Interakcje / Efedryna / Efedryna i teofilina
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Unikaj dołączania efedryny do leczenia teofiliną.
Jeśli przyjmujesz teofilinę, nie kupuj syropów na kaszel z efedryną i zapytaj farmaceutę o preparat bez niej.
Niekorzystna interakcjaEfedryna+ TeofilinaUnikaj dołączania efedryny do leczenia teofiliną.Jeśli przyjmujesz teofilinę, nie kupuj syropów na kaszel z efedryną i zapytaj farmaceutę o preparat bez niej.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz teofilinę, nie kupuj syropów na kaszel z efedryną i zapytaj farmaceutę o preparat bez niej.
Oba leki pobudzają serce i układ nerwowy, a razem działają silniej. Może to przyspieszyć bicie serca, podnieść ciśnienie, wywołać drżenie rąk, niepokój i kłopoty ze snem. Połączenie nie poprawia przy tym oddychania bardziej niż sama teofilina.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy
- drżenie rąk
- niepokój lub rozdrażnienie
- bezsenność
- nudności lub wymioty
- drgawki
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Unikaj dołączania efedryny do leczenia teofiliną. Jeśli pacjent przyjmujący teofilinę potrzebuje leku na kaszel, wybierz preparat bez efedryny. Gdy połączenie jest konieczne, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę efedryny przez krótki czas i kontroluj tętno, ciśnienie oraz objawy pobudzenia. Efedryny nie stosuje się u osób z nadciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca i innymi chorobami układu krążenia[1]. Teofiliny nie stosuje się przy ostrych zaburzeniach rytmu serca[2].
Skutek kliniczny
Sumowanie działań pobudzających zwiększa ryzyko tachykardii, kołatania serca, zaburzeń rytmu, wzrostu ciśnienia tętniczego, drżenia, niepokoju, bezsenności i nudności. Połączenie nie poprawia wyraźnie rozszerzenia oskrzeli w porównaniu z samą teofiliną, a zwiększa częstość działań niepożądanych. Ryzyko jest największe u osób z chorobami serca, nadciśnieniem, nadczynnością tarczycy oraz przy stężeniu teofiliny bliskim górnej granicy zakresu terapeutycznego.
Mechanizm
Obie substancje pobudzają układ krążenia i ośrodkowy układ nerwowy, a ich działania się sumują. Teofilina nasila działanie efedryny[2]. Efedryna działa sympatykomimetycznie, a teofilina ma dodatni wpływ inotropowy i chronotropowy na mięsień sercowy[2]. Nie jest znany istotny wpływ farmakokinetyczny jednego leku na drugi.
Metabolizm i transportery
- Teofilina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[3]
Monitorować
- tętno i rytm serca
- ciśnienie tętnicze
- objawy pobudzenia – drżenie, niepokój, bezsenność
- nudności i wymioty jako wczesny sygnał toksyczności teofiliny
- stężenie teofiliny w surowicy przy objawach toksyczności
Bezpieczniejsze alternatywy
korzeń prawoślazu w preparatach bez efedryny
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Syrop prawoślazowy złożony 26 mg/10 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/syrop-prawoslazowy-zlozony-100227812/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuEfedrynaa alkoholDoradź ograniczenie alkoholu do małych ilości lub powstrzymanie się od picia w czasie stosowania efedryny i poinformuj o możliwych objawach ze strony serca.W czasie stosowania leku z efedryną pij alkohol najwyżej w małych ilościach albo zrezygnuj z niego, a jeśli pojawi się kołatanie serca, zapytaj farmaceutę lub lekarza.szybki (godziny)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
W czasie stosowania leku z efedryną pij alkohol najwyżej w małych ilościach albo zrezygnuj z niego, a jeśli pojawi się kołatanie serca, zapytaj farmaceutę lub lekarza.
Efedryna przyspiesza bicie serca i może podnosić ciśnienie, a większa ilość alkoholu działa podobnie, więc razem mogą nasilać te objawy. Efedryna może też sprawić, że poczujesz się mniej pijany, niż jesteś naprawdę. Niewielka ilość alkoholu zwykle nie powoduje problemów u zdrowych osób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- silny ból głowy
- niepokój, drżenie rąk
- trudności z zaśnięciem
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Doradź ograniczenie alkoholu do małych ilości lub powstrzymanie się od picia w czasie stosowania efedryny i poinformuj o możliwych objawach ze strony serca. Przypomnij, że efedryny nie stosuje się w nadciśnieniu tętniczym, chorobie niedokrwiennej serca i innych chorobach układu krążenia.[1] Przyjęcie leku wieczorem może utrudniać zasypianie, co alkohol może dodatkowo pogłębiać przez pogorszenie jakości snu.[1]
Skutek kliniczny
U zdrowych osób przyjmujących efedrynę w dawkach przeciwkaszlowych umiarkowana ilość alkoholu najpewniej nie wywoła istotnych objawów. Przy dużej ilości alkoholu możliwe są kołatanie serca, przyspieszone tętno, wzrost ciśnienia, niepokój i bezsenność. Nie opisano badań klinicznych tego połączenia, a ocena opiera się na właściwościach farmakologicznych obu substancji.
Mechanizm
Efedryna pobudza układ współczulny bezpośrednio i pośrednio przez uwalnianie noradrenaliny, co przyspiesza czynność serca i podnosi ciśnienie tętnicze. Większa ilość alkoholu wypita jednorazowo także przyspiesza czynność serca i sprzyja zaburzeniom rytmu, więc działania obu substancji na układ krążenia mogą się sumować. Pobudzające działanie efedryny na ośrodkowy układ nerwowy może też maskować uspokajające działanie alkoholu, przez co osoba pijąca gorzej ocenia stopień upojenia. Charakterystyki produktów z efedryną nie wymieniają alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach.[1] Jeden z syropów zawiera etanol w ilości poniżej 0,5%, co nie ma znaczenia klinicznego w tej interakcji.[1]
Monitorować
- tętno i kołatanie serca
- ciśnienie tętnicze
- niepokój i bezsenność
Kiedy ocena się zmienia
| Duża ilość alkoholu wypita jednorazowoilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Picie dużych ilości alkoholu jednorazowo istotnie zwiększa ryzyko tachykardii i zaburzeń rytmu, które mogą się sumować z działaniem sympatykomimetycznym efedryny. Należy zalecić unikanie takiego picia w czasie leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Syrop prawoślazowy złożony 26 mg/10 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/syrop-prawoslazowy-zlozony-100227812/
Niekorzystna interakcjaTeofilinaa alkoholZalecaj pacjentowi niepicie alkoholu w czasie leczenia teofiliną.Nie pij alkoholu w czasie leczenia teofiliną, a jeśli się napiłeś i źle się czujesz, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w czasie leczenia teofiliną, a jeśli się napiłeś i źle się czujesz, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Alkohol może zwiększać stężenie teofiliny we krwi, a wtedy lek działa silniej i częściej wywołuje działania niepożądane. Możesz poczuć nudności, drżenie rąk, niepokój albo szybkie bicie serca. W cięższych przypadkach mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca lub drgawki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nudności lub wymioty
- drżenie rąk
- silny niepokój lub pobudzenie
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- trudności z zasypianiem
- drgawki (wymagają natychmiastowej pomocy medycznej)
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj pacjentowi niepicie alkoholu w czasie leczenia teofiliną. Jeśli pacjent spożywa większe ilości alkoholu, wymaga mniejszych dawek teofiliny i szczególnej ostrożności przy decyzji o zwiększeniu dawki.[1] Wskazaniem do kontroli stężenia teofiliny w surowicy jest nieregularne picie alkoholu, nieoczekiwany brak kontroli objawów lub pojawienie się objawów toksyczności.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie teofiliny nasila ryzyko działań niepożądanych i przedawkowania. Należą do nich nudności, wymioty, ból brzucha, pobudzenie, drżenie, bezsenność, przyspieszone bicie serca i zaburzenia rytmu. Przy dużych stężeniach mogą wystąpić drgawki, a skłonność do drgawek i padaczka są przeciwwskazaniami do stosowania teofiliny.[1]
Mechanizm
Alkohol zwiększa stężenie teofiliny we krwi, a po spożyciu większych ilości alkoholu wydalanie teofiliny przebiega wolniej.[1] Teofilina ma wąski zakres terapeutyczny, więc nawet niewielki wzrost stężenia może wywołać objawy toksyczne. Alkohol i teofilina mogą dodatkowo nasilać u pacjenta podobne objawy, takie jak kołatanie serca, drażnienie żołądka i zaburzenia snu.
Metabolizm i transportery
- Teofilina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[2]
Monitorować
- stężenie teofiliny w surowicy
- tętno i rytm serca
- nudności, wymioty, drżenia, pobudzenie, bezsenność
- objawy neurologiczne, w tym drgawki
- ocena wzorca picia alkoholu przy ustalaniu dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Większe ilości alkoholuilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Po spożyciu większych ilości alkoholu wydalanie teofiliny jest wolniejsze, co zwiększa ryzyko toksyczności. W takiej sytuacji ChPL wskazuje na konieczność stosowania mniejszych dawek teofiliny i ostrożności przy ich zwiększaniu. |
| Podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku, a także z niewydolnością serca, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc lub gorączką wydalanie teofiliny jest już spowolnione, więc dodatkowy wpływ alkoholu zwiększa ryzyko przedawkowania. ChPL nie podaje liczbowej granicy wieku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 156
Połączenie przeciwwskazaneAcebutolol+ EfedrynaPacjentowi leczonemu acebutololem nie należy wydawać preparatów zawierających efedrynę.Nie stosuj syropów ani innych leków z efedryną, a lek na kaszel wybierz razem z farmaceutą.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj syropów ani innych leków z efedryną, a lek na kaszel wybierz razem z farmaceutą.
Efedryna, obecna w niektórych syropach na kaszel, pobudza serce i może podnosić ciśnienie krwi. Acebutolol działa odwrotnie – obniża ciśnienie i zwalnia serce. Przyjmowane razem mogą sprawić, że twój lek na serce zadziała słabiej, a syrop gorzej pomoże na kaszel. U osób z chorobami serca efedryna może też wywołać kołatanie serca lub ból w klatce piersiowej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny ból głowy albo wysokie ciśnienie w pomiarze
- duszność lub świszczący oddech
- trudności z zaśnięciem i niepokój
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Pacjentowi leczonemu acebutololem nie należy wydawać preparatów zawierających efedrynę. Efedryny nie stosuje się u osób z nadciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca i innymi chorobami układu krążenia[1][2]. Zamiast tego należy dobrać lek na kaszel bez substancji sympatykomimetycznych. Jeśli efedryna została już przyjęta, trzeba kontrolować ciśnienie tętnicze i tętno.
Skutek kliniczny
Możliwy wzrost ciśnienia tętniczego i utrata kontroli nadciśnienia lub dławicy piersiowej u pacjenta leczonego acebutololem. Efedryna może nasilać zaburzenia rytmu serca i niedokrwienie mięśnia sercowego. Jednocześnie słabnie działanie rozszerzające oskrzela efedryny.
Mechanizm
Efedryna pobudza receptory alfa- i beta-adrenergiczne bezpośrednio oraz pośrednio przez uwalnianie noradrenaliny z zakończeń nerwowych. Acebutolol blokuje receptory beta-adrenergiczne i działa antagonistycznie wobec leków pobudzających receptory beta stosowanych w skurczu oskrzeli[3]. Efedryna znosi część działania hipotensyjnego i przeciwdławicowego acebutololu, a acebutolol osłabia rozszerzające oskrzela działanie efedryny. Przy zablokowanych receptorach beta pobudzenie receptorów alfa przez efedrynę może przeważyć i nasilić skurcz naczyń.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- częstość i miarowość rytmu serca
- objawy dławicowe
- duszność i świszczący oddech
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawkidawka · acebutolol | ryzyko rośnie | Przy dużych dawkach acebutolol traci część kardioselektywności, co zwiększa ryzyko przewagi działania alfa-adrenergicznego efedryny i wzrostu ciśnienia. |
| Donosowodroga podania · efedryna | ryzyko maleje | Krótkotrwałe miejscowe stosowanie efedryny do nosa wiąże się z mniejszym wchłanianiem ogólnoustrojowym niż podanie doustne, ale przy nadużywaniu działanie na układ krążenia jest możliwe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Syrop prawoślazowy złożony 26 mg/10 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/syrop-prawoslazowy-zlozony-100227812/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rubital Compositum 6,5 mg/5 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rubital-compositum-100059007/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acebutolol Gedeon Richter 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acebutolol-gedeon-richter-100060364/
Połączenie przeciwwskazaneEfedryna+ LinezolidW leczeniu ambulatoryjnym nie stosuj efedryny w trakcie terapii linezolidem – na kaszel wybierz preparat bez efedryny i innych sympatykomimetyków.Nie przyjmuj syropów ani innych leków z efedryną w czasie leczenia linezolidem, a po jego zakończeniu zapytaj farmaceutę lub lekarza, kiedy możesz po nie sięgnąć.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj syropów ani innych leków z efedryną w czasie leczenia linezolidem, a po jego zakończeniu zapytaj farmaceutę lub lekarza, kiedy możesz po nie sięgnąć.
Linezolid to antybiotyk, który silnie nasila działanie efedryny na serce i naczynia krwionośne. Razem mogą gwałtownie podnieść ciśnienie krwi, nawet do stanu zagrożenia życia. Efedryna jest składnikiem niektórych syropów na kaszel dostępnych bez recepty.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły, silny ból głowy
- kołatanie lub bardzo szybkie bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- nudności, wymioty lub zlewne poty
- zaburzenia widzenia lub sztywność karku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
W leczeniu ambulatoryjnym nie stosuj efedryny w trakcie terapii linezolidem – na kaszel wybierz preparat bez efedryny i innych sympatykomimetyków. Linezolid z lekami sympatykomimetycznymi podaje się wyłącznie przy ścisłej obserwacji pacjenta i monitorowaniu ciśnienia tętniczego[1][2][3]. Gdy efedryna jest niezbędna w szpitalu, np. w niedociśnieniu podczas znieczulenia, zaczyna się od małych dawek i zwiększa je stopniowo[1]. Efedryny nie stosuje się do 2 tygodni po zakończeniu leczenia inhibitorami MAO[4]. Linezolid hamuje MAO odwracalnie, więc ryzyko po jego odstawieniu prawdopodobnie maleje szybciej, ale bezpieczny odstęp dla tego połączenia nie został ustalony.
Skutek kliniczny
Grozi znaczny wzrost ciśnienia tętniczego aż do przełomu nadciśnieniowego, a także tachykardia i zaburzenia rytmu serca. U zdrowych ochotników linezolid podany z pseudoefedryną lub fenylopropanolaminą podnosił ciśnienie skurczowe o 30–40 mmHg, wobec 11–15 mmHg po samym linezolidzie, 14–18 mmHg po samym sympatykomimetyku i 8–11 mmHg po placebo[1]. Efedryna działa podobnie do pseudoefedryny jako sympatykomimetyk o działaniu pośrednim, dlatego należy oczekiwać zbliżonego efektu. U chorych z nadciśnieniem tętniczym tego połączenia nie badano[1].
Mechanizm
Linezolid jest odwracalnym, nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy[1]. Efedryna pobudza receptory adrenergiczne bezpośrednio, a pośrednio uwalnia noradrenalinę z zakończeń nerwów współczulnych. Przy zahamowanej MAO noradrenalina gromadzi się w zakończeniach nerwowych, więc efedryna uwalnia jej więcej, co silnie nasila skurcz naczyń i pobudzenie serca. Dochodzi do tego niewielkie własne działanie presyjne linezolidu.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- tętno i rytm serca (EKG przy podaniu dożylnym)
- objawy przełomu nadciśnieniowego – silny ból głowy, ból w klatce piersiowej, zaburzenia widzenia
Bezpieczniejsze alternatywy
ambroksolbromheksynaacetylocysteinakorzeń prawoślazu (preparaty bez efedryny)
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnie, w szpitalu z ciągłym monitorowaniem ciśnieniadroga podania · efedryna | inne zalecenie | Przy dożylnym podaniu efedryny, np. w niedociśnieniu podczas znieczulenia, połączenie jest dopuszczalne pod warunkiem ścisłej obserwacji i monitorowania ciśnienia, a dawkę efedryny zwiększa się stopniowo od małych wartości. |
| odstep ≤ 14 dni od zakończenia linezolidulinezolid | inne zalecenie | Efedryny nie stosuje się do 2 tygodni po zakończeniu leczenia inhibitorami MAO. Linezolid hamuje MAO odwracalnie, więc ryzyko prawdopodobnie szybko maleje, ale bezpieczny odstęp nie został ustalony i efedrynę po leczeniu wprowadza się ostrożnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zyvoxid 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zyvoxid-100106340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Linezolid Krka 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/linezolid-krka-100339735/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Linezolid Polpharma 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/linezolid-polpharma-100345345/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Syrop prawoślazowy złożony 26 mg/10 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/syrop-prawoslazowy-zlozony-100227812/
Połączenie przeciwwskazaneErgotamina+ EfedrynaNie łącz ergotaminy z efedryną.Nie przyjmuj tych leków razem – jeśli bierzesz ergotaminę, zapytaj farmaceutę o syrop na kaszel bez efedryny.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem – jeśli bierzesz ergotaminę, zapytaj farmaceutę o syrop na kaszel bez efedryny.
Ergotamina na migrenę i efedryna zawarta w niektórych syropach na kaszel zwężają naczynia krwionośne. Przyjmowane razem mogą mocno podnieść ciśnienie i zaburzyć przepływ krwi w dłoniach, stopach i sercu. To połączenie jest niebezpieczne i nie wolno go stosować.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade lub sine palce rąk albo stóp
- drętwienie, mrowienie lub ból kończyn
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny ból głowy, kołatanie serca
- bardzo wysokie ciśnienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łącz ergotaminy z efedryną.[1] U pacjenta leczonego ergotaminą kaszel i dolegliwości oddechowe leczy się preparatami bez efedryny i innych leków sympatykomimetycznych. Jeśli efedryna jest niezbędna, w napadzie migreny stosuje się lek przeciwbólowy niedziałający na naczynia zamiast ergotaminy.
Skutek kliniczny
Grozi skurcz naczyń obwodowych z niedokrwieniem kończyn, bólem i sinicą, wzrost ciśnienia tętniczego oraz niedokrwienie mięśnia sercowego. Ergotamina w skojarzeniu z innymi lekami działającymi na naczynia może prowadzić do nadciśnienia, zawału mięśnia sercowego oraz niedokrwienia i martwicy dłoni i stóp.[1]
Mechanizm
Ergotaminy nie łączy się z lekami zwężającymi naczynia.[1] Efedryna jako lek pobudzający układ współczulny działa na receptory alfa-adrenergiczne, zwęża naczynia i podnosi ciśnienie tętnicze, a ergotamina silnie kurczy mięśniówkę naczyń. Oba działania naczynioskurczowe i presyjne sumują się.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- ocieplenie, zabarwienie i czucie palców rąk i stóp
- ból w klatce piersiowej
- tętno i rytm serca
Bezpieczniejsze alternatywy
paracetamolibuprofennaproksenambroksolbromheksyna
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ergotaminum Filofarm 1 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ergotaminum-filofarm-100022547/
Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Leki adrenergiczne i dopaminergiczne (np. noradrenalina, midodryna, efedryna) klasaDihydroergotaminy nie należy łączyć z sympatykomimetykami obkurczającymi naczynia.Nie łącz dihydroergotaminy z lekami podnoszącymi ciśnienie ani z lekami na przeziębienie i zatkany nos zawierającymi efedrynę lub fenylefrynę, a przed zakupem takiego leku zapytaj farmaceutę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz dihydroergotaminy z lekami podnoszącymi ciśnienie ani z lekami na przeziębienie i zatkany nos zawierającymi efedrynę lub fenylefrynę, a przed zakupem takiego leku zapytaj farmaceutę.
Dihydroergotamina obkurcza naczynia krwionośne. Podobnie działają leki podnoszące ciśnienie i udrażniające nos, takie jak midodryna, etylefryna, efedryna czy fenylefryna, także w lekach na przeziębienie. Razem mogą zbyt mocno zwęzić naczynia, przez co palce rąk i stóp stają się zimne i słabo ukrwione, a ciśnienie może gwałtownie wzrosnąć. To połączenie może być groźne dla zdrowia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade lub sine palce rąk albo stóp
- drętwienie, mrowienie lub ból kończyn
- ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy z bardzo wysokim ciśnieniem
- silny ból brzucha
- osłabienie lub zaburzenia mowy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Dihydroergotaminy nie należy łączyć z sympatykomimetykami obkurczającymi naczynia. Jeśli pacjent przyjmujący dihydroergotaminę wymaga noradrenaliny, adrenaliny, dopaminy w dużych dawkach lub fenylefryny we wlewie, należy odstawić dihydroergotaminę i ściśle monitorować ciśnienie oraz ukrwienie obwodowe, pamiętając, że jej działanie naczynioskurczowe utrzymuje się po odstawieniu. U pacjentów leczonych przewlekle midodryną, efedryną lub etylefryną dihydroergotaminy nie należy włączać, a w migrenie wybrać lek przeciwbólowy bez działania naczynioskurczowego. Adrenaliny w anafilaksji nie wolno wstrzymywać z powodu tej interakcji – po podaniu należy obserwować ciśnienie i ukrwienie kończyn. Dobutamina nie wymaga takich ograniczeń.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi nadmiernym skurczem naczyń obwodowych z niedokrwieniem kończyn, objawami zatrucia sporyszem, a w skrajnych przypadkach martwicą palców lub kończyn. Może wystąpić gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego, niedokrwienie mięśnia sercowego, jelit lub nerek. Ryzyko jest największe przy podawaniu amin presyjnych we wlewie dożylnym, u chorych we wstrząsie i z chorobami naczyń.
Mechanizm
Dihydroergotamina obkurcza naczynia przez pobudzanie receptorów serotoninowych 5-HT1B oraz częściowe pobudzanie receptorów alfa-adrenergicznych w ścianie naczyń, a jej działanie naczynioskurczowe utrzymuje się długo po odstawieniu leku. Sympatykomimetyki działające na receptory alfa-1 (noradrenalina, adrenalina, fenylefryna, midodryna, efedryna, etylefryna, dopamina w dużych dawkach) obkurczają naczynia tym samym szlakiem końcowym. Oba działania sumują się, a dihydroergotamina dodatkowo nasila odpowiedź naczyń na aminy presyjne. Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla całej klasy poza dobutaminą.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- ukrwienie, ocieplenie i zabarwienie palców rąk i stóp
- tętno na tętnicach obwodowych
- ból w klatce piersiowej i zmiany w EKG wskazujące na niedokrwienie
- ból brzucha jako objaw niedokrwienia jelit
- diureza
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnie we wlewie (noradrenalina, adrenalina, dopamina, fenylefryna)droga podania · leki adrenergiczne i dopaminergiczne | ryzyko rośnie | Wlew amin presyjnych u pacjenta po dihydroergotaminie niesie największe ryzyko ciężkiego niedokrwienia obwodowego i narządowego. Dihydroergotaminę należy odstawić, a ukrwienie kończyn i ciśnienie monitorować ściśle przez cały czas wlewu. |
| Dopamina w małej dawce dopaminergicznejdawka · leki adrenergiczne i dopaminergiczne | ryzyko maleje | W małych dawkach dopamina działa głównie na receptory dopaminowe i w niewielkim stopniu obkurcza naczynia, więc ryzyko jest mniejsze. Wraz ze zwiększaniem dawki rośnie działanie alfa-1 i ryzyko wraca, dlatego nadal trzeba monitorować ukrwienie kończyn. |
| Miejscowo (krople do oczu, adrenalina w znieczuleniu miejscowym)droga podania · leki adrenergiczne i dopaminergiczne | ryzyko maleje | Przy miejscowym podaniu fenylefryny do oka lub adrenaliny jako dodatku do znieczulenia miejscowego wchłanianie ogólnoustrojowe jest małe, ale nie zerowe. Należy stosować najmniejszą skuteczną ilość i obserwować pacjenta, a krople i aerozole do nosa traktować jak podanie ogólne ze względu na dobre wchłanianie z błony śluzowej. |
| Adrenalina w anafilaksjikolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | W anafilaksji adrenaliny nie wolno wstrzymywać z powodu przyjmowania dihydroergotaminy, bo korzyść ratująca życie przeważa nad ryzykiem. Po podaniu należy obserwować ciśnienie, ukrwienie kończyn i objawy niedokrwienia serca. |
Niekorzystna interakcjaEfedryna+ FormoterolUnikaj łączenia efedryny z formoterolem i u pacjenta leczonego formoterolem wybierz lek przeciwkaszlowy lub wykrztuśny bez efedryny.Nie stosuj syropu z efedryną, gdy używasz inhalatora z formoterolem, i zapytaj farmaceutę o syrop na kaszel bez efedryny.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie stosuj syropu z efedryną, gdy używasz inhalatora z formoterolem, i zapytaj farmaceutę o syrop na kaszel bez efedryny.
Efedryna z syropu na kaszel i formoterol z inhalatora działają podobnie i pobudzają serce. Przyjmowane razem mogą przyspieszyć bicie serca, podnieść ciśnienie, wywołać drżenie rąk, niepokój i kłopoty ze snem. Jest to szczególnie niebezpieczne, jeśli chorujesz na serce lub masz nadciśnienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy lub wysokie ciśnienie
- drżenie rąk
- silny niepokój lub bezsenność
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj łączenia efedryny z formoterolem i u pacjenta leczonego formoterolem wybierz lek przeciwkaszlowy lub wykrztuśny bez efedryny. Leków pobudzających układ współczulny nie stosuje się jednocześnie z efedryną[1]. Jeśli połączenie jest konieczne, stosuj je krótko i kontroluj tętno, ciśnienie tętnicze i samopoczucie pacjenta[2]. Przed wydaniem syropu z efedryną wyklucz nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca i inne choroby układu krążenia[1].
Skutek kliniczny
Możliwe jest przyspieszenie czynności serca, kołatanie serca, zaburzenia rytmu, wzrost ciśnienia tętniczego, drżenie mięśni, niepokój i bezsenność. Ryzyko jest największe u osób z chorobami serca, nadciśnieniem i nadczynnością tarczycy. Efedryny nie stosuje się w nadciśnieniu tętniczym, chorobie niedokrwiennej serca i innych chorobach układu krążenia[1].
Mechanizm
Efedryna i formoterol pobudzają receptory adrenergiczne. Efedryna działa bezpośrednio i pośrednio przez uwalnianie noradrenaliny, a formoterol jest długo działającym agonistą receptorów β2. Ich działanie na serce i naczynia sumuje się. Salbutamolu i innych leków pobudzających układ współczulny nie łączy się z efedryną, ponieważ nasilają jej działania niepożądane na układ krążenia[1]. Inne sympatykomimetyki mogą nasilać działania niepożądane formoterolu[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- tętno
- ciśnienie tętnicze
- kołatanie serca i zaburzenia rytmu
- drżenie mięśni i niepokój
- jakość snu
Bezpieczniejsze alternatywy
ambroksolacetylocysteinakorzeń prawoślazu w preparacie bez efedryny
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≤ 18efedryna | interakcja nie dotyczy | Syropu złożonego z efedryną nie stosuje się u dzieci. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Syrop prawoślazowy złożony 26 mg/10 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/syrop-prawoslazowy-zlozony-100227812/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zafiron 12 mcg, proszek do inhalacji w kapsułkach twardych. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zafiron-100112227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zafiron. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zafiron-100112227/
Niekorzystna interakcjaEfedryna+ MetylofenidatUnikać stosowania efedryny u osób leczonych metylofenidatem.Jeśli przyjmujesz metylofenidat, nie stosuj syropu z efedryną i zapytaj farmaceutę o inny lek na kaszel.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz metylofenidat, nie stosuj syropu z efedryną i zapytaj farmaceutę o inny lek na kaszel.
Efedryna, obecna w niektórych syropach na kaszel, i metylofenidat, stosowany w leczeniu ADHD, pobudzają organizm w podobny sposób. Przyjmowane razem mogą podnieść ciśnienie krwi, przyspieszyć bicie serca oraz nasilić niepokój i problemy ze snem. Dlatego lepiej ich nie łączyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból głowy
- kołatanie serca lub bardzo szybkie bicie serca
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny niepokój lub drżenie rąk
- trudności z zaśnięciem
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikać stosowania efedryny u osób leczonych metylofenidatem. Efedryny nie łączy się z innymi lekami pobudzającymi układ współczulny.[1] Metylofenidat stosuje się ostrożnie z każdym lekiem, który może podnosić ciśnienie tętnicze.[2] Jeśli połączenia nie da się uniknąć, efedrynę należy stosować możliwie krótko, nie podawać jej wieczorem oraz kontrolować ciśnienie i tętno.
Skutek kliniczny
Połączenie może powodować wzrost ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca, kołatanie serca oraz zaburzenia rytmu, a także nasilone pobudzenie, niepokój i bezsenność. Inne leki pobudzające układ współczulny nasilają działania niepożądane efedryny na układ krążenia.[1] Ryzyko jest największe u osób z nadciśnieniem tętniczym i chorobami serca, u których oba leki są przeciwwskazane.[1][2]
Mechanizm
Efedryna pobudza układ współczulny bezpośrednio i pośrednio, uwalniając noradrenalinę z zakończeń nerwowych. Metylofenidat hamuje wychwyt zwrotny dopaminy i noradrenaliny, przez co zwiększa ich stężenie w synapsach. Oba leki nasilają aktywność współczulną, więc ich działanie na serce, naczynia i ośrodkowy układ nerwowy się sumuje.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- częstość akcji serca i rytm serca
- objawy pobudzenia, niepokój, bezsenność
Bezpieczniejsze alternatywy
wyciąg z korzenia prawoślazu bez efedrynyambroksolbromheksyna
Kiedy ocena się zmienia
| Dzieckowiek · pacjent | interakcja nie dotyczy | Syrop z efedryną o tym składzie jest przeciwwskazany u dzieci, a metylofenidat często stosuje się właśnie w tej grupie, więc u dziecka połączenie należy wykluczyć. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Syrop prawoślazowy złożony 26 mg/10 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/syrop-prawoslazowy-zlozony-100227812/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Medikinet CR 10 mg 10 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/medikinet-cr-10-mg-100176180/
Niekorzystna interakcjaEfedryna+ SalbutamolEfedryny nie łączy się z salbutamolem.Nie stosuj syropu z efedryną, gdy używasz salbutamolu – poproś farmaceutę o lek na kaszel bez efedryny i nie odstawiaj salbutamolu bez rozmowy z lekarzem.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie stosuj syropu z efedryną, gdy używasz salbutamolu – poproś farmaceutę o lek na kaszel bez efedryny i nie odstawiaj salbutamolu bez rozmowy z lekarzem.
Efedryna i salbutamol pobudzają serce i podnoszą ciśnienie, a przyjmowane razem nasilają te działania. Może to wywołać szybkie bicie serca, kołatanie albo nierówne bicie serca. Ryzyko jest największe u osób z chorobami serca lub nadciśnieniem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szybkie lub nierówne bicie serca
- kołatanie serca
- ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy
- drżenie rąk
- niepokój i trudności z zaśnięciem
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Efedryny nie łączy się z salbutamolem[1][2]. Salbutamolu nie łączy się z innymi lekami adrenomimetycznymi podawanymi doustnie lub we wstrzyknięciach[3]. U pacjenta stosującego salbutamol należy wybrać lek na kaszel bez efedryny i nie odstawiać salbutamolu potrzebnego w leczeniu astmy lub POChP. Jeśli łącznego stosowania nie da się uniknąć, trzeba kontrolować tętno i ciśnienie tętnicze oraz pytać o kołatanie serca.
Skutek kliniczny
Łączne stosowanie zwiększa ryzyko przyspieszenia czynności serca, kołatania serca, wzrostu ciśnienia tętniczego i zaburzeń rytmu. Doustne lub wstrzykiwane leki adrenomimetyczne przyjmowane razem z salbutamolem mogą wywołać ciężkie działania niepożądane ze strony układu krążenia[3]. Najbardziej narażeni są pacjenci z chorobami serca i nadciśnieniem, u których efedryny i tak się nie stosuje[1][2].
Mechanizm
Efedryna i salbutamol pobudzają układ współczulny, więc ich działania na serce i naczynia się sumują. Efedryna działa bezpośrednio i pośrednio na receptory adrenergiczne, a salbutamol pobudza receptory β2, które przy większej ekspozycji ogólnoustrojowej pobudzają także serce. Salbutamol i inne leki pobudzające układ współczulny nasilają działania niepożądane efedryny na układ krążenia[1][2].
Monitorować
- tętno
- ciśnienie tętnicze
- kołatanie serca i zaburzenia rytmu
- EKG przy objawach ze strony serca
Bezpieczniejsze alternatywy
ambroksolbromheksynaguajafenezyna
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub wstrzyknięciadroga podania · salbutamol | ryzyko rośnie | Salbutamolu doustnego i we wstrzyknięciach nie łączy się z innymi doustnymi lub wstrzykiwanymi lekami adrenomimetycznymi ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych ze strony układu krążenia. |
| Wziewnadroga podania · salbutamol | ryzyko maleje | Salbutamol wziewny daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową, więc ryzyko jest mniejsze, ale efedryny nadal nie łączy się z salbutamolem. Zalecenie unikania pozostaje bez zmian. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Syrop prawoślazowy złożony 26 mg/10 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/syrop-prawoslazowy-zlozony-100227812/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rubital Compositum 6,5 mg/5 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rubital-compositum-100059007/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Salbutamol WZF 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/salbutamol-wzf-100059504/
Niekorzystna interakcjaEfedryna+ Dimezylan lisdeksamfetaminyNie łącz efedryny z lisdeksamfetaminą.Nie przyjmuj syropu z efedryną, gdy bierzesz lisdeksamfetaminę, i zapytaj farmaceutę o syrop na kaszel bez efedryny.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj syropu z efedryną, gdy bierzesz lisdeksamfetaminę, i zapytaj farmaceutę o syrop na kaszel bez efedryny.
Lisdeksamfetamina, lek na ADHD, i efedryna z syropu na kaszel działają pobudzająco na serce i naczynia krwionośne. Przyjmowane razem mogą za bardzo podnieść ciśnienie, przyspieszyć bicie serca i nasilić niepokój lub bezsenność. Bezpieczniej wybrać syrop na kaszel bez efedryny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub bardzo szybkie bicie serca
- silny ból głowy
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- zawroty głowy
- silny niepokój, drżenie rąk
- trudności z zaśnięciem
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz efedryny z lisdeksamfetaminą. Leków pobudzających układ współczulny nie stosuje się jednocześnie z efedryną.[1] U pacjenta leczonego lisdeksamfetaminą wybierz syrop na kaszel bez efedryny i bez innych amin sympatykomimetycznych, takich jak pseudoefedryna czy fenylefryna. Jeśli jednoczesnego stosowania nie da się uniknąć, ogranicz czas podawania efedryny do minimum, kontroluj ciśnienie i tętno, a efedryny nie podawaj wieczorem, bo utrudnia zasypianie.[1]
Skutek kliniczny
Możliwy wzrost ciśnienia tętniczego, przyspieszenie czynności serca, kołatanie i zaburzenia rytmu, a także nasilenie bezsenności, niepokoju i drżenia. Ryzyko jest największe u osób z nadciśnieniem, chorobą serca, nadczynnością tarczycy lub jaskrą, czyli w stanach, w których każdy z tych leków osobno jest przeciwwskazany.[1][2]
Mechanizm
Oba leki są aminami sympatykomimetycznymi, więc ich działanie na serce, naczynia i ośrodkowy układ nerwowy się sumuje. Lisdeksamfetamina jest prolekiem deksamfetaminy, która uwalnia noradrenalinę i dopaminę z zakończeń nerwowych. Efedryna pobudza receptory adrenergiczne bezpośrednio i dodatkowo uwalnia noradrenalinę. Inne leki pobudzające układ współczulny nasilają działania niepożądane efedryny na układ krążenia.[1]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- tętno i rytm serca
- kołatanie serca, ból w klatce piersiowej
- bezsenność, niepokój, drżenie
Bezpieczniejsze alternatywy
prawoślaz lekarski (preparaty bez efedryny)bluszcz pospolitytymianek
Kiedy ocena się zmienia
| Dzieckowiek · efedryna | interakcja nie dotyczy | Część syropów z efedryną jest przeciwwskazana u dzieci niezależnie od innych leków, a lisdeksamfetaminę stosuje się często właśnie u dzieci z ADHD. U dziecka leczonego lisdeksamfetaminą syropu z efedryną nie stosuje się wcale. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Syrop prawoślazowy złożony 26 mg/10 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/syrop-prawoslazowy-zlozony-100227812/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Elvanse 30 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/elvanse-100494445/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.