Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Dapagliflozyna / Dapagliflozyna i symwastatyna

Dapagliflozyna i symwastatyna

Jaki opis pokazać?

Interakcja nieistotna klinicznie

Nie trzeba zmieniać dawek ani schematu stosowania żadnego z leków.

Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, nie musisz niczego zmieniać.

Interakcja nieistotna klinicznieDapagliflozyna+ SymwastatynaNie trzeba zmieniać dawek ani schematu stosowania żadnego z leków.Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, nie musisz niczego zmieniać.nieznanybadania kliniczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, nie musisz niczego zmieniać.

Symwastatynę i dapagliflozynę możesz przyjmować razem. Dapagliflozyna tylko nieznacznie zwiększa ilość symwastatyny we krwi i nie ma to znaczenia dla twojego zdrowia. Oba leki stosuje się często razem u osób z cukrzycą.

ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
–
Początek
nieznany
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie trzeba zmieniać dawek ani schematu stosowania żadnego z leków.[1] Wystarcza standardowa kontrola stosowana przy leczeniu statyną.

Skutek kliniczny

Nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków. Niewielki wzrost ekspozycji na symwastatynę i jej aktywny kwas nie jest rozpatrywany jako znaczący klinicznie.[1]

Mechanizm

Symwastatyna i dapagliflozyna mogą być stosowane razem bez zmiany dawek, bo nie wpływają na siebie w istotny klinicznie sposób. Dapagliflozyna jest metabolizowana głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym z udziałem UGT1A9. Nie hamuje ani nie pobudza CYP3A4, który odpowiada za metabolizm symwastatyny.[1] Symwastatyna nie zmienia farmakokinetyki dapagliflozyny.[1] Dapagliflozyna w dawce 20 mg zwiększała AUC symwastatyny o 19%, a AUC jej aktywnej postaci (kwasu) o 31%, co nie jest uznawane za znaczące klinicznie.[1] Mechanizm tego niewielkiego wzrostu ekspozycji nie został wyjaśniony.

Metabolizm i transportery

  • Symwastatyna: substrat BCRP[2], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3]

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dapagliflozin Viatris 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dapagliflozin-viatris-100510425/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaDapagliflozynaa alkoholPacjentowi z cukrzycą leczonemu dapagliflozyną należy odradzić nadużywanie alkoholu i picie w dużych ilościach na raz, ponieważ ChPL wymienia nadużywanie alkoholu wśród czynników ryzyka kwasicy ketonowej.Nie pij alkoholu w większych ilościach, nie pij go na czczo i skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą, czy możesz pić go okazjonalnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w większych ilościach, nie pij go na czczo i skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą, czy możesz pić go okazjonalnie.

Przy stosowaniu dapagliflozyny należy unikać picia większych ilości alkoholu. Alkohol może zwiększać ryzyko groźnego powikłania cukrzycy, zwanego kwasicą ketonową, a także odwodnienia i spadków ciśnienia. Jeśli pacjent przyjmuje też insulinę lub inne leki zmniejszające poziom cukru, alkohol może dodatkowo obniżać cukier we krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nudności, wymioty lub ból brzucha
  • nietypowe, silne zmęczenie lub senność
  • przyspieszony, głęboki oddech lub duszność
  • silne pragnienie, suchość w ustach, zawroty głowy przy wstawaniu
  • drżenie rąk, pocenie się, kołatanie serca i uczucie silnego głodu (niski cukier)
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – synergizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Pacjentowi z cukrzycą leczonemu dapagliflozyną należy odradzić nadużywanie alkoholu i picie w dużych ilościach na raz, ponieważ ChPL wymienia nadużywanie alkoholu wśród czynników ryzyka kwasicy ketonowej[1]. Należy zachować szczególną ostrożność u chorych z dodatkowymi czynnikami ryzyka, to znaczy z ograniczonym przyjmowaniem pokarmów, odwodnieniem, zmniejszonymi dawkami insuliny lub niską rezerwą komórek beta[1]. Przy pojawieniu się nudności, wymiotów, bólu brzucha, nadmiernego zmęczenia lub duszności należy oznaczyć ketony niezależnie od stężenia glukozy.

Skutek kliniczny

Przy nadużywaniu alkoholu rośnie ryzyko cukrzycowej kwasicy ketonowej, która może przebiegać z prawidłowym lub tylko nieznacznie podwyższonym stężeniem glukozy i dlatego łatwo ją przeoczyć. Możliwe jest też odwodnienie z hipotensją i zawrotami głowy. Przy jednoczesnym stosowaniu insuliny lub sulfonylomocznika może dojść do hipoglikemii. Okazjonalne, niewielkie spożycie u pacjenta z dobrą kontrolą cukrzycy jest mało prawdopodobnym źródłem poważnych zdarzeń.

Mechanizm

Alkohol nie zmienia farmakokinetyki dapagliflozyny, a ChPL nie opisuje takiego badania. Ryzyko wynika z addycji działań farmakodynamicznych. Nadużywanie alkoholu zwiększa zapotrzebowanie na insulinę i ogranicza przyjmowanie pokarmów, co sprzyja kwasicy ketonowej w trakcie leczenia inhibitorem SGLT2. Dapagliflozyna działa moczopędnie przez wydalanie glukozy z moczem, a alkohol nasila diurezę i odwodnienie, więc razem mogą pogłębić hipowolemię i hipotensję. U chorych leczonych insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika alkohol dodatkowo zwiększa ryzyko hipoglikemii.

Monitorować

  • objawy kwasicy ketonowej (nudności, wymioty, ból brzucha, męczliwość, głęboki oddech) także przy prawidłowej glikemii
  • stan nawodnienia i ciśnienie tętnicze
  • glikemia, zwłaszcza przy jednoczesnej insulinie lub sulfonylomocznikach
  • ketony we krwi lub w moczu przy podejrzeniu kwasicy

Kiedy ocena się zmienia

Nadużywanie (picie w dużych ilościach, w tym epizodyczne)ilość alkoholu · alkoholryzyko rośnieNadużywanie alkoholu jest w ChPL wymienione jako czynnik ryzyka kwasicy ketonowej i wymaga szczególnej ostrożności. Należy to wyraźnie omówić z pacjentem i rozważyć, czy leczenie jest dla niego bezpieczne.
Okazjonalne, niewielkie spożycie przy posiłkuilość alkoholu · alkoholryzyko malejeDane dotyczące umiarkowanego, rzadkiego picia są ograniczone, a ChPL nie zakazuje alkoholu. Ryzyko jest mniejsze u pacjenta ze stabilną kontrolą cukrzycy, jedzącego regularnie, ale nie da się go wykluczyć, więc pacjenta trzeba pouczyć o objawach.
Leczenie insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznikapostać · pacjentryzyko rośnieInsulina i sulfonylomocznik powodują hipoglikemię, a dapagliflozyna może wymagać zmniejszenia ich dawek. Alkohol zwiększa ryzyko hipoglikemii, zwłaszcza na czczo. Redukcja dawki insuliny jest dodatkowo czynnikiem ryzyka kwasicy ketonowej.
Ograniczone przyjmowanie pokarmów, post, odwodnienie lub ostra chorobaczas leczenia · pacjentinne zaleceniePost, odwodnienie i ostra choroba zwiększają ryzyko kwasicy ketonowej niezależnie od alkoholu. W takich sytuacjach należy odradzić jakiekolwiek spożycie alkoholu i skonsultować z lekarzem dalsze stosowanie leku.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dapagliflozin Viatris 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dapagliflozin-viatris-100510425/

Pełny opis tej pary

Interakcja o niejasnym znaczeniuSymwastatynaa alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki symwastatyny ani bezwzględnego zakazu alkoholu.Ogranicz alkohol do okazjonalnych, niewielkich ilości, a jeśli zwykle pijesz dużo, powiedz o tym lekarzowi.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol do okazjonalnych, niewielkich ilości, a jeśli zwykle pijesz dużo, powiedz o tym lekarzowi.

Symwastatynę można przyjmować także wtedy, gdy czasem wypijesz alkohol, ale nie należy pić go w dużych ilościach. Alkohol i ten lek mogą obciążać wątrobę i mięśnie, więc picie dużych ilości może zwiększać ryzyko ich uszkodzenia. Im mniej alkoholu, tym bezpieczniej. Jeśli pijesz często i dużo, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni
  • ciemne zabarwienie moczu
  • żółte zabarwienie skóry lub białek oczu
  • silne zmęczenie, nudności, ból w prawej górnej części brzucha
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma potrzeby zmiany dawki symwastatyny ani bezwzględnego zakazu alkoholu. Pacjentom pijącym znaczne ilości alkoholu symwastatynę należy stosować ostrożnie i zalecić ograniczenie picia.[1] Przy czynnej chorobie wątroby lub niewyjaśnionym utrzymującym się wzroście aminotransferaz symwastatyna jest przeciwwskazana.[1]

Skutek kliniczny

Przy okazjonalnym lub umiarkowanym piciu nie opisano klinicznie istotnego nasilenia działań niepożądanych. U osób pijących znaczne ilości alkoholu rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby (wzrost aminotransferaz) oraz miopatii, w tym rzadko rabdomiolizy.

Mechanizm

Alkohol nie zmienia istotnie stężenia symwastatyny we krwi, bo nie jest inhibitorem CYP3A4. Oba czynniki mogą natomiast obciążać wątrobę i mięśnie szkieletowe. Symwastatyna może zwiększać aktywność aminotransferaz i powodować miopatię, a przewlekłe picie dużych ilości alkoholu również uszkadza wątrobę i mięśnie. Efekty te mogą się sumować, głównie u osób pijących dużo i regularnie.

Metabolizm i transportery

  • Symwastatyna: substrat BCRP[2], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3]

Monitorować

  • aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) przed leczeniem i w jego trakcie, częściej przy regularnym piciu alkoholu
  • objawy ze strony mięśni (ból, tkliwość, osłabienie) i w razie ich wystąpienia oznaczenie CK
  • wywiad dotyczący ilości i regularności picia alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Znaczne ilości alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePrzy piciu znacznych ilości alkoholu ChPL nakazuje ostrożność. Ryzyko hepatotoksyczności i miopatii jest wyższe, więc potrzebna jest ścisła kontrola aminotransferaz i objawów mięśniowych oraz rozmowa o ograniczeniu picia.
Przewlekłe, regularne picieczas leczenia · pacjentinne zaleceniePrzy przewlekłym piciu zalecana jest ocena funkcji wątroby przed włączeniem symwastatyny i okresowo w trakcie leczenia. Czynna choroba wątroby jest przeciwwskazaniem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 60

Połączenie przeciwwskazaneKlarytromycyna+ SymwastatynaSymwastatynę należy odstawić na czas leczenia klarytromycyną i wznowić kilka dni po ostatniej dawce antybiotyku.Odstaw symwastatynę na czas leczenia klarytromycyną i wróć do niej kilka dni później.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Odstaw symwastatynę na czas leczenia klarytromycyną i wróć do niej kilka dni później.

Klarytromycyna blokuje rozkład symwastatyny w wątrobie, przez co jej ilość we krwi rośnie około 10 razy. Tak duża ilość leku może uszkodzić mięśnie, a produkty rozpadu mięśni mogą uszkodzić nerki. Na czas leczenia antybiotykiem symwastatynę trzeba odstawić i wrócić do niej kilka dni po zakończeniu kuracji. Kilkudniowa przerwa w przyjmowaniu statyny nie szkodzi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bóle mięśni, szczególnie ud i ramion
  • osłabienie mięśni
  • ciemny, brązowy mocz
  • zmniejszona ilość moczu
  • gorączka z bólami mięśni
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Symwastatynę należy odstawić na czas leczenia klarytromycyną i wznowić kilka dni po ostatniej dawce antybiotyku. Przerwa w przyjmowaniu statyny przez 1–2 tygodnie nie ma istotnego znaczenia dla ryzyka sercowo-naczyniowego. Gdy wskazanie na to pozwala, lekarz może wybrać azytromycynę, która nie hamuje CYP3A4[1]. Przy długim leczeniu klarytromycyną symwastatynę można zastąpić rosuwastatyną, która nie jest metabolizowana przez CYP3A4[2].

Skutek kliniczny

Wysokie stężenie symwastatyny zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy z ostrym uszkodzeniem nerek[1]. Bóle i osłabienie mięśni oraz ciemny mocz mogą pojawić się w ciągu kilku dni od rozpoczęcia antybiotyku. Opisano przypadki zgonów.

Mechanizm

Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A4 zależnym od mechanizmu, który trwale inaktywuje enzym, i hamuje transporter wątrobowy OATP1B1[2]. Symwastatyna jest metabolizowana prawie wyłącznie przez CYP3A4 i ma duży efekt pierwszego przejścia, więc ekspozycja na nią i na aktywny kwas symwastatyny rośnie około 10-krotnie. Ponieważ enzym jest inaktywowany nieodwracalnie, hamowanie utrzymuje się jeszcze kilka dni po ostatniej dawce antybiotyku, do czasu syntezy nowego CYP3A4.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Klarytromycyna – silny inhibitor CYP3A4[3], symwastatyna – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Klarytromycyna – inhibitor OATP1B1[3], symwastatyna – substrat OATP1B1[3]
  • Klarytromycyna – inhibitor OATP1B3[3], symwastatyna – substrat OATP1B3[3]
  • Klarytromycyna: silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], inhibitor P-gp[3], substrat CYP3A4[4]
  • Symwastatyna: substrat BCRP[5], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3]

Monitorować

  • bóle i osłabienie mięśni
  • ciemny mocz
  • kinaza kreatynowa przy objawach
  • kreatynina

Bezpieczniejsze alternatywy

azytromycynarosuwastatyna

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 40 mg symwastatyny na dobęsymwastatynaryzyko rośnieRyzyko miopatii przy symwastatynie zależy od dawki, a przy 10-krotnym wzroście ekspozycji dawka 40 mg daje ekspozycję kilkukrotnie większą niż maksymalna dawka 80 mg.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieWiek powyżej 65 lat, niewydolność nerek i niedoczynność tarczycy to czynniki ryzyka miopatii wymienione w charakterystyce symwastatyny.

Źródła

  1. Patel AM, Shariff S, Bailey DG, Juurlink DN, Gandhi S, Mamdani M, et al. Statin toxicity from macrolide antibiotic coprescription: a population-based cohort study. Ann Intern Med. 2013;158(12):869-76. doi: 10.7326/0003-4819-158-12-201306180-00004. PMID: 23778904.
  2. Hougaard Christensen MM, Bruun Haastrup M, Øhlenschlaeger T, Esbech P, Arnspang Pedersen S, Bach Dunvald AC, et al. Interaction potential between clarithromycin and individual statins-A systematic review. Basic Clin Pharmacol Toxicol. 2019;126(4):307-317. doi: 10.1111/bcpt.13343. PMID: 31628882.
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, symwastatyna, lowastatyna)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny metabolizowanej przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia albo na czas leczenia przeciwgrzybiczego odstawić statynę lub zamienić ją na statynę bez tej interakcji.Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn i masz dostać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, ponieważ często trzeba na czas leczenia wstrzymać statynę albo zmienić ją na inną.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn i masz dostać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, ponieważ często trzeba na czas leczenia wstrzymać statynę albo zmienić ją na inną.

Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol czy worykonazol, spowalniają usuwanie z organizmu części leków na cholesterol, na przykład symwastatyny, lowastatyny i atorwastatyny. Lek na cholesterol gromadzi się wtedy w organizmie i może uszkadzać mięśnie, a w ciężkich przypadkach także nerki. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie mają tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bóle, kurcze lub osłabienie mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • ciemny, brunatny mocz
  • znaczne zmęczenie z bólem mięśni lub gorączką
  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu statyny metabolizowanej przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia albo na czas leczenia przeciwgrzybiczego odstawić statynę lub zamienić ją na statynę bez tej interakcji. Połączenie symwastatyny lub lowastatyny z itrakonazolem, pozakonazolem albo worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL i statynę trzeba odstawić na cały okres terapii triazolem. Atorwastatynę z silnym triazolem najlepiej czasowo odstawić, a jeśli jej stosowanie jest konieczne, użyć najmniejszej skutecznej dawki i ściśle monitorować objawy mięśniowe. Przy flukonazolu i izawukonazolu, szczególnie w krótkiej terapii, wystarczy zwykle ograniczenie dawki statyny lub jej czasowe wstrzymanie oraz kontrola objawów. Ponieważ hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu triazolu, zwłaszcza itrakonazolu i pozakonazolu, statynę należy włączać ponownie z kilkudniowym odstępem. Rozuwastatyna i pitawastatyna mogą być stosowane z triazolami bez zmiany postępowania.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia statyny zależny od dawki zwiększa ryzyko miopatii, w tym ciężkiej rabdomiolizy z mioglobinurią i ostrym uszkodzeniem nerek, która może zagrażać życiu[1]. Mogą też narastać objawy hepatotoksyczności. Ryzyko jest największe dla symwastatyny i lowastatyny łączonych z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem, mniejsze dla atorwastatyny oraz przy flukonazolu i izawukonazolu.

Mechanizm

Triazole hamują izoenzym CYP3A4, który odpowiada za metabolizm pierwszego przejścia i eliminację symwastatyny, lowastatyny i atorwastatyny[2]. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4, a flukonazol i izawukonazol hamują go umiarkowanie, przy czym siła hamowania flukonazolu rośnie wraz z dawką. Część triazoli, zwłaszcza itrakonazol i pozakonazol, hamuje także glikoproteinę P i transportery wątrobowe, co dodatkowo zwiększa stężenie statyny. Efektem jest wielokrotny wzrost ekspozycji na statynę i jej aktywny metabolit, najsilniej wyrażony dla symwastatyny i lowastatyny, które mają bardzo dużą ekstrakcję w pierwszym przejściu. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie zależą istotnie od CYP3A4, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej grupy statyn, natomiast dotyczy wszystkich triazoli z listy w stopniu zależnym od siły hamowania[1].

Monitorować

  • bóle, osłabienie i tkliwość mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej przy wystąpieniu objawów mięśniowych
  • barwa moczu i stężenie kreatyniny w surowicy
  • aktywność aminotransferaz przy dłuższym leczeniu skojarzonym

Kiedy ocena się zmienia

Duża dawka statynydawka · statynyryzyko rośnieRyzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny, dlatego duże dawki atorwastatyny łączone z triazolem są szczególnie niebezpieczne i wymagają odstawienia lub redukcji dawki.
Duża dawka flukonazoludawka · triazoleryzyko rośnieHamowanie CYP3A4 przez flukonazol nasila się wraz z dawką, więc przy dużych dawkach interakcja zbliża się siłą do silnych triazoli.
Kilka dni po odstawieniu triazoluodstep · triazoleinne zaleceniePo zakończeniu terapii triazolem, zwłaszcza itrakonazolem lub pozakonazolem o długim okresie eliminacji, hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, dlatego statynę należy włączać ponownie z odstępem.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośniePodeszły wiek, niedoczynność tarczycy i upośledzenie czynności nerek zwiększają podatność na miopatię wywołaną statyną.

Źródła

  1. Neuvonen PJ, Niemi M, Backman JT. Drug interactions with lipid-lowering drugs: mechanisms and clinical relevance. Clin Pharmacol Ther. 2006;80(6):565-81. doi: 10.1016/j.clpt.2006.09.003. PMID: 17178259.
  2. Lennernäs H. Clinical pharmacokinetics of atorvastatin. Clin Pharmacokinet. 2003;42(13):1141-60. doi: 10.2165/00003088-200342130-00005. PMID: 14531725.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna, symwastatyna)+ Fibraty (np. fenofibrat, cyprofibrat) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny i fibratu połączenie jest dopuszczalne tylko przy wyraźnym wskazaniu, w najmniejszej skutecznej dawce statyny i ze ścisłym monitorowaniem objawów mięśniowych.Jeśli bierzesz statynę i fibrat jednocześnie, nie odstawiaj ich sam, ale od razu zgłoś się do lekarza, gdy poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli bierzesz statynę i fibrat jednocześnie, nie odstawiaj ich sam, ale od razu zgłoś się do lekarza, gdy poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz.

Leki na cholesterol z grupy statyn, takie jak atorwastatyna, rozuwastatyna czy symwastatyna, oraz leki na trójglicerydy z grupy fibratów, takie jak fenofibrat czy cyprofibrat, mogą każdy z osobna szkodzić mięśniom. Gdy bierzesz je razem, to ryzyko jest większe. Lekarze często łączą te leki celowo, ale wymaga to kontroli. Rzadko może dojść do poważnego uszkodzenia mięśni, które obciąża nerki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie mięśni, na przykład trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
  • ciemny, brunatny mocz
  • silne zmęczenie z gorączką
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu statyny i fibratu połączenie jest dopuszczalne tylko przy wyraźnym wskazaniu, w najmniejszej skutecznej dawce statyny i ze ścisłym monitorowaniem objawów mięśniowych. Wskazaniem jest najczęściej utrzymująca się hipertriglicerydemia mimo leczenia statyną u pacjenta wysokiego ryzyka sercowo naczyniowego[1]. Przed włączeniem fibratu oceń czynność nerek, wątroby i tarczycy oraz wyjściową aktywność kinazy kreatynowej. Unikaj łączenia fibratu z najwyższymi zarejestrowanymi dawkami statyn, zwłaszcza rozuwastatyny i symwastatyny, i sprawdź ograniczenia dawek w ChPL konkretnej statyny. Przy łączeniu z fenofibratem preferuj atorwastatynę, rozuwastatynę lub pitawastatynę w umiarkowanej dawce zamiast symwastatyny i lowastatyny. Przy objawach mięśniowych lub znacznym wzroście kinazy kreatynowej odstaw fibrat albo oba leki. Cyprofibrat traktuj jak fenofibrat, a ChPL cyprofibratu może przewidywać ostrzejsze ograniczenia łączenia ze statynami.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko miopatii, w tym bólów i osłabienia mięśni oraz wzrostu aktywności kinazy kreatynowej[2]. Rzadko dochodzi do rabdomiolizy z mioglobinurią i ostrym uszkodzeniem nerek[3]. Możliwy jest też addycyjny wzrost aktywności aminotransferaz[1]. Fibraty mogą przejściowo podnosić stężenie kreatyniny w surowicy.

Mechanizm

Statyny i fibraty mogą uszkadzać mięśnie szkieletowe. Przy jednoczesnym stosowaniu ich działanie miotoksyczne się sumuje. Statyny hamują syntezę cholesterolu i związków niezbędnych dla komórek mięśniowych. Fibraty działają przez receptory PPAR alfa i same mogą wywołać miopatię[4]. Fenofibrat i cyprofibrat w niewielkim stopniu zmieniają farmakokinetykę statyn, więc o ryzyku decyduje głównie sumowanie działań. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich statyn i obu fibratów z list. Cyprofibrat ma ten sam profil działania niepożądanego na mięśnie co fenofibrat.

Monitorować

  • bóle, tkliwość, kurcze i osłabienie mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej wyjściowo i przy każdym objawie mięśniowym
  • kreatynina i eGFR przed leczeniem i okresowo
  • aktywność aminotransferaz
  • ciemne zabarwienie moczu

Kiedy ocena się zmienia

Najwyższa zarejestrowana dawka statynydawka · statynyryzyko rośnieRyzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. ChPL części statyn, zwłaszcza rozuwastatyny, ogranicza lub wyklucza najwyższą dawkę przy jednoczesnym stosowaniu fibratu. Sprawdź ograniczenia w ChPL konkretnej statyny.
Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjentryzyko rośnieFibraty są wydalane głównie przez nerki, a niewydolność nerek zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Dostosuj dawkę fibratu według ChPL i częściej kontroluj kreatyninę oraz kinazę kreatynową.
Ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjentinterakcja nie dotyczyFenofibrat i cyprofibrat są przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności nerek, więc połączenie ze statyną w tej sytuacji nie powinno być stosowane.
Podeszły wiekwiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują miopatia, osłabiona czynność nerek i wielolekowość, co zwiększa ryzyko interakcji. Zacznij od mniejszej dawki statyny i ściślej monitoruj objawy.

Źródła

  1. Guo J, Meng F, Ma N, Li C, Ding Z, Wang H, et al. Meta-analysis of safety of the coadministration of statin with fenofibrate in patients with combined hyperlipidemia. Am J Cardiol. 2012;110(9):1296-301. doi: 10.1016/j.amjcard.2012.06.050. PMID: 22840347.
  2. Schima SM, Maciejewski SR, Hilleman DE, Williams MA, Mohiuddin SM. Fibrate therapy in the management of dyslipidemias, alone and in combination with statins: role of delayed-release fenofibric acid. Expert Opin Pharmacother. 2010;11(5):731-8. doi: 10.1517/14656560903575639. PMID: 20210682.
  3. Kobuchi S, Nishida M, Hayakawa M, Maekawa Y, Ohata A, Chikami S, et al. Data Mining of the Japanese Adverse Drug Event Report Database and Animal Experiments for Assessment of Risks Associated With Pemafibrate. In Vivo. 2026;40(4):2372-2380. doi: 10.21873/invivo.14391. PMID: 42379788.
  4. Zhou J, Li D, Cheng Q. Fenofibrate monotherapy-induced rhabdomyolysis in a patient with post-pancreatitis diabetes mellitus: A rare case report and a review of the literature. Medicine (Baltimore). 2020;99(21):e20390. doi: 10.1097/MD.0000000000020390. PMID: 32481339.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna, symwastatyna)+ Inhibitory kalcyneuryny (np. cyklosporyna, woklosporyna) klasaPołączenia statyny z inhibitorem kalcyneuryny należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba wybrać statynę o najmniejszym ryzyku interakcji, stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle kontrolować objawy uszkodzenia mięśni.Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn razem z lekiem immunosupresyjnym, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz o obu lekach lekarzowi i farmaceucie, a przy bólu lub osłabieniu mięśni szybko zgłoś się do lekarza.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn razem z lekiem immunosupresyjnym, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz o obu lekach lekarzowi i farmaceucie, a przy bólu lub osłabieniu mięśni szybko zgłoś się do lekarza.

Niektóre leki stosowane po przeszczepieniu narządu lub w chorobach autoimmunologicznych, zwłaszcza cyklosporyna, mogą bardzo zwiększać ilość leku na cholesterol we krwi, na przykład symwastatyny, atorwastatyny albo rozuwastatyny. Może to prowadzić do groźnego uszkodzenia mięśni, które w ciężkich przypadkach szkodzi także nerkom. Woklosporyna działa podobnie, ale słabiej, a takrolimus zwykle nie powoduje takiego problemu. Część tych połączeń jest zakazana, dlatego lekarz musi wiedzieć o wszystkich twoich lekach.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie mięśni, trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
  • ciemny, brunatny mocz
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu
  • silne zmęczenie, gorączka z bólami mięśni
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Połączenia statyny z inhibitorem kalcyneuryny należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba wybrać statynę o najmniejszym ryzyku interakcji, stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle kontrolować objawy uszkodzenia mięśni. Charakterystyki produktów leczniczych symwastatyny, rozuwastatyny i pitawastatyny wymieniają cyklosporynę w przeciwwskazaniach, a lowastatyny nie należy z nią łączyć. Atorwastatynę z cyklosporyną można stosować wyłącznie w najmniejszej dawce i pod ścisłą kontrolą. Przy woklosporynie należy rozważyć zmniejszenie dawki statyny i monitorować działania niepożądane. Przy takrolimusie zwykle nie ma potrzeby modyfikacji dawki statyny, ale obowiązuje standardowa czujność.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia statyny zwiększa ryzyko miopatii, w tym ciężkiej rabdomiolizy z ostrym uszkodzeniem nerek, które może zagrażać życiu[1]. Ryzyko jest największe przy cyklosporynie w połączeniu z symwastatyną i lowastatyną oraz przy dużych dawkach statyny. Pacjenci po przeszczepieniu narządu mają często dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak upośledzona czynność nerek i wielolekowość. Możliwy jest też wzrost aktywności aminotransferaz.

Mechanizm

Cyklosporyna, a w mniejszym stopniu woklosporyna, hamuje wątrobowe transportery wychwytu OATP1B1 i OATP1B3 oraz pompy wyrzutowe P-gp i BCRP. Utrudnia to wychwyt statyny do wątroby i jej usuwanie, przez co stężenie statyny we krwi rośnie[2]. Dotyczy to wszystkich statyn z listy, także tych, które nie są metabolizowane przez CYP3A4, takich jak rozuwastatyna i pitawastatyna. Przy symwastatynie, lowastatynie i atorwastatynie dochodzi dodatkowo hamowanie CYP3A4, co jeszcze bardziej zwiększa ekspozycję[3]. Takrolimus nie wykazuje istotnego klinicznie działania hamującego na te szlaki i stanowi wyjątek w klasie[4]. Statyny nie zmieniają w sposób istotny stężenia inhibitorów kalcyneuryny.

Monitorować

  • objawy mięśniowe – ból, osłabienie, tkliwość mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej przy objawach mięśniowych
  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • aktywność aminotransferaz
  • zabarwienie moczu

Kiedy ocena się zmienia

Duża dawka statynydawka · statynyryzyko rośnieRyzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. Duże dawki statyn nie powinny być stosowane z cyklosporyną, a przy woklosporynie należy rozważyć zmniejszenie dawki.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośniePodeszły wiek, zwłaszcza w połączeniu z upośledzoną czynnością nerek, niedoczynnością tarczycy i wielolekowością, zwiększa ryzyko miopatii wywołanej statyną.
Statyna włączana u pacjenta leczonego inhibitorem kalcyneurynykolejność włączenia · statynyinne zaleceniePrzy włączaniu statyny u pacjenta przyjmującego cyklosporynę lub woklosporynę należy zaczynać od najmniejszej dawki i zwiększać ją ostrożnie pod kontrolą objawów mięśniowych. Przy włączaniu cyklosporyny u pacjenta na statynie należy zweryfikować wybór i dawkę statyny.

Źródła

  1. Korzec J, Strausbaugh R, Mikolay JJ, Churchwell MD. Rhabdomyolysis and acute kidney injury potentiated by a drug-drug interaction between cyclosporine, leflunomide, and rosuvastatin in a kidney transplant recipient: A missed opportunity for pharmacist involvement. J Am Pharm Assoc (2003). 2024;64(3):102016. doi: 10.1016/j.japh.2024.01.012. PMID: 38272309.
  2. Harabayashi R, Takahashi M, Takahashi K, Sugimoto T, Uchida J, Nakamura Y, et al. Safety Profile of the Concomitant Use of Atorvastatin and Cyclosporine in Renal Transplant Recipients. Pharmazie. 2023;78(5):47-50. doi: 10.1691/ph.2023.2582. PMID: 37189269.
  3. Lennernäs H. Clinical pharmacokinetics of atorvastatin. Clin Pharmacokinet. 2003;42(13):1141-60. doi: 10.2165/00003088-200342130-00005. PMID: 14531725.
  4. Amundsen R, Christensen H, Zabihyan B, Asberg A. Cyclosporine A, but not tacrolimus, shows relevant inhibition of organic anion-transporting protein 1B1-mediated transport of atorvastatin. Drug Metab Dispos. 2010;38(9):1499-504. doi: 10.1124/dmd.110.032268. PMID: 20519340.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSymwastatyna+ DarunawirNie należy łączyć symwastatyny z darunawirem wzmocnionym rytonawirem ani kobicystatem, w żadnej dawce symwastatyny.Nie przyjmuj symwastatyny razem z darunawirem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, aby zmienił lek na cholesterol – nie odstawiaj samodzielnie leku na HIV.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj symwastatyny razem z darunawirem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, aby zmienił lek na cholesterol – nie odstawiaj samodzielnie leku na HIV.

Darunawir, lek stosowany w leczeniu zakażenia HIV, bardzo mocno zwiększa ilość symwastatyny w organizmie. Może to uszkodzić mięśnie, a w ciężkich przypadkach doprowadzić do ich rozpadu i uszkodzenia nerek. Tych leków nie wolno przyjmować razem. Lekarz może zastąpić symwastatynę innym lekiem obniżającym cholesterol, który jest bezpieczniejszy przy leczeniu HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bóle, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie mięśni
  • ciemny, brunatny mocz
  • gorączka i ogólne złe samopoczucie razem z bólami mięśni
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie należy łączyć symwastatyny z darunawirem wzmocnionym rytonawirem ani kobicystatem, w żadnej dawce symwastatyny. Połączenie jest przeciwwskazane w ChPL symwastatyny, która wymienia inhibitory proteazy HIV i produkty zawierające kobicystat[1], oraz w ChPL darunawiru[2]. Jeśli leczenie darunawirem jest konieczne, symwastatynę należy odstawić i rozważyć inną statynę[1]. Przy atorwastatynie zaleca się rozpoczęcie od 10 mg raz na dobę i stopniowe zwiększanie dawki zależnie od odpowiedzi, a rozuwastatynę i prawastatynę należy zaczynać od najmniejszej możliwej dawki i zwiększać ją przy monitorowaniu bezpieczeństwa[3].

Skutek kliniczny

Najważniejszym skutkiem jest znaczne zwiększenie stężenia symwastatyny i jej aktywnego metabolitu, co grozi miopatią i rabdomiolizą. ChPL darunawiru podaje, że połączenia nie badano, ale oczekuje się znacznego zwiększenia stężenia symwastatyny, które może prowadzić do rozpadu mięśni poprzecznie prążkowanych[3]. Rabdomioliza może powodować ostre uszkodzenie nerek i stanowi zagrożenie życia.

Mechanizm

Darunawir zawsze podaje się ze wzmacniaczem – rytonawirem albo kobicystatem – i takie połączenie silnie hamuje CYP3A4, przez który metabolizowana jest symwastatyna. ChPL darunawiru wskazuje, że wzmocniony darunawir hamuje CYP3A, P-gp oraz transportery OATP1B1 i OATP1B3, co zwiększa stężenia statyn w osoczu[3]. ChPL symwastatyny podaje, że silne inhibitory CYP3A4 zwiększają narażenie na aktywny kwas symwastatyny co najmniej pięciokrotnie, a itrakonazol ponad 10-krotnie[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Darunawir – inhibitor CYP3A4[4], symwastatyna – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Symwastatyna: substrat BCRP[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat OATP1B1[5], substrat OATP1B3[5]
  • Darunawir: inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • bóle i osłabienie mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej (CK) przy objawach mięśniowych
  • czynność nerek i barwa moczu przy podejrzeniu rabdomiolizy
  • profil lipidowy po zmianie statyny

Bezpieczniejsze alternatywy

rozuwastatynaprawastatynaatorwastatyna

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSymwastatyna+ AtazanawirNie łączyć symwastatyny z atazanawirem w żadnej dawce i w żadnym schemacie, także ze wzmocnieniem rytonawirem lub kobicystatem.Nie przyjmuj symwastatyny razem z atazanawirem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, ale nie odstawiaj samodzielnie leku przeciwwirusowego.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj symwastatyny razem z atazanawirem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, ale nie odstawiaj samodzielnie leku przeciwwirusowego.

Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Lek przeciwwirusowy blokuje rozkład leku na cholesterol w organizmie, przez co jego ilość we krwi może wzrosnąć wielokrotnie. Może to prowadzić do groźnego uszkodzenia mięśni, a nawet nerek. Lekarz może zamienić lek na cholesterol na inny, bezpieczny przy leczeniu przeciwwirusowym.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bóle, kurcze lub osłabienie mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • ciemny, brunatny mocz
  • wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
  • silne zmęczenie z gorączką
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łączyć symwastatyny z atazanawirem w żadnej dawce i w żadnym schemacie, także ze wzmocnieniem rytonawirem lub kobicystatem. ChPL atazanawiru wymienia skojarzone stosowanie z symwastatyną lub lowastatyną w przeciwwskazaniach[1][2][3]. ChPL symwastatyny przeciwwskazuje jednoczesne podawanie inhibitorów proteazy HIV i produktów zawierających kobicystat[4][5][6]. Jeśli leczenie silnym inhibitorem CYP3A4 jest konieczne, należy przerwać stosowanie symwastatyny i rozważyć inną statynę[4]. Przy włączaniu atazanawiru u pacjenta leczonego symwastatyną statynę należy odstawić przed pierwszą dawką atazanawiru i zastąpić ją statyną w małym stopniu metabolizowaną przez CYP3A4, z uwzględnieniem interakcji tej statyny z całym schematem przeciwretrowirusowym.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi miopatią i rabdomiolizą z ryzykiem ostrej niewydolności nerek. Wzrost stężenia symwastatyny wywołany przez silne inhibitory CYP3A4 zwiększa ryzyko wystąpienia miopatii i rabdomiolizy[4].

Mechanizm

Atazanawir silnie hamuje CYP3A4, czyli główny enzym metabolizujący symwastatynę, co znacząco zwiększa stężenie symwastatyny i jej aktywnego kwasu w osoczu. Atazanawir jest inhibitorem CYP3A4, a jego działanie hamujące dodatkowo nasila rytonawir lub kobicystat stosowany do wzmocnienia schematu[1]. Symwastatyna jest substratem CYP3A4, a inhibitory tego enzymu i transporterów OATP1B mogą zwiększać stężenie symwastatyny i kwasu symwastatyny w osoczu[4]. Dla porównania, inne silne inhibitory CYP3A4 zwiększały narażenie na kwas symwastatyny ponad 10-krotnie (itrakonazol) i 11-krotnie (telitromycyna)[4].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Atazanawir – inhibitor CYP3A4[7], symwastatyna – wrażliwy substrat CYP3A4[8]
  • Symwastatyna: substrat BCRP[9], wrażliwy substrat CYP3A4[8], substrat OATP1B1[8], substrat OATP1B3[8]
  • Atazanawir: inhibitor CYP3A4[7], wrażliwy substrat CYP3A4[7]

Monitorować

  • bóle i osłabienie mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej (CK) przy objawach mięśniowych
  • barwa moczu (ciemny, brunatny mocz)
  • stężenie kreatyniny przy podejrzeniu rabdomiolizy

Bezpieczniejsze alternatywy

prawastatynapitawastatynafluwastatyna

Kiedy ocena się zmienia

Ze wzmocnieniem rytonawirem lub kobicystatempostać · atazanawirryzyko rośnieWzmocnienie rytonawirem lub kobicystatem dodatkowo nasila hamowanie CYP3A4, a rytonawir jest silniejszym inhibitorem CYP3A4 niż atazanawir. Przeciwwskazanie obowiązuje niezależnie od tego, czy atazanawir jest wzmocniony.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Krka 200 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atazanavir-krka-100402296/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Accord 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atazanavir-accord-100399016/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vasilip 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vasilip-100105641/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Simvasterol 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/simvasterol-100107060/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
  8. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  9. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSymwastatyna+ RytonawirNie należy stosować symwastatyny razem z rytonawirem w żadnej dawce, także gdy rytonawir służy wyłącznie do wzmocnienia działania innego leku.Nie przyjmuj symwastatyny razem z rytonawirem i przed rozpoczęciem leczenia rytonawirem zapytaj lekarza, czy odstawić symwastatynę na czas kuracji albo zamienić ją na inny lek na cholesterol.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj symwastatyny razem z rytonawirem i przed rozpoczęciem leczenia rytonawirem zapytaj lekarza, czy odstawić symwastatynę na czas kuracji albo zamienić ją na inny lek na cholesterol.

Rytonawir sprawia, że lek na cholesterol symwastatyna gromadzi się w organizmie w dużo większej ilości niż zwykle. Może to wywołać ciężkie uszkodzenie mięśni, a w skrajnych przypadkach także uszkodzenie nerek. Tych leków nie wolno przyjmować razem, nawet przez kilka dni.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bóle, kurcze lub osłabienie mięśni
  • tkliwość mięśni przy dotyku
  • ciemny, brunatny mocz
  • wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu
  • nietypowe zmęczenie lub gorączka z bólami mięśni
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie należy stosować symwastatyny razem z rytonawirem w żadnej dawce, także gdy rytonawir służy wyłącznie do wzmocnienia działania innego leku. Charakterystyka produktu symwastatyny umieszcza inhibitory proteazy wirusa HIV i produkty zawierające kobicystat w przeciwwskazaniach[1][2][3]. Charakterystyka produktu rytonawiru wymienia symwastatynę w punkcie przeciwwskazań[4][5][6]. Jeśli leczenie silnym inhibitorem CYP3A4 jest konieczne, należy na czas tego leczenia przerwać symwastatynę i rozważyć inną statynę[1]. Przy przewlekłej terapii przeciwretrowirusowej najbezpieczniejsza jest statyna metabolizowana w niewielkim stopniu przez CYP3A4, a dawkę i ewentualne ograniczenia należy sprawdzić w charakterystyce produktu wybranej statyny i wzmacnianego leku przeciwwirusowego.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi miopatią i rabdomiolizą, które mogą prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek. Jednoczesne leczenie symwastatyną i silnymi inhibitorami CYP3A4 zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy[1]. Hamowanie metabolizmu leku podanego razem z rytonawirem zwiększa ryzyko istotnych klinicznie działań niepożądanych tego leku[4].

Mechanizm

Rytonawir silnie hamuje metabolizm symwastatyny, dlatego jej stężenie we krwi znacznie rośnie. Symwastatyna jest substratem CYP3A4, a jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 zwiększa stężenie symwastatyny i jej aktywnego kwasu w osoczu[1]. Rytonawir jest silnym inhibitorem biotransformacji z udziałem izoenzymów CYP3A i CYP2D6[4]. Rytonawir hamuje także glikoproteinę P[4]. Silne inhibitory CYP3A4, czyli substancje zwiększające AUC co najmniej pięciokrotnie, obejmują inhibitory proteazy wirusa HIV i produkty zawierające kobicystat[1]. Przy innych silnych inhibitorach CYP3A4 narażenie na kwas symwastatyny wzrastało ponad 10-krotnie (itrakonazol) i 11-krotnie (telitromycyna)[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Rytonawir – inhibitor BCRP[7], symwastatyna – substrat BCRP[8]
  • Rytonawir – inhibitor CYP3A4[7], symwastatyna – wrażliwy substrat CYP3A4[9]
  • Symwastatyna: substrat BCRP[8], wrażliwy substrat CYP3A4[9], substrat OATP1B1[9], substrat OATP1B3[9]
  • Rytonawir: inhibitor BCRP[7], inhibitor CYP3A4[7], silny inhibitor P-gp[7], induktor CYP1A2[7], induktor CYP2C19[7], induktor CYP2C8[7], induktor CYP2C9[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], wrażliwy substrat CYP3A4[7]

Monitorować

  • bóle, osłabienie i tkliwość mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej (CK) przy objawach mięśniowych
  • kreatynina w surowicy przy podejrzeniu rabdomiolizy
  • ciemne zabarwienie moczu

Bezpieczniejsze alternatywy

prawastatynapitawastatynarosuwastatyna

Kiedy ocena się zmienia

Krótka kuracja (nirmatrelwir z rytonawirem)czas leczenia · rytonawirinne zaleceniePrzy krótkiej kuracji rytonawirem połączenie pozostaje przeciwwskazane, ale zamiast zmiany statyny zwykle wystarcza czasowe wstrzymanie symwastatyny na czas leczenia i przez kilka dni po nim, ponieważ hamowanie CYP3A przez rytonawir ustępuje stopniowo.
dawka ≤ 100 mg (dawka wzmacniająca)rytonawirinne zalecenieMała dawka rytonawiru stosowana do wzmocnienia innego inhibitora proteazy także silnie hamuje CYP3A, więc nie znosi przeciwwskazania, a dodatkowo trzeba sprawdzić przeciwwskazania wzmacnianego leku.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vasilip 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vasilip-100105641/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Simvasterol 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/simvasterol-100107060/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Norvir 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/norvir-100223530/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ritonavir Accord 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ritonavir-accord-100374750/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ritonavir Aurovitas 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ritonavir-aurovitas-100430200/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Norvir. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/norvir-100223530/
  8. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
  9. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSymwastatyna+ SakwinawirNie należy łączyć symwastatyny z sakwinawirem.Nie łącz tych leków i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze ci inny lek na cholesterol, a sakwinawiru nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie łącz tych leków i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze ci inny lek na cholesterol, a sakwinawiru nie odstawiaj samodzielnie.

Sakwinawir, lek stosowany w leczeniu zakażenia HIV, bardzo mocno spowalnia usuwanie symwastatyny z organizmu. Symwastatyna gromadzi się wtedy we krwi w dużych ilościach i może uszkodzić mięśnie, a w ciężkich przypadkach także nerki. Tych leków nie wolno przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból, osłabienie lub tkliwość mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • kurcze mięśni
  • ciemny, brązowy mocz
  • wyraźne zmęczenie lub gorączka z bólami mięśni
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie należy łączyć symwastatyny z sakwinawirem. ChPL symwastatyny przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z inhibitorami proteazy HIV i zaleca przerwanie symwastatyny na czas leczenia silnym inhibitorem CYP3A4 oraz rozważenie innej statyny[1]. ChPL sakwinawiru również umieszcza symwastatynę w przeciwwskazaniach[2]. Jeśli pacjent wymaga leczenia hipolipemizującego, należy wybrać statynę metabolizowaną w niewielkim stopniu przez CYP3A4 i dobrać jej dawkę z uwzględnieniem leczenia przeciwretrowirusowego.

Skutek kliniczny

Znaczne zwiększenie narażenia na symwastatynę zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, która może prowadzić do ostrej niewydolności nerek. ChPL sakwinawiru wymienia symwastatynę wśród leków przeciwwskazanych ze względu na zwiększone ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy[2].

Mechanizm

Sakwinawir, zwłaszcza podawany razem z rytonawirem, silnie hamuje CYP3A4, który odpowiada za metabolizm symwastatyny, co prowadzi do wielokrotnego zwiększenia stężenia symwastatyny i jej aktywnego kwasu w osoczu. ChPL symwastatyny zalicza inhibitory proteazy HIV do silnych inhibitorów CYP3A4, czyli substancji zwiększających AUC co najmniej pięciokrotnie[1]. Sakwinawir jest też substratem i inhibitorem glikoproteiny P, a rytonawir silnie hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P[2].

Metabolizm i transportery

  • Symwastatyna: substrat BCRP[3], wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat OATP1B1[4], substrat OATP1B3[4]
  • Sakwinawir: inhibitor P-gp[5], wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • objawy mięśniowe (ból, osłabienie, kurcze)
  • aktywność kinazy kreatynowej przy objawach mięśniowych
  • kolor moczu i czynność nerek przy podejrzeniu rabdomiolizy

Bezpieczniejsze alternatywy

prawastatynarozuwastatyna

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/invirase-100138155/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/invirase-100138155/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.