Interakcje / Cyprofloksacyna / Cyprofloksacyna i takrolimus
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Należy unikać łączenia takrolimusu z lekami nefrotoksycznymi, w tym z inhibitorami gyrazy.
Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie takrolimusem, że dostałeś cyprofloksacynę, zrób zalecone badania krwi i nie zmieniaj sam dawki żadnego z leków.
Niekorzystna interakcjaCyprofloksacyna+ TakrolimusNależy unikać łączenia takrolimusu z lekami nefrotoksycznymi, w tym z inhibitorami gyrazy.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie takrolimusem, że dostałeś cyprofloksacynę, zrób zalecone badania krwi i nie zmieniaj sam dawki żadnego z leków.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie takrolimusem, że dostałeś cyprofloksacynę, zrób zalecone badania krwi i nie zmieniaj sam dawki żadnego z leków.
Cyprofloksacyna przyjmowana razem z takrolimusem może bardziej obciążać nerki i układ nerwowy. U osób po przeszczepie może to zaszkodzić przeszczepionemu narządowi. Oba leki mogą też wpływać na rytm serca. Lekarz może zdecydować o takim leczeniu, ale wtedy potrzebne są częstsze badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- nasilone drżenie rąk
- silny ból głowy lub splątanie
- drgawki
- kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Należy unikać łączenia takrolimusu z lekami nefrotoksycznymi, w tym z inhibitorami gyrazy[1]. Jeśli nie można uniknąć jednoczesnego podawania, trzeba monitorować czynność nerek oraz inne działania niepożądane i w razie potrzeby dostosować dawkę takrolimusu[1]. Przy każdej zmianie leków wpływających na takrolimus zaleca się ścisłą kontrolę jego stężenia we krwi pod nadzorem transplantologa, a także EKG pod kątem wydłużenia QT[1].
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to pogorszenie czynności nerek, w tym nerki przeszczepionej, oraz nasilenie objawów neurotoksycznych takrolimusu, takich jak drżenie, ból głowy, splątanie czy drgawki[1]. Możliwe jest też wydłużenie odstępu QT z ryzykiem zaburzeń rytmu serca[2].
Mechanizm
Inhibitory gyrazy, w tym cyprofloksacyna, mogą nasilać nefrotoksyczne i neurotoksyczne działanie takrolimusu[1]. Takrolimus może wydłużać odstęp QT[1], a cyprofloksacynę z lekami wydłużającymi QT stosuje się ostrożnie, więc to działanie obu leków się sumuje[2]. Cyprofloksacyna jest słabym inhibitorem CYP3A4, przez co może dodatkowo nieznacznie zwiększać stężenie takrolimusu we krwi.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR na początku i w trakcie leczenia cyprofloksacyną
- najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi w ciągu kilku dni od włączenia i po odstawieniu cyprofloksacyny
- EKG z oceną QTc u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka
- stężenie potasu i magnezu
- objawy neurotoksyczności – drżenie, ból głowy, splątanie, drgawki
Kiedy ocena się zmienia
| Krople do oczu lub do uszupostać · cyprofloksacyna | interakcja nie dotyczy | Przy miejscowym stosowaniu cyprofloksacyny do oka lub ucha wchłanianie ogólnoustrojowe jest minimalne i interakcja nie ma znaczenia klinicznego. |
| Maśćpostać · takrolimus | interakcja nie dotyczy | Takrolimus stosowany miejscowo na skórę osiąga znikome stężenia we krwi, więc ryzyko nefrotoksyczności i wydłużenia QT nie sumuje się w istotnym stopniu. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonej czynności nerek cyprofloksacyna się kumuluje, a margines bezpieczeństwa dla nefrotoksyczności takrolimusu jest mniejszy, więc kontrolę kreatyniny i stężenia takrolimusu należy zagęścić. |
| czas leczenia ≥ 7 dnicyprofloksacyna | ryzyko rośnie | Dłuższa kuracja cyprofloksacyną zwiększa ryzyko kumulacji działania nefrotoksycznego i wymaga powtarzania kontroli czynności nerek i stężenia takrolimusu także po zakończeniu antybiotykoterapii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Proxacin 250 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/proxacin-250-100120570/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieCyprofloksacynaa alkoholNie trzeba zmieniać leczenia ani odstępu między lekiem a alkoholem.Nie musisz rezygnować z leku z powodu alkoholu, ale w trakcie zakażenia lepiej go ograniczyć, a przy zawrotach głowy nie prowadź pojazdów.nieznanybadania kliniczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Nie musisz rezygnować z leku z powodu alkoholu, ale w trakcie zakażenia lepiej go ograniczyć, a przy zawrotach głowy nie prowadź pojazdów.
Nie wykazano, aby alkohol osłabiał działanie cyprofloksacyny albo czynił ją groźniejszą. Lek nie nasila też znacząco wpływu alkoholu na sprawność i koncentrację. W czasie choroby alkohol może jednak pogarszać samopoczucie, a lek sam bywa przyczyną zawrotów głowy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy
- senność lub splątanie
- silne nudności lub wymioty
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać leczenia ani odstępu między lekiem a alkoholem. Przy zakażeniu wymagającym antybiotyku rozsądnie jest ograniczyć alkohol z powodów ogólnych, bo osłabia on organizm i może utrudniać przestrzeganie schematu dawkowania.
Skutek kliniczny
Brak klinicznie istotnej interakcji. Alkohol nie osłabia działania przeciwbakteryjnego cyprofloksacyny i nie nasila jej działań niepożądanych w stopniu wymagającym zmiany postępowania. Alkohol może jednak sam pogarszać samopoczucie podczas zakażenia, a zawroty głowy po lekach i po alkoholu mogą się nakładać.
Mechanizm
Nie opisano oddziaływania farmakokinetycznego ani farmakodynamicznego. Cyprofloksacyna nie zmienia w istotny sposób losu alkoholu w organizmie i nie nasila jego wpływu na sprawność psychomotoryczną.
Metabolizm i transportery
Źródła
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuTakrolimusa alkoholNie ma przeciwwskazania do jednoczesnego stosowania, ale pacjenta należy poinformować, że alkohol może nasilić zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne, i że w razie takich objawów nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.Jeśli pijesz alkohol, ogranicz go do minimum i nie prowadź pojazdów ani nie obsługuj maszyn, gdy zauważysz zaburzenia widzenia lub zawroty głowy.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, ogranicz go do minimum i nie prowadź pojazdów ani nie obsługuj maszyn, gdy zauważysz zaburzenia widzenia lub zawroty głowy.
Alkohol może nasilać działania niepożądane takrolimusu, takie jak zaburzenia widzenia, zawroty głowy czy drżenia. Po wypiciu alkoholu możesz gorzej widzieć lub gorzej się koncentrować. Przy tym leku najbezpieczniej ograniczyć alkohol do minimum i ustalić z lekarzem, czy w ogóle możesz go pić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pogorszenie lub zamazanie widzenia
- zawroty głowy lub trudności z koncentracją
- drżenie rąk
- silny ból głowy lub splątanie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma przeciwwskazania do jednoczesnego stosowania, ale pacjenta należy poinformować, że alkohol może nasilić zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne, i że w razie takich objawów nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.[1] U chorego po przeszczepie, leczonego lekiem o wąskim przedziale terapeutycznym, rozsądnie jest ograniczać alkohol do minimum i omówić dopuszczalną ilość z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Alkohol może nasilać zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne wywoływane przez takrolimus, co pogarsza zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.[1]
Mechanizm
Takrolimus może powodować zaburzenia widzenia i zaburzenia neurologiczne, a alkohol działa na ośrodkowy układ nerwowy, więc oba działania mogą się nakładać.[1] Wpływu etanolu na metabolizm takrolimusu przez CYP3A4 ani na jego stężenie we krwi nie opisano w dostępnych źródłach, dlatego nie zakładamy interakcji farmakokinetycznej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- zaburzenia widzenia
- objawy neurologiczne, takie jak drżenia, bóle głowy, zawroty głowy lub splątanie
- stężenie takrolimusu we krwi zgodnie ze schematem kontroli ustalonym przez ośrodek transplantacyjny
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 427
Połączenie przeciwwskazaneCyprofloksacyna+ SakwinawirNie stosuj cyprofloksacyny u pacjenta leczonego sakwinawirem z rytonawirem.Nie zaczynaj cyprofloksacyny, jeśli bierzesz sakwinawir – skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny antybiotyk.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj cyprofloksacyny, jeśli bierzesz sakwinawir – skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny antybiotyk.
Oba leki mogą zaburzać pracę serca, a przyjmowane razem wzmacniają to działanie. Może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Tych leków nie należy przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj cyprofloksacyny u pacjenta leczonego sakwinawirem z rytonawirem[1]. Wybierz antybiotyk, który nie wydłuża odstępu QT, z uwzględnieniem interakcji z rytonawirem, najlepiej w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie przeciwretrowirusowe. Jeśli inne leczenie zakażenia jest niemożliwe, decyzję o połączeniu podejmuje lekarz po ocenie EKG i elektrolitów, pod stałą kontrolą zapisu EKG.
Skutek kliniczny
Połączenie może prowadzić do nadmiernego wydłużenia odstępu QT i PR oraz do potencjalnie zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes[1].
Mechanizm
Sakwinawiru wzmocnionego rytonawirem nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT i (lub) PR, ponieważ sakwinawir z rytonawirem w sposób zależny od dawki wydłuża odstępy QT i PR, a wpływ ten może się sumować z działaniem innych leków[1]. Cyprofloksacyna, podobnie jak inne fluorochinolony, wymaga ostrożności u osób przyjmujących leki wydłużające odstęp QT[2]. Oba leki działają w tym samym kierunku, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc i PR przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (krople do oczu lub uszu)droga podania · cyprofloksacyna | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu cyprofloksacyny do oka lub ucha ekspozycja ogólnoustrojowa jest minimalna i istotne wydłużenie QT jest mało prawdopodobne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Proxacin 250 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/proxacin-250-100120570/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/invirase-100138155/
Połączenie przeciwwskazaneCyprofloksacyna+ DuloksetynaNie łącz duloksetyny z cyprofloksacyną – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz duloksetynę, a dostałeś receptę na cyprofloksacynę, nie zaczynaj antybiotyku i nie odstawiaj duloksetyny na własną rękę, tylko od razu zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz duloksetynę, a dostałeś receptę na cyprofloksacynę, nie zaczynaj antybiotyku i nie odstawiaj duloksetyny na własną rękę, tylko od razu zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.
Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Antybiotyk cyprofloksacyna spowalnia rozkładanie duloksetyny w organizmie, przez co duloksetyny robi się we krwi znacznie więcej niż powinno. Może to wywołać silne działania niepożądane, takie jak nudności, senność, zawroty głowy, kołatanie serca czy wzrost ciśnienia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne nudności lub wymioty
- nadmierna senność lub zawroty głowy
- kołatanie serca lub wysokie ciśnienie
- niepokój, drżenie, poty, gorączka, sztywność mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz duloksetyny z cyprofloksacyną – połączenie jest przeciwwskazane.[1][2][3] U pacjenta leczonego duloksetyną wybierz antybiotyk, który nie hamuje CYP1A2, z uwzględnieniem wskazania i wrażliwości drobnoustroju. Nie przerywaj nagle duloksetyny tylko po to, by podać cyprofloksacynę, bo grozi to objawami odstawiennymi. Jeśli pacjent przyjął już oba leki, obserwuj go w kierunku objawów nadmiernego działania duloksetyny.[4]
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia duloksetyny może nasilić jej działania niepożądane, takie jak nudności, wymioty, senność, zawroty głowy, przyspieszenie czynności serca i wzrost ciśnienia tętniczego. Przy dużym wzroście stężenia rośnie też ryzyko zespołu serotoninowego, zwłaszcza gdy pacjent przyjmuje inne leki serotoninergiczne.
Mechanizm
Cyprofloksacyna hamuje CYP1A2, a duloksetyna jest metabolizowana przez ten enzym, więc jej stężenie w osoczu rośnie.[4] Silny inhibitor CYP1A2 fluwoksamina w dawce 100 mg na dobę zmniejszał pozorny klirens duloksetyny o około 77% i zwiększał jej AUC sześciokrotnie.[1] Dla samej cyprofloksacyny brak danych klinicznych, ale oczekuje się podobnego kierunku działania.[4]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i tętno
- nudności, wymioty, senność, zawroty głowy
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenie, wzmożone odruchy, gorączka, poty)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Krople do oczu lub uszudroga podania · cyprofloksacyna | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu cyprofloksacyny do oka lub ucha stężenie w osoczu jest zbyt małe, by istotnie hamować CYP1A2, więc interakcja nie ma znaczenia klinicznego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dulxetenon 30 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dulxetenon-100406147/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Duloxetine Medical Valley 90 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/duloxetine-medical-valley-100461869/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dulsevia 30 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dulsevia-100341175/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Proxacin 250 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/proxacin-250-100120570/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dulxetenon. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dulxetenon-100406147/
Połączenie przeciwwskazaneCyprofloksacyna+ HydroksyzynaNie należy stosować hydroksyzyny jednocześnie z cyprofloksacyną.Nie przyjmuj tych leków jednocześnie i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, żeby dobrać bezpieczny zamiennik jednego z nich.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków jednocześnie i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, żeby dobrać bezpieczny zamiennik jednego z nich.
Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem. Cyprofloksacyna to antybiotyk, a hydroksyzyna to lek na niepokój, swędzenie lub kłopoty ze snem. Każdy z nich może zaburzać rytm serca, a razem to działanie się sumuje i może dojść do groźnej arytmii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy stosować hydroksyzyny jednocześnie z cyprofloksacyną[1]. Jeśli antybiotyk jest konieczny, na czas jego stosowania warto odstawić hydroksyzynę i w razie potrzeby zastąpić ją lekiem przeciwhistaminowym o niskim ryzyku wydłużenia QT. Alternatywnie można wybrać antybiotyk spoza grupy fluorochinolonów, jeśli pozwala na to wskazanie i lekowrażliwość drobnoustroju. Gdy połączenia nie da się uniknąć, przed leczeniem należy wykonać EKG z oceną QTc i wyrównać stężenia potasu oraz magnezu, a w trakcie kontrolować EKG.
Skutek kliniczny
Połączenie może wydłużyć odstęp QT i wywołać komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, z ryzykiem omdlenia i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe u osób starszych, z chorobą serca, bradykardią, hipokaliemią lub hipomagnezemią oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT[1].
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich wpływ na repolaryzację mięśnia sercowego się sumuje i zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Hydroksyzyny nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi torsade de pointes, a wśród nich wymienia się fluorochinolony[1]. Cyprofloksacynę, podobnie jak inne fluorochinolony, stosuje się ostrożnie u pacjentów przyjmujących leki wydłużające odstęp QT[2]. Istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna – hydroksyzyna jest metabolizowana przez dehydrogenazę alkoholową oraz CYP3A4/5[1], a cyprofloksacyna jest umiarkowanym inhibitorem CYP1A2[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca (bradykardia)
- objawy: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (krople do oczu lub uszu)droga podania · cyprofloksacyna | interakcja nie dotyczy | Cyprofloksacyna stosowana miejscowo do oka lub ucha daje znikome stężenia ogólnoustrojowe, więc nie sumuje się z działaniem hydroksyzyny na odstęp QT. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i bradykardia, które dodatkowo zwiększają ryzyko torsade de pointes. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Proxacin 250 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/proxacin-250-100120570/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
Połączenie przeciwwskazaneCyprofloksacyna+ TyzanidynaNie łącz cyprofloksacyny z tyzanidyną.Nie przyjmuj tych leków razem i jeszcze przed pierwszą dawką skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby zmienić antybiotyk albo ustalić, jak bezpiecznie przerwać tyzanidynę.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jeszcze przed pierwszą dawką skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby zmienić antybiotyk albo ustalić, jak bezpiecznie przerwać tyzanidynę.
Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Antybiotyk cyprofloksacyna sprawia, że lek rozluźniający mięśnie tyzanidyna gromadzi się w organizmie w wielokrotnie większej ilości niż zwykle. Może to spowodować bardzo silny spadek ciśnienia, ogromną senność, zawroty głowy, a nawet utratę przytomności.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub omdlenie, zwłaszcza przy wstawaniu
- bardzo silna senność, trudność z wybudzeniem
- wyraźne osłabienie, spowolnienie ruchów i myślenia
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne tętno
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz cyprofloksacyny z tyzanidyną.[1][2] Jeżeli pacjent przyjmuje tyzanidynę, wybierz antybiotyk, który nie hamuje jej metabolizmu, albo – gdy cyprofloksacyna jest niezbędna – przerwij tyzanidynę na czas leczenia i do eliminacji antybiotyku, zastępując ją w razie potrzeby innym lekiem zmniejszającym napięcie mięśni. U pacjentów leczonych jednocześnie lekami hipotensyjnymi nie odstawiaj tyzanidyny nagle, bo grozi to nadciśnieniem i tachykardią z odbicia.[2] Inne fluorochinolony hamujące CYP1A2 (enoksacyna, pefloksacyna, norfloksacyna) również nie są zalecane z tyzanidyną.[2]
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia tyzanidyny nasila jej działanie obniżające ciśnienie i uspokajające.[1] Może dojść do ciężkiego, przedłużającego się niedociśnienia tętniczego z sennością, zawrotami głowy i zaburzeniami psychomotorycznymi aż do śpiączki, a także do objawów przedawkowania tyzanidyny, takich jak wydłużenie odstępu QT.[2]
Mechanizm
Cyprofloksacyna hamuje CYP1A2, główny enzym metabolizujący tyzanidynę, przez co gwałtownie rośnie jej stężenie w osoczu.[1] U zdrowych osób Cmax tyzanidyny wzrosło średnio 7-krotnie (zakres od 4- do 21-krotnego), a AUC 10-krotnie (zakres od 6- do 24-krotnego).[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i tętno, jeśli doszło do jednoczesnego przyjęcia
- stopień sedacji i stan świadomości
- EKG z oceną odstępu QT przy objawach przedawkowania tyzanidyny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Tyzanidyna przyjmowana przewlekle razem z lekami hipotensyjnymi, cyprofloksacyna włączana późniejkolejność włączenia · tyzanidyna | inne zalecenie | Gdy na czas leczenia cyprofloksacyną trzeba przerwać tyzanidynę u pacjenta leczonego lekami hipotensyjnymi, unikaj nagłego odstawienia, bo może wystąpić nadciśnienie i tachykardia z odbicia, w skrajnych przypadkach prowadzące do udaru mózgu. Rozważ w pierwszej kolejności zmianę antybiotyku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Proxacin 250 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/proxacin-250-100120570/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tizanor 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tizanor-100228088/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneFluorochinolony (np. lewofloksacyna, cyprofloksacyna, norfloksacyna)+ Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (np. escytalopram, sertralina, cytalopram) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonu i leku z grupy SSRI należy ocenić czynniki ryzyka wydłużenia odstępu QT i, gdy to możliwe, wybrać antybiotyk z innej grupy.Jeśli przyjmujesz antybiotyk z grupy fluorochinolonów i lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI, powiedz lekarzowi o obu lekach i o chorobach serca, a leku przeciwdepresyjnego nie odstawiaj samodzielnie.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz antybiotyk z grupy fluorochinolonów i lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI, powiedz lekarzowi o obu lekach i o chorobach serca, a leku przeciwdepresyjnego nie odstawiaj samodzielnie.
Antybiotyki z grupy fluorochinolonów, takie jak lewofloksacyna czy cyprofloksacyna, oraz niektóre leki przeciwdepresyjne, na przykład cytalopram czy escytalopram, mogą wpływać na rytm serca. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu, szczególnie u osób starszych i chorujących na serce. U większości osób połączenie jest stosowane bezpiecznie, ale lekarz może zlecić EKG lub wybrać inny antybiotyk.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- zasłabnięcie lub omdlenie
- drgawki
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonu i leku z grupy SSRI należy ocenić czynniki ryzyka wydłużenia odstępu QT i, gdy to możliwe, wybrać antybiotyk z innej grupy. Połączenia cytalopramu lub escytalopramu z lewofloksacyną, cyprofloksacyną lub norfloksacyną najlepiej unikać u pacjentów z wrodzonym lub nabytym wydłużeniem QT, chorobą serca, bradykardią, hipokaliemią lub hipomagnezemią oraz przyjmujących inne leki wydłużające QT. Jeśli fluorochinolon jest niezbędny, należy wyrównać zaburzenia elektrolitowe, wykonać EKG przed leczeniem i w jego trakcie u pacjentów z grupy ryzyka oraz nie przekraczać zalecanej maksymalnej dawki cytalopramu lub escytalopramu[1]. Nie należy przerywać leku SSRI na czas krótkiej antybiotykoterapii, bo grozi to objawami odstawienia. Przy długotrwałej potrzebie łączenia leków u pacjenta z czynnikami ryzyka warto rozważyć zmianę leku przeciwdepresyjnego na sertralinę.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy połączeniu lewofloksacyny lub cyprofloksacyny z cytalopramem lub escytalopramem. Rzadziej mogą wystąpić drgawki, zwłaszcza u osób z padaczką lub innymi czynnikami obniżającymi próg drgawkowy.
Mechanizm
Fluorochinolony blokują kanały potasowe hERG odpowiedzialne za prąd IKr w kardiomiocytach i wydłużają repolaryzację komór. Leki z grupy SSRI działają w ten sam sposób, a efekt zależy od dawki. Najsilniej działają cytalopram i escytalopram, słabiej fluoksetyna, paroksetyna i fluwoksamina, a najsłabiej sertralina[2]. Działania obu grup sumują się, więc rośnie ryzyko wydłużenia odstępu QT. Dodatkowo fluorochinolony obniżają próg drgawkowy przez antagonizm wobec receptora GABA-A, a leki SSRI mogą go obniżać w niewielkim stopniu, co sumuje się u osób predysponowanych. Cyprofloksacyna i norfloksacyna hamują CYP1A2 i mogą umiarkowanie zwiększać stężenie fluwoksaminy, ale to składnik o mniejszym znaczeniu niż interakcja farmakodynamiczna. Interakcja dotyczy w różnym stopniu wszystkich par z wyjątkiem delafloksacyny.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w trakcie u pacjentów z czynnikami ryzyka
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- występowanie drgawek u pacjentów z padaczką lub obniżonym progiem drgawkowym
- czynność nerek przy stosowaniu lewofloksacyny lub cyprofloksacyny
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (krople do oczu lub uszu)droga podania · fluorochinolony | interakcja nie dotyczy | Przy miejscowym stosowaniu fluorochinolonu do oka lub ucha stężenie w surowicy jest znikome i nie wpływa istotnie na odstęp QT. |
| Dożylnadroga podania · fluorochinolony | ryzyko rośnie | Podanie dożylne, zwłaszcza szybki wlew, daje wyższe stężenia szczytowe fluorochinolonu i silniejszy wpływ na repolaryzację. |
| Maksymalna zalecana dawka cytalopramu lub escytalopramudawka · selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez cytalopram i escytalopram zależy od dawki, więc przy dawkach maksymalnych ryzyko sumowania działania jest największe. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i pogorszona czynność nerek, a dla cytalopramu i escytalopramu obowiązują niższe dawki maksymalne. |
| Obniżony, wymagający korekty dawki fluorochinolonueGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Lewofloksacyna, cyprofloksacyna i norfloksacyna są wydalane przez nerki, więc bez korekty dawki kumulują się i silniej wydłużają QT. |
Źródła
- Koide T, Ito H, Ohashi R, Maekawa E, Ito K. Lascufloxacin-Induced QT Prolongation in an Elderly Patient Treated With Escitalopram: A Case Report. Cureus. 2026;18(5):e109291. doi: 10.7759/cureus.109291. PMID: 42326111.
- Fung KW, Baye F, Kapusnik-Uner J, McDonald CJ. Using Medicare Data to Assess the Proarrhythmic Risk of Non-Cardiac Treatment Drugs that Prolong the QT Interval in Older Adults: An Observational Cohort Study. Drugs Real World Outcomes. 2021;8(2):173-185. doi: 10.1007/s40801-021-00230-1. PMID: 33569737.
Połączenie przeciwwskazaneHydroksyzyna+ TakrolimusNie stosuj hydroksyzyny u pacjenta leczonego ogólnoustrojowo takrolimusem.Jeśli przyjmujesz takrolimus w kapsułkach lub tabletkach, nie zaczynaj brać hydroksyzyny i zapytaj lekarza o bezpieczniejszy lek na świąd lub uspokojenie.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz takrolimus w kapsułkach lub tabletkach, nie zaczynaj brać hydroksyzyny i zapytaj lekarza o bezpieczniejszy lek na świąd lub uspokojenie.
Hydroksyzyna i takrolimus przyjmowany doustnie mogą razem zaburzać pracę serca. Każdy z tych leków może wpływać na rytm serca, a razem ryzyko groźnej arytmii rośnie. Dotyczy to zwłaszcza osób po przeszczepie, u których często brakuje magnezu we krwi. Takrolimus w maści na skórę praktycznie nie stwarza tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność z uczuciem niepokoju w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj hydroksyzyny u pacjenta leczonego ogólnoustrojowo takrolimusem[1]. W świądzie lub alergii wybierz lek przeciwhistaminowy o małym wpływie na odstęp QT. Jeśli lekarz prowadzący po ocenie ryzyka zdecyduje inaczej, przed włączeniem i w trakcie leczenia wykonaj EKG oraz oznacz magnez i potas, a stężenie takrolimusu utrzymuj w zakresie docelowym[2].
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, szczególnie przy wysokim stężeniu takrolimusu, hipomagnezemii, hipokaliemii, bradykardii lub chorobie serca.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Hydroksyzyny nie łączy się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują torsade de pointes[1]. Takrolimus wydłuża odstęp QT, a przy wzroście jego stężenia we krwi zaleca się kontrolę EKG[2]. Dodatkowo takrolimus często powoduje hipomagnezemię, która sama jest czynnikiem ryzyka wydłużenia QT. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna – hydroksyzyna hamuje CYP3A4 dopiero w stężeniach znacznie większych niż osiągane w osoczu[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc
- stężenie magnezu w surowicy
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie takrolimusu we krwi (trough)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (maść)droga podania · takrolimus | ryzyko maleje | Takrolimus stosowany miejscowo na skórę daje minimalne stężenia ogólnoustrojowe, więc addycyjne wydłużenie QT jest mało prawdopodobne. Hydroksyzynę można stosować po ocenie innych czynników ryzyka wydłużenia QT. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ TakrolimusNie stosuj neomycyny miejscowo u pacjenta leczonego takrolimusem, ponieważ neomycyny nie łączy się z innymi lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi.Nie stosuj aerozolu z neomycyną, gdy przyjmujesz takrolimus, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj aerozolu z neomycyną, gdy przyjmujesz takrolimus, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Takrolimus może obciążać nerki, a neomycyna, nawet stosowana na skórę, też może im szkodzić i uszkadzać słuch. Razem te leki zwiększają ryzyko kłopotów z nerkami. Ryzyko jest większe, gdy smarujesz uszkodzoną skórę, duży obszar ciała albo stosujesz lek długo. Tych leków się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- szumy w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny miejscowo u pacjenta leczonego takrolimusem, ponieważ neomycyny nie łączy się z innymi lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi[1]. Wybierz antybiotyk miejscowy bez działania nefro- i ototoksycznego, np. kwas fusydowy albo mupirocynę. Jeśli neomycyna została już zastosowana, oceń czynność nerek i zapytaj o objawy ze strony słuchu.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie czynności nerek, w tym nasilenie nefropatii wywołanej takrolimusem u pacjenta po przeszczepieniu, oraz zwiększone ryzyko uszkodzenia słuchu. Upośledzona czynność nerek sprzyja kumulacji wchłoniętej neomycyny i dalszemu nasileniu toksyczności.
Mechanizm
Neomycyna jest aminoglikozydem o działaniu nefrotoksycznym i ototoksycznym, a takrolimus działa nefrotoksycznie. Wchłonięta do krążenia część neomycyny może sumować się z nefrotoksycznością takrolimusu. Wchłanianie neomycyny przez nieuszkodzoną skórę jest małe, ale rośnie przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, duże powierzchnie, owrzodzenia i zmiany sączące oraz przy długim leczeniu. Długotrwałe łączenie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza
- słuch i równowaga (szumy uszne, niedosłuch, zawroty głowy)
- stan skóry w miejscu aplikacji (uszkodzenia, rozległość zmian)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe łączenie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| Skóra uszkodzona, duża powierzchnia, owrzodzenia lub zmiany sączącedroga podania · neomycyna | ryzyko rośnie | Na uszkodzonej skórze i dużych powierzchniach wchłanianie neomycyny rośnie, a takie stosowanie jest przeciwwskazane niezależnie od innych leków. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek wchłonięta neomycyna może się kumulować, co dodatkowo zwiększa ryzyko nefro- i ototoksyczności u pacjenta leczonego takrolimusem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory kalcyneuryny (np. takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna) klasaNależy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i inhibitora kalcyneuryny poza ustalonymi schematami transplantacyjnymi, a jeśli skojarzenie jest konieczne, wymaga ono decyzji specjalisty i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń.Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, a w razie gorączki lub innych objawów zakażenia od razu się z nim skontaktuj.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, a w razie gorączki lub innych objawów zakażenia od razu się z nim skontaktuj.
Oba leki osłabiają działanie układu odpornościowego, a stosowane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Dotyczy to na przykład takrolimusu lub cyklosporyny przyjmowanych razem z fingolimodem, teriflunomidem, leflunomidem, tofacytynibem albo natalizumabem. Rośnie wtedy ryzyko poważnych zakażeń, także takich, które u zdrowych osób zdarzają się rzadko. Niektóre połączenia, np. mykofenolanu z takrolimusem po przeszczepieniu, są jednak zamierzone i lekarz stosuje je celowo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- uporczywy kaszel lub duszność
- pęcherzyki na skórze, półpasiec lub opryszczka o ciężkim przebiegu
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i inhibitora kalcyneuryny poza ustalonymi schematami transplantacyjnymi, a jeśli skojarzenie jest konieczne, wymaga ono decyzji specjalisty i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń. ChPL tofacytynibu nie zaleca skojarzenia z silnymi lekami immunosupresyjnymi, takimi jak takrolimus i cyklosporyna. ChPL modulatorów receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) odradza jednoczesne leczenie immunosupresyjne. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów otrzymujących terapię immunosupresyjną. Przy zmianie leczenia z leflunomidu lub teriflunomidu na inhibitor kalcyneuryny trzeba uwzględnić bardzo długie utrzymywanie się leku w organizmie i rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Po odstawieniu modulatora receptora S1P również należy odczekać do odbudowy liczby limfocytów. Jeśli połączenie z cyklosporyną jest nieuniknione, warto rozważyć niższą dawkę tofacytynibu.
Skutek kliniczny
Zwiększa się ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym reaktywacji wirusów z grupy herpes, CMV, wirusa BK i gruźlicy. Rośnie też ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, szczególnie przy natalizumabie i modulatorach receptora S1P[1]. W dłuższej perspektywie może wzrosnąć ryzyko chorób limfoproliferacyjnych i nowotworów skóry. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania hepatotoksyczności i cytopenii. Interakcja jest wspólna dla większości leków obu grup o działaniu ogólnoustrojowym, z wyjątkiem leków wymienionych jako wyjątki.
Mechanizm
Inhibitory kalcyneuryny hamują aktywację limfocytów T przez blokowanie szlaku kalcyneuryna–NFAT i wytwarzania interleukiny 2. Leki grupy A osłabiają odporność innymi drogami. Modulatory receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych. Teriflunomid i leflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach. Tofacytynib hamuje kinazy JAK. Natalizumab blokuje migrację limfocytów do tkanek. Inebilizumab usuwa limfocyty B, a tolebrutynib hamuje kinazę Brutona. Te działania sumują się i pogłębiają immunosupresję. Dochodzą do tego słabsze mechanizmy farmakokinetyczne. Cyklosporyna hamuje CYP3A4, przez co może zwiększać ekspozycję na tofacytynib. Hamuje też transporter BCRP, przez co może zwiększać ekspozycję na teriflunomid, który jest aktywnym metabolitem leflunomidu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów i neutrofilów
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych, oraz w razie potrzeby wiremia CMV i BK
- aktywność aminotransferaz i bilirubina, szczególnie przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- stężenie takrolimusu lub cyklosporyny we krwi oraz czynność nerek
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- kontrola skóry w kierunku nowotworów przy długotrwałym leczeniu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść z takrolimusem, krople do oczu z cyklosporyną)droga podania · inhibitory kalcyneuryny | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu takrolimusu na skórę lub cyklosporyny do oka wchłanianie ogólnoustrojowe jest niewielkie i istotna addycja immunosupresji jest mało prawdopodobna. |
| Pełna eliminacja leku lub odbudowa liczby limfocytów po odstawieniuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo, a po modulatorach receptora S1P liczba limfocytów wraca do normy z opóźnieniem. Przy zamianie na inhibitor kalcyneuryny należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji lub odczekanie do odbudowy limfocytów. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń i nowotworów przy skojarzonej immunosupresji jest większe, co ChPL tofacytynibu podkreśla szczególnie. |
Źródła
- Schmedt N, Andersohn F, Garbe E. Signals of progressive multifocal leukoencephalopathy for immunosuppressants: a disproportionality analysis of spontaneous reports within the US Adverse Event Reporting System (AERS). Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2012;21(11):1216-20. doi: 10.1002/pds.3320. PMID: 22821419.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.