Interakcje / Dazatynib / Dazatynib i deksametazon
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować, bo charakterystyka dazatynibu wprost dopuszcza jednoczesne podawanie deksametazonu jako słabego induktora CYP3A4.
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i upewnij się, że hematolog wie o stosowaniu deksametazonu, zwłaszcza jeśli bierzesz go dłużej niż kilka dni.
Niekorzystna interakcjaDazatynib+ DeksametazonPołączenie można stosować, bo charakterystyka dazatynibu wprost dopuszcza jednoczesne podawanie deksametazonu jako słabego induktora CYP3A4.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i upewnij się, że hematolog wie o stosowaniu deksametazonu, zwłaszcza jeśli bierzesz go dłużej niż kilka dni.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i upewnij się, że hematolog wie o stosowaniu deksametazonu, zwłaszcza jeśli bierzesz go dłużej niż kilka dni.
Deksametazon może nieco przyspieszać usuwanie dazatynibu z organizmu, przez co lek na białaczkę może działać trochę słabiej. Zwykle ta zmiana jest niewielka i lekarze często łączą te leki. Oba leki mogą też zwiększać ryzyko krwawienia z żołądka i infekcji.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne lub smoliste stolce
- wymioty z krwią albo fusowate
- silny ból brzucha
- gorączka lub dreszcze
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, bo charakterystyka dazatynibu wprost dopuszcza jednoczesne podawanie deksametazonu jako słabego induktora CYP3A4.[1][2] Przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu warto rozważyć glikokortykosteroid o słabszym działaniu indukującym, zgodnie z ogólnym zaleceniem wyboru leków o słabszej indukcji CYP3A4 u pacjentów leczonych dazatynibem.[3] Należy kontrolować odpowiedź na leczenie białaczki, morfologię krwi oraz objawy krwawienia z przewodu pokarmowego i zakażeń.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to niewielkie obniżenie ekspozycji na dazatynib, które według charakterystyki prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego, ale przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu teoretycznie może osłabiać skuteczność leczenia białaczki.[1] Klinicznie istotniejsze może być nasilenie ryzyka zakażeń oraz krwawień z przewodu pokarmowego.
Mechanizm
Deksametazon jest słabym induktorem CYP3A4, a dazatynib jest substratem tego enzymu, więc deksametazon może przyspieszać metabolizm dazatynibu i obniżać jego stężenie w osoczu. Charakterystyka dazatynibu przewiduje, że przy jednoczesnym stosowaniu deksametazonu AUC dazatynibu zmniejszy się o około 25%.[1] Dla porównania silny induktor ryfampicyna zmniejszał AUC dazatynibu o 82%.[1] Dodatkowo oba leki mogą sumować ryzyko zakażeń oraz krwawienia i uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego, bo dazatynib wywołuje mielosupresję z małopłytkowością, a glikokortykosteroid działa immunosupresyjnie i sprzyja owrzodzeniom.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- odpowiedź hematologiczna i molekularna na leczenie dazatynibem przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu
- morfologia krwi z liczbą płytek
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego i dolegliwości wrzodowe
- objawy zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Krótki kurs kilkudniowyczas leczenia · deksametazon | ryzyko maleje | Indukcja enzymów rozwija się stopniowo, więc krótkie kursy deksametazonu, na przykład w profilaktyce przeciwwymiotnej, nie powinny istotnie zmniejszać ekspozycji na dazatynib. |
| Leczenie przewlekłeczas leczenia · deksametazon | inne zalecenie | Przy przewlekłym stosowaniu deksametazonu należy monitorować odpowiedź na dazatynib i rozważyć glikokortykosteroid o słabszym działaniu indukującym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dasatinib Stada 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dasatinib-stada-100388410/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dasatinib Accord Healthcare 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dasatinib-accord-healthcare-100502472/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuDazatyniba alkoholNie ma zakazu spożywania alkoholu.Unikaj alkoholu albo ogranicz go do sporadycznych, małych ilości i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz regularnie lub masz choroby wątroby.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Unikaj alkoholu albo ogranicz go do sporadycznych, małych ilości i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz regularnie lub masz choroby wątroby.
Dla dazatynibu nie opisano wyraźnej interakcji z alkoholem, a ulotka o niej nie wspomina. Alkohol może jednak dodatkowo obciążać wątrobę i żołądek, a to leczenie też może wywoływać takie dolegliwości. Dlatego lepiej pić go rzadko i w małych ilościach albo wcale.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone nudności lub wymioty
- ból brzucha
- żółte zabarwienie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- silne zmęczenie lub osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma zakazu spożywania alkoholu. Zalecaj unikanie go lub ograniczenie do sporadycznych, małych ilości, zwłaszcza gdy pacjent ma zaburzenia wątroby, dolegliwości żołądkowe albo wyniki prób wątrobowych poza normą. Gdy pacjent pije regularnie, omów to z lekarzem prowadzącym i uwzględnij w kontroli wyników badań laboratoryjnych.
Skutek kliniczny
Nie wykazano klinicznie istotnego wzmocnienia działania ani zmniejszenia skuteczności dazatynibu po alkoholu. Możliwe jest nasilenie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, ból brzucha, biegunka) i obciążenia wątroby, zwłaszcza przy regularnym lub większym spożyciu. Są to wnioski z mechanizmu, a nie z badań nad tym połączeniem.
Mechanizm
ChPL nie opisuje interakcji dazatynibu z alkoholem etylowym i nie ma o nim wzmianki ani w przeciwwskazaniach, ani w punkcie o interakcjach[1] Alkohol benzylowy wymieniony w ChPL jest substancją pomocniczą zawiesiny doustnej i nie ma związku ze spożywaniem napojów alkoholowych[1] Dazatynib jest metabolizowany przez CYP3A4 i dlatego jego ekspozycję zmieniają silne inhibitory i induktory tego enzymu[1] Dla etanolu nie ma w kontekście badań, które pokazywałyby zmianę stężenia dazatynibu. Wpływ na farmakokinetykę jest więc tylko przypuszczeniem. Bardziej prawdopodobne jest nakładanie się działań niepożądanych. Alkohol obciąża wątrobę i błonę śluzową żołądka, a ChPL każe zachować ostrożność u osób z zaburzeniami wątroby[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy ze strony przewodu pokarmowego
- aktywność enzymów wątrobowych i bilirubina w rutynowych badaniach kontrolnych
- objawy zaburzeń wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, świąd)
- ilość i częstość spożywanego alkoholu (wywiad)
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub duże spożycieilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Przy regularnym lub dużym spożyciu alkoholu rośnie ryzyko addycyjnego obciążenia wątroby i przewodu pokarmowego. Zaleć abstynencję i rozważ częstsze kontrole wyników prób wątrobowych w uzgodnieniu z lekarzem prowadzącym. |
| Sporadyczne, małe ilościilość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | Okazjonalne, małe ilości alkoholu u pacjenta bez choroby wątroby i bez dolegliwości żołądkowych nie dają podstaw do zakazu. Wystarczy poinformować o możliwych objawach. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDeksametazona alkoholNa czas leczenia deksametazonem zalecaj niepicie alkoholu.Na czas kuracji zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie rób tego na pusty żołądek i obserwuj, czy nie pojawiają się dolegliwości żołądkowe.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Na czas kuracji zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie rób tego na pusty żołądek i obserwuj, czy nie pojawiają się dolegliwości żołądkowe.
Podczas leczenia deksametazonem lepiej nie pić alkoholu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą drażnić żołądek, a razem zwiększają ryzyko zgagi, bólu brzucha, a nawet owrzodzeń. Alkohol może też nasilać bezsenność i wahania poziomu cukru we krwi, które mogą wywołać także steroidy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny lub narastający ból w górnej części brzucha
- czarne lub smoliste stolce
- wymioty z krwią albo wyglądające jak fusy z kawy
- uporczywa zgaga lub nudności
- silne pragnienie, częste oddawanie moczu i osłabienie u osób z cukrzycą
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Na czas leczenia deksametazonem zalecaj niepicie alkoholu. Gdy pacjent mimo to sięgnie po alkohol, powinien ograniczyć ilość do minimum, nie pić na pusty żołądek i zgłosić objawy ze strony przewodu pokarmowego. Szczególnej ostrożności wymagają osoby leczone dłużej niż kilka dni, w wyższych dawkach, z chorobą wrzodową, z cukrzycą lub przyjmujące jednocześnie NLPZ albo leki przeciwkrzepliwe.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie dolegliwości żołądkowych, zgagi, nudności i ryzyka owrzodzenia lub krwawienia z przewodu pokarmowego. Mogą też nasilić się wahania glikemii, zaburzenia snu i pobudzenie. Przy krótkim leczeniu i jednorazowym, niewielkim spożyciu ryzyko jest małe, rośnie przy dłuższej terapii, wyższych dawkach i regularnym piciu.
Mechanizm
Alkohol i glikokortykosteroidy działają niekorzystnie na błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, dlatego ich działanie drażniące może się sumować. Oba czynniki sprzyjają też zaburzeniom gospodarki glukozowej, zatrzymaniu płynów i bezsenności, a przy długotrwałym stosowaniu dodatkowo obciążają kości. Nie wykazano interakcji farmakokinetycznej o znaczeniu klinicznym. Zalecenie producentów ma charakter ostrożnościowy i wynika głównie z profilu działań niepożądanych obu substancji.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dolegliwości żołądkowe: ból w nadbrzuszu, zgaga, nudności
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego: czarne stolce, wymioty z krwią
- glikemia u pacjentów z cukrzycą lub nietolerancją glukozy
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
- jakość snu i nastrój
Kiedy ocena się zmienia
| Terapia długotrwała (kilka tygodni lub dłużej)czas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przy dłuższym leczeniu glikokortykosteroidem rośnie ryzyko owrzodzeń, zaburzeń glikemii i utraty masy kostnej, a alkohol dodatkowo obciąża te same układy. Unikanie alkoholu należy traktować jako zdecydowane zalecenie. |
| Wysokie dawki deksametazonu, na przykład stosowane w schematach onkologicznych lub przy ostrych stanachdawka · pacjent | ryzyko rośnie | Przy wysokich dawkach nasilenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego i zaburzeń glikemii jest większe, więc alkohol należy wykluczyć. |
| Jednorazowa niewielka ilość przy krótkiej kuracjiilość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | Przy kilkudniowym stosowaniu i jednorazowym spożyciu niewielkiej ilości ryzyko poważnych następstw jest małe, co nie zmienia zalecenia, aby alkoholu unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Inne interakcje tych leków 247
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Inhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, bosutynib, nilotynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i inhibitora kinazy BCR-ABL należy ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT, a skojarzenie stosować tylko po wykonaniu EKG i wyrównaniu elektrolitów oraz pod kontrolą EKG w trakcie leczenia.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy benzamidów i lek na białaczkę z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, upewnij się, że obaj lekarze o tym wiedzą i że masz wykonywane EKG, a przy kołataniu serca, zawrotach głowy lub omdleniu natychmiast skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy benzamidów i lek na białaczkę z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, upewnij się, że obaj lekarze o tym wiedzą i że masz wykonywane EKG, a przy kołataniu serca, zawrotach głowy lub omdleniu natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Leki takie jak amisulpryd, sulpiryd i tiapryd oraz niektóre leki na białaczkę, na przykład nilotynib, dazatynib czy bosutynib, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem mogą to działanie nasilać i rzadko wywołać groźną arytmię. Ryzyko rośnie przy biegunce, wymiotach, niskim poziomie potasu lub chorobach serca i nerek. Imatynib i ponatynib działają na rytm serca znacznie słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- uporczywa biegunka lub wymioty
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i inhibitora kinazy BCR-ABL należy ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT, a skojarzenie stosować tylko po wykonaniu EKG i wyrównaniu elektrolitów oraz pod kontrolą EKG w trakcie leczenia. Skojarzenia amisulprydu z nilotynibem najlepiej unikać i rozważyć lek przeciwpsychotyczny o małym wpływie na QT. Przy dazatynibie, bosutynibie i asciminibie należy wykonać EKG przed włączeniem leku i po osiągnięciu stanu stacjonarnego oraz regularnie kontrolować potas i magnez[1]. U chorych z niewydolnością nerek dawkę benzamidu trzeba dostosować do klirensu kreatyniny, bo kumulacja leku nasila ryzyko arytmii. Należy unikać dokładania kolejnych leków wydłużających QT. Imatynib i ponatynib nie wymagają tak ścisłego nadzoru, ale nadal warto kontrolować elektrolity.
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy skojarzeniu amisulprydu z nilotynibem oraz u chorych z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak zaburzenia elektrolitowe, bradykardia, choroba serca czy niewydolność nerek.
Mechanizm
Benzamidy (amisulpryd, sulpiryd, tiapryd) blokują kanały potasowe hERG i wydłużają repolaryzację komór zależnie od stężenia. Najsilniej działa amisulpryd. Część inhibitorów kinazy BCR-ABL, przede wszystkim nilotynib, a w mniejszym stopniu dazatynib, bosutynib i asciminib, również wydłuża odstęp QT[1]. Efekty te sumują się i zwiększają ryzyko częstoskurczu typu torsade de pointes. Inhibitory kinazy BCR-ABL mogą dodatkowo wywoływać biegunkę, wymioty i hipokaliemię lub hipomagnezemię, które nasilają ryzyko arytmii. Benzamidy są wydalane głównie przez nerki w postaci niezmienionej i nie są metabolizowane przez CYP3A4, dlatego nie występuje istotna interakcja farmakokinetyczna z tą grupą. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy wszystkich benzamidów, ale wśród inhibitorów kinazy BCR-ABL imatynib i ponatynib mają znikomy wpływ na QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem skojarzenia, po osiągnięciu stanu stacjonarnego i po każdej zmianie dawki
- stężenie potasu i magnezu w surowicy, zwłaszcza przy biegunce lub wymiotach
- częstość rytmu serca – bradykardia zwiększa ryzyko torsade de pointes
- czynność nerek (eGFR) ze względu na nerkowe wydalanie benzamidów
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60benzamidy | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane przez nerki w postaci niezmienionej, więc przy obniżonym eGFR ich stężenie rośnie i nasila się wpływ na QT. Wymagana jest redukcja dawki benzamidu według ChPL i częstsza kontrola EKG. |
| Duża dawka przeciwpsychotyczna amisulprydudawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez amisulpryd zależy od dawki, dlatego przy dużych dawkach stosowanych w psychozach skojarzenie z nilotynibem, dazatynibem lub bosutynibem jest szczególnie ryzykowne i należy go unikać. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są choroby serca, bradykardia, zaburzenia elektrolitowe i pogorszona czynność nerek, co zwiększa ryzyko torsade de pointes przy tym skojarzeniu. |
Źródła
- Binzaid AA, Baqal OJ, Soheib M, Al Nahedh M, Samarkandi HH, Aljurf M. Cardiovascular Toxicity Associated With Tyrosine Kinase Inhibitor Therapy In Chronic Myeloid Leukemia. Gulf J Oncolog. 2021;1(37):79-84. PMID: 35152199.
Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ DazatynibNie należy łączyć cytalopramu z dazatynibem, ponieważ cytalopram jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje o zmianie leku przeciwdepresyjnego.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje o zmianie leku przeciwdepresyjnego.
Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Lek przeciwnowotworowy może też zmniejszać liczbę płytek krwi, a lek przeciwdepresyjny dodatkowo zwiększa skłonność do krwawień. Zwykle lekarz zamienia lek przeciwdepresyjny na inny, bezpieczniejszy dla serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe silne zawroty głowy
- krwawienie z nosa lub dziąseł, siniaki bez przyczyny
- czarne stolce lub krew w moczu
- nasilona biegunka lub wymioty
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć cytalopramu z dazatynibem, ponieważ cytalopram jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT.[1] U pacjenta leczonego dazatynibem, który wymaga leczenia przeciwdepresyjnego, należy wybrać lek z grupy SSRI bez przeciwwskazania dotyczącego leków wydłużających QT, np. sertralinę, i wykonać EKG przed włączeniem oraz w trakcie leczenia. Jeśli pacjent przyjmuje już oba leki, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu zmiany leku przeciwdepresyjnego, bez samodzielnego odstawiania cytalopramu ze względu na ryzyko objawów odstawiennych. Należy wyrównać stężenia potasu i magnezu oraz kontrolować liczbę płytek krwi.
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem złośliwych komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii, które mogą wystąpić np. przy biegunce lub wymiotach w trakcie leczenia przeciwnowotworowego.[2] Dodatkowo możliwe jest nasilenie skłonności do krwawień u pacjenta z małopłytkowością wywołaną dazatynibem.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a ich działanie w tym zakresie może się sumować. Cytalopram jest przeciwwskazany u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze wydłużające odstęp QT, a producent nie wyklucza efektu addytywnego z tymi lekami.[2] Dazatynib należy do inhibitorów kinaz tyrozynowych o znanym potencjale wydłużania repolaryzacji komór. Dodatkowo dazatynib często powoduje małopłytkowość i krwawienia, a cytalopram upośledza czynność płytek krwi, dlatego ChPL cytalopramu zaleca ostrożność przy lekach zwiększających ryzyko krwawienia.[2] ChPL dazatynibu nie wymienia cytalopramu i nakazuje ostrożność jedynie przy substratach CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym.[3] Wpływ farmakokinetyczny dazatynibu na cytalopram jest teoretyczny i prawdopodobnie niewielki.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- morfologia krwi z liczbą płytek
- objawy krwawienia
- kołatania serca, omdlenia, zawroty głowy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 40 mg/dobęcytalopram | ryzyko rośnie | Wydłużenie odstępu QT przez cytalopram zależy od dawki, więc przy dawce 40 mg na dobę ryzyko addycji z dazatynibem jest największe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneDazatynib+ FingolimodNie należy stosować fingolimodu u pacjenta leczonego dazatynibem.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o dalszym leczeniu.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o dalszym leczeniu.
Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem. Oba osłabiają odporność, więc stosowane jednocześnie mogą znacznie zwiększyć ryzyko ciężkich zakażeń. Mogą też wpływać na pracę serca. O tym, który lek przyjmować dalej, musi zdecydować lekarz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność lub ból gardła
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- zawroty głowy lub omdlenie
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca, kołatanie serca
- siniaki lub krwawienia bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy stosować fingolimodu u pacjenta leczonego dazatynibem. Gdy dazatynib jest wprowadzany z powodu nowotworu u pacjenta przyjmującego fingolimod, fingolimod należy odstawić w porozumieniu z neurologiem i hematologiem, a dalsze leczenie stwardnienia rozsianego dobrać po wspólnej ocenie ryzyka. Działanie fingolimodu na limfocyty utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po jego odstawieniu, dlatego w tym okresie należy kontrolować morfologię krwi, objawy zakażeń oraz EKG. Nie należy w tym czasie stosować żywych szczepionek atenuowanych.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężkimi, w tym oportunistycznymi zakażeniami, z postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią włącznie, wynikającymi z nakładania się limfopenii wywołanej fingolimodem i mielosupresji wywołanej dazatynibem. Możliwe jest też nasilenie bradykardii i wydłużenia odstępu QT z ryzykiem groźnych zaburzeń rytmu serca. Sama obecność aktywnej choroby nowotworowej leczonej dazatynibem stanowi przeciwwskazanie do stosowania fingolimodu.
Mechanizm
Główną przyczyną interakcji jest sumowanie działania na układ odpornościowy. Fingolimod zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i zmniejsza ich liczbę we krwi, a dazatynib jako lek przeciwnowotworowy często powoduje mielosupresję. Charakterystyka fingolimodu wymienia wśród przeciwwskazań upośledzoną odporność, w tym przyjmowanie leków immunosupresyjnych, oraz aktywne złośliwe choroby nowotworowe[1] Te same przeciwwskazania podają pozostałe produkty fingolimodu[2][3] Charakterystyka fingolimodu stwierdza też, że leki przeciwnowotworowe, immunomodulujące lub immunosupresyjne nie powinny być z nim stosowane jednocześnie ze względu na addycyjny wpływ na układ immunologiczny[1] Dodatkowo fingolimod zwalnia czynność serca i może wydłużać odstęp QT, a dazatynib również może wydłużać odstęp QT, co sumuje ryzyko zaburzeń rytmu. Dazatynib może zwiększać ekspozycję na substraty CYP3A4[4] Charakterystyka fingolimodu zaleca ostrożność przy substancjach hamujących CYP3A4, ale fingolimod jest metabolizowany głównie przez CYP4F2[1] Znaczenie tego mechanizmu farmakokinetycznego jest więc prawdopodobnie małe.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba limfocytów i neutrofilów
- liczba płytek krwi
- objawy zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- EKG z oceną częstości akcji serca i odstępu QTc
- stężenie potasu i magnezu
Bezpieczniejsze alternatywy
glatiramerinterferon beta
Kiedy ocena się zmienia
| Okres po odstawieniu fingolimodu do powrotu prawidłowej liczby limfocytówodstep · fingolimod | inne zalecenie | Po odstawieniu fingolimodu jego działanie na limfocyty utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, dlatego rozpoczęcie dazatynibu w tym okresie wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi i objawów zakażeń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneDazatynib+ OzanimodNie należy łączyć ozanimodu z dazatynibem.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, jak dalej prowadzić leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, jak dalej prowadzić leczenie.
Oba leki osłabiają układ odpornościowy, więc razem mogą znacznie zwiększyć ryzyko poważnych zakażeń. Ozanimodu nie stosuje się u osób leczonych z powodu nowotworu. Oba leki mogą też wpływać na pracę serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność albo ból przy oddychaniu
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe pęcherzyki lub owrzodzenia na skórze
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy albo omdlenie
- nowe zaburzenia widzenia, mowy lub osłabienie kończyn
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć ozanimodu z dazatynibem. ChPL ozanimodu zabrania stosowania go z lekami przeciwnowotworowymi oraz u pacjentów z aktywnym nowotworem złośliwym lub obniżoną odpornością[1]. U pacjenta, który wymaga dazatynibu, ozanimod należy odstawić i ustalić z neurologiem lub gastroenterologiem leczenie choroby podstawowej, które nie nasila immunosupresji. Jeśli ozanimod przerwano niedawno, przed włączeniem dazatynibu należy ocenić morfologię z liczbą limfocytów, ponieważ działanie ozanimodu na limfocyty ustępuje powoli.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich, w tym oportunistycznych zakażeń. Ozanimod jest ponadto przeciwwskazany w aktywnej chorobie nowotworowej, która jest wskazaniem do stosowania dazatynibu. Przy jednoczesnym wydłużeniu QT i bradykardii nie można wykluczyć groźnych komorowych zaburzeń rytmu.
Mechanizm
Główny mechanizm to sumowanie działania immunosupresyjnego. Ozanimod jako modulator receptorów S1P zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i obniża ich liczbę we krwi, a dazatynib jako lek przeciwnowotworowy hamuje czynność szpiku i limfocytów. ChPL ozanimodu zakazuje łączenia go z lekami przeciwnowotworowymi ze względu na addytywne działanie na układ odpornościowy[1]. Przeciwwskazaniami do ozanimodu są również aktywny nowotwór złośliwy oraz stan obniżonej odporności predysponujący do zakażeń oportunistycznych, a oba te stany dotyczą typowego pacjenta leczonego dazatynibem[1]. Mechanizm dodatkowy ma charakter farmakokinetyczny. Według badań in vitro dazatynib może wchodzić w interakcje z substratami CYP2C8[2]. Główne aktywne metabolity ozanimodu są przekształcane przy udziale CYP2C8, a silny inhibitor tego enzymu zwiększał ich AUC o około 47% do 69%[1]. Teoretycznie dazatynib może więc zwiększać ekspozycję na ozanimod. Możliwe jest też sumowanie działań kardiologicznych, ponieważ ozanimod zwalnia czynność serca i przewodzenie przedsionkowo–komorowe, a dazatynib może wydłużać odstęp QT.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba limfocytów i neutrofili
- objawy zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych
- EKG z oceną częstości akcji serca, przewodzenia przedsionkowo–komorowego i odstępu QT
Kiedy ocena się zmienia
| Ozanimod odstawiony przed włączeniem dazatynibukolejność włączenia · ozanimod | inne zalecenie | Po odstawieniu ozanimodu liczba limfocytów wraca do normy stopniowo. Przed rozpoczęciem dazatynibu należy ocenić morfologię i obserwować pacjenta w kierunku zakażeń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zeposia 0,23 mg; 0,46 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zeposia-100438934/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zeposia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zeposia-100438934/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneDazatynib+ EscytalopramNależy unikać łączenia dazatynibu z escytalopramem i wybrać lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na odstęp QT.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym o tym połączeniu.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym o tym połączeniu.
Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem ten wpływ może się nasilać. Mogą też zwiększać skłonność do siniaków i krwawień. Lekarz zwykle wybiera w takiej sytuacji inny lek na depresję albo zleca badanie EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- łatwe powstawanie siniaków
- czarne stolce lub krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia dazatynibu z escytalopramem i wybrać lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na odstęp QT. Escytalopram jest przeciwwskazany w skojarzeniu z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QT[1][2][3]. Jeśli lekarz po ocenie korzyści i ryzyka utrzyma połączenie, konieczne jest EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia, wyrównanie potasu i magnezu oraz kontrola morfologii z liczbą płytek krwi.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes i nagłej śmierci sercowej. Dodatkowym ryzykiem jest nasilenie skłonności do krwawień, zwłaszcza przy małopłytkowości wywołanej dazatynibem.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca może się sumować. ChPL escytalopramu wskazuje, że nie można wykluczyć addytywnego działania escytalopramu i innych leków wydłużających odstęp QT[1]. Dodatkowo dazatynib często powoduje małopłytkowość i krwawienia, a leki z grupy SSRI upośledzają agregację płytek, co może sumować ryzyko krwawień. Istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ escytalopram jest metabolizowany głównie przez CYP2C19, a CYP3A4 ma w jego metabolizmie mniejszy udział[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- morfologia krwi z liczbą płytek
- objawy krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pralex 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pralex-100274250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symescital 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symescital-100286246/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejPrzy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu.Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.
Deksametazon osłabia działanie układu odpornościowego. Jeśli przyjmujesz go w większych dawkach lub przez dłuższy czas, szczepionka przeciw ospie prawdziwej i mpox może nie zadziałać tak dobrze, jak powinna. Przy takim leczeniu szczepienia tą szczepionką zwykle się nie wykonuje albo przesuwa się je na inny termin.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub złe samopoczucie utrzymujące się dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- rozległy, narastający odczyn, ropień lub wysypka w miejscu wkłucia lub poza nim
- objawy zakażenia po kontakcie z osobą chorą na mpox mimo szczepienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu[1]. Jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem leczenia lub po jego zakończeniu, a gdy szczepienie jest pilne (np. po kontakcie z wirusem mpox), decyzję podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka. Przy krótkim leczeniu małymi dawkami lub stosowaniu miejscowym przeciwwskazanie z ChPL nie ma zastosowania, ale odpowiedź na szczepienie może być nieco słabsza. ChPL szczepionki nie wymienia kortykosteroidów, zaleca natomiast unikanie jednoczesnego podawania innych szczepionek i immunoglobuliny przeciw wirusowi krowianki[2].
Skutek kliniczny
Przy leczeniu deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych szczepienie może wywołać słabszą lub niewystarczającą odporność przeciw ospie prawdziwej i mpox. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienie żywymi szczepionkami u pacjentów leczonych dawkami immunosupresyjnymi[1]. Inna charakterystyka deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3].
Mechanizm
Deksametazon działa immunosupresyjnie i hamuje odpowiedź limfocytów T i B, od której zależy wytworzenie odporności po szczepieniu. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, czyli szczepionką żywą, dlatego obejmuje ją ostrzeżenie dotyczące żywych szczepionek w ChPL deksametazonu. Szczep Ankara nie namnaża się w organizmie człowieka, więc głównym praktycznym problemem jest osłabienie odpowiedzi immunologicznej, a nie zakażenie wirusem szczepionkowym.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- termin szczepienia względem rozpoczęcia lub zakończenia leczenia kortykosteroidem
- w razie zaszczepienia w trakcie immunosupresji – ocena, czy potrzebne jest dodatkowe postępowanie po kontakcie z zakażeniem
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka immunosupresyjnadawka · deksametazon | ryzyko rośnie | Przy dawkach immunosupresyjnych lub dużych dawkach terapeutycznych deksametazonu ChPL przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami. |
| Miejscowadroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Deksametazon stosowany miejscowo (np. na skórę, do oka) w zwykłych dawkach nie daje istotnej immunosupresji układowej i nie wpływa w praktyce na odpowiedź na szczepienie. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu leczeniaodstep · deksametazon | inne zalecenie | Jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala, szczepienie najlepiej wykonać przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego albo po jego zakończeniu, a termin ustala lekarz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz deksametazon i w jakiej dawce, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz deksametazon i w jakiej dawce, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Deksametazon w większych dawkach osłabia odporność. Jeśli w tym czasie dostaniesz szczepionkę zawierającą żywego, osłabionego wirusa, wirus ten może wywołać zakażenie. Szczepionka nieżywa (rekombinowana) jest bezpieczna, ale przy leczeniu deksametazonem może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub w wielu miejscach ciała
- wyraźnie złe samopoczucie w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu[1][2]. U takiego pacjenta wybierz szczepionkę rekombinowaną (nieżywą), a jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem steroidoterapii lub po jej zakończeniu, przy czym odstęp ustala lekarz prowadzący. Przy małych dawkach ogólnych, terapii zastępczej lub kortykosteroidach miejscowych i wziewnych żywa szczepionka nie jest przeciwwskazana[2].
Skutek kliniczny
Żywa szczepionka podana pacjentowi przyjmującemu immunosupresyjne dawki deksametazonu może wywołać rozsiane zakażenie szczepionkowym szczepem wirusa ospy wietrznej i półpaśca. W przypadku obu rodzajów szczepionki immunosupresja może osłabić odpowiedź immunologiczną i zmniejszyć ochronę przed półpaścem.
Mechanizm
Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odporność komórkową, która kontroluje namnażanie żywego, atenuowanego wirusa ospy wietrznej i półpaśca zawartego w żywej szczepionce. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3]. Charakterystyka żywej szczepionki przeciw półpaścowi wymienia leczenie immunosupresyjne, w tym duże dawki kortykosteroidów, wśród przeciwwskazań[2]. Immunosupresja osłabia też odpowiedź na antygeny szczepionki rekombinowanej, przy czym ChPL tej szczepionki nie wymienia kortykosteroidów[4].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- rodzaj szczepionki (żywa czy rekombinowana)
- objawy zakażenia po szczepieniu – gorączka, wysypka pęcherzykowa, zwłaszcza rozsiana
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw półpaścowi rekombinowana z adiuwantem (nieżywa)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana (nieżywa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i jej ChPL nie wymienia kortykosteroidów. Można ją podać, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź, dlatego warto zaplanować szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu steroidoterapii, jeśli stan pacjenta na to pozwala. |
| Mała dawka ogólnoustrojowa lub terapia zastępczadawka · deksametazon | ryzyko maleje | ChPL żywej szczepionki nie przeciwwskazuje jej u osób przyjmujących małe dawki kortykosteroidów o działaniu ogólnym ani w terapii zastępczej, np. w niewydolności nadnerczy. Poinformuj pacjenta o objawach, które powinny skłonić do kontaktu z lekarzem. |
| Miejscowo lub wziewniedroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Kortykosteroidy stosowane miejscowo lub wziewnie nie stanowią przeciwwskazania do żywej szczepionki przeciw półpaścowi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ RylpiwirynaNie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej.Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.
Deksametazon w tabletkach lub zastrzykach może przyspieszać usuwanie rylpiwiryny z organizmu. Wtedy lek na HIV słabiej działa, a wirus może się namnażać i uodpornić na leczenie. Pojedyncza dawka deksametazonu nie stanowi problemu, ale dłuższego leczenia nie łączy się z rylpiwiryną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- lekarz przepisał ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na kilka dni lub dłużej
- wynik badania wiremii HIV jest gorszy niż wcześniej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej[1]. Należy rozważyć alternatywne leczenie, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu glikokortykosteroidu[2]. Jeśli pacjent wymaga ogólnoustrojowego glikokortykosteroidu przez dłuższy czas, wybierz inny lek z tej grupy albo – gdy deksametazon jest niezbędny – skonsultuj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu przeciwretrowirusowego.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężeń rylpiwiryny może prowadzić do utraty jej działania terapeutycznego[1]. Klinicznie oznacza to ryzyko niepowodzenia wirusologicznego leczenia zakażenia HIV i rozwoju oporności na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.
Mechanizm
Deksametazon podawany ogólnie indukuje CYP3A, a rylpiwiryna jest metabolizowana głównie przy udziale CYP3A. Należy spodziewać się zależnego od dawki zmniejszenia stężeń rylpiwiryny w osoczu[1]. Połączenia nie badano, a spodziewany efekt wynika z mechanizmu indukcji enzymatycznej[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- miano RNA HIV (wiremia), jeśli doszło do jednoczesnego stosowania dłuższego niż jednorazowa dawka deksametazonu
- droga podania i planowany czas leczenia deksametazonem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka jednorazowadawka · deksametazon | ryzyko maleje | Pojedyncza dawka deksametazonu podawanego ogólnie nie jest objęta przeciwwskazaniem. |
| Miejscowa (krople do oczu lub uszu, maści, kremy)droga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy wyłącznie deksametazonu podawanego ogólnoustrojowo. Przy podaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, więc istotna indukcja CYP3A jest mało prawdopodobna. |
| Więcej niż jedna dawkaczas leczenia · deksametazon | ryzyko rośnie | Ryzyko utraty skuteczności rylpiwiryny rośnie przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu, dlatego wtedy szczególnie należy rozważyć alternatywne leczenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego REKAMBYS 600 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rekambys-100445800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.