Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Dekstrometorfan / Dekstrometorfan i zyprazydon

Dekstrometorfan i zyprazydon

Jaki opis pokazać?

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Dekstrometorfan można stosować u pacjenta przyjmującego zyprazydon przez krótki czas i w zalecanych dawkach.

Stosuj lek na kaszel krótko i nie przekraczaj dawki z ulotki, a jeśli bierzesz też leki przeciwdepresyjne, zapytaj farmaceutę o inny lek na kaszel.

Interakcja o niejasnym znaczeniuDekstrometorfan+ ZyprazydonDekstrometorfan można stosować u pacjenta przyjmującego zyprazydon przez krótki czas i w zalecanych dawkach.Stosuj lek na kaszel krótko i nie przekraczaj dawki z ulotki, a jeśli bierzesz też leki przeciwdepresyjne, zapytaj farmaceutę o inny lek na kaszel.szybki (godziny)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Stosuj lek na kaszel krótko i nie przekraczaj dawki z ulotki, a jeśli bierzesz też leki przeciwdepresyjne, zapytaj farmaceutę o inny lek na kaszel.

Lek na kaszel z dekstrometorfanem i zyprazydon mogą razem bardziej usypiać i powodować zawroty głowy. Bardzo rzadko takie połączenie może wywołać nadmierne pobudzenie układu nerwowego. Krótkie stosowanie leku na kaszel w zalecanej dawce jest zwykle bezpieczne.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna senność lub zawroty głowy
  • niepokój, pobudzenie lub splątanie
  • drżenie, skurcze lub sztywność mięśni
  • gorączka, poty i szybkie bicie serca
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Dekstrometorfan można stosować u pacjenta przyjmującego zyprazydon przez krótki czas i w zalecanych dawkach. Należy przekazać pacjentowi informację o objawach nadmiernej senności i zespołu serotoninowego. Szczególną ostrożność trzeba zachować, gdy pacjent przyjmuje jeszcze inne leki serotoninergiczne (np. przeciwdepresyjne, tramadol, tryptany) – wówczas lepiej rozważyć lek przeciwkaszlowy bez działania serotoninergicznego.

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń równowagi, zwłaszcza na początku leczenia zyprazydonem lub przy wyższych dawkach dekstrometorfanu. Zespół serotoninowy jest możliwy, ale przy tym połączeniu ma charakter teoretyczny, a przy zyprazydonie stosowanym z innymi lekami serotoninergicznymi opisywano jedynie pojedyncze przypadki.

Mechanizm

Połączenie można stosować krótkotrwale w zalecanych dawkach, a ryzyko wynika głównie z sumowania działań ośrodkowych. Dekstrometorfan hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i działa antagonistycznie na receptory NMDA, a zyprazydon wykazuje aktywność serotoninergiczną (agonizm 5-HT1A, słabe hamowanie wychwytu serotoniny i noradrenaliny), co teoretycznie może sumować się w kierunku nadmiaru serotoniny. Oba leki mogą też nasilać senność, zawroty głowy i zaburzenia koordynacji. Istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, ponieważ zyprazydon jest metabolizowany głównie przez oksydazę aldehydową, a w mniejszym stopniu przez CYP3A4, i nie hamuje klinicznie CYP2D6, który rozkłada dekstrometorfan.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Zyprazydon – słaby inhibitor CYP2D6[1], dekstrometorfan – wrażliwy substrat CYP2D6[2]
  • Dekstrometorfan: wrażliwy substrat CYP2D6[2]
  • Zyprazydon: słaby inhibitor CYP2D6[1], słaby inhibitor CYP3A4[1], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[1], substrat CYP3A4[1], substrat P-gp[1]

Monitorować

  • senność i zaburzenia równowagi
  • objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenia, sztywność mięśni, gorączka, kołatanie serca)

Kiedy ocena się zmienia

Dawka większa niż zalecanadawka · dekstrometorfanryzyko rośniePrzekraczanie zalecanych dawek dekstrometorfanu (także jego nadużywanie) wyraźnie zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego i nadmiernego działania depresyjnego na OUN u pacjenta przyjmującego zyprazydon.
Stosowanie dłuższe niż kilka dniczas leczenia · dekstrometorfaninne zaleceniePrzy przedłużającym się kaszlu zamiast kontynuować dekstrometorfan należy skierować pacjenta do lekarza.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaDekstrometorfana alkoholNa czas leczenia dekstrometorfanem zaleć rezygnację z alkoholu i z innych leków zawierających alkohol.W trakcie kuracji nie pij alkoholu i nie przyjmuj innych leków, które go zawierają.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

W trakcie kuracji nie pij alkoholu i nie przyjmuj innych leków, które go zawierają.

Podczas przyjmowania leku na kaszel z dekstrometorfanem lepiej nie pić alkoholu. Oba te środki działają uspokajająco, więc razem mogą mocno nasilić senność i zawroty głowy. Trudniej się wtedy skupić, a to bywa niebezpieczne przy prowadzeniu samochodu lub obsłudze maszyn.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna senność
  • zawroty głowy
  • trudności z koncentracją
  • uczucie osłabienia czujności
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Na czas leczenia dekstrometorfanem zaleć rezygnację z alkoholu i z innych leków zawierających alkohol.[1] Jeśli pacjent mimo to wypił alkohol, powinien nie prowadzić pojazdów i nie obsługiwać maszyn, aż senność i osłabienie koncentracji ustąpią.[1]

Skutek kliniczny

Podczas leczenia dekstrometorfanem należy unikać alkoholu. Po jego wypiciu nasilają się zawroty głowy, senność i osłabienie koncentracji.[1] Zaburzona koncentracja może być niebezpieczna podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.[1]

Mechanizm

Alkohol i dekstrometorfan działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działania uspokajające się sumują. Według ChPL uspokajające działanie leku przeciwkaszlowego nasila się pod wpływem alkoholu.[1]

Metabolizm i transportery

  • Dekstrometorfan: wrażliwy substrat CYP2D6[2]

Monitorować

  • senność i zawroty głowy po wypiciu alkoholu w trakcie leczenia
  • zdolność koncentracji u osób prowadzących pojazdy lub obsługujących maszyny
  • łączne stosowanie z innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy

Kiedy ocena się zmienia

ilość alkoholu ≤ 18 mg etanolu w 5 ml syropu (ilość zawarta w preparacie)alkoholinne zalecenieEtanol obecny jako substancja pomocnicza w syropie nie wymaga osobnego postępowania. Według ChPL jego mała ilość nie będzie powodowała zauważalnych skutków. Zalecenie unikania alkoholu dotyczy picia napojów alkoholowych i stosowania innych leków zawierających alkohol.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tussi Drill 5 mg/5 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tussi-drill-100105606/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaZyprazydona alkoholZalecaj choremu niepicie alkoholu w trakcie leczenia zyprazydonem, a jeśli do spożycia dojdzie, tylko w niewielkiej ilości i z zachowaniem szczególnej ostrożności.Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już go wypijesz, nie prowadź samochodu ani nie obsługuj maszyn.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już go wypijesz, nie prowadź samochodu ani nie obsługuj maszyn.

Zyprazydon może powodować senność i zawroty głowy. Alkohol działa podobnie, więc razem mogą wywołać silną senność, problemy z równowagą i spowolnienie reakcji. Z tego powodu w czasie leczenia lepiej alkoholu nie pić.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna senność lub trudność z utrzymaniem przytomności
  • zawroty głowy, chwiejny chód lub upadki
  • omdlenie albo uczucie szybkiego lub nierównego bicia serca
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zalecaj choremu niepicie alkoholu w trakcie leczenia zyprazydonem, a jeśli do spożycia dojdzie, tylko w niewielkiej ilości i z zachowaniem szczególnej ostrożności. ChPL wymaga ostrożności przy łączeniu z alkoholem.[1] Chory nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn po alkoholu.

Skutek kliniczny

Alkohol może nasilić senność, zawroty głowy, spowolnienie psychoruchowe i zaburzenia koordynacji u osoby przyjmującej zyprazydon. Zwiększa to ryzyko upadków, wypadków i błędów w obsłudze maszyn lub prowadzeniu pojazdów. U osób leczonych z powodu choroby psychicznej alkohol może dodatkowo pogarszać stan psychiczny i utrudniać leczenie.

Mechanizm

Zyprazydon i alkohol działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie się sumuje. Producent zaleca ostrożność przy łączeniu zyprazydonu z lekami działającymi ośrodkowo i z alkoholem.[1] Nasilenie senności i zaburzeń koordynacji jest oczekiwane, bo wynika z podstawowego działania obu substancji.

Metabolizm i transportery

  • Zyprazydon: słaby inhibitor CYP2D6[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[2], substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • senność i sedacja w ciągu dnia
  • zawroty głowy i zaburzenia równowagi, zwłaszcza u osób starszych
  • kołatanie serca lub omdlenia, które wymagają pilnej oceny lekarskiej

Kiedy ocena się zmienia

Większe ilości alkoholu, upojenieilość alkoholu · alkoholryzyko rośniePrzy większych ilościach alkoholu sumowanie działania hamującego na ośrodkowy układ nerwowy jest silniejsze, a ryzyko nadmiernej sedacji, upadków i wypadków wyraźnie rośnie.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych sedacja i zawroty głowy częściej prowadzą do upadków, dlatego nawet niewielka ilość alkoholu wymaga szczególnej ostrożności. Wniosek wynika z ogólnej wiedzy farmakologicznej, ChPL nie podaje tu odrębnych danych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 220

Połączenie przeciwwskazaneDekstrometorfan+ MetylotioniniowaDekstrometorfanu nie łączy się z chlorkiem metylotioniniowym, ponieważ jest on inhibitorem MAO.Nie przyjmuj dekstrometorfanu, jeśli dostałeś lub masz dostać błękit metylenowy, i powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, że brałeś lek na kaszel.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj dekstrometorfanu, jeśli dostałeś lub masz dostać błękit metylenowy, i powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, że brałeś lek na kaszel.

Dekstrometorfan to lek na suchy kaszel. Błękit metylenowy podaje się zwykle w szpitalu, na przykład przy niektórych zatruciach lub zabiegach. Te dwa leki razem mogą wywołać groźną reakcję organizmu z drżeniem, splątaniem, poceniem i kołataniem serca.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • drżenie lub skurcze mięśni
  • splątanie lub silne pobudzenie
  • nadmierne pocenie się
  • szybkie bicie serca
  • biegunka
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – synergizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Dekstrometorfanu nie łączy się z chlorkiem metylotioniniowym, ponieważ jest on inhibitorem MAO[1]. Jeśli chlorek metylotioniniowy trzeba podać w stanie nagłym pacjentowi przyjmującemu dekstrometorfan, odstawia się dekstrometorfan, stosuje najniższą możliwą dawkę chlorku metylotioniniowego i ściśle obserwuje pacjenta pod kątem objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego przez 4 godziny od podania[2]. Przy planowym podaniu chlorku metylotioniniowego kaszel leczy się lekiem przeciwkaszlowym bez działania serotoninergicznego.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi zespołem serotoninowym, który może zagrażać życiu[2]. Objawia się biegunką, tachykardią, nadmiernym poceniem, drżeniem, splątaniem, a w ciężkich przypadkach śpiączką[3].

Mechanizm

Chlorek metylotioniniowy jest silnym odwracalnym inhibitorem monoaminooksydazy i hamuje rozkład serotoniny[2]. Dekstrometorfan nasila przekaźnictwo serotoninergiczne, a jego łączenie z inhibitorami MAO grozi zespołem serotoninowym[3]. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny – pojedyncza dawka dożylna 2 mg/kg mc. chlorku metylotioniniowego nie zmieniała istotnie farmakokinetyki dekstrometorfanu[2].

Metabolizm i transportery

  • Dekstrometorfan: wrażliwy substrat CYP2D6[4]
  • Metylotioniniowa: silny inhibitor MATE1[5], silny inhibitor MATE2-K[5], silny inhibitor OCT2[5], inhibitor P-gp[5], induktor CYP1A2[5], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • objawy zespołu serotoninowego: drżenie, splątanie, pobudzenie, nadmierne pocenie, biegunka
  • częstość akcji serca (tachykardia)
  • stan świadomości przez 4 godziny od podania chlorku metylotioniniowego

Bezpieczniejsze alternatywy

butamiratlewodropropizyna

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnie w stanie nagłym, gdy podania nie można uniknąćdroga podania · metylotioniniowainne zalecenieGdy chlorek metylotioniniowy jest niezbędny w stanie nagłym, podaje się najniższą możliwą dawkę i obserwuje pacjenta pod kątem objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego przez 4 godziny od podania.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tussidex 30 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tussidex-100109610/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methylthioninium chloride Proveblue 5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methylthioninium-chloride-proveblue-100311790/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tussi Drill 5 mg/5 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tussi-drill-100105606/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methylthioninium chloride Proveblue. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/methylthioninium-chloride-proveblue-100311790/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDekstrometorfan+ CynakalcetNie stosuj dekstrometorfanu u pacjenta przyjmującego cynakalcet.Nie przyjmuj leku na kaszel z dekstrometorfanem, gdy bierzesz cynakalcet – zapytaj farmaceutę o inny lek na kaszel.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj leku na kaszel z dekstrometorfanem, gdy bierzesz cynakalcet – zapytaj farmaceutę o inny lek na kaszel.

Lek na kaszel z dekstrometorfanem i cynakalcet, stosowany przy chorobach przytarczyc, nie powinny być przyjmowane razem. Cynakalcet sprawia, że organizm dużo wolniej usuwa dekstrometorfan, więc jego ilość we krwi rośnie wielokrotnie. Może to dać objawy przedawkowania, takie jak pobudzenie, splątanie, drżenie, bezsenność, biegunka, a nawet osłabienie oddechu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne pobudzenie lub niepokój
  • splątanie, dezorientacja
  • drżenie mięśni
  • bezsenność
  • biegunka
  • przyspieszone bicie serca i nadmierne pocenie się
  • spłycony lub zwolniony oddech, nadmierna senność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie stosuj dekstrometorfanu u pacjenta przyjmującego cynakalcet.[1] W razie potrzeby leczenia suchego kaszlu wybierz lek przeciwkaszlowy, który nie jest metabolizowany głównie przez CYP2D6. Gdy jednoczesnego podania nie da się uniknąć, pacjenta trzeba monitorować, a dawkę dekstrometorfanu może być konieczne zmniejszyć.[2]

Skutek kliniczny

Połączenie jest przeciwwskazane, bo prowadzi do znacznego zwiększenia stężenia dekstrometorfanu w osoczu z objawami przedawkowania.[1] Rośnie ryzyko toksycznego działania dekstrometorfanu – pobudzenia, dezorientacji, drżenia, bezsenności, biegunki i depresji oddechowej – oraz zespołu serotoninowego.[1]

Mechanizm

Cynakalcet jest silnym inhibitorem CYP2D6, czyli głównego enzymu metabolizującego dekstrometorfan, który ulega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia.[3] Wielokrotne dawki 50 mg cynakalcetu zwiększają AUC dekstrometorfanu podanego w dawce 30 mg 11-krotnie u osób szybko metabolizujących z udziałem CYP2D6.[3]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cynakalcet – umiarkowany inhibitor CYP2D6[4], dekstrometorfan – wrażliwy substrat CYP2D6[4]
  • Dekstrometorfan: wrażliwy substrat CYP2D6[4]
  • Cynakalcet: umiarkowany inhibitor CYP2D6[4], substrat CYP1A2[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • objawy toksyczności ze strony OUN (pobudzenie, dezorientacja, drżenie, bezsenność)
  • objawy zespołu serotoninowego (tachykardia, nadmierne pocenie się, biegunka, splątanie)
  • czynność oddechowa – ryzyko depresji oddechowej

Bezpieczniejsze alternatywy

butamiratlewodropropizyna

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tussi Drill 5 mg/5 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tussi-drill-100105606/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tussidex 30 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tussidex-100109610/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mimpara 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mimpara-100102921/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mimpara. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mimpara-100102921/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDekstrometorfan+ LinezolidDekstrometorfanu nie podaje się w trakcie leczenia inhibitorami MAO ani w ciągu 14 dni od ich odstawienia, a linezolid należy do tej grupy.Nie bierz leków z dekstrometorfanem w trakcie leczenia linezolidem i przez 14 dni po jego zakończeniu, a lek na kaszel wybierz razem z farmaceutą.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie bierz leków z dekstrometorfanem w trakcie leczenia linezolidem i przez 14 dni po jego zakończeniu, a lek na kaszel wybierz razem z farmaceutą.

Linezolid to antybiotyk, który działa też na układ nerwowy podobnie jak niektóre leki przeciwdepresyjne. Dekstrometorfan, obecny w wielu syropach i tabletkach na suchy kaszel, może razem z nim wywołać groźny stan nazywany zespołem serotoninowym. Objawia się on drżeniem, potami, szybkim biciem serca, biegunką i splątaniem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • drżenie lub drgawki mięśni
  • silne pocenie się
  • szybkie bicie serca
  • biegunka
  • niepokój i pobudzenie
  • splątanie lub dezorientacja
  • wysoka gorączka
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – synergizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Dekstrometorfanu nie podaje się w trakcie leczenia inhibitorami MAO ani w ciągu 14 dni od ich odstawienia, a linezolid należy do tej grupy.[1] U chorego leczonego linezolidem suchy kaszel łagodzi się lekiem przeciwkaszlowym bez działania serotoninergicznego. Jeśli oba leki zostały już przyjęte razem, dekstrometorfan należy odstawić i obserwować pacjenta w kierunku objawów zespołu serotoninowego.

Skutek kliniczny

Połączenie dekstrometorfanu z nieselektywnym inhibitorem MAO grozi zespołem serotoninowym z biegunką, tachykardią, nadmierną potliwością, drżeniem, splątaniem, a nawet śpiączką.[2] U zdrowych ochotników, którzy otrzymali dwie dawki po 20 mg dekstrometorfanu w odstępie 4 godzin razem z linezolidem, nie obserwowano objawów zespołu serotoninowego.[3] Po wprowadzeniu linezolidu do obrotu opisano jeden przypadek objawów podobnych do zespołu serotoninowego po jednoczesnym podaniu obu leków, które ustąpiły po ich odstawieniu.[3]

Mechanizm

Linezolid jest odwracalnym, nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy.[3] Dekstrometorfan hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, więc w połączeniu z inhibitorem MAO sumuje się działanie serotoninergiczne i rośnie ryzyko zespołu serotoninowego.[2] Linezolid nie hamuje CYP2D6 ani innych izoenzymów CYP o znaczeniu klinicznym, dlatego interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego.[3]

Metabolizm i transportery

  • Dekstrometorfan: wrażliwy substrat CYP2D6[4]

Monitorować

  • objawy zespołu serotoninowego (drżenie, pobudzenie, splątanie, potliwość)
  • temperatura ciała
  • tętno
  • ciśnienie tętnicze
  • stan świadomości

Bezpieczniejsze alternatywy

butamiratlewodropropizyna

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 14 dni od zakończenia leczenia linezolidemlinezolidinterakcja nie dotyczyDekstrometorfan można stosować po upływie co najmniej 14 dni od odstawienia inhibitora MAO.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tussidex 30 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tussidex-100109610/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tussi Drill 5 mg/5 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tussi-drill-100105606/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zyvoxid 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zyvoxid-100106340/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ ZyprazydonNie łącz difenhydraminy z zyprazydonem.Nie przyjmuj difenhydraminy, jeśli leczysz się zyprazydonem, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek na alergię albo na sen.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj difenhydraminy, jeśli leczysz się zyprazydonem, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek na alergię albo na sen.

Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko wyraźnie rośnie. W rzadkich przypadkach może dojść do groźnej arytmii, omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Oba leki powodują też senność, więc razem mocniej osłabiają koncentrację i zwiększają ryzyko upadku.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • omdlenie
  • nadmierna senność lub splątanie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz difenhydraminy z zyprazydonem[1]. U pacjenta leczonego zyprazydonem difenhydraminę zastąp lekiem bez wpływu na odstęp QT – w alergii nisko sedującym lekiem przeciwhistaminowym, a w bezsenności skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie psychiatryczne. Jeżeli oba leki przyjęto jednocześnie, odstaw difenhydraminę i przy objawach kardiologicznych wykonaj EKG z oceną QTc oraz oznacz potas i magnez.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Nasila się też senność, spowolnienie psychoruchowe i ryzyko upadków.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[1][2][3]. Zyprazydonu nie powinno się stosować z lekami wydłużającymi odstęp QT, ponieważ nie można wykluczyć działania addycyjnego[4]. Dodatkowo oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, co sumuje działanie uspokajające[1][4].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Zyprazydon – słaby inhibitor CYP2D6[5], difenhydramina – substrat CYP2D6[6]
  • Difenhydramina: inhibitor CYP2D6[6], substrat CYP2D6[6]
  • Zyprazydon: słaby inhibitor CYP2D6[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[5], substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy kardiologiczne (kołatanie serca, omdlenia)
  • nasilenie sedacji

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynaloratadynafeksofenadynadesloratadyna

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii. Sumowanie sedacji i działania przeciwmuskarynowego difenhydraminy dodatkowo zwiększa ryzyko upadków i splątania.
Miejscowa (na skórę)droga podania · difenhydraminaryzyko malejePrzy krótkotrwałym stosowaniu difenhydraminy na niewielką powierzchnię nieuszkodzonej skóry wchłanianie ogólnoustrojowe jest małe, więc ryzyko interakcji jest niższe. Należy unikać stosowania na dużą powierzchnię lub uszkodzoną skórę.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Luminastil 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/luminastil-100415560/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego SENOLEK 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/senolek-100465078/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSakwinawir+ ZyprazydonSakwinawiru nie należy łączyć z zyprazydonem.Nie zaczynaj przyjmować drugiego leku i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj leków na HIV na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować drugiego leku i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj leków na HIV na własną rękę.

Te dwa leki przyjmowane razem mogą groźnie zaburzyć pracę serca. Każdy z nich osobno może wpływać na rytm serca, a razem to działanie się sumuje i może wywołać niebezpieczną arytmię. Takiego połączenia nie wolno stosować.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • bardzo wolne bicie serca
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – transport
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Sakwinawiru nie należy łączyć z zyprazydonem. ChPL sakwinawiru przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT i (lub) PR ze względu na możliwość potencjalnie zagrażających życiu działań niepożądanych[1]. ChPL zyprazydonu przeciwwskazuje jednoczesne leczenie lekami wydłużającymi odstęp QT[2]. Jeśli pacjent wymaga leczenia przeciwretrowirusowego i przeciwpsychotycznego jednocześnie, lekarz prowadzący leczenie HIV razem z psychiatrą powinien zmienić jeden z leków na taki, który nie wydłuża odstępu QT ani nie wchodzi w istotne interakcje z drugim. Leków przeciwretrowirusowych nie należy odstawiać samodzielnie bez decyzji lekarza.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT i potencjalnie zagrażających życiu komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, a także zaburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego związanych z wydłużeniem odstępu PR.

Mechanizm

Główne zagrożenie wynika z sumowania się działania obu leków wydłużającego odstęp QT. U zdrowych ochotników sakwinawir wzmocniony rytonawirem powodował zależne od dawki wydłużenie odstępów QT i PR, dlatego może wystąpić addytywny wpływ z innymi lekami wydłużającymi te odstępy[1]. Zyprazydon sam wydłuża odstęp QT, a jego działanie addycyjne z innymi lekami o tym działaniu nie zostało zbadane, ale nie można go wykluczyć[2]. Dodatkowo sakwinawir i rytonawir hamują CYP3A4 i glikoproteinę P, a zyprazydon jest substratem CYP3A4 i prawdopodobnie glikoproteiny P, więc jego stężenie może wzrosnąć. Silny inhibitor CYP3A4 ketokonazol zwiększał stężenie zyprazydonu o mniej niż 40% bez dodatkowego wydłużenia odstępu QTc[2], dlatego składowa farmakokinetyczna ma mniejsze znaczenie niż farmakodynamiczna.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Sakwinawir – inhibitor P-gp[3], zyprazydon – substrat P-gp[4]
  • Zyprazydon – słaby inhibitor CYP3A4[4], sakwinawir – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Sakwinawir: inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[3]
  • Zyprazydon: słaby inhibitor CYP2D6[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc i PR przed zmianą leczenia i po niej
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • częstość i miarowość rytmu serca

Bezpieczniejsze alternatywy

darunawir

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/invirase-100138155/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/invirase-100138155/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSotalol+ ZyprazydonNie łącz sotalolu z zyprazydonem.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.

Sotalol i zyprazydon zmieniają pracę serca w podobny sposób i razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu. Takie zaburzenia mogą objawiać się kołataniem serca, zawrotami głowy albo omdleniem i bywają niebezpieczne dla życia. Tych leków nie należy przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • bardzo wolne bicie serca
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz sotalolu z zyprazydonem. Zyprazydonu nie stosuje się u pacjentów leczonych lekami przeciwarytmicznymi klasy III, do których należy sotalol[1]. Sotalolu nie stosuje się jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT[2]. Gdy pacjent wymaga leczenia przeciwpsychotycznego, należy wybrać lek o małym wpływie na odstęp QT albo z lekarzem prowadzącym leczenie kardiologiczne rozważyć zmianę leku przeciwarytmicznego. Jeśli wyjątkowo nie da się uniknąć połączenia, przed jego rozpoczęciem trzeba ocenić odstęp QT, wyrównać hipokaliemię i monitorować EKG oraz elektrolity[3].

Skutek kliniczny

Połączenie grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT i komorowymi zaburzeniami rytmu, w szczególności torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego[3].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działania się sumują. Sotalol jest lekiem przeciwarytmicznym klasy III, który wydłuża repolaryzację komór i może wywołać torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii lub bradykardii[3]. Zyprazydon również wydłuża odstęp QT, a działania addycyjnego z innymi lekami wydłużającymi QT nie można wykluczyć[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje.

Metabolizm i transportery

  • Zyprazydon: słaby inhibitor CYP2D6[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • częstość akcji serca (bradykardia)
  • objawy omdleń, kołatania serca, zawrotów głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazollurazydonbisoprololmetoprolol

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sotahexal 160 160 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sotahexal-160-100062357/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sotalol Aurovitas 40 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sotalol-aurovitas-100375412/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneTriazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. lurazydon, zyprazydon, sertindol) klasaJednoczesnego stosowania triazolowego leku przeciwgrzybiczego i przeciwpsychotycznej pochodnej indolu należy unikać, a gdy jest ono konieczne, wymaga zmiany dawki i kontroli EKG.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny z tej grupy i masz dostać triazolowy lek przeciwgrzybiczy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia i nie łącz tych leków na własną rękę.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny z tej grupy i masz dostać triazolowy lek przeciwgrzybiczy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia i nie łącz tych leków na własną rękę.

Niektóre leki przeciwgrzybicze, na przykład flukonazol, itrakonazol, worykonazol czy pozakonazol, mogą zwiększać ilość leków na schizofrenię lub chorobę dwubiegunową, takich jak lurazydon, zyprazydon czy sertindol, w organizmie. Może to nasilić senność, niepokój ruchowy i zawroty głowy. Niektóre z tych połączeń mogą też zaburzać rytm serca, co bywa groźne dla życia. Części tych leków w ogóle nie wolno łączyć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
  • nadmierna senność
  • niepokój ruchowy, sztywność mięśni lub drżenie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Jednoczesnego stosowania triazolowego leku przeciwgrzybiczego i przeciwpsychotycznej pochodnej indolu należy unikać, a gdy jest ono konieczne, wymaga zmiany dawki i kontroli EKG. Lurazydon jest przeciwwskazany z itrakonazolem, pozakonazolem i worykonazolem. Z flukonazolem lub izawukonazolem lurazydon można stosować w zmniejszonej dawce z kontrolą działań niepożądanych. Sertindol jest przeciwwskazany z silnymi inhibitorami CYP3A4 i z lekami wydłużającymi odstęp QT, czyli w praktyce ze wszystkimi wymienionymi triazolami. Przy zyprazydonie unikaj połączenia z flukonazolem, worykonazolem, pozakonazolem i itrakonazolem ze względu na addycyjne wydłużenie odstępu QT. Jeśli takie leczenie jest niezbędne, wykonaj EKG przed włączeniem i w trakcie leczenia oraz wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Połączenie zyprazydonu z izawukonazolem niesie najmniejsze ryzyko w tej klasie. Gdy to możliwe, zamień triazol na echinokandynę lub amfoterycynę B albo czasowo zmień lek przeciwpsychotyczny po konsultacji z psychiatrą.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia leku przeciwpsychotycznego nasila jego działania niepożądane, takie jak senność, akatyzja, objawy pozapiramidowe, niedociśnienie ortostatyczne i zawroty głowy. Przy sertindolu i zyprazydonie rośnie ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy zaburzeniach elektrolitowych, bradykardii, chorobach serca i u osób starszych.

Mechanizm

Triazolowe leki przeciwgrzybicze hamują CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol hamują go silnie, a flukonazol i izawukonazol umiarkowanie. Lurazydon i sertindol są metabolizowane głównie przez CYP3A4, więc ich stężenie we krwi może wyraźnie wzrosnąć. Zyprazydon jest metabolizowany głównie przez oksydazę aldehydową, a CYP3A4 odpowiada tylko za część jego przemian[1]. Dlatego wzrost jego stężenia jest umiarkowany, a główne ryzyko wynika z sumowania się wpływu na odstęp QT[2]. Sertindol i zyprazydon same wydłużają odstęp QT, podobnie jak flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol. Izawukonazol nie wydłuża odstępu QT, więc przy nim istotny jest głównie wpływ na metabolizm. Interakcja dotyczy całej klasy, ale jej siła zależy od pary – najsilniejsza jest dla silnych inhibitorów CYP3A4 w połączeniu z lurazydonem lub sertindolem.

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem leczenia skojarzonego i w jego trakcie
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy nadmiernego działania leku przeciwpsychotycznego: senność, akatyzja, objawy pozapiramidowe
  • ciśnienie tętnicze, w tym spadki ortostatyczne
  • omdlenia, kołatania serca i zawroty głowy

Kiedy ocena się zmienia

Kilka dni po odstawieniu triazoluodstep · triazoleinne zalecenieHamowanie CYP3A4 utrzymuje się po odstawieniu triazolu, najdłużej przy pozakonazolu, itrakonazolu i izawukonazolu, które mają długi okres półtrwania. Lurazydonu ani sertindolu nie należy włączać ani wracać do pełnej dawki bezpośrednio po zakończeniu leczenia przeciwgrzybiczego.
Duża dawka flukonazoludawka · triazoleryzyko rośnieHamowanie CYP3A4 przez flukonazol i jego wpływ na odstęp QT zależą od dawki. Pojedyncza mała dawka w leczeniu kandydozy pochwy niesie mniejsze ryzyko niż długotrwałe leczenie dużymi dawkami.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii oraz niedociśnienia ortostatycznego i upadków.

Źródła

  1. Miao Z, Kamel A, Prakash C. Characterization of a novel metabolite intermediate of ziprasidone in hepatic cytosolic fractions of rat, dog, and human by ESI-MS/MS, hydrogen/deuterium exchange, and chemical derivatization. Drug Metab Dispos. 2005;33(7):879-83. doi: 10.1124/dmd.105.004036. PMID: 15821046.
  2. Miceli JJ, Smith M, Robarge L, Morse T, Laurent A. The effects of ketoconazole on ziprasidone pharmacokinetics--a placebo-controlled crossover study in healthy volunteers. Br J Clin Pharmacol. 2000;49 Suppl 1(Suppl 1):71S-76S. doi: 10.1046/j.1365-2125.2000.00156.x. PMID: 10771458.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneZyprazydon+ ApalutamidUnikaj tego połączenia i zamień zyprazydon na lek przeciwpsychotyczny o małym wpływie na odstęp QT i niezależny od CYP3A4.Nie odstawiaj żadnego leku sam, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leczenia i zapytaj o badanie EKG.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego leku sam, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leczenia i zapytaj o badanie EKG.

Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko rośnie. Lek na raka prostaty może też osłabić działanie leku przeciwpsychotycznego, przez co objawy choroby mogą wrócić. Zwykle lekarz zmienia jeden z tych leków na bezpieczniejszy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy albo omdlenie
  • nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
  • nawrót niepokoju, omamów lub zaburzeń nastroju
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Unikaj tego połączenia i zamień zyprazydon na lek przeciwpsychotyczny o małym wpływie na odstęp QT i niezależny od CYP3A4. ChPL zyprazydonu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT.[1] Jeśli lekarz prowadzący uzna połączenie za nieuniknione, wykonaj EKG przed włączeniem i w trakcie leczenia, wyrównaj potas i magnez oraz oceniaj skuteczność przeciwpsychotyczną. Po odstawieniu apalutamidu obserwuj pacjenta pod kątem działań niepożądanych zyprazydonu.

Skutek kliniczny

Najgroźniejszym skutkiem jest addycyjne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, zwłaszcza u starszych mężczyzn z chorobą serca lub zaburzeniami elektrolitowymi. Równocześnie indukcja CYP3A4 może obniżyć stężenie zyprazydonu i osłabić kontrolę objawów psychotycznych. Karbamazepina, słabszy induktor niż apalutamid, zmniejszała całkowitą ekspozycję na zyprazydon o około 35%.[1] Po odstawieniu apalutamidu indukcja stopniowo wygasa, a stężenie zyprazydonu może wzrosnąć.

Mechanizm

Nie łącz zyprazydonu z apalutamidem, bo oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a apalutamid dodatkowo przyspiesza eliminację zyprazydonu. ChPL zyprazydonu przeciwwskazuje jednoczesne leczenie lekami wydłużającymi odstęp QT jako grupą i nie wyklucza działania addycyjnego.[1] Apalutamid nie jest wymieniony z nazwy, ale terapia deprywacji androgenowej, do której należy, sama może wydłużać odstęp QT. Zyprazydon jest substratem CYP3A4 i prawdopodobnie glikoproteiny P, a induktory CYP3A4 i p-gp mogą zmniejszać jego stężenie.[1] Apalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i zmniejszał AUC midazolamu o 92%.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Zyprazydon – słaby inhibitor CYP3A4[3], apalutamid – substrat CYP3A4[4]
  • Apalutamid – słaby inhibitor CYP3A4[4], zyprazydon – substrat CYP3A4[3]
  • Apalutamid – silny induktor CYP3A4[5], zyprazydon – substrat CYP3A4[3]
  • Apalutamid – słaby induktor P-gp[4], zyprazydon – substrat P-gp[3]
  • Zyprazydon: słaby inhibitor CYP2D6[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
  • Apalutamid: umiarkowany inhibitor CYP2B6[4], słaby inhibitor CYP2C19[4], umiarkowany inhibitor CYP2C8[4], słaby inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], słaby induktor BCRP[4], induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[5], słaby induktor CYP2C9[5], silny induktor CYP3A4[5], słaby induktor OATP1B1[4], słaby induktor P-gp[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • kontrola objawów psychotycznych lub afektywnych
  • objawy działań niepożądanych zyprazydonu po odstawieniu apalutamidu

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapina

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie apalutamidu u pacjenta przyjmującego zyprazydonkolejność włączenia · apalutamidinne zaleceniePo odstawieniu apalutamidu indukcja CYP3A4 stopniowo wygasa i stężenie zyprazydonu może wzrosnąć, dlatego monitoruj sedację, objawy pozapiramidowe i QTc.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób starszych z chorobą serca, bradykardią lub zaburzeniami elektrolitowymi ryzyko arytmii przy addycji wpływu na QT jest większe.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Erleada 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/erleada-100416849/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Erleada. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/erleada-100416849/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.