteroid stosuje się krótko i na ograniczonej powierzchni.Możesz stosować oba leki razem, ale silny steryd smaruj tylko tak długo, jak zalecił lekarz, a krem przeciwgrzybiczy stosuj do końca leczenia.ChPL: nie sprawdzononieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować oba leki razem, ale silny steryd smaruj tylko tak długo, jak zalecił lekarz, a krem przeciwgrzybiczy stosuj do końca leczenia.
Silny lek sterydowy na skórę, na przykład mometazon lub betametazon, można stosować razem z kremem przeciwgrzybiczym, na przykład klotrymazolem lub mikonazolem. Lekarze często łączą je celowo, gdy grzybica skóry mocno swędzi i jest zaczerwieniona. Leki te przenikają do krwi tylko w małych ilościach, więc nie wpływają na siebie w groźny sposób. Ważne jest, żeby steryd stosować krótko i na niewielkiej powierzchni skóry.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zmiany na skórze nie ustępują albo się powiększają mimo leczenia
- skóra w smarowanym miejscu staje się cienka, błyszcząca, pojawiają się rozstępy lub widoczne naczynka
- u dziecka pojawia się zahamowanie przybierania na wadze lub zaokrąglenie twarzy przy długim smarowaniu dużych powierzchni
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie silnego kortykosteroidu i azolu na skórę nie wymaga zmiany dawkowania, pod warunkiem że kortykosteroid stosuje się krótko i na ograniczonej powierzchni. Kortykosteroid powinien być używany tylko w początkowej fazie leczenia zakażenia grzybiczego z nasilonym stanem zapalnym. Później leczenie kontynuuje się samym azolem, takim jak klotrymazol, mikonazol, bifonazol, izokonazol czy ketokonazol. Należy unikać opatrunków okluzyjnych i rozległych powierzchni skóry. Ostrożność jest potrzebna u niemowląt i małych dzieci oraz w okolicach o cienkiej skórze, takich jak twarz, pachwiny i fałdy skórne. Interakcja z ketokonazolem opisana dla metyloprednizolonu dotyczy podania ogólnego. Nie należy jej przenosić na leczenie wyłącznie miejscowe.
Skutek kliniczny
Przy prawidłowym stosowaniu miejscowym nie należy oczekiwać klinicznie istotnego nasilenia działania ogólnoustrojowego kortykosteroidu. Teoretycznie możliwe jest zwiększenie ryzyka objawów ogólnych, takich jak zahamowanie osi podwzgórze–przysadka–nadnercza czy objawy hiperkortycyzmu. Takie ryzyko dotyczy głównie dużej powierzchni skóry, opatrunku okluzyjnego, długotrwałego leczenia i małych dzieci. Ryzyko miejscowe, takie jak zanik skóry, rozstępy czy teleangiektazje, wynika z samego silnego kortykosteroidu, a nie z interakcji. Takie połączenie jest często stosowane celowo w zakażeniach grzybiczych skóry z nasilonym stanem zapalnym. Istnieją też gotowe preparaty złożone, na przykład betametazon z klotrymazolem.
Mechanizm
Azole hamują izoenzym CYP3A4, który odpowiada za metabolizm wielu kortykosteroidów. Przy podaniu ogólnym, zwłaszcza ketokonazolu, może to zwiększać ekspozycję ogólnoustrojową na kortykosteroid, na przykład metyloprednizolon. Przy stosowaniu obu leków na skórę do krwi przenikają tylko niewielkie ilości obu substancji. Stężenie azolu w krążeniu jest zbyt małe, by istotnie hamować wątrobowy metabolizm steroidu. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, a jego znaczenie przy drodze miejscowej pozostaje teoretyczne.
Monitorować
- ocena skuteczności leczenia przeciwgrzybiczego, bo kortykosteroid może maskować objawy zakażenia
- czas stosowania kortykosteroidu i wielkość smarowanej powierzchni
- miejscowe działania niepożądane steroidu, takie jak zanik skóry, rozstępy i teleangiektazje
- u dzieci i przy długim leczeniu dużych powierzchni objawy ogólne nadmiaru kortykosteroidu
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub ogólnoustrojowa (np. mikonazol żel doustny, ketokonazol tabletki)droga podania · azole do stosowania miejscowego | ryzyko rośnie | Azol podany doustnie lub wchłaniany z błon śluzowych osiąga stężenia hamujące CYP3A4. Może to zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na kortykosteroid, zwłaszcza przy dużej powierzchni smarowania lub równoczesnym podaniu ogólnym steroidu. |
| Opatrunek okluzyjny lub duża powierzchnia skórypostać · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Okluzja i rozległe smarowanie wyraźnie zwiększają wchłanianie ogólnoustrojowe kortykosteroidu, a tym samym ryzyko działań ogólnych. |
| Dłużej niż zalecił lekarzczas leczenia · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie silnego kortykosteroidu zwiększa ryzyko zaniku skóry i działań ogólnych. Może też maskować i podtrzymywać zakażenie grzybicze. |
| Niemowlęta i małe dzieciwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U małych dzieci stosunek powierzchni skóry do masy ciała jest duży, a bariera naskórkowa cieńsza. Dlatego wchłanianie kortykosteroidu jest większe, zwłaszcza w okolicy pieluszkowej działającej jak okluzja. |
Alkohol
Brak opisu połączenia z alkoholem w bazie.
Metabolizm i transportery
Enzymy i transportery, przez które ten lek wchodzi w interakcje farmakokinetyczne. Inhibitor zwiększa, a induktor zmniejsza stężenie leków, które są substratami tego samego enzymu albo transportera.
| Enzym lub transporter | Rola | Źródło |
|---|---|---|
| CYP3A4 | substrat | ChPL |
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.
