Interakcje / Budezonid / Budezonid i darunawir
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Unikaj łączenia budezonidu ze wzmocnionym darunawirem, chyba że korzyść przewyższa ryzyko ogólnoustrojowych działań kortykosteroidu.
Nie zaczynaj stosować budezonidu bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go nagle, tylko zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik.
Niekorzystna interakcjaBudezonid+ DarunawirUnikaj łączenia budezonidu ze wzmocnionym darunawirem, chyba że korzyść przewyższa ryzyko ogólnoustrojowych działań kortykosteroidu.Nie zaczynaj stosować budezonidu bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go nagle, tylko zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj stosować budezonidu bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go nagle, tylko zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik.
Darunawir, lek stosowany w leczeniu HIV, spowalnia usuwanie budezonidu z organizmu. Przez to budezonid może gromadzić się we krwi, nawet gdy stosujesz go do nosa lub w inhalacji. Przy dłuższym leczeniu może to wywołać objawy nadmiaru sterydów i osłabić pracę nadnerczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaokrąglenie i puchnięcie twarzy
- przybieranie na wadze, zwłaszcza na brzuchu i karku
- łatwe powstawanie siniaków i rozstępy
- silne osłabienie, zawroty głowy lub nudności
- nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
- wahania nastroju lub problemy ze snem
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Unikaj łączenia budezonidu ze wzmocnionym darunawirem, chyba że korzyść przewyższa ryzyko ogólnoustrojowych działań kortykosteroidu.[1] Jeśli połączenie jest konieczne, obserwuj pacjenta pod kątem objawów hiperkortycyzmu i niewydolności nadnerczy oraz rozważ zmniejszenie dawki budezonidu.[2] Przy leczeniu długotrwałym preferuj kortykosteroid mniej zależny od CYP3A, na przykład beklometazon.[1] Krótkie leczenie przez 1–2 tygodnie ma mniejsze znaczenie kliniczne.[2]
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia budezonidu może prowadzić do zespołu Cushinga i zahamowania czynności nadnerczy, także przy podaniu wziewnym lub donosowym.[1] Przy analogicznym połączeniu rytonawiru z donosowym flutikazonem stężenie kortyzolu zmniejszyło się o około 86%, a u pacjentów stosujących wziewne lub donosowe kortykosteroidy z rytonawirem obserwowano zespół Cushinga.[1] Zahamowanie nadnerczy może też fałszować test stymulacji ACTH.[2]
Mechanizm
Budezonid jest metabolizowany głównie przez CYP3A4.[2] Darunawir podawany zawsze ze wzmacniaczem (rytonawirem lub kobicystatem) silnie hamuje CYP3A, co zmniejsza klirens budezonidu i zwiększa jego ekspozycję ogólnoustrojową niezależnie od drogi podania.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy zespołu Cushinga (zaokrąglenie twarzy, przyrost masy ciała w obrębie tułowia, rozstępy, siniaki)
- ciśnienie tętnicze
- glikemia
- objawy niewydolności nadnerczy, zwłaszcza po odstawieniu budezonidu (osłabienie, hipotonia, nudności)
- stężenie kortyzolu przy podejrzeniu zahamowania osi podwzgórze–przysadka–nadnercza
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| czas leczenia ≤ 14 dnibudezonid | ryzyko maleje | Przy krótkotrwałym leczeniu budezonidem przez 1–2 tygodnie interakcja ma ograniczone znaczenie kliniczne, ale nadal wymaga obserwacji. |
| czas leczenia ≥ 14 dnibudezonid | ryzyko rośnie | Przy długotrwałym stosowaniu budezonidu ryzyko zespołu Cushinga i zahamowania nadnerczy rośnie, dlatego preferowana jest zamiana na beklometazon. |
| Doustnadroga podania · budezonid | ryzyko rośnie | Interakcja dotyczy kortykosteroidów metabolizowanych przez CYP3A podawanych wszystkimi drogami, a przy podaniu doustnym ekspozycja ogólnoustrojowa na budezonid jest największa. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafen Nasal 50 mcg/dawkę donosową, aerozol do nosa, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafen-nasal-100193734/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieBudezonida alkoholNie jest wymagana zmiana dawkowania ani unikanie alkoholu ze względu na budezonid donosowy.Stosuj lek zgodnie z zaleceniami, a jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nie pomijaj dawek z tego powodu.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Stosuj lek zgodnie z zaleceniami, a jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nie pomijaj dawek z tego powodu.
Alkohol nie wchodzi w istotną interakcję z aerozolem do nosa zawierającym budezonid. Lek działa głównie w nosie i bardzo mało go przechodzi do reszty organizmu. U niektórych osób po alkoholu nos może być bardziej zatkany, ale jest to przejściowe i nie wynika z działania leku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie nasilony katar lub zatkany nos po alkoholu, który nie mija w ciągu doby
- krwawienie z nosa lub silne pieczenie błony śluzowej nosa
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie jest wymagana zmiana dawkowania ani unikanie alkoholu ze względu na budezonid donosowy. Leczenie można kontynuować w dotychczasowym schemacie. Ogólne zalecenia dotyczące ograniczania alkoholu wynikają z choroby podstawowej i stanu zdrowia pacjenta, a nie z interakcji z lekiem.
Skutek kliniczny
Nie opisano klinicznie istotnego wpływu alkoholu na skuteczność ani bezpieczeństwo donosowego budezonidu. U niektórych osób alkohol może przejściowo nasilać uczucie zatkanego nosa z powodu rozszerzenia naczyń błony śluzowej. Taki efekt jest niezależny od leku i może przypominać brak skuteczności aerozolu.
Mechanizm
Budezonid stosowany donosowo działa głównie miejscowo i w niewielkim stopniu przenika do krążenia ogólnego. ChPL nie opisuje żadnej interakcji z alkoholem i nie wymienia go ani w przeciwwskazaniach, ani w części o interakcjach.[1] Budezonid jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, ale pojedyncze spożycie alkoholu nie jest uznawane za istotny inhibitor tego enzymu. Nie ma więc wiarygodnych podstaw, by oczekiwać zmiany stężenia budezonidu lub nasilenia jego działania ogólnoustrojowego po wypiciu alkoholu.
Metabolizm i transportery
- Budezonid: wrażliwy substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- nasilenie objawów nosowych (zatkany nos, kichanie) po spożyciu alkoholu, aby odróżnić je od braku skuteczności leku
- objawy ogólnoustrojowe działania glikokortykosteroidów tylko przy długotrwałym leczeniu lub łączeniu z inhibitorami CYP3A
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub wziewna (większa ekspozycja ogólnoustrojowa)postać · pacjent | inne zalecenie | Ocena dotyczy aerozolu do nosa. Przy postaciach o większej ekspozycji ogólnoustrojowej należy sprawdzić ChPL konkretnego produktu, ponieważ alkohol może dodatkowo drażnić przewód pokarmowy, co jest wnioskowaniem teoretycznym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafen Nasal 50 mcg/dawkę donosową, aerozol do nosa, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafen-nasal-100193734/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuDarunawira alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki darunawiru ani zakazu okazjonalnego picia umiarkowanych ilości alkoholu.Jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nigdy nie pomijaj dawki leku ani posiłku, z którym go przyjmujesz.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nigdy nie pomijaj dawki leku ani posiłku, z którym go przyjmujesz.
Niewielkie ilości alkoholu wypite okazjonalnie nie powinny osłabiać działania tego leku. Częste picie dużych ilości alkoholu może jednak obciążać wątrobę, którą ten lek również może w rzadkich przypadkach uszkadzać. Picie alkoholu sprzyja też zapominaniu o dawkach albo przyjmowaniu leku bez jedzenia, przez co lek może słabiej działać na wirusa.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub odbarwiony stolec
- ból lub uczucie ciężaru pod prawym łukiem żebrowym
- utrata apetytu, nudności, nietypowe zmęczenie
- ból, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, przestrzeganie_zalecen
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki darunawiru ani zakazu okazjonalnego picia umiarkowanych ilości alkoholu. U pacjentów pijących regularnie lub w dużych ilościach należy zalecić ograniczenie alkoholu, kontrolować aktywność aminotransferaz i oceniać przestrzeganie schematu leczenia. Pacjenta trzeba poinformować, że dawki nie wolno pomijać po spożyciu alkoholu i że darunawir należy przyjmować z posiłkiem.[1]
Skutek kliniczny
Okazjonalne picie umiarkowanych ilości alkoholu nie powinno zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa darunawiru. Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby, zwłaszcza u osób ze współistniejącym zakażeniem HBV lub HCV, a pomijanie dawek albo przyjmowanie leku bez posiłku grozi obniżeniem stężeń darunawiru, utratą kontroli nad wiremią i rozwojem oporności wirusa. Alkohol jest też jednym z czynników ryzyka martwicy kości u pacjentów leczonych przeciwretrowirusowo.[1]
Mechanizm
Nie należy oczekiwać istotnej interakcji farmakokinetycznej, bo etanol nie zmienia w znaczący sposób metabolizmu darunawiru wzmocnionego rytonawirem lub kobicystatem, a darunawir nie wpływa na przemiany alkoholu. Darunawir i rytonawir są metabolizowane przez CYP3A, a etanol nie należy do induktorów ani inhibitorów CYP3A wymienionych w charakterystyce darunawiru.[1] Potencjalne znaczenie ma sumowanie się działania na wątrobę, ponieważ ChPL darunawiru opisuje przypadki polekowego zapalenia wątroby i wskazuje na większe ryzyko u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami czynności wątroby, w tym z przewlekłym zapaleniem wątroby typu B lub C.[1] Ciężkie zaburzenia czynności wątroby (klasa C wg skali Child-Pugh) są przeciwwskazaniem do stosowania darunawiru, co ma znaczenie u osób z alkoholową marskością wątroby.[1] Zapisy ChPL różnią się między produktami. ChPL jednego z produktów generycznych zawiera w punkcie 4.4 ostrzeżenie, że jednoczesne podawanie z dowolnym substratem dehydrogenazy alkoholowej, takim jak etanol, „może wywoływać poważne działania niepożądane u noworodków”.[1] Darunawir nie jest stosowany u dzieci poniżej 3 lat, więc ten zapis nie ma praktycznego znaczenia dla leczonych pacjentów. ChPL pozostałych produktów nie wymienia alkoholu jako czynnika interakcji i wspomina o nim jedynie jako o jednym z czynników ryzyka martwicy kości u osób leczonych przeciwretrowirusowo.[1] Dodatkowym, pośrednim mechanizmem jest gorsze przestrzeganie schematu leczenia przy regularnym piciu dużych ilości alkoholu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność AlAT i AspAT u osób regularnie pijących alkohol
- przestrzeganie schematu dawkowania i przyjmowanie leku z posiłkiem
- wiremia HIV (HIV RNA) przy podejrzeniu nieregularnego przyjmowania leku
- objawy uszkodzenia wątroby, zwłaszcza przy zakażeniu HBV lub HCV
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholu (picie ryzykowne lub szkodliwe)ilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby w trakcie leczenia darunawirem i wiąże się z gorszym przestrzeganiem schematu leczenia, co wymaga monitorowania aminotransferaz, oceny przestrzegania zaleceń i interwencji dotyczącej picia alkoholu. |
| wiek ≤ 28 dnialkohol | inne zalecenie | ChPL jednego z produktów ostrzega, że jednoczesne podawanie z substratami dehydrogenazy alkoholowej, takimi jak etanol, może wywoływać poważne działania niepożądane u noworodków. Darunawir nie jest stosowany u dzieci poniżej 3 lat, więc zapis ma znaczenie wyłącznie formalne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 222
Połączenie przeciwwskazaneDarunawir+ TikagrelorNie łącz tikagreloru ze wzmocnionym darunawirem.Nie zaczynaj przyjmować tikagreloru razem z darunawirem i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich, tylko od razu skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek przeciwpłytkowy.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować tikagreloru razem z darunawirem i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich, tylko od razu skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek przeciwpłytkowy.
Darunawir stosowany w leczeniu HIV podaje się razem z lekiem wzmacniającym, który spowalnia rozkład tikagreloru w organizmie. Tikagrelor gromadzi się wtedy we krwi w dużo większej ilości niż zwykle. To znacznie zwiększa ryzyko groźnych krwawień, dlatego tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- nowe siniaki bez wyraźnej przyczyny
- krew w moczu, czerwony lub czarny smolisty stolec
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy kawy
- silny ból głowy, zaburzenia mowy, widzenia lub osłabienie jednej strony ciała
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz tikagreloru ze wzmocnionym darunawirem[1][2][3]. Jako lek przeciwpłytkowy wybierz preparat, na który nie wpływa hamowanie ani indukcja CYP, np. prasugrel[1]. Klopidogrelu również nie zaleca się ze wzmocnionym darunawirem, ponieważ jego czynny metabolit może powstawać w mniejszej ilości i działanie przeciwpłytkowe słabnie[1]. Gdy tikagrelor jest niezbędny, decyzję o zmianie schematu przeciwwirusowego podejmuje lekarz prowadzący leczenie zakażenia HIV wspólnie z kardiologiem.
Skutek kliniczny
Wielokrotny wzrost ekspozycji na tikagrelor nasila hamowanie płytek i zwiększa ryzyko krwawień, w tym ciężkich[1][4]. Połączenie jest przeciwwskazane[1][2][3].
Mechanizm
Darunawir wzmocniony rytonawirem lub kobicystatem silnie hamuje CYP3A i glikoproteinę P, a tikagrelor jest przede wszystkim substratem CYP3A4 i glikoproteiny P[1][4]. Zahamowanie tych dróg zmniejsza klirens tikagreloru i zwiększa jego stężenie w osoczu[1]. Silny inhibitor CYP3A4 ketokonazol zwiększył Cmax tikagreloru 2,4-krotnie, a AUC 7,3-krotnie, i podobnego działania oczekuje się po innych silnych inhibitorach, w tym rytonawirze[4].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy krwawienia (krwawienie z dziąseł i nosa, siniaki, krew w moczu lub stolcu, smoliste stolce)
- morfologia krwi przy podejrzeniu krwawienia
- objawy neurologiczne sugerujące krwawienie śródczaszkowe
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Krka 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-krka-100401954/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Połączenie przeciwwskazaneDarunawir+ EnzalutamidNie łącz wzmocnionego darunawiru z enzalutamidem, bo silne induktory CYP3A są przeciwwskazane zarówno przy wzmocnieniu rytonawirem, jak i kobicystatem.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV oraz z onkologiem, nie odstawiając samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV oraz z onkologiem, nie odstawiając samodzielnie żadnego z nich.
Lek na raka prostaty (enzalutamid) przyspiesza rozkład leku na HIV (darunawiru) w organizmie. Przez to darunawir może przestać skutecznie hamować wirusa, a wirus może się na niego uodpornić. Ten wpływ narasta przez kilka tygodni i utrzymuje się jeszcze długo po odstawieniu enzalutamidu. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
- nawracające infekcje
- długo utrzymująca się gorączka lub nocne poty
- niezamierzona utrata masy ciała
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz wzmocnionego darunawiru z enzalutamidem, bo silne induktory CYP3A są przeciwwskazane zarówno przy wzmocnieniu rytonawirem, jak i kobicystatem.[1][2][3] Decyzję o zmianie leczenia przeciwandrogenowego albo schematu przeciwretrowirusowego podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Pełna indukcja pojawia się po około miesiącu stosowania enzalutamidu, a ze względu na okres półtrwania około 5,8 dnia jego wpływ na enzymy może się utrzymywać miesiąc lub dłużej po odstawieniu.[4] Po odstawieniu enzalutamidu nie zakładaj, że darunawir od razu osiąga właściwe stężenia, i kontroluj wiremię.
Skutek kliniczny
Spadek stężeń darunawiru i wzmacniacza grozi utratą kontroli zakażenia HIV i rozwojem oporności wirusa.[1] Darunawir wzmocniony kobicystatem jest na indukcję CYP3A jeszcze bardziej wrażliwy niż darunawir wzmocniony rytonawirem.[1]
Mechanizm
Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 oraz umiarkowanym induktorem CYP2C9 i CYP2C19, a w badaniu u pacjentów zmniejszał AUC midazolamu o 86%.[4] Darunawir, rytonawir i kobicystat są metabolizowane przez CYP3A, więc indukcja tego enzymu zwiększa ich klirens i obniża stężenia w osoczu.[1] Wpływ wzmocnionego darunawiru na enzalutamid jest mało istotny, bo CYP3A4 odgrywa niewielką rolę w jego metabolizmie, a silny inhibitor CYP3A4 zwiększał AUC enzalutamidu o 41% bez potrzeby zmiany dawki.[4]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Darunawir – inhibitor CYP3A4[5], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
- Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[7], darunawir – wrażliwy substrat CYP3A4[7]
- Darunawir: inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7]
- Enzalutamid: inhibitor OAT3[6], słaby inhibitor P-gp[6], induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[7], umiarkowany induktor CYP2C9[7], silny induktor CYP3A4[7], induktor UGT1A1[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA)
- liczba limfocytów CD4
- skuteczność leczenia raka gruczołu krokowego (PSA) po ewentualnej zmianie leku przeciwandrogenowego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie enzalutamidu przed włączeniem darunawirukolejność włączenia · enzalutamid | inne zalecenie | Wpływ indukujący enzalutamidu może się utrzymywać miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu, dlatego darunawir włączany w tym okresie może osiągać zbyt niskie stężenia i wymaga kontroli wiremii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Krka 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-krka-100401954/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir)+ Alfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i alfa-adrenolityku urologicznego należy unikać tego połączenia albo, gdy jest konieczne, wybrać lek o najmniejszym ryzyku i ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze.Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i lek na prostatę z grupy alfa-blokerów, nie zaczynaj ani nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, a gdy już je bierzesz razem, wstawaj powoli i zgłoś lekarzowi zawroty głowy lub omdlenie.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i lek na prostatę z grupy alfa-blokerów, nie zaczynaj ani nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, a gdy już je bierzesz razem, wstawaj powoli i zgłoś lekarzowi zawroty głowy lub omdlenie.
Niektóre leki na HIV, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu leków na prostatę, takich jak alfuzosyna, sylodosyna czy tamsulosyna. Lek na prostatę gromadzi się wtedy we krwi i działa silniej niż powinien. Może to mocno obniżyć ciśnienie, zwłaszcza przy wstawaniu, i grozić zawrotami głowy, omdleniem lub upadkiem. Terazosyna jest wyjątkiem, bo organizm usuwa ją inną drogą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub pociemnienie przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- silne osłabienie i senność
- bolesny wzwód trwający kilka godzin
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i alfa-adrenolityku urologicznego należy unikać tego połączenia albo, gdy jest konieczne, wybrać lek o najmniejszym ryzyku i ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze. Alfuzosyna jest przeciwwskazana z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z rytonawirem i inhibitorami proteazy wzmacnianymi rytonawirem. Nie należy jej z nimi łączyć. Sylodosyny nie zaleca się łączyć z silnymi inhibitorami CYP3A4. Tamsulosynę można rozważyć tylko ostrożnie, w najniższej dawce, z oceną ciśnienia w pozycji stojącej po rozpoczęciu leczenia. Jeśli pacjent wymaga alfa-adrenolityku, rozsądną opcją jest terazosyna z miareczkowaniem dawki od najniższej. Można też zamiast niego zastosować inhibitor 5-alfa-reduktazy. Gdy zmiana leczenia przeciwwirusowego jest możliwa, warto rozważyć schemat bez inhibitora proteazy i bez wzmacniacza farmakokinetycznego.
Skutek kliniczny
Większe stężenie alfa-adrenolityku nasila jego działanie rozszerzające naczynia. Może to dać hipotonię ortostatyczną, zawroty głowy, omdlenia i upadki, a także tachykardię odruchową. Alfuzosyna wydłuża odstęp QT zależnie od stężenia. To ryzyko sumuje się z działaniem sakwinawiru i rytonawiru, które same wydłużają QT. Najsilniejszy wzrost stężeń dotyczy alfuzosyny i sylodosyny. Przy tamsulosynie wzrost jest mniejszy, ale nadal może mieć znaczenie kliniczne.
Mechanizm
Inhibitory proteazy, zwłaszcza wzmacniane rytonawirem, są silnymi inhibitorami CYP3A4. Dotyczy to też leków, które podaje się zawsze z rytonawirem, jak darunawir, typranawir czy sakwinawir. Alfuzosyna, sylodosyna i tamsulosyna są w dużej mierze metabolizowane przez CYP3A4. Gdy ten szlak zostaje zahamowany, ich stężenie we krwi wyraźnie rośnie i utrzymuje się dłużej. W przypadku sylodosyny dochodzi jeszcze hamowanie glikoproteiny P. Mechanizm jest wspólny dla całej grupy inhibitorów proteazy. W grupie alfa-adrenolityków dotyczy alfuzosyny, sylodosyny i tamsulosyny, ale nie terazosyny.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, szczególnie w pierwszych dniach połączenia
- objawy hipotonii ortostatycznej: zawroty głowy, omdlenia, upadki
- częstość akcji serca
- EKG z oceną odstępu QT przy połączeniu z sakwinawirem lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia QT
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hipotonia ortostatyczna częściej prowadzi do upadków i złamań. Nasilenie działania alfa-adrenolityku jest u nich szczególnie niebezpieczne, więc należy unikać połączenia lub stosować najniższe dawki z kontrolą ciśnienia w pozycji stojącej. |
| Inhibitor proteazy dołączony do stałego leczenia alfa-adrenolitykiemkolejność włączenia · inhibitory proteazy | inne zalecenie | Gdy inhibitor proteazy, zwłaszcza wzmacniany rytonawirem, dołącza się do wcześniej dobrze tolerowanego alfa-adrenolityku, stężenie alfa-adrenolityku rośnie w ciągu kilku dni. Należy wtedy odstawić alfuzosynę lub sylodosynę i zamienić je na lek bez tej interakcji. Przy tamsulosynie trzeba rozważyć zmniejszenie dawki i kontrolować ciśnienie w pierwszych dniach. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Krka 200 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atazanavir-krka-100402296/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Accord 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atazanavir-accord-100399016/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Krka 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/darunavir-krka-100401954/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Omnic Ocas 0,4 0,4 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/omnic-ocas-0-4-100136340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tanyz 0,4 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tanyz-100158198/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tamsudil 0,4 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tamsudil-100158488/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Silodosin Recordati 4 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/silodosin-recordati-100416861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Silodyx 4 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/silodyx-100316390/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Urorec 4 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/urorec-100074739/
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir)+ Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (np. syldenafil, tadalafil, wardenafil) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 należy podawać inhibitor PDE5 w najmniejszej dawce i z wydłużonym odstępem między dawkami albo całkowicie zrezygnować z połączenia, gdy charakterystyka produktu je przeciwwskazuje.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie bierz żadnego leku na erekcję ani na nadciśnienie płucne z tej grupy bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna znacznie mniejsza dawka albo inny lek.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie bierz żadnego leku na erekcję ani na nadciśnienie płucne z tej grupy bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna znacznie mniejsza dawka albo inny lek.
Niektóre leki na HIV, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu leków na zaburzenia erekcji, takich jak syldenafil, tadalafil, wardenafil czy awanafil. Lek na erekcję działa wtedy dużo silniej i dłużej, niż powinien. Może to wywołać silny spadek ciśnienia, omdlenie, zaburzenia widzenia albo długi, bolesny wzwód. Część tych połączeń jest całkowicie zakazana, a przy innych potrzebna jest wyraźnie mniejsza dawka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- nagłe pogorszenie lub utrata widzenia
- wzwód trwający kilka godzin lub bolesny
- kołatanie serca lub ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 należy podawać inhibitor PDE5 w najmniejszej dawce i z wydłużonym odstępem między dawkami albo całkowicie zrezygnować z połączenia, gdy charakterystyka produktu je przeciwwskazuje. Awanafil jest przeciwwskazany z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z rytonawirem i inhibitorami proteazy wzmacnianymi rytonawirem, dlatego tego połączenia nie należy stosować. Wardenafil jest przeciwwskazany z rytonawirem, a z pozostałymi inhibitorami proteazy należy go unikać, przy sakwinawirze także z powodu ryzyka wydłużenia odstępu QT. Syldenafil i tadalafil w leczeniu zaburzeń erekcji można stosować tylko w zredukowanej dawce i rzadziej niż zwykle, zgodnie z zaleceniami charakterystyki produktu. Przewlekłe stosowanie syldenafilu w tętniczym nadciśnieniu płucnym u pacjenta przyjmującego inhibitor proteazy jest przeciwwskazane, a tadalafil w tym wskazaniu wymaga specjalnego schematu włączania i odstawiania[1]. Pacjenta należy poinformować o objawach przedawkowania inhibitora PDE5 i bezwzględnym zakazie łączenia z azotanami.
Skutek kliniczny
Nasilenie i wydłużenie działania inhibitora PDE5 z ryzykiem ciężkiego niedociśnienia, zawrotów głowy, omdlenia, zaburzeń widzenia, bólu głowy, zaczerwienienia twarzy oraz przedłużonego, bolesnego wzwodu (priapizmu). Przy wardenafilu skojarzonym z sakwinawirem dochodzi ryzyko addycyjnego wydłużenia odstępu QT. Skutek dotyczy wszystkich par obu grup, a różnice w kwalifikacji wynikają z wrażliwości poszczególnych inhibitorów PDE5 i ze wskazania, w którym są stosowane.
Mechanizm
Inhibitory proteazy HIV, zwłaszcza wzmacniane rytonawirem, silnie hamują izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita. Wszystkie inhibitory fosfodiesterazy typu 5 są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego ich stężenie we krwi wyraźnie rośnie, a okres półtrwania się wydłuża. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy. Typranawir sam indukuje część enzymów, ale stosowany jest zawsze z rytonawirem, więc wypadkowym efektem jest hamowanie metabolizmu inhibitora PDE5. Fosamprenawir działa przez swój aktywny metabolit amprenawir i również jest wzmacniany rytonawirem.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, zwłaszcza po pierwszej dawce inhibitora PDE5
- objawy niedociśnienia ortostatycznego i omdlenia
- zaburzenia widzenia
- przedłużony lub bolesny wzwód
- EKG i odstęp QT przy skojarzeniu sakwinawiru z wardenafilem
- tolerancja wysiłku i objawy niewydolności prawej komory u pacjentów z nadciśnieniem płucnym
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne dawkowanie w tętniczym nadciśnieniu płucnymdawka · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | ryzyko rośnie | Przewlekłe podawanie syldenafilu w nadciśnieniu płucnym z inhibitorem proteazy jest przeciwwskazane, ponieważ utrzymująca się wysoka ekspozycja grozi ciężkim niedociśnieniem. Tadalafil w tym wskazaniu można stosować wyłącznie według specjalnego schematu z charakterystyki produktu, pod kontrolą lekarza prowadzącego. |
| Włączanie inhibitora proteazy u pacjenta już leczonego inhibitorem PDE5kolejność włączenia · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | inne zalecenie | Gdy inhibitor proteazy jest włączany u pacjenta przyjmującego regularnie inhibitor PDE5, należy przerwać podawanie inhibitora PDE5 przed rozpoczęciem terapii przeciwretrowirusowej i po ustabilizowaniu jej ponownie włączyć go od najmniejszej dawki. Gdy kolejność jest odwrotna, inhibitor PDE5 rozpoczyna się od najmniejszej dawki. |
Źródła
- Chinello P, Cicalini S, Pichini S, Pacifici R, Tempestilli M, Petrosillo N. Sildenafil plasma concentrations in two HIV patients with pulmonary hypertension treated with ritonavir-boosted protease inhibitors. Curr HIV Res. 2012;10(2):162-4. doi: 10.2174/157016212799937263. PMID: 22329523.
Połączenie przeciwwskazaneInne leki nasercowe (np. iwabradyna, ranolazyna, mawakamten)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaJednoczesnego stosowania inhibitora proteazy HIV i leku nasercowego zależnego od CYP3A4 należy unikać, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane w ChPL albo wymaga zmiany leczenia.Jeśli bierzesz lek na serce i lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy albo rytonawir w leczeniu COVID-19, nie łącz ich bez zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie o obu lekach.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek na serce i lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy albo rytonawir w leczeniu COVID-19, nie łącz ich bez zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie o obu lekach.
Niektóre leki na HIV, takie jak rytonawir, darunawir czy atazanawir, mocno spowalniają usuwanie z organizmu części leków na serce. Dotyczy to zwłaszcza ranolazyny, iwabradyny i mawakamtenu, których może wtedy we krwi zrobić się za dużo. Może to spowodować groźne zwolnienie lub zaburzenia rytmu serca, omdlenia albo osłabienie pracy serca. Trimetazydyna, meldonium, koenzym Q10 i preparaty z głogu nie stwarzają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne bicie serca
- kołatanie serca lub nierówny rytm
- zawroty głowy lub omdlenie
- błyski lub jasne plamy w polu widzenia
- duszność, obrzęki nóg lub nagłe osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania inhibitora proteazy HIV i leku nasercowego zależnego od CYP3A4 należy unikać, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane w ChPL albo wymaga zmiany leczenia. Ranolazyna i iwabradyna są przeciwwskazane z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z rytonawirem i innymi inhibitorami proteazy HIV, i należy je odstawić lub zastąpić innym lekiem. Mawakamtenu nie należy włączać u pacjenta leczonego wzmacnianym inhibitorem proteazy bez konsultacji kardiologicznej, a u osób słabo metabolizujących przez CYP2C19 połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to także krótkiej kuracji nirmatrelwirem z rytonawirem w COVID-19, a po jej zakończeniu z ponownym włączeniem ranolazyny lub iwabradyny trzeba odczekać kilka dni[1]. Jeżeli lek nasercowy jest niezbędny, rozważ z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu na niewzmacniany inhibitor integrazy.
Skutek kliniczny
Przy ranolazynie wzrost stężenia grozi wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem typu torsade de pointes, zawrotami głowy, nudnościami i omdleniami. Przy iwabradynie grozi ciężką bradykardią, blokiem przedsionkowo-komorowym, zaburzeniami widzenia typu fosfenów i arytmią komorową wtórną do bradykardii. Przy mawakamtenie grozi nadmiernym spadkiem frakcji wyrzutowej lewej komory i niewydolnością serca. Interakcja dotyczy wszystkich inhibitorów proteazy z listy, ale nie wszystkich leków nasercowych – leki nie zależne od CYP3A4 są wyjątkami.
Mechanizm
Inhibitory proteazy HIV, zwłaszcza wzmacniane rytonawirem lub kobicystatem, silnie hamują CYP3A4, a część z nich także glikoproteinę P[2]. Ranolazyna, iwabradyna i mawakamten są metabolizowane w dużej mierze przez CYP3A4, a ranolazyna jest dodatkowo substratem glikoproteiny P, dlatego ich stężenie we krwi wielokrotnie rośnie. Sakwinawir i atazanawir dodatkowo wydłużają odstęp PR lub QT, co sumuje się z wydłużeniem QT po ranolazynie i z bradykardią po iwabradynie. Hamowanie CYP3A4 przez rytonawir utrzymuje się jeszcze kilka dni po jego odstawieniu.
Monitorować
- częstość rytmu serca
- EKG z oceną odstępów QTc i PR
- ciśnienie tętnicze
- objawy niewydolności serca i frakcja wyrzutowa lewej komory przy mawakamtenie
- zawroty głowy, omdlenia i zaburzenia widzenia
Źródła
- Casey B, Vernick RC, Bahekar A, Patel D, Ncogo Alene I. Ranolazine Toxicity Secondary to Paxlovid. Cureus. 2023;15(4):e37153. doi: 10.7759/cureus.37153. PMID: 37153311.
- Maideen NMP, Kandasamy K, Balasubramanian R. Pharmacokinetic Interactions of Paxlovid Involving CYP3A Enzymes and P-gp Transporter: An Overview of Clinical Data. Curr Drug Metab. 2024;25(9):639-652. doi: 10.2174/0113892002320326250123082112. PMID: 39917926.
Połączenie przeciwwskazaneKwetiapina+ DarunawirKwetiapiny nie łączy się z darunawirem wzmocnionym rytonawirem ani kobicystatem.Nie przyjmuj kwetiapiny razem z darunawirem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek – nie odstawiaj samodzielnie leków na HIV.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj kwetiapiny razem z darunawirem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek – nie odstawiaj samodzielnie leków na HIV.
Lek na HIV darunawir bardzo silnie zwiększa ilość kwetiapiny we krwi. Może to wywołać skrajną senność, spadki ciśnienia, kołatanie serca, a nawet utratę przytomności. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- zawroty głowy i omdlenia przy wstawaniu
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- drżenie, sztywność mięśni, mimowolne ruchy
- splątanie lub utrata przytomności
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Kwetiapiny nie łączy się z darunawirem wzmocnionym rytonawirem ani kobicystatem.[1] Należy zastąpić kwetiapinę lekiem przeciwpsychotycznym niezależnym od CYP3A albo, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, zmienić schemat przeciwretrowirusowy na niezawierający inhibitora CYP3A. Jeśli połączenia nie da się uniknąć przejściowo, decyzja należy do specjalisty i wymaga znacznego zmniejszenia dawki kwetiapiny oraz ścisłej obserwacji pacjenta.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia kwetiapiny nasila jej działania toksyczne i może prowadzić do śpiączki.[2] Można się spodziewać silnej sedacji, niedociśnienia ortostatycznego, tachykardii, objawów pozapiramidowych i wydłużenia odstępu QT.
Mechanizm
Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4.[3] Darunawir wzmocniony rytonawirem lub kobicystatem silnie hamuje CYP3A, co zmniejsza klirens kwetiapiny i zwiększa jej stężenie w osoczu.[2] Silny inhibitor CYP3A4 (ketokonazol) zwiększał AUC kwetiapiny 5- do 8-krotnie.[3]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stopień sedacji i stan świadomości
- ciśnienie tętnicze, w tym ortostatyczne
- częstość rytmu serca i EKG z oceną odstępu QTc
- objawy pozapiramidowe
Bezpieczniejsze alternatywy
paliperidon
Kiedy ocena się zmienia
| Kwetiapina przyjmowana przed włączeniem darunawirukolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | U pacjenta stabilnie leczonego kwetiapiną włączenie wzmocnionego darunawiru może gwałtownie zwiększyć jej stężenie. Przed rozpoczęciem terapii przeciwretrowirusowej należy zmienić lek przeciwpsychotyczny albo wybrać schemat bez inhibitora CYP3A. |
| Mała dawka stosowana na sendawka · kwetiapina | inne zalecenie | Przeciwwskazanie obowiązuje niezależnie od dawki i wskazania kwetiapiny, także przy stosowaniu poza wskazaniami w bezsenności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
Połączenie przeciwwskazaneLidokaina+ DarunawirLidokainy podawanej ogólnie nie łączy się z darunawirem wzmocnionym rytonawirem w małej dawce, a dla części produktów darunawiru połączenie to jest przeciwwskazane.Przed każdym zabiegiem w znieczuleniu, także u dentysty, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz darunawir.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed każdym zabiegiem w znieczuleniu, także u dentysty, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz darunawir.
Darunawir może zwiększać ilość lidokainy we krwi, gdy lidokaina jest podawana w zastrzyku lub kroplówce. Zbyt dużo lidokainy może wywołać drętwienie ust, szum w uszach, zawroty głowy, kołatanie serca, a nawet drgawki. Pastylki z lidokainą na ból gardła oraz żele i aerozole stosowane miejscowo nie dają takiego ryzyka, jeśli nie przekraczasz zalecanej dawki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drętwienie lub mrowienie warg i języka
- szum w uszach
- zawroty głowy lub dezorientacja
- kołatanie serca albo bardzo wolne bicie serca
- drżenie mięśni lub drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Lidokainy podawanej ogólnie nie łączy się z darunawirem wzmocnionym rytonawirem w małej dawce, a dla części produktów darunawiru połączenie to jest przeciwwskazane[1]. Jeśli podanie lidokainy ogólnie jest niezbędne, należy zachować ostrożność i w miarę możliwości oznaczać jej stężenie we krwi[1][2][3]. Do znieczulenia nasiękowego, np. stomatologicznego, warto stosować najmniejszą skuteczną dawkę lidokainy albo wybrać artykainę. Lidokainę w pastylkach, żelu i aerozolu na błony śluzowe można stosować w zalecanych dawkach bez zmian.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia lidokainy podanej ogólnie może prowadzić do jej toksyczności – zaburzeń rytmu serca, bradykardii, spadku ciśnienia oraz objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takich jak drętwienie warg, szumy uszne, zawroty głowy i drgawki. Przy miejscowym stosowaniu lidokainy w pastylkach, żelu lub aerozolu takiego ryzyka się nie oczekuje.
Mechanizm
Darunawir wzmocniony rytonawirem lub kobicystatem hamuje CYP3A i CYP2D6, przez co zwiększa stężenia leków przeciwarytmicznych, w tym lidokainy podawanej ogólnie[1]. Lidokaina jest metabolizowana w wątrobie przez enzymy mikrosomalne, a ich zahamowanie zwiększa jej stężenie we krwi[4]. Po podaniu miejscowym w małych dawkach, np. w pastylkach, ilość lidokainy we krwi jest zbyt mała, by interakcja miała znaczenie kliniczne[4].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie lidokainy we krwi przy podaniu dożylnym
- EKG i częstość akcji serca
- ciśnienie tętnicze
- objawy neurologiczne toksyczności lidokainy (drętwienie warg, szumy uszne, zawroty głowy, drgawki)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Pastylki, żel, aerozol lub inne postacie do stosowania miejscowego na skórę i błony śluzowepostać · lidokaina | ryzyko maleje | Lidokaina stosowana miejscowo w małych dawkach osiąga stężenia ogólnoustrojowe bez znaczenia klinicznego dla interakcji metabolicznych. |
| Dożylna (lek przeciwarytmiczny)droga podania · lidokaina | ryzyko rośnie | Lidokainy podawanej dożylnie nie łączy się z darunawirem wzmocnionym rytonawirem w małej dawce. Jeśli nie ma innej możliwości, konieczne jest oznaczanie stężenia lidokainy i monitorowanie EKG. |
| Znieczulenie nasiękowe lub przewodowe (np. stomatologiczne)droga podania · lidokaina | inne zalecenie | Przy znieczuleniu miejscowym w zastrzyku należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę lidokainy i obserwować pacjenta pod kątem objawów toksyczności albo rozważyć artykainę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Krka 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-krka-100401954/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trachisan 8 mg 8 mg, pastylki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trachisan-8-mg-100177110/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneLowastatyna+ DarunawirNie łącz lowastatyny ze wzmocnionym darunawirem, bo skojarzenie jest przeciwwskazane w charakterystyce obu leków.Nie przyjmuj lowastatyny razem z darunawirem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, żeby dobrał inny lek na cholesterol, a lekarstwa na HIV nie odstawiaj samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj lowastatyny razem z darunawirem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, żeby dobrał inny lek na cholesterol, a lekarstwa na HIV nie odstawiaj samodzielnie.
Lek na HIV darunawir sprawia, że lowastatyna, czyli lek na cholesterol, gromadzi się w organizmie w dużo większej ilości niż zwykle. Może to poważnie uszkodzić mięśnie, a rozpad mięśni grozi też uszkodzeniem nerek. Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Lekarz może zamienić lowastatynę na inny lek na cholesterol, który jest bezpieczniejszy z darunawirem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bóle, kurcze lub tkliwość mięśni
- nietypowe osłabienie mięśni
- ciemny, brunatny mocz
- gorączka i ogólne złe samopoczucie razem z bólem mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz lowastatyny ze wzmocnionym darunawirem, bo skojarzenie jest przeciwwskazane w charakterystyce obu leków.[1][2] Przed rozpoczęciem leczenia darunawirem należy odstawić lowastatynę i zastąpić ją inną statyną. Gdy potrzebna jest atorwastatyna, leczenie zaczyna się od dawki 10 mg raz na dobę i stopniowo dostosowuje do odpowiedzi klinicznej.[1] Prawastatynę i rozuwastatynę zaczyna się od możliwie najmniejszej dawki i stopniowo zwiększa przy monitorowaniu bezpieczeństwa.[1]
Skutek kliniczny
Znacznie zwiększone stężenie lowastatyny może uszkadzać mięśnie i prowadzić do rabdomiolizy.[1] Silne inhibitory CYP3A4 zwiększają ryzyko miopatii przez zmniejszenie wydalania lowastatyny.[2]
Mechanizm
Darunawir stosowany z rytonawirem lub kobicystatem silnie hamuje CYP3A, a lowastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4, więc jej wydalanie się zmniejsza i stężenie w osoczu znacznie rośnie.[1] Rytonawir hamuje dodatkowo glikoproteinę P oraz transportery OATP1B1 i OATP1B3, przez które przechodzą statyny.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- bóle i osłabienie mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej (CK) przy objawach mięśniowych
- barwa moczu i czynność nerek przy podejrzeniu rabdomiolizy
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Liprox 20 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/liprox-100246614/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.