Skutek kliniczny

Główne ryzyko to addycyjne wydłużenie odstępu QT z możliwością groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Dodatkowo możliwe jest zwiększone ryzyko krwawień oraz nasilenie działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego.

Mechanizm

Cytalopram wydłuża odstęp QT, a brekspiprazol jako lek przeciwpsychotyczny również może go wydłużać, więc działanie obu leków na repolaryzację serca może się sumować. Cytalopram zwiększa ponadto ryzyko krwawień, szczególnie w skojarzeniu z lekami wpływającymi na czynność płytek krwi, w tym z atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi. Oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy i mogą nasilać wzajemnie swoje działania niepożądane. Brekspiprazol jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP2D6, a cytalopram jest tylko słabym inhibitorem CYP2D6, dlatego istotny wzrost stężenia brekspiprazolu jest mało prawdopodobny.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy kardiologiczne – kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
• objawy krwawienia
• nadmierna senność i inne objawy ze strony OUN

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralina

Skutek kliniczny

Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QTc, częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko zwiększają podwyższone stężenia obu leków wskutek hamowania CYP2D6. Możliwe są też nasilona sedacja, splątanie i zaburzenia świadomości, zwłaszcza u osób starszych.

Mechanizm

Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi torsade de pointes, a haloperydol jest takim lekiem.^[1] Haloperydolu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QTc.^[2] Oba leki sumują więc działanie na repolaryzację komór. Dochodzi do tego obustronna interakcja przez CYP2D6 – difenhydramina hamuje CYP2D6 i jest jego substratem o wysokim powinowactwie.^[1] Haloperydol jest metabolizowany częściowo przez CYP2D6 i sam hamuje ten enzym, a inhibitory CYP2D6 mogą zwiększać jego stężenie w osoczu o 20 do 40%, w pojedynczych przypadkach nawet o 100%.^[2] Wyższe stężenia obu leków dodatkowo zwiększają ryzyko wydłużenia QT. Oba leki nasilają też hamujące działanie na OUN.^[1][2]

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• poziom sedacji i świadomości
• kołatania serca, zasłabnięcia, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynaloratadynafeksofenadyna

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QTc, komorowych zaburzeń rytmu i torsade de pointes. Może też nasilać senność, zawroty głowy i niedociśnienie oraz objawy przeciwcholinergiczne, takie jak suchość w ustach, zaparcie, zatrzymanie moczu i splątanie, szczególnie u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Dimenhydraminy należy unikać razem z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z niektórymi neuroleptykami^[1]. Haloperydolu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QTc^[2][3]. Oba leki dodatkowo nasilają depresję ośrodkowego układu nerwowego^[1][2]. Haloperydol ma też słabe działanie przeciwcholinergiczne, które sumuje się z silnym działaniem przeciwcholinergicznym dimenhydraminy.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• stopień sedacji i ciśnienie tętnicze
• objawy przeciwcholinergiczne (zatrzymanie moczu, zaparcie, splątanie)

Skutek kliniczny

Możliwe jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Możliwe są też nasilenie działań ośrodkowych, takich jak senność i akatyzja, oraz obniżenie progu drgawkowego.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich wpływ na repolaryzację komór może się sumować. Escytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi.^[1] Brekspiprazol stosuje się ostrożnie z lekami wydłużającymi odstęp QT oraz z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy.^[2] Leki z grupy SSRI obniżają próg drgawkowy, a w skojarzeniu z neuroleptykami wymagana jest ostrożność.^[1] Brekspiprazol jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP2D6, a zmniejszenie jego dawki o połowę dotyczy dopiero silnych inhibitorów CYP2D6, takich jak paroksetyna i fluoksetyna.^[2] Escytalopram hamuje CYP2D6 słabiej, dlatego składowa farmakokinetyczna nie wymaga korekty dawki.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem i po ustaleniu dawki
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
• akatyzja i niepokój ruchowy
• nadmierna senność
• napady drgawkowe

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralina

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest addycyjne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, nasilone przez możliwy wzrost stężenia atomoksetyny. Dodatkowo rośnie ryzyko napadów drgawek.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a ChPL atomoksetyny wymienia leki neuroleptyczne wśród leków, przy których ryzyko wydłużenia odstępu QT się zwiększa^[3]. Haloperydol jest inhibitorem CYP2D6^[1], a atomoksetyna jest metabolizowana przez CYP2D6 i przy inhibitorach tego enzymu jej ekspozycja może wzrosnąć 6–8 razy, a Css,max około 3–4 razy^[3]. Te wartości opisano dla silnych inhibitorów, takich jak fluoksetyna i paroksetyna, więc przy haloperydolu wzrost jest prawdopodobnie mniejszy, ale nadal zwiększa ryzyko działań niepożądanych atomoksetyny, w tym wydłużenia QT. Oba leki obniżają też próg drgawkowy, a ChPL atomoksetyny zaleca ostrożność przy lekach neuroleptycznych i pochodnych butyrofenonu^[3].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i po włączeniu drugiego leku
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• częstość rytmu serca i ciśnienie tętnicze
• objawy działań niepożądanych atomoksetyny po zmianie leczenia haloperydolem
• napady drgawek

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazollurazydon

Skutek kliniczny

Grozi wydłużenie odstępu QT i ciężkie komorowe zaburzenia rytmu, takie jak częstoskurcz komorowy, częstoskurcz typu torsade de pointes i migotanie komór^[1]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca i wrodzonym zespole długiego QT^[1][2].

Mechanizm

Haloperydolu i cyzaprydu nie łączy się, bo oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Haloperydolu nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT^[2][3]. Cyzapryd jest przeciwwskazany z neuroleptykami wydłużającymi odstęp QT, w tym z haloperydolem^[1]. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ cyzapryd jest metabolizowany głównie przez CYP3A4^[1], a haloperydol hamuje CYP2D6, a nie CYP3A4^[2].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przy przypadkowym jednoczesnym podaniu
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy zaburzeń rytmu – kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

itopryd

Skutek kliniczny

Wzrasta ryzyko wydłużenia QTc, komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, oraz niedociśnienia ortostatycznego z omdleniem. Ryzyko jest największe przy hipokaliemii, bradykardii, chorobie serca i dużych dawkach haloperydolu.

Mechanizm

Haloperydol wydłuża odstęp QTc i nie łączy się go z innymi lekami wydłużającymi QT^[1]. Wardenafil również wydłuża odstęp QT, choć jego działanie jest słabsze, więc oba leki sumują wpływ na repolaryzację komór. Dodatkowo haloperydol blokuje receptory α1-adrenergiczne, a wardenafil rozszerza naczynia. Z tego powodu oba leki mogą wspólnie obniżać ciśnienie tętnicze. Wardenafil nasila spadek ciśnienia po lekach blokujących receptory α-adrenergiczne^[2]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, bo haloperydol nie hamuje istotnie CYP3A4, czyli głównego szlaku metabolizmu wardenafilu.

Monitorować

• EKG z oceną QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
• objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń

Bezpieczniejsze alternatywy

tadalafilaripiprazol

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest addycyjne wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem torsade de pointes, częstoskurczu komorowego i nagłego zgonu sercowego. Cylostazolu nie stosuje się u osób z wydłużonym odstępem QTc ani z komorowymi zaburzeniami rytmu w wywiadzie^[3]. Haloperydolu nie stosuje się przy wydłużonym QTc, komorowych zaburzeniach rytmu w wywiadzie, niewyrównanej niewydolności serca i niedawnym zawale^[1]. Pacjenci z chromaniem przestankowym mają często chorobę wieńcową, co zwiększa ryzyko.

Mechanizm

Oba leki zwiększają ryzyko komorowych zaburzeń rytmu. Haloperydol wydłuża odstęp QTc, a cylostazol jako inhibitor fosfodiesterazy III działa proarytmicznie i należy do leków o znanym ryzyku torsade de pointes. Haloperydolu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT^[1]. Haloperydol jest metabolizowany między innymi przez CYP3A4, a podwyższone stężenie haloperydolu zwiększa ryzyko wydłużenia QTc^[1]. Cylostazol hamuje CYP3A4 i zwiększa ekspozycję na wrażliwe substraty tego enzymu, na przykład AUC lowastatyny o 70%^[3]. Może to dodatkowo podnosić stężenie haloperydolu, choć wielkość tego efektu nie została zbadana.

Monitorować

• EKG z pomiarem QTc przed leczeniem i w trakcie
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• częstość i miarowość rytmu serca
• objawy nadmiernego działania haloperydolu (sedacja, objawy pozapiramidowe)

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazollurazydonbrekspiprazol