Interakcje / Brygatynib / Brygatynib a alkohol
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Nie ma potrzeby zmiany dawki brygatynibu.
Ogranicz alkohol do okazjonalnych, niewielkich ilości, a jeśli twoje wyniki badań wątroby, trzustki lub cukru są nieprawidłowe, nie pij alkoholu i zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Interakcja o niejasnym znaczeniuBrygatyniba alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki brygatynibu.Ogranicz alkohol do okazjonalnych, niewielkich ilości, a jeśli twoje wyniki badań wątroby, trzustki lub cukru są nieprawidłowe, nie pij alkoholu i zapytaj lekarza lub farmaceutę.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do okazjonalnych, niewielkich ilości, a jeśli twoje wyniki badań wątroby, trzustki lub cukru są nieprawidłowe, nie pij alkoholu i zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Ten lek nie wchodzi w znaną bezpośrednią interakcję z alkoholem i nie zmienia przez niego swojego działania. Zarówno lek, jak i alkohol mogą jednak obciążać wątrobę i trzustkę, podnosić cukier we krwi oraz nasilać nudności, biegunkę i zmęczenie. Okazjonalnie wypita niewielka ilość alkoholu zwykle nie szkodzi, ale regularne lub duże picie w czasie leczenia może pogorszyć twoje samopoczucie i wyniki badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- silny ból brzucha promieniujący do pleców
- nasilone nudności, wymioty lub biegunka
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- silne zmęczenie lub zawroty głowy
- pogorszenie widzenia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki brygatynibu. Pacjenta należy poinformować, że okazjonalne, niewielkie ilości alkoholu nie wchodzą w znaną interakcję z lekiem, ale warto ograniczać alkohol w czasie leczenia przeciwnowotworowego. Należy odradzać regularne i duże spożycie alkoholu, zwłaszcza przy podwyższonej aktywności aminotransferaz, amylazy lub lipazy, hiperglikemii, cukrzycy albo chorobie wątroby lub trzustki w wywiadzie. U pacjentów nadużywających alkoholu wskazana jest szczególnie uważna kontrola parametrów wątrobowych, trzustkowych i glikemii.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym spożyciu niewielkich ilości alkoholu nie oczekuje się istotnych klinicznie skutków. Regularne lub duże spożycie może teoretycznie nasilać hepatotoksyczność i wzrost enzymów trzustkowych, utrudniać kontrolę glikemii, nasilać nudności, wymioty i biegunkę oraz zmęczenie i zawroty głowy. Może też utrudniać ocenę, czy nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych wynikają z działania niepożądanego leku.
Mechanizm
Nie opisano interakcji farmakokinetycznej brygatynibu z etanolem. ChPL brygatynibu w przeciwwskazaniach wymienia wyłącznie nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, a w części o interakcjach nie wspomina o alkoholu. Wśród produktów spożywczych wymienia tylko grejpfruty i sok grejpfrutowy, których należy unikać[1]. Brygatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4/5 i w mniejszym stopniu przez CYP2C8[1]. Etanol nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tych enzymów, dlatego zmiana stężenia brygatynibu jest mało prawdopodobna. Możliwe ryzyko ma charakter farmakodynamiczny i addycyjny. Brygatynib może powodować wzrost aktywności aminotransferaz, wzrost aktywności amylazy i lipazy, hiperglikemię, nudności, wymioty, biegunkę, zmęczenie i zaburzenia widzenia. Alkohol, zwłaszcza w dużych ilościach lub spożywany przewlekle, obciąża wątrobę i trzustkę, zaburza kontrolę glikemii oraz nasila dolegliwości żołądkowo jelitowe i zmęczenie. Alkohol poliwinylowy wymieniony wśród substancji pomocniczych otoczki tabletki nie jest etanolem[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność AlAT i AspAT oraz stężenie bilirubiny
- aktywność amylazy i lipazy
- stężenie glukozy we krwi
- objawy żołądkowo jelitowe – nudności, wymioty, biegunka
- zawroty głowy, zmęczenie i zaburzenia widzenia
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości lub upijanie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Spożywanie dużych ilości alkoholu zwiększa ryzyko addycji hepatotoksyczności, wzrostu enzymów trzustkowych i zaburzeń glikemii. Należy odradzać picie alkoholu i ściśle kontrolować próby wątrobowe, amylazę, lipazę oraz glikemię. |
| Regularne, przewlekłe picie lub uzależnienie od alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe spożywanie alkoholu wiąże się z uszkodzeniem wątroby i trzustki oraz z gorszą tolerancją leczenia. Wskazane jest unikanie alkoholu, ścisłe monitorowanie parametrów laboratoryjnych i w razie potrzeby skierowanie do leczenia uzależnienia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alunbrig 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alunbrig-100416370/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alunbrig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alunbrig-100416370/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 83
Niekorzystna interakcjaBrygatynib+ ModafinilNależy unikać łączenia brygatynibu z modafinilem i w porozumieniu z lekarzem rozważyć inny lek na nadmierną senność.Powiedz onkologowi, że bierzesz modafinil, i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków ani nie odstawiaj ich bez porozumienia z nim.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz onkologowi, że bierzesz modafinil, i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków ani nie odstawiaj ich bez porozumienia z nim.
Modafinil może sprawić, że organizm szybciej usuwa brygatynib, przez co lek przeciwnowotworowy może działać słabiej. Zwykle nie czujesz tego od razu, dlatego ta interakcja jest groźna mimo braku objawów. Oba leki mogą też podnosić ciśnienie krwi. Lekarz może zamienić modafinil na inny lek albo zmienić dawkę brygatynibu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie kaszlu, duszności lub bólu w klatce piersiowej
- nowe bóle głowy, zaburzenia widzenia lub równowagi
- wysokie ciśnienie krwi
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia brygatynibu z modafinilem i w porozumieniu z lekarzem rozważyć inny lek na nadmierną senność[1]. Jeśli połączenia nie można uniknąć, dawkę brygatynibu można zwiększać o 30 mg co 7 dni do maksymalnie dwukrotności dawki tolerowanej przed włączeniem modafinilu, a po odstawieniu modafinilu wrócić do dawki sprzed jego włączenia[1]. Decyzję o modyfikacji dawki podejmuje onkolog, a pacjent powinien mieć regularnie kontrolowane ciśnienie tętnicze.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to zmniejszenie stężenia brygatynibu i w konsekwencji osłabienie kontroli raka płuca ALK dodatniego, czego pacjent może długo nie odczuć. Ryzyko odwrotne pojawia się po odstawieniu modafinilu u pacjenta, któremu zwiększono dawkę brygatynibu, ponieważ indukcja wygasa i narażenie na brygatynib może wtedy nadmiernie wzrosnąć. Możliwe jest też sumowanie wpływu na ciśnienie tętnicze.
Mechanizm
Modafinil jest umiarkowanym induktorem CYP3A4/5, a brygatynib jest substratem CYP3A4/5, więc modafinil przyspiesza jego metabolizm wątrobowy i jelitowy. Według symulacji w fizjologicznym modelu farmakokinetycznym umiarkowane induktory CYP3A mogą zmniejszać AUC brygatynibu o około 50%[1]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zmniejszał AUC brygatynibu o 80%[1]. ChPL modafinilu nie wymienia brygatynibu, ale opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty dotyczą substratów tego enzymu z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Dodatkowo oba leki mogą podnosić ciśnienie tętnicze, a ChPL modafinilu przeciwwskazuje go w niekontrolowanym, umiarkowanym lub ciężkim nadciśnieniu tętniczym oraz w zaburzeniach rytmu serca[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Brygatynib – słaby induktor CYP3A4[3], modafinil – substrat CYP3A4[4]
- Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], brygatynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Brygatynib: inhibitor BCRP[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor P-gp[3], słaby induktor CYP3A4[3], substrat BCRP[3], substrat CYP2C8[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[3]
- Modafinil: inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- odpowiedź na leczenie onkologiczne w badaniach obrazowych
- ciśnienie tętnicze
- tętno i rytm serca
- działania niepożądane brygatynibu po odstawieniu modafinilu przy zwiększonej dawce
Bezpieczniejsze alternatywy
solriamfetoloksybinian sodu
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie modafinilu po zwiększeniu dawki brygatynibukolejność włączenia · modafinil | inne zalecenie | Po odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa, więc należy wrócić do dawki brygatynibu tolerowanej przed włączeniem modafinilu, aby uniknąć nadmiernego narażenia. |
| czas leczenia ≥ 7 dnipacjent | ryzyko rośnie | Indukcja enzymatyczna narasta stopniowo, dlatego spadek stężenia brygatynibu jest najbardziej prawdopodobny przy dłuższym, regularnym stosowaniu modafinilu, a pojedyncze dawki mają mniejsze znaczenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alunbrig 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alunbrig-100416370/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alunbrig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alunbrig-100416370/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaTriazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu triazolowego leku przeciwgrzybiczego i inhibitora kinazy ALK należy w pierwszej kolejności wybrać lek przeciwgrzybiczy spoza grupy triazoli, a jeśli połączenia nie da się uniknąć, rozważyć zmniejszenie dawki inhibitora ALK zgodnie z ChPL i ściśle monitorować EKG oraz działania niepożądane.Nie zaczynaj, nie przerywaj ani nie przedłużaj leczenia lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli, gdy przyjmujesz lek na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, bez uzgodnienia z onkologiem, i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz lek onkologiczny.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj, nie przerywaj ani nie przedłużaj leczenia lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli, gdy przyjmujesz lek na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, bez uzgodnienia z onkologiem, i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz lek onkologiczny.
Leki przeciwgrzybicze z grupy triazoli, takie jak flukonazol, itrakonazol, worykonazol czy pozakonazol, spowalniają usuwanie z organizmu niektórych leków na raka płuca, takich jak kryzotynib, cerytynib, brygatynib i lorlatynib. Lek na raka może się wtedy gromadzić w organizmie i silniej działać na serce, wątrobę i jelita. Oba rodzaje leków mogą też niekorzystnie wpływać na rytm serca. Alektynib nie wchodzi w tę interakcję w istotnym stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, uczucie zbliżającego się omdlenia lub omdlenie
- bardzo wolne tętno
- nasilona biegunka, nudności lub wymioty
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- nowy kaszel lub duszność
- zaburzenia widzenia
- bóle mięśni lub silne osłabienie
- splątanie, zmiany nastroju lub zaburzenia mowy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu triazolowego leku przeciwgrzybiczego i inhibitora kinazy ALK należy w pierwszej kolejności wybrać lek przeciwgrzybiczy spoza grupy triazoli, a jeśli połączenia nie da się uniknąć, rozważyć zmniejszenie dawki inhibitora ALK zgodnie z ChPL i ściśle monitorować EKG oraz działania niepożądane. ChPL cerytynibu, brygatynibu, lorlatynibu i kryzotynibu zalecają unikanie silnych inhibitorów CYP3A, czyli itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu, a gdy jest to konieczne, zmniejszenie dawki inhibitora ALK[1]. Przy flukonazolu i izawukonazolu efekt jest słabszy, ale również wymaga monitorowania, zwłaszcza przy dużych dawkach flukonazolu. Po odstawieniu triazolu do dawki sprzed interakcji wraca się dopiero po wygaszeniu hamowania CYP3A4, które przy itrakonazolu i pozakonazolu utrzymuje się dłużej. Decyzję o modyfikacji dawki podejmuje onkolog prowadzący. Alektynib może być stosowany z triazolami bez zmiany dawki.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko działań niepożądanych zależnych od stężenia inhibitora ALK. Są to wydłużenie QT z groźnymi komorowymi zaburzeniami rytmu, bradykardia i blok przedsionkowo-komorowy, hepatotoksyczność, nasilone objawy żołądkowo-jelitowe i hiperglikemia (cerytynib), śródmiąższowe zapalenie płuc, wzrost CK i nadciśnienie (brygatynib), hiperlipidemia oraz zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego (lorlatynib), a także zaburzenia widzenia (kryzotynib, nasilane przez worykonazol). Interakcja może prowadzić do przerwania leczenia onkologicznego z powodu toksyczności.
Mechanizm
Triazole hamują CYP3A4. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami, a flukonazol i izawukonazol umiarkowanymi, przy czym działanie flukonazolu silnie zależy od dawki. Itrakonazol i pozakonazol hamują także glikoproteinę P. Kryzotynib, cerytynib, brygatynib i lorlatynib są w dużej mierze eliminowane przez CYP3A4, więc ich stężenie we krwi rośnie[1]. Dochodzi do tego składnik farmakodynamiczny. Większość triazoli, z wyjątkiem izawukonazolu, wydłuża odstęp QT, podobnie jak kryzotynib i cerytynib. Kryzotynib, cerytynib i brygatynib zwalniają rytm serca, a lorlatynib wydłuża odstęp PR. Zarówno triazole, jak i inhibitory ALK mogą uszkadzać wątrobę. Interakcja dotyczy wszystkich triazoli i wszystkich inhibitorów ALK z grupy z wyjątkiem alektynibu. Jej nasilenie jest największe przy silnych inhibitorach CYP3A4.
Monitorować
- EKG przed włączeniem triazolu i w trakcie leczenia skojarzonego (QTc, częstość rytmu, odstęp PR przy lorlatynibie)
- Stężenie potasu i magnezu w surowicy
- Aktywność ALT i AST oraz stężenie bilirubiny
- Glikemia przy cerytynibie
- Lipidogram przy lorlatynibie
- CK i ciśnienie tętnicze przy brygatynibie
- Nowe lub nasilone objawy oddechowe (kaszel, duszność)
- Nasilenie biegunki, nudności i wymiotów
- Zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne lub psychiczne
- Stężenie triazolu we krwi przy worykonazolu, pozakonazolu i itrakonazolu, zwłaszcza przy lorlatynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Flukonazol w pojedynczej małej dawce (np. w grzybicy pochwy)dawka · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa mała dawka flukonazolu słabiej i krócej hamuje CYP3A4 niż leczenie wielodniowe lub duże dawki. Ryzyko jest mniejsze, ale nadal warto ocenić ryzyko wydłużenia QT i poinformować onkologa. |
| Okres po odstawieniu triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze po odstawieniu triazolu, dłużej przy itrakonazolu i pozakonazolu. Powrót do pełnej dawki inhibitora ALK należy odroczyć zgodnie z ChPL. |
| Triazol dołączany do stabilnego leczenia inhibitorem ALKkolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Stężenie inhibitora ALK rośnie stopniowo przez kilka dni po dołączeniu triazolu. EKG i parametry wątrobowe warto skontrolować w pierwszych dniach i tygodniach leczenia skojarzonego. |
| Podeszły wiek lub choroba serca, hipokaliemia, hipomagnezemia, leki wydłużające QT lub zwalniające rytmwiek · pacjent | ryzyko rośnie | Czynniki ryzyka arytmii zwiększają znaczenie składnika farmakodynamicznego (QT, bradykardia). Przy nich należy szczególnie unikać silnych triazoli lub zapewnić ścisłe monitorowanie EKG i elektrolitów. |
Źródła
- Tugnait M, Gupta N, Hanley MJ, Sonnichsen D, Kerstein D, Dorer DJ, et al. Effects of Strong CYP2C8 or CYP3A Inhibition and CYP3A Induction on the Pharmacokinetics of Brigatinib, an Oral Anaplastic Lymphoma Kinase Inhibitor, in Healthy Volunteers. Clin Pharmacol Drug Dev. 2019;9(2):214-223. doi: 10.1002/cpdd.723. PMID: 31287236.
Niekorzystna interakcjaAgoniści dopaminy (np. ropinirol, pramipeksol, rotygotyna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. brygatynib, lorlatynib, alektynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i inhibitora kinazy ALK należy kontrolować tętno i ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej, szczególnie na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki któregokolwiek leku.Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona lub zespół niespokojnych nóg razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK, wstawaj powoli i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniach lub bardzo wolnym tętnie.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona lub zespół niespokojnych nóg razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK, wstawaj powoli i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniach lub bardzo wolnym tętnie.
Leki na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, takie jak kryzotynib, alektynib czy lorlatynib, mogą zwalniać pracę serca. Leki na chorobę Parkinsona lub zespół niespokojnych nóg, takie jak ropinirol, pramipeksol czy apomorfina, mogą obniżać ciśnienie, zwłaszcza przy wstawaniu. Przyjmowane razem mogą częściej powodować zawroty głowy, omdlenia i upadki. Apomorfina z kryzotynibem lub cerytynibem może dodatkowo zaburzać rytm serca, dlatego lekarz może zlecić badanie EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemność przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- bardzo wolne albo nierówne bicie serca
- kołatanie serca
- nadmierna senność
- widzenie lub słyszenie rzeczy, których nie ma, albo splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i inhibitora kinazy ALK należy kontrolować tętno i ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej, szczególnie na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki któregokolwiek leku. Agonistę dopaminy u pacjenta leczonego inhibitorem ALK włącza się od najmniejszej dawki i zwiększa ją powoli. Przy objawowej bradykardii lub nawracających omdleniach trzeba ocenić potrzebę zmniejszenia dawki agonisty dopaminy, a dawkowanie inhibitora ALK modyfikuje onkolog. Łączenia apomorfiny z kryzotynibem lub cerytynibem należy unikać. Jeśli jest konieczne, wymaga EKG przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia, wyrównania stężeń potasu i magnezu oraz unikania innych leków wydłużających QT. U pacjentów leczonych lorlatynibem trzeba zwracać uwagę na omamy, splątanie i zmiany zachowania, bo mogą wynikać z obu leków.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko objawowej bradykardii, niedociśnienia ortostatycznego, zawrotów głowy, omdleń i upadków. Przy apomorfinie łączonej z kryzotynibem lub cerytynibem dodatkowo ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu. Przy lorlatynibie możliwe nasilenie omamów, splątania i senności.
Mechanizm
Wszystkie inhibitory kinazy ALK zwalniają rytm serca. Kryzotynib, cerytynib, alektynib i brygatynib powodują bradykardię zatokową, a lorlatynib wydłuża odstęp PR i może wywołać blok przedsionkowo-komorowy. Wszyscy agoniści dopaminy obniżają ciśnienie tętnicze, zwłaszcza ortostatycznie, i mogą wywołać omdlenie, najczęściej na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki. Efekty te sumują się, bo bradykardia ogranicza odruchowe przyspieszenie serca, które chroni przed spadkiem ciśnienia po pionizacji. W parach apomorfiny z kryzotynibem lub cerytynibem dochodzi addycyjne wydłużenie odstępu QT. Dodatkowo lorlatynib wywołuje działania ośrodkowe, takie jak zaburzenia nastroju, funkcji poznawczych i omamy, które mogą się nakładać na senność i omamy wywoływane przez agonistów dopaminy. Nie są znane istotne klinicznie interakcje farmakokinetyczne między lekami obu grup.
Monitorować
- tętno i ciśnienie tętnicze, w tym pomiar ortostatyczny
- EKG z oceną QTc przy apomorfinie łączonej z kryzotynibem lub cerytynibem
- EKG z oceną odstępu PR przy lorlatynibie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przy ryzyku wydłużenia QT
- zawroty głowy, omdlenia i upadki
- senność, omamy i splątanie, szczególnie przy lorlatynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Agonista dopaminy włączany u pacjenta już leczonego inhibitorem ALKkolejność włączenia · agoniści dopaminy | ryzyko rośnie | Ryzyko niedociśnienia i omdleń jest największe w okresie włączania i zwiększania dawki agonisty dopaminy, zwłaszcza gdy pacjent ma już bradykardię wywołaną inhibitorem ALK. Należy zacząć od najmniejszej dawki i zwiększać ją powoli z kontrolą tętna i ciśnienia. |
| Duże dawki apomorfiny lub ciągły wlew podskórnydawka · agoniści dopaminy | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez apomorfinę zależy od dawki. Przy dużych dawkach lub wlewie ciągłym w połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem potrzebna jest kontrola EKG i wyrównanie elektrolitów. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych niedociśnienie ortostatyczne i bradykardia częściej prowadzą do upadków i złamań. Wskazana jest częstsza kontrola ciśnienia w pozycji stojącej i ocena ryzyka upadków. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści receptora imidazolinowego (np. moksonidyna, guanfacyna, rylmenidyna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy ALK należy rozważyć zamianę leku hipotensyjnego na lek niezwalniający rytmu serca, a jeśli połączenie jest konieczne, regularnie kontrolować tętno, ciśnienie tętnicze i EKG.Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z lekiem na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, mierz regularnie tętno i ciśnienie, zapisuj wyniki i pokaż je lekarzowi, a leku na ciśnienie nie odstawiaj nagle na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z lekiem na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, mierz regularnie tętno i ciśnienie, zapisuj wyniki i pokaż je lekarzowi, a leku na ciśnienie nie odstawiaj nagle na własną rękę.
Leki na ciśnienie działające na ośrodek w mózgu, takie jak moksonidyna, rylmenidyna, klonidyna czy guanfacyna, zwalniają bicie serca i obniżają ciśnienie. Leki stosowane w raku płuca, takie jak kryzotynib, alektynib, brygatynib, cerytynib czy lorlatynib, też często zwalniają serce. Razem mogą zbyt mocno zwolnić tętno i obniżyć ciśnienie, co grozi zawrotami głowy i omdleniem. Guanfacyna może też działać silniej przy kryzotynibie lub cerytynibie i słabiej przy lorlatynibie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne tętno
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nadmierna senność
- silny ból głowy i wysokie ciśnienie po pominięciu dawki leku na ciśnienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy ALK należy rozważyć zamianę leku hipotensyjnego na lek niezwalniający rytmu serca, a jeśli połączenie jest konieczne, regularnie kontrolować tętno, ciśnienie tętnicze i EKG. Kontrolę wykonuje się przed włączeniem inhibitora ALK i regularnie w trakcie leczenia, bo bradykardia może narastać przez kilka tygodni. Przy objawowej bradykardii zmniejsza się dawkę lub odstawia agonistę receptora imidazolinowego, zawsze stopniowo, aby uniknąć nadciśnienia z odbicia, szczególnie po klonidynie. Należy unikać dokładania innych leków zwalniających rytm serca, takich jak beta-adrenolityki, werapamil, diltiazem czy digoksyna. U chorych na guanfacynie, którym włącza się kryzotynib lub cerytynib, rozważa się zmniejszenie dawki guanfacyny, a przy lorlatynibie trzeba liczyć się z osłabieniem jej działania i ewentualną potrzebą korekty dawki po ocenie klinicznej.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko objawowej bradykardii, niedociśnienia, zawrotów głowy, omdleń i zaburzeń przewodzenia w sercu. Bradykardia sprzyja też groźnym arytmiom u chorych przyjmujących kryzotynib lub cerytynib, które mogą wydłużać odstęp QT. Przy guanfacynie z kryzotynibem lub cerytynibem nasila się również senność i spadek ciśnienia, a przy guanfacynie z lorlatynibem można spodziewać się słabszej kontroli ciśnienia lub objawów ADHD. Gwałtowne odstawienie klonidyny lub innego leku z tej grupy w odpowiedzi na bradykardię może wywołać nagły wzrost ciśnienia z odbicia.
Mechanizm
Wszystkie leki z obu grup zwalniają czynność serca, a interakcja jest wspólna dla całej klasy. Agoniści receptora imidazolinowego i receptora alfa-2 zmniejszają napięcie układu współczulnego, przez co zwalniają rytm serca i obniżają ciśnienie tętnicze. Inhibitory kinazy ALK często same wywołują bradykardię zatokową, a lorlatynib dodatkowo wydłuża przewodzenie przedsionkowo-komorowe. Te działania się sumują. W przypadku guanfacyny dochodzi składowa farmakokinetyczna, bo guanfacyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4. Kryzotynib i cerytynib hamują CYP3A4 i mogą zwiększać stężenie guanfacyny. Lorlatynib indukuje CYP3A4 i może zmniejszać jej stężenie oraz skuteczność. Moksonidyna, rylmenidyna i klonidyna nie zależą istotnie od CYP3A4, więc u nich dominuje wyłącznie sumowanie działania na serce i ciśnienie.
Monitorować
- tętno spoczynkowe
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- EKG z oceną odstępów PR i QT
- elektrolity – potas i magnez
- objawy omdlenia, zawrotów głowy i nadmiernej senności
- skuteczność guanfacyny przy jednoczesnym stosowaniu lorlatynibu
Kiedy ocena się zmienia
| Inhibitor ALK dołączany do stosowanego wcześniej agonisty receptora imidazolinowegokolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Gdy inhibitor ALK włącza się choremu stale przyjmującemu agonistę receptora imidazolinowego, należy wykonać EKG i pomiar tętna przed rozpoczęciem leczenia oraz kontrolować je przez pierwsze tygodnie. Jeśli lek hipotensyjny trzeba wycofać, robi się to stopniowo. |
| Dawki z górnego zakresu terapeutycznegodawka · agoniści receptora imidazolinowego | ryzyko rośnie | Większe dawki agonisty receptora imidazolinowego silniej zwalniają rytm serca i obniżają ciśnienie, co zwiększa ryzyko objawowej bradykardii przy leczeniu inhibitorem ALK. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują zaburzenia przewodzenia, niedociśnienie ortostatyczne i upadki, dlatego skutki sumowania bradykardii są u nich groźniejsze. |
Niekorzystna interakcjaAlfa- i beta-blokery (np. karwedylol)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu karwedylolu i inhibitora kinazy ALK kontroluj tętno, ciśnienie tętnicze i EKG przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie w jego trakcie, a samo połączenie ogranicz do pacjentów, którzy rzeczywiście wymagają beta-blokera.Jeśli przyjmujesz karwedylol razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów ALK, mierz codziennie tętno i ciśnienie, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków i od razu powiedz lekarzowi, gdy masz zawroty głowy, mdlejesz albo tętno jest wyraźnie wolniejsze niż zwykle.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz karwedylol razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów ALK, mierz codziennie tętno i ciśnienie, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków i od razu powiedz lekarzowi, gdy masz zawroty głowy, mdlejesz albo tętno jest wyraźnie wolniejsze niż zwykle.
Karwedylol, lek na nadciśnienie i serce, oraz leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów ALK, takie jak alektynib, brygatynib, cerytynib, kryzotynib czy lorlatynib, spowalniają bicie serca. Przyjmowane razem mogą zbyt mocno zwolnić serce i obniżyć ciśnienie. Możesz wtedy odczuwać zawroty głowy, osłabienie, a nawet zemdleć. Połączenie jest stosowane, ale wymaga regularnych kontroli tętna, ciśnienia i EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- tętno wyraźnie wolniejsze niż zwykle
- nietypowe zmęczenie lub osłabienie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu karwedylolu i inhibitora kinazy ALK kontroluj tętno, ciśnienie tętnicze i EKG przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie w jego trakcie, a samo połączenie ogranicz do pacjentów, którzy rzeczywiście wymagają beta-blokera. U chorych leczonych karwedylolem z powodu nadciśnienia bez niewydolności serca, choroby wieńcowej lub zaburzeń rytmu rozważ zamianę na lek przeciwnadciśnieniowy, który nie zwalnia rytmu serca. U chorych z niewydolnością serca lub po zawale nie odstawiaj karwedylolu nagle – przy bradykardii zmniejsz dawkę stopniowo i uzgodnij to z kardiologiem. Przy objawowej bradykardii lub tętnie spoczynkowym wyraźnie poniżej normy wstrzymaj inhibitor ALK zgodnie z zasadami modyfikacji dawki dla danego leku i oceń wszystkie stosowane leki zwalniające rytm serca. Przy cerytynibie i kryzotynibie kontroluj także odstęp QT i stężenia potasu oraz magnezu, a przy lorlatynibie – odstęp PR. Unikaj dokładania kolejnych leków zwalniających rytm serca, takich jak werapamil, diltiazem, digoksyna czy iwabradyna.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko objawowej bradykardii, bloku przedsionkowo-komorowego i niedociśnienia, w tym ortostatycznego. Może to prowadzić do zawrotów głowy, omdleń i upadków. Przy cerytynibie i kryzotynibie bradykardia z wydłużonym odstępem QT sprzyja komorowym zaburzeniom rytmu typu torsade de pointes. Zwolnienie rytmu narasta stopniowo przez pierwsze tygodnie leczenia inhibitorem ALK.
Mechanizm
Karwedylol blokuje receptory beta-adrenergiczne w sercu, więc zwalnia rytm zatokowy i przewodzenie przedsionkowo-komorowe. Jego działanie alfa-adrenolityczne dodatkowo obniża ciśnienie tętnicze. Wszystkie inhibitory kinazy ALK same zwalniają czynność serca. Kryzotynib, cerytynib, brygatynib i alektynib wywołują bradykardię zatokową, a lorlatynib wydłuża odstęp PR i może powodować blok przedsionkowo-komorowy. Działania te sumują się, dlatego interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Przy cerytynibie i kryzotynibie dochodzi wydłużenie odstępu QT, które przy bradykardii łatwiej przechodzi w groźne komorowe zaburzenia rytmu. Cerytynib hamuje też enzymy wątrobowe uczestniczące w metabolizmie karwedylolu, więc może dodatkowo zwiększać jego stężenie. Z tego powodu połączenie karwedylolu z cerytynibem niesie największe ryzyko w klasie, choć kierunek postępowania jest ten sam.
Monitorować
- tętno spoczynkowe na początku leczenia i na każdej wizycie
- ciśnienie tętnicze, również w pozycji stojącej
- EKG przed włączeniem inhibitora ALK i okresowo w trakcie leczenia – odstęp PR, QTc i rytm
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przy cerytynibie i kryzotynibie
- objawy bradykardii i niedociśnienia – zawroty głowy, omdlenia, zmęczenie, duszność
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie inhibitora ALK u pacjenta już leczonego karwedylolemkolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Gdy inhibitor ALK dołącza się do stałego leczenia karwedylolem, wykonaj EKG i zmierz tętno przed pierwszą dawką, a potem kontroluj je częściej przez pierwsze tygodnie, bo bradykardia narasta stopniowo. Przy spadku tętna najpierw oceń, czy dawkę karwedylolu można bezpiecznie zmniejszyć, zamiast go nagle odstawiać. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych bradykardia i niedociśnienie ortostatyczne częściej prowadzą do upadków i omdleń, a współistniejące choroby przewodzenia są częstsze. Kontroluj ciśnienie w pozycji stojącej i rozważ niższą dawkę karwedylolu. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu puryn i inhibitora kinazy ALK należy unikać nakładania się okresów mielosupresji, a jeśli połączenie jest konieczne, ściśle monitorować morfologię krwi i czynność wątroby.Jeśli przyjmujesz oba leki, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu, nie zmieniaj dawek na własną rękę i rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz oba leki, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu, nie zmieniaj dawek na własną rękę i rób zlecone badania krwi.
Leki z obu grup, na przykład kladrybina, merkaptopuryna lub fludarabina oraz kryzotynib, alektynib lub brygatynib, mogą osłabiać szpik kostny. Przyjmowane razem mogą mocniej obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Mogą też razem bardziej obciążać wątrobę. Dlatego takie połączenie wymaga zgody lekarza i regularnych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nietypowe siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- duże osłabienie, bladość lub duszność
- pęcherzykowa wysypka z bólem, przypominająca półpaśca
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- splątanie, drętwienie rąk lub stóp, zaburzenia równowagi lub nastroju
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu puryn i inhibitora kinazy ALK należy unikać nakładania się okresów mielosupresji, a jeśli połączenie jest konieczne, ściśle monitorować morfologię krwi i czynność wątroby. Decyzję o skojarzeniu podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne. Kladrybiny doustnej, stosowanej w stwardnieniu rozsianym, nie zaleca się łączyć z lekami mielosupresyjnymi, a w dniach jej przyjmowania należy unikać leków hamujących transportery błonowe, w tym brygatynibu, alektynibu i kryzotynibu. Przy merkaptopurynie i tioguaninie trzeba uwzględnić genotyp TPMT i NUDT15 oraz dodatkowo kontrolować próby wątrobowe. Przy nelarabinie łączonej z lorlatynibem należy obserwować objawy neurologiczne i psychiczne. W razie ciężkiej cytopenii lub zakażenia należy wstrzymać jeden z leków do czasu poprawy.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko głębokiej i przedłużonej mielosupresji, zwłaszcza neutropenii i limfopenii, a przez to ciężkich zakażeń, w tym oportunistycznych i reaktywacji wirusów. Możliwe jest też nasilenie hepatotoksyczności, szczególnie z merkaptopuryną i tioguaniną. Przy nelarabinie, fludarabinie i klofarabinie dochodzi ryzyko sumowania działań na ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza z lorlatynibem.
Mechanizm
Analogi puryn hamują syntezę DNA i silnie uszkadzają szpik oraz limfocyty. Inhibitory kinazy ALK same mogą obniżać liczbę neutrofili i limfocytów oraz uszkadzać wątrobę. Te działania się sumują, więc interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Przy doustnej kladrybinie dochodzi składnik transportowy. Jej wchłanianie i wydalanie zależą od transporterów błonowych (BCRP, ENT, CNT), a część inhibitorów ALK, zwłaszcza brygatynib, alektynib i kryzotynib, hamuje transportery wypływu. Może to zwiększać ekspozycję na kladrybinę. Merkaptopuryna i tioguanina są metabolizowane przez TPMT, NUDT15 i oksydazę ksantynową, a nie przez CYP3A4, więc u nich interakcja ma charakter wyłącznie farmakodynamiczny.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy zakażenia, w tym reaktywacja półpaśca i zakażenia oportunistyczne
- objawy neurologiczne i psychiczne przy nelarabinie, fludarabinie, klofarabinie i lorlatynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Kladrybina w tabletkach (stwardnienie rozsiane)postać · analogi puryn | inne zalecenie | Przy kladrybinie doustnej oprócz addycji mielosupresji możliwy jest wzrost jej ekspozycji przez hamowanie transporterów BCRP i P-gp przez brygatynib, alektynib lub kryzotynib. W dniach przyjmowania kladrybiny należy unikać tych leków, a skojarzenia z lekami mielosupresyjnymi się nie zaleca. |
| Inhibitor ALK włączany po niedawnym leczeniu analogiem purynkolejność włączenia · analogi puryn | ryzyko rośnie | Limfopenia po kladrybinie i fludarabinie utrzymuje się długo, więc ryzyko sumowania działań istnieje również przy leczeniu sekwencyjnym, a nie tylko równoczesnym. Przed włączeniem inhibitora ALK należy ocenić liczbę limfocytów i neutrofili. |
| Obniżona aktywność TPMT lub NUDT15 przy merkaptopurynie lub tioguaniniedawka · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z obniżoną aktywnością TPMT lub NUDT15 nawet standardowe dawki tiopuryn powodują ciężką mielosupresję. Dołączenie inhibitora ALK dodatkowo zwiększa to ryzyko i wymaga częstszej kontroli morfologii. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i inhibitora kinazy ALK kontroluj częstość rytmu serca, ciśnienie tętnicze i EKG przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie w jego trakcie.Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK, regularnie mierz tętno i od razu powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniach lub kołataniu serca.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK, regularnie mierz tętno i od razu powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniach lub kołataniu serca.
Leki takie jak oktreotyd, lanreotyd czy pasyreotyd oraz leki na raka płuca takie jak kryzotynib, alektynib czy lorlatynib mogą zwalniać pracę serca. Przyjmowane razem mogą zwolnić ją za bardzo, co objawia się zawrotami głowy, osłabieniem lub omdleniem. Niektóre z tych połączeń mogą też zaburzać rytm serca lub podnosić cukier we krwi. Lekarz zwykle zleca wtedy częstsze badania EKG i pomiary tętna.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- tętno wyraźnie wolniejsze niż zwykle
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nadmierne zmęczenie lub duszność
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i inhibitora kinazy ALK kontroluj częstość rytmu serca, ciśnienie tętnicze i EKG przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie w jego trakcie. Unikaj dodawania kolejnych leków zwalniających rytm serca, takich jak beta-adrenolityki, werapamil, diltiazem czy digoksyna. Gdy wystąpi objawowa bradykardia, wstrzymaj inhibitor ALK do ustąpienia objawów i rozważ wznowienie w zmniejszonej dawce. Pasyreotydu nie łączy się bez wyraźnej potrzeby z kryzotynibem ani cerytynibem, a gdy połączenie jest konieczne, wyrównaj potas i magnez i wykonuj EKG z oceną QTc. Przy pasyreotydzie z cerytynibem lub brygatynibem częściej kontroluj glikemię. Przy paltusotynie oceniaj skuteczność i tolerancję po włączeniu lub odstawieniu kryzotynibu, cerytynibu lub lorlatynibu.
Skutek kliniczny
Połączenie może prowadzić do objawowej bradykardii, bloku przedsionkowo-komorowego, zawrotów głowy, omdleń i spadków ciśnienia. Przy pasyreotydzie z kryzotynibem lub cerytynibem rośnie ryzyko wydłużenia QT i częstoskurczu typu torsade de pointes. Przy pasyreotydzie z cerytynibem lub brygatynibem możliwe jest pogorszenie kontroli glikemii.
Mechanizm
Analogi somatostatyny zwalniają czynność serca i spowalniają przewodzenie przedsionkowo-komorowe. Podobnie działają inhibitory kinazy ALK. Bradykardię wywołują wszystkie leki tej grupy, a lorlatynib dodatkowo wydłuża odstęp PR i może powodować blok przedsionkowo-komorowy. Działania obu grup sumują się, więc rośnie ryzyko objawowej bradykardii i zaburzeń przewodzenia. Pasyreotyd wydłuża też odstęp QT, podobnie jak kryzotynib i cerytynib, dlatego te połączenia niosą dodatkowo ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu. Pasyreotyd, cerytynib i brygatynib podnoszą stężenie glukozy, więc ich połączenie może nasilić hiperglikemię. Paltusotyna jest metabolizowana przez CYP3A4, dlatego kryzotynib i cerytynib mogą zwiększać jej stężenie, a lorlatynib je zmniejszać.
Monitorować
- częstość rytmu serca
- ciśnienie tętnicze
- EKG z oceną odstępu PR i QTc
- stężenie potasu i magnezu
- glikemia na czczo i HbA1c (pasyreotyd z cerytynibem lub brygatynibem)
- objawy bradykardii: zawroty głowy, omdlenia, nadmierne zmęczenie
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylna (somatostatyna we wlewie)droga podania · analogi somatostatyny | inne zalecenie | Somatostatynę podaje się w szpitalu we wlewie dożylnym przez krótki czas. U pacjenta przyjmującego inhibitor ALK prowadź w tym czasie monitorowanie EKG i częstości rytmu serca. |
| Doustna (paltusotyna)droga podania · analogi somatostatyny | inne zalecenie | Paltusotyna jest metabolizowana przez CYP3A4. Kryzotynib i cerytynib mogą zwiększać jej stężenie i działania niepożądane, a lorlatynib może je zmniejszać i osłabiać kontrolę choroby. Po włączeniu lub odstawieniu tych leków oceniaj skuteczność i tolerancję paltusotyny. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi wazopresyny (np. terlipresyna, argipresyna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu wazopresyny działającego na naczynia i inhibitora kinazy ALK należy przed włączeniem ocenić rytm serca i EKG, a w trakcie leczenia ściśle monitorować czynność serca.Jeśli przyjmujesz lek na raka płuca z tej grupy i trafiasz do szpitala, powiedz lekarzowi o tym leku, zanim dostaniesz lek podobny do wazopresyny.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na raka płuca z tej grupy i trafiasz do szpitala, powiedz lekarzowi o tym leku, zanim dostaniesz lek podobny do wazopresyny.
Niektóre leki podobne do hormonu wazopresyny, takie jak terlipresyna i argipresyna, podaje się w szpitalu przy ciężkich krwawieniach lub wstrząsie i mogą one zwalniać pracę serca. Leki stosowane w raku płuca, takie jak kryzotynib, alektynib, brygatynib, cerytynib i lorlatynib, również mogą zwalniać serce. Razem mogą spowodować zbyt wolne bicie serca, zawroty głowy lub omdlenie. Desmopresyny, stosowanej na moczenie nocne lub moczówkę, ten problem nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nagłe osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu wazopresyny działającego na naczynia i inhibitora kinazy ALK należy przed włączeniem ocenić rytm serca i EKG, a w trakcie leczenia ściśle monitorować czynność serca. Argipresynę i terlipresynę podaje się w warunkach szpitalnych, dlatego monitorowanie EKG powinno trwać przez cały czas ich podawania. Przed podaniem należy wyrównać stężenie potasu i magnezu oraz odstawić zbędne leki zwalniające rytm serca, takie jak beta-adrenolityki, werapamil, diltiazem czy digoksyna. Przy wyjściowej bradykardii lub wydłużonym QT należy rozważyć czasowe wstrzymanie inhibitora kinazy ALK albo wybór innego leku naczyniozwężającego. Przy objawowej bradykardii należy przerwać podawanie analogu wazopresyny i postępować zgodnie z zasadami modyfikacji dawki inhibitora kinazy ALK. Desmopresyny ten mechanizm nie dotyczy.
Skutek kliniczny
Możliwa ciężka bradykardia objawowa, spadek rzutu serca, zaburzenia przewodzenia w sercu i omdlenia. Przy terlipresynie w skojarzeniu z lekiem wydłużającym QT rośnie ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu. Ryzyko jest największe u chorych we wstrząsie, z chorobą niedokrwienną serca, zaburzeniami elektrolitowymi lub przyjmujących inne leki zwalniające rytm serca.
Mechanizm
Argipresyna i terlipresyna pobudzają receptory V1 w mięśniówce naczyń. Obkurczenie naczyń zwiększa obciążenie następcze serca i wyzwala odruch z baroreceptorów, co zwalnia rytm serca i może zmniejszyć rzut serca. Inhibitory kinazy ALK same zwalniają rytm serca, a kryzotynib i cerytynib wydłużają też odstęp QT. Lorlatynib wydłuża głównie odstęp PR i może wywołać blok przedsionkowo komorowy. Działania te sumują się i nasilają ryzyko bradykardii oraz zaburzeń przewodzenia. Terlipresyna może dodatkowo wywołać częstoskurcz typu torsade de pointes, zwłaszcza przy bradykardii i hipokaliemii. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego i dotyczy wszystkich inhibitorów kinazy ALK oraz analogów wazopresyny działających na naczynia, z wyjątkiem desmopresyny.
Monitorować
- częstość rytmu serca i ciśnienie tętnicze
- EKG z oceną odstępów PR i QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie sodu w surowicy przy terlipresynie
- objawy niedokrwienia mięśnia sercowego i obwodowego
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroba niedokrwienna serca, zaburzenia przewodzenia i leczenie innymi lekami zwalniającymi rytm, co zwiększa ryzyko ciężkiej bradykardii w tym skojarzeniu. |
| Terlipresyna we wstrzyknięciu dożylnym w bolusiedroga podania · analogi wazopresyny | ryzyko rośnie | Podanie terlipresyny w bolusie daje silniejszy i szybszy skurcz naczyń niż ciągły wlew dożylny, co nasila odruchową bradykardię. U chorych leczonych inhibitorem kinazy ALK korzystniejszy jest ciągły wlew pod kontrolą EKG. |
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.