Interakcje / Enalapryl / Enalapryl i takrolimus
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Skojarzenie można stosować, ale potas i kreatyninę należy oznaczyć przed włączeniem enalaprylu, po około tygodniu oraz po każdej zmianie dawki któregokolwiek leku.
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, regularnie badaj potas i kreatyninę, nie używaj soli z potasem ani suplementów potasu i nie bierz leków przeciwbólowych typu ibuprofen bez pytania lekarza lub farmaceuty.
Niekorzystna interakcjaEnalapryl+ TakrolimusSkojarzenie można stosować, ale potas i kreatyninę należy oznaczyć przed włączeniem enalaprylu, po około tygodniu oraz po każdej zmianie dawki któregokolwiek leku.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, regularnie badaj potas i kreatyninę, nie używaj soli z potasem ani suplementów potasu i nie bierz leków przeciwbólowych typu ibuprofen bez pytania lekarza lub farmaceuty.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, regularnie badaj potas i kreatyninę, nie używaj soli z potasem ani suplementów potasu i nie bierz leków przeciwbólowych typu ibuprofen bez pytania lekarza lub farmaceuty.
Oba leki mogą podnosić poziom potasu we krwi i obciążać nerki. Razem to działanie się sumuje, dlatego lekarz łączy je pod kontrolą badań krwi. Zbyt wysoki potas może zaburzać pracę serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub ciężkość mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- mrowienie lub drętwienie rąk i ust
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg
- zawroty głowy przy wstawaniu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Skojarzenie można stosować, ale potas i kreatyninę należy oznaczyć przed włączeniem enalaprylu, po około tygodniu oraz po każdej zmianie dawki któregokolwiek leku. Enalapryl warto zaczynać od małej dawki i zwiększać stopniowo. Należy unikać suplementów potasu, zamienników soli z potasem, diuretyków oszczędzających potas i NLPZ, a w czasie biegunki, wymiotów lub gorączki ocenić nawodnienie i rozważyć czasowe wstrzymanie enalaprylu. Przy narastającej hiperkaliemii lub wzroście kreatyniny lekarz prowadzący transplantację powinien zweryfikować stężenie takrolimusu i rozważyć zmniejszenie dawki enalaprylu albo lek przeciwnadciśnieniowy z innej grupy.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest hiperkaliemia, która może prowadzić do zaburzeń rytmu serca. Możliwe jest też przejściowe zwiększenie stężenia kreatyniny i pogorszenie czynności nerki, zwłaszcza przeszczepionej, przy odwodnieniu albo przy stężeniu takrolimusu powyżej zakresu terapeutycznego.
Mechanizm
Połączenie wymaga regularnej kontroli potasu i kreatyniny, bo oba leki niezależnie podnoszą stężenie potasu i mogą obniżać przesączanie kłębuszkowe. Enalapryl zmniejsza wydzielanie aldosteronu, co ogranicza wydalanie potasu przez nerki, i rozszerza tętniczkę odprowadzającą kłębuszka. Takrolimus hamuje wydzielanie potasu w cewce dystalnej oraz zwęża tętniczkę doprowadzającą, a jego nefrotoksyczność nasilają inne leki uszkadzające nerki[1]. Podobny addytywny wpływ na potas opisano dla inhibitorów ACE łączonych z cyklosporyną, drugim inhibitorem kalcyneuryny, przy czym zaleca się wtedy kontrolę stężenia potasu[2]. Nie ma interakcji farmakokinetycznej – enalapryl nie zmienia stężenia takrolimusu we krwi.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- stężenie takrolimusu we krwi (trough)
- ciśnienie tętnicze
- EKG przy hiperkaliemii
Kiedy ocena się zmienia
| Obniżona czynność nerek lub przeszczepiona nerkaeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR i u biorców nerki ryzyko hiperkaliemii i ostrego pogorszenia czynności nerek jest większe, a kontrole potasu i kreatyniny powinny być częstsze. |
| Pierwsze tygodnie skojarzenia lub zwiększenie dawkiczas leczenia · enalapryl | ryzyko rośnie | Wzrost potasu i kreatyniny ujawnia się zwykle w pierwszych tygodniach po włączeniu enalaprylu lub zwiększeniu dawki, dlatego wtedy należy wykonać kontrolę laboratoryjną. |
| Stężenie takrolimusu powyżej zakresu terapeutycznegodawka · takrolimus | ryzyko rośnie | Wysokie stężenie takrolimusu, np. po dołączeniu inhibitora CYP3A4, nasila jego wpływ na potas i nerki, co zwiększa ryzyko w skojarzeniu z enalaprylem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Benalapril 10 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/benalapril-10-100009334/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaEnalapryla alkoholW trakcie leczenia enalaprylem należy ograniczyć spożycie alkoholu, a na początku terapii i po zwiększeniu dawki zachować szczególną ostrożność.Ogranicz picie alkoholu w czasie leczenia, a gdy się napijesz i poczujesz zawroty głowy, usiądź lub połóż się i wstawaj powoli.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Ogranicz picie alkoholu w czasie leczenia, a gdy się napijesz i poczujesz zawroty głowy, usiądź lub połóż się i wstawaj powoli.
Enalapryl obniża ciśnienie krwi, a alkohol również może je obniżać. Razem mogą dać zbyt duży spadek ciśnienia. Objawem bywają zawroty głowy, osłabienie, a czasem omdlenie. Ryzyko jest większe na początku leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy po wstaniu
- uczucie osłabienia lub zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub upadek
- kołatanie serca
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
W trakcie leczenia enalaprylem należy ograniczyć spożycie alkoholu, a na początku terapii i po zwiększeniu dawki zachować szczególną ostrożność. Nie ma potrzeby odstawiania enalaprylu. Pacjenta trzeba poinformować, że po alkoholu może wystąpić nadmierny spadek ciśnienia i że powinien wstawać powoli.
Skutek kliniczny
Nasilone obniżenie ciśnienia tętniczego z zawrotami głowy, osłabieniem, uczuciem niestabilności przy wstawaniu i możliwością omdlenia, zwłaszcza na początku leczenia. Zwiększa to ryzyko upadku i urazu.
Mechanizm
Alkohol rozszerza naczynia i obniża ciśnienie tętnicze, a enalapryl obniża je przez zahamowanie układu renina–angiotensyna–aldosteron. Oba działania sumują się, więc ciśnienie może spaść bardziej, niż wynikałoby z samego leku. ChPL stwierdza, że alkohol zwiększa hipotensyjne działanie inhibitorów ACE.[1]
Monitorować
- objawy niedociśnienia ortostatycznego (zawroty głowy, zasłabnięcia)
- ciśnienie tętnicze w pozycji siedzącej i stojącej, zwłaszcza na początku leczenia i po zmianie dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Początek terapii lub zwiększenie dawkiczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Na początku leczenia i po zwiększeniu dawki enalaprylu ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia po alkoholu jest największe, dlatego w tym okresie należy szczególnie zalecać unikanie alkoholu. |
| Większe ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większe ilości etanolu nasilają wazodylatację, co zwiększa ryzyko hipotensji i omdlenia. Nie ma w kontekście progu ilościowego. |
| Osoby starszewiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych, odwodnionych lub stosujących diuretyki i inne leki hipotensyjne ryzyko niedociśnienia ortostatycznego i upadku po alkoholu jest wyższe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Benalapril 10 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/benalapril-10-100009334/
Interakcja o niejasnym znaczeniuTakrolimusa alkoholNie ma przeciwwskazania do jednoczesnego stosowania, ale pacjenta należy poinformować, że alkohol może nasilić zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne, i że w razie takich objawów nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.Jeśli pijesz alkohol, ogranicz go do minimum i nie prowadź pojazdów ani nie obsługuj maszyn, gdy zauważysz zaburzenia widzenia lub zawroty głowy.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, ogranicz go do minimum i nie prowadź pojazdów ani nie obsługuj maszyn, gdy zauważysz zaburzenia widzenia lub zawroty głowy.
Alkohol może nasilać działania niepożądane takrolimusu, takie jak zaburzenia widzenia, zawroty głowy czy drżenia. Po wypiciu alkoholu możesz gorzej widzieć lub gorzej się koncentrować. Przy tym leku najbezpieczniej ograniczyć alkohol do minimum i ustalić z lekarzem, czy w ogóle możesz go pić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pogorszenie lub zamazanie widzenia
- zawroty głowy lub trudności z koncentracją
- drżenie rąk
- silny ból głowy lub splątanie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma przeciwwskazania do jednoczesnego stosowania, ale pacjenta należy poinformować, że alkohol może nasilić zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne, i że w razie takich objawów nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.[1] U chorego po przeszczepie, leczonego lekiem o wąskim przedziale terapeutycznym, rozsądnie jest ograniczać alkohol do minimum i omówić dopuszczalną ilość z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Alkohol może nasilać zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne wywoływane przez takrolimus, co pogarsza zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.[1]
Mechanizm
Takrolimus może powodować zaburzenia widzenia i zaburzenia neurologiczne, a alkohol działa na ośrodkowy układ nerwowy, więc oba działania mogą się nakładać.[1] Wpływu etanolu na metabolizm takrolimusu przez CYP3A4 ani na jego stężenie we krwi nie opisano w dostępnych źródłach, dlatego nie zakładamy interakcji farmakokinetycznej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- zaburzenia widzenia
- objawy neurologiczne, takie jak drżenia, bóle głowy, zawroty głowy lub splątanie
- stężenie takrolimusu we krwi zgodnie ze schematem kontroli ustalonym przez ośrodek transplantacyjny
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 358
Połączenie przeciwwskazaneEnalapryl+ IkatybantEnalaprylu nie stosuje się u pacjenta leczonego ikatybantem, bo enalapryl jest przeciwwskazany w dziedzicznym lub idiopatycznym obrzęku naczynioruchowym oraz po obrzęku naczynioruchowym związanym z inhibitorem ACE.Jeśli przyjmujesz enalapryl i masz przepisany ikatybant, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku na ciśnienie i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz enalapryl i masz przepisany ikatybant, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku na ciśnienie i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Enalapryl, lek na nadciśnienie lub serce, może nasilać obrzęki, które ikatybant ma leczyć. U osób z wrodzonym obrzękiem naczynioruchowym enalapryl może wywoływać częstsze i cięższe napady, także obrzęk gardła utrudniający oddychanie. Dlatego tych leków się nie łączy, a lekarz dobiera inny lek na ciśnienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- obrzęk warg, języka, twarzy lub gardła
- trudności z oddychaniem lub połykaniem, chrypka – dzwoń pod 112
- silny ból brzucha z nudnościami lub wymiotami
- napady obrzęku częstsze lub cięższe niż zwykle
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Enalaprylu nie stosuje się u pacjenta leczonego ikatybantem, bo enalapryl jest przeciwwskazany w dziedzicznym lub idiopatycznym obrzęku naczynioruchowym oraz po obrzęku naczynioruchowym związanym z inhibitorem ACE.[1][2][3] Enalapryl należy odstawić i zastąpić lekiem hipotensyjnym spoza grupy inhibitorów ACE, bez zamiany na inny inhibitor ACE. Jeżeli ikatybant podano w obrzęku wywołanym enalaprylem, enalapryl odstawia się na stałe.[1]
Skutek kliniczny
U chorego z wrodzonym obrzękiem naczynioruchowym enalapryl może zwiększać częstość i ciężkość napadów, w tym obrzęku krtani zagrażającego życiu, oraz osłabiać efekt leczenia doraźnego. Blokada receptora B2 może też przejściowo osłabiać działanie hipotensyjne enalaprylu, ale wobec ryzyka obrzęku ma to drugorzędne znaczenie.
Mechanizm
Enalapryl i ikatybant działają na ten sam szlak bradykininy w przeciwnych kierunkach. Enalapryl hamuje konwertazę angiotensyny, która rozkłada bradykininę, więc zwiększa jej stężenie i może wywołać lub nasilić obrzęk naczynioruchowy. Ikatybant blokuje receptor B2 bradykininy i w ten sposób przerywa napad obrzęku. Inhibitory ACE są przeciwwskazane u chorych z wrodzonym obrzękiem naczynioruchowym ze względu na możliwość zwiększania stężenia bradykininy.[4]
Monitorować
- objawy obrzęku naczynioruchowego (twarz, wargi, język, krtań, przewód pokarmowy)
- częstość i ciężkość napadów obrzęku po zmianie leczenia
- ciśnienie tętnicze po zamianie enalaprylu na inny lek hipotensyjny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Ikatybant podany doraźnie w obrzęku naczynioruchowym wywołanym enalaprylemkolejność włączenia · ikatybant | inne zalecenie | Gdy ikatybant podaje się poza wskazaniami w obrzęku wywołanym inhibitorem ACE, enalapryl należy odstawić na stałe i nie wracać do żadnego inhibitora ACE. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Benalapril 10 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/benalapril-10-100009334/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enarenal 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enarenal-100021973/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enalapril Vitabalans 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enalapril-vitabalans-100219965/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Firazyr 10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/firazyr-100218256/
Połączenie przeciwwskazaneHydroksyzyna+ TakrolimusNie stosuj hydroksyzyny u pacjenta leczonego ogólnoustrojowo takrolimusem.Jeśli przyjmujesz takrolimus w kapsułkach lub tabletkach, nie zaczynaj brać hydroksyzyny i zapytaj lekarza o bezpieczniejszy lek na świąd lub uspokojenie.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz takrolimus w kapsułkach lub tabletkach, nie zaczynaj brać hydroksyzyny i zapytaj lekarza o bezpieczniejszy lek na świąd lub uspokojenie.
Hydroksyzyna i takrolimus przyjmowany doustnie mogą razem zaburzać pracę serca. Każdy z tych leków może wpływać na rytm serca, a razem ryzyko groźnej arytmii rośnie. Dotyczy to zwłaszcza osób po przeszczepie, u których często brakuje magnezu we krwi. Takrolimus w maści na skórę praktycznie nie stwarza tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność z uczuciem niepokoju w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj hydroksyzyny u pacjenta leczonego ogólnoustrojowo takrolimusem[1]. W świądzie lub alergii wybierz lek przeciwhistaminowy o małym wpływie na odstęp QT. Jeśli lekarz prowadzący po ocenie ryzyka zdecyduje inaczej, przed włączeniem i w trakcie leczenia wykonaj EKG oraz oznacz magnez i potas, a stężenie takrolimusu utrzymuj w zakresie docelowym[2].
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, szczególnie przy wysokim stężeniu takrolimusu, hipomagnezemii, hipokaliemii, bradykardii lub chorobie serca.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Hydroksyzyny nie łączy się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują torsade de pointes[1]. Takrolimus wydłuża odstęp QT, a przy wzroście jego stężenia we krwi zaleca się kontrolę EKG[2]. Dodatkowo takrolimus często powoduje hipomagnezemię, która sama jest czynnikiem ryzyka wydłużenia QT. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna – hydroksyzyna hamuje CYP3A4 dopiero w stężeniach znacznie większych niż osiągane w osoczu[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc
- stężenie magnezu w surowicy
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie takrolimusu we krwi (trough)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (maść)droga podania · takrolimus | ryzyko maleje | Takrolimus stosowany miejscowo na skórę daje minimalne stężenia ogólnoustrojowe, więc addycyjne wydłużenie QT jest mało prawdopodobne. Hydroksyzynę można stosować po ocenie innych czynników ryzyka wydłużenia QT. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ TakrolimusNie stosuj neomycyny miejscowo u pacjenta leczonego takrolimusem, ponieważ neomycyny nie łączy się z innymi lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi.Nie stosuj aerozolu z neomycyną, gdy przyjmujesz takrolimus, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj aerozolu z neomycyną, gdy przyjmujesz takrolimus, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Takrolimus może obciążać nerki, a neomycyna, nawet stosowana na skórę, też może im szkodzić i uszkadzać słuch. Razem te leki zwiększają ryzyko kłopotów z nerkami. Ryzyko jest większe, gdy smarujesz uszkodzoną skórę, duży obszar ciała albo stosujesz lek długo. Tych leków się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- szumy w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny miejscowo u pacjenta leczonego takrolimusem, ponieważ neomycyny nie łączy się z innymi lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi[1]. Wybierz antybiotyk miejscowy bez działania nefro- i ototoksycznego, np. kwas fusydowy albo mupirocynę. Jeśli neomycyna została już zastosowana, oceń czynność nerek i zapytaj o objawy ze strony słuchu.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie czynności nerek, w tym nasilenie nefropatii wywołanej takrolimusem u pacjenta po przeszczepieniu, oraz zwiększone ryzyko uszkodzenia słuchu. Upośledzona czynność nerek sprzyja kumulacji wchłoniętej neomycyny i dalszemu nasileniu toksyczności.
Mechanizm
Neomycyna jest aminoglikozydem o działaniu nefrotoksycznym i ototoksycznym, a takrolimus działa nefrotoksycznie. Wchłonięta do krążenia część neomycyny może sumować się z nefrotoksycznością takrolimusu. Wchłanianie neomycyny przez nieuszkodzoną skórę jest małe, ale rośnie przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, duże powierzchnie, owrzodzenia i zmiany sączące oraz przy długim leczeniu. Długotrwałe łączenie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza
- słuch i równowaga (szumy uszne, niedosłuch, zawroty głowy)
- stan skóry w miejscu aplikacji (uszkodzenia, rozległość zmian)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe łączenie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| Skóra uszkodzona, duża powierzchnia, owrzodzenia lub zmiany sączącedroga podania · neomycyna | ryzyko rośnie | Na uszkodzonej skórze i dużych powierzchniach wchłanianie neomycyny rośnie, a takie stosowanie jest przeciwwskazane niezależnie od innych leków. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek wchłonięta neomycyna może się kumulować, co dodatkowo zwiększa ryzyko nefro- i ototoksyczności u pacjenta leczonego takrolimusem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory kalcyneuryny (np. takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna) klasaNależy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i inhibitora kalcyneuryny poza ustalonymi schematami transplantacyjnymi, a jeśli skojarzenie jest konieczne, wymaga ono decyzji specjalisty i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń.Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, a w razie gorączki lub innych objawów zakażenia od razu się z nim skontaktuj.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, a w razie gorączki lub innych objawów zakażenia od razu się z nim skontaktuj.
Oba leki osłabiają działanie układu odpornościowego, a stosowane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Dotyczy to na przykład takrolimusu lub cyklosporyny przyjmowanych razem z fingolimodem, teriflunomidem, leflunomidem, tofacytynibem albo natalizumabem. Rośnie wtedy ryzyko poważnych zakażeń, także takich, które u zdrowych osób zdarzają się rzadko. Niektóre połączenia, np. mykofenolanu z takrolimusem po przeszczepieniu, są jednak zamierzone i lekarz stosuje je celowo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- uporczywy kaszel lub duszność
- pęcherzyki na skórze, półpasiec lub opryszczka o ciężkim przebiegu
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i inhibitora kalcyneuryny poza ustalonymi schematami transplantacyjnymi, a jeśli skojarzenie jest konieczne, wymaga ono decyzji specjalisty i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń. ChPL tofacytynibu nie zaleca skojarzenia z silnymi lekami immunosupresyjnymi, takimi jak takrolimus i cyklosporyna. ChPL modulatorów receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) odradza jednoczesne leczenie immunosupresyjne. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów otrzymujących terapię immunosupresyjną. Przy zmianie leczenia z leflunomidu lub teriflunomidu na inhibitor kalcyneuryny trzeba uwzględnić bardzo długie utrzymywanie się leku w organizmie i rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Po odstawieniu modulatora receptora S1P również należy odczekać do odbudowy liczby limfocytów. Jeśli połączenie z cyklosporyną jest nieuniknione, warto rozważyć niższą dawkę tofacytynibu.
Skutek kliniczny
Zwiększa się ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym reaktywacji wirusów z grupy herpes, CMV, wirusa BK i gruźlicy. Rośnie też ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, szczególnie przy natalizumabie i modulatorach receptora S1P[1]. W dłuższej perspektywie może wzrosnąć ryzyko chorób limfoproliferacyjnych i nowotworów skóry. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania hepatotoksyczności i cytopenii. Interakcja jest wspólna dla większości leków obu grup o działaniu ogólnoustrojowym, z wyjątkiem leków wymienionych jako wyjątki.
Mechanizm
Inhibitory kalcyneuryny hamują aktywację limfocytów T przez blokowanie szlaku kalcyneuryna–NFAT i wytwarzania interleukiny 2. Leki grupy A osłabiają odporność innymi drogami. Modulatory receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych. Teriflunomid i leflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach. Tofacytynib hamuje kinazy JAK. Natalizumab blokuje migrację limfocytów do tkanek. Inebilizumab usuwa limfocyty B, a tolebrutynib hamuje kinazę Brutona. Te działania sumują się i pogłębiają immunosupresję. Dochodzą do tego słabsze mechanizmy farmakokinetyczne. Cyklosporyna hamuje CYP3A4, przez co może zwiększać ekspozycję na tofacytynib. Hamuje też transporter BCRP, przez co może zwiększać ekspozycję na teriflunomid, który jest aktywnym metabolitem leflunomidu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów i neutrofilów
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych, oraz w razie potrzeby wiremia CMV i BK
- aktywność aminotransferaz i bilirubina, szczególnie przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- stężenie takrolimusu lub cyklosporyny we krwi oraz czynność nerek
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- kontrola skóry w kierunku nowotworów przy długotrwałym leczeniu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść z takrolimusem, krople do oczu z cyklosporyną)droga podania · inhibitory kalcyneuryny | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu takrolimusu na skórę lub cyklosporyny do oka wchłanianie ogólnoustrojowe jest niewielkie i istotna addycja immunosupresji jest mało prawdopodobna. |
| Pełna eliminacja leku lub odbudowa liczby limfocytów po odstawieniuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo, a po modulatorach receptora S1P liczba limfocytów wraca do normy z opóźnieniem. Przy zamianie na inhibitor kalcyneuryny należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji lub odczekanie do odbudowy limfocytów. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń i nowotworów przy skojarzonej immunosupresji jest większe, co ChPL tofacytynibu podkreśla szczególnie. |
Źródła
- Schmedt N, Andersohn F, Garbe E. Signals of progressive multifocal leukoencephalopathy for immunosuppressants: a disproportionality analysis of spontaneous reports within the US Adverse Event Reporting System (AERS). Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2012;21(11):1216-20. doi: 10.1002/pds.3320. PMID: 22821419.
Połączenie przeciwwskazaneTakrolimus+ CydofowirNie należy podawać cydofowiru pacjentowi leczonemu takrolimusem, ponieważ ChPL cydofowiru przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym.Jeśli lekarz planuje podać ci cydofowir, powiedz mu, że przyjmujesz takrolimus, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki takrolimusu na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli lekarz planuje podać ci cydofowir, powiedz mu, że przyjmujesz takrolimus, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki takrolimusu na własną rękę.
Takrolimus i cydofowir mogą uszkadzać nerki, a podane razem bardzo zwiększają to ryzyko. U osoby po przeszczepie może to zagrozić także przeszczepionemu narządowi. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się ze sobą, a lekarz szuka innego leczenia zakażenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- pienisty moczu lub zmiana jego barwy
- nasilone zmęczenie, nudności
- drżenie rąk, splątanie lub drgawki
- ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionej nerki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy podawać cydofowiru pacjentowi leczonemu takrolimusem, ponieważ ChPL cydofowiru przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. ChPL takrolimusu również zaleca unikanie tego połączenia, a jeśli nie da się go uniknąć, monitorowanie czynności nerek i innych działań niepożądanych oraz w razie potrzeby dostosowanie dawki takrolimusu[2]. W praktyce należy wybrać inny lek przeciwwirusowy albo, gdy cydofowir jest jedyną opcją i lekarz prowadzący świadomie przyjmuje ryzyko poza wskazaniami ChPL, decyzję podejmuje zespół transplantacyjny przy ścisłym monitorowaniu nerek i stężenia takrolimusu.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ostrym uszkodzeniem nerek, a u biorcy przeszczepu nerki także utratą czynności przeszczepu. Pogorszenie czynności nerek z kolei uniemożliwia dalsze podawanie cydofowiru, który jest przeciwwskazany w niewydolności nerek[1]. Takrolimus może dodatkowo nasilać objawy neurotoksyczne[2].
Mechanizm
Oba leki uszkadzają nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Cydofowir uszkadza głównie cewki bliższe nerki, a takrolimus jako inhibitor kalcyneuryny działa nefrotoksycznie przez obkurczenie naczyń nerkowych i włóknienie śródmiąższowe. ChPL takrolimusu wymienia cydofowir wśród leków, które mogą nasilać działanie nefrotoksyczne lub neurotoksyczne takrolimusu[2]. ChPL cydofowiru przeciwwskazuje jego podawanie razem z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed każdą dawką cydofowiru
- białkomocz i glukozuria jako wczesne objawy uszkodzenia cewek
- stężenie takrolimusu we krwi (stężenie najmniejsze)
- fosforany, potas i dwuwęglany w surowicy
- czynność przeszczepu
- objawy neurotoksyczności
Bezpieczniejsze alternatywy
marybawir
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórę lub błony śluzowe (stosowanie poza wskazaniami)droga podania · cydofowir | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu cydofowiru wchłanianie ogólnoustrojowe jest zwykle mniejsze niż po wlewie dożylnym, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności może być mniejsze. ChPL dotyczy wyłącznie podania dożylnego, a danych o bezpieczeństwie takiego połączenia brak, dlatego nadal należy kontrolować czynność nerek i stężenie takrolimusu. |
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | Cydofowir jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością nerek niezależnie od innych leków, a u biorców przeszczepu z upośledzoną czynnością nerek połączenie z takrolimusem jest tym bardziej wykluczone. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneTakrolimus+ CyzaprydNie łączy się cyzaprydu z takrolimusem stosowanym ogólnoustrojowo.Nie zaczynaj przyjmować cyzaprydu, a jeśli już go bierzesz razem z takrolimusem, skontaktuj się jeszcze dziś z lekarzem prowadzącym i nie odstawiaj takrolimusu na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować cyzaprydu, a jeśli już go bierzesz razem z takrolimusem, skontaktuj się jeszcze dziś z lekarzem prowadzącym i nie odstawiaj takrolimusu na własną rękę.
Takrolimus i cyzapryd mogą razem zaburzać pracę serca i wywołać groźną arytmię. Cyzapryd może też zmieniać ilość takrolimusu we krwi, a to grozi uszkodzeniem nerek albo osłabieniem ochrony przeszczepu. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie bliskiego omdlenia
- omdlenie
- drżenie rąk, bóle głowy lub dezorientacja
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – wchłanianie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się cyzaprydu z takrolimusem stosowanym ogólnoustrojowo. Cyzapryd należy zastąpić lekiem bez działania wydłużającego QT, a takrolimusu nie zmienia się bez decyzji transplantologa. Jeśli pacjent już przyjmował oba leki, po odstawieniu cyzaprydu należy oznaczyć stężenie takrolimusu we krwi, wykonać EKG i skontrolować stężenie potasu i magnezu[1]. Hipokaliemia i hipomagnezemia dodatkowo przeciwwskazują stosowanie cyzaprydu[2].
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu – częstoskurczu komorowego, migotania komór i częstoskurczu typu torsade de pointes[2]. Możliwa jest też zmiana stężenia takrolimusu z ryzykiem nefrotoksyczności i neurotoksyczności przy jego wzroście albo odrzucenia przeszczepu przy jego spadku[1].
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Cyzapryd jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes[2]. Takrolimus może wydłużać odstęp QT, a ryzyko to rośnie wraz z jego stężeniem we krwi[1]. Oba leki są metabolizowane przez CYP3A4[1][2], co stwarza teoretyczną możliwość wzajemnej zmiany stężeń. Cyzapryd jako lek przyspieszający opróżnianie żołądka może ponadto zmieniać wchłanianie takrolimusu i jest wymieniany wśród leków mogących wpływać na jego stężenie[3][4].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi po odstawieniu cyzaprydu
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- czynność nerek
- objawy neurotoksyczności
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Maśćpostać · takrolimus | ryzyko maleje | Takrolimus stosowany miejscowo na skórę osiąga zwykle niewielkie stężenia ogólnoustrojowe, więc ryzyko sumowania działania na QT jest znacznie mniejsze. Ostrożność zachowuje się przy rozległych zmianach skórnych i uszkodzonej barierze naskórkowej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Advagraf 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/advagraf-100013229/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tacforius 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tacforius-100391948/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneTakrolimus+ DziurawiecNie łącz dziurawca z takrolimusem – stosowanie dziurawca po przebytym przeszczepieniu narządu jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem transplantologiem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem transplantologiem.
Dziurawiec sprawia, że organizm szybciej pozbywa się takrolimusu. Stężenie leku we krwi może spaść tak bardzo, że przestanie chronić przeszczepiony narząd przed odrzuceniem. Nagłe odstawienie dziurawca może z kolei za bardzo podnieść poziom takrolimusu i uszkodzić nerki lub nerwy. Dotyczy to także herbatek, nalewek i mieszanek ziołowych z dziurawcem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, ból lub tkliwość w okolicy przeszczepu
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- drżenie rąk, silny ból głowy, zaburzenia widzenia
- kołatanie serca lub omdlenie
- nasilona duszność lub zmęczenie po przeszczepieniu serca lub płuc
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz dziurawca z takrolimusem – stosowanie dziurawca po przebytym przeszczepieniu narządu jest przeciwwskazane[1]. Jeśli pacjent już przyjmuje oba produkty, nie odstawiaj dziurawca samodzielnie bez wiedzy transplantologa, tylko skieruj pacjenta do ośrodka transplantacyjnego w celu kontroli stężenia takrolimusu przed odstawieniem i po nim. Przy każdej zmianie stosowania produktów wpływających na CYP3A4 zaleca się ścisłe kontrolowanie stężenia takrolimusu we krwi pod nadzorem transplantologa, czynności przeszczepu, czynności nerek, EKG pod kątem wydłużenia odstępu QT oraz objawów neurotoksyczności, z odpowiednim dostosowaniem dawki[2].
Skutek kliniczny
Spadek stężenia takrolimusu poniżej zakresu terapeutycznego grozi ostrym lub przewlekłym odrzuceniem przeszczepu. Odstawienie dziurawca u pacjenta, któremu dawkę takrolimusu zwiększono, prowadzi do wzrostu stężenia leku i ryzyka nefrotoksyczności, neurotoksyczności oraz wydłużenia odstępu QT[2].
Mechanizm
Dziurawiec przyjmowany regularnie pobudza izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita oraz glikoproteinę P, co przyspiesza metabolizm takrolimusu i zmniejsza jego wchłanianie z przewodu pokarmowego. Takrolimus jest metabolizowany przez CYP3A4 w wątrobie i w ścianie jelita, dlatego produkty roślinne pobudzające ten izoenzym obniżają jego stężenie we krwi, a ich odstawienie może je podnieść[2]. Systematyczne przyjmowanie dziurawca osłabia działanie cyklosporyny, innego leku z tej samej grupy inhibitorów kalcyneuryny[3].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi
- czynność przeszczepu
- kreatynina i eGFR
- EKG – odstęp QT
- objawy neurotoksyczności (drżenie, ból głowy, zaburzenia widzenia)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dziurawca u pacjenta stosującego oba produktykolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, a stężenie takrolimusu rośnie, dlatego odstawienie wymaga kontroli stężenia i zwykle zmniejszenia dawki takrolimusu pod nadzorem transplantologa. |
| Stosowanie na skórę (olej, maść)droga podania · dziurawiec | ryzyko maleje | Przy stosowaniu na skórę wchłanianie ogólnoustrojowe składników dziurawca jest niewielkie i istotny wpływ na stężenie takrolimusu jest mało prawdopodobny, choć brak danych potwierdzających bezpieczeństwo u pacjentów po przeszczepieniu. |
| Pojedyncza dawkaczas leczenia · dziurawiec | ryzyko maleje | Indukcja enzymów wymaga regularnego przyjmowania przez kilka dni, więc pojedyncza filiżanka naparu nie powinna istotnie zmienić stężenia takrolimusu, ale nie uzasadnia dalszego stosowania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory kalcyneuryny (np. takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna)+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaNie podawaj szczepionki przeciw żółtej febrze pacjentowi przyjmującemu ogólnoustrojowo inhibitor kalcyneuryny – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność z tej grupy, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz w poradni medycyny podróży.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność z tej grupy, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz w poradni medycyny podróży.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus. Leki osłabiające odporność, takie jak takrolimus, cyklosporyna czy woklosporyna, sprawiają, że organizm może nie poradzić sobie z tym wirusem i szczepienie może wywołać ciężką, groźną dla życia chorobę. Dlatego w czasie leczenia tymi lekami nie wolno się szczepić przeciw żółtej febrze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka w ciągu kilku dni lub tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- skąpe oddawanie moczu, krwawienia lub siniaki bez przyczyny
- silne osłabienie, bóle mięśni i wymioty
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podawaj szczepionki przeciw żółtej febrze pacjentowi przyjmującemu ogólnoustrojowo inhibitor kalcyneuryny – połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to takrolimusu, cyklosporyny i woklosporyny niezależnie od wskazania i dawki. Jeśli planowane jest leczenie immunosupresyjne, a pacjent może wyjeżdżać w rejony endemiczne, szczepienie wykonuje się co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem terapii. Po odstawieniu inhibitora kalcyneuryny szczepienie rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym i specjalistą medycyny podróży. Gdy szczepienie jest niemożliwe, pacjent powinien otrzymać zaświadczenie o przeciwwskazaniu medycznym, a wyjazd w rejon zagrożony należy odradzić albo zapewnić ścisłą ochronę przed komarami. Nie należy przerywać immunosupresji po to, by zaszczepić pacjenta przed podróżą, bez decyzji lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
U osoby leczonej inhibitorem kalcyneuryny wirus szczepionkowy może wywołać ciężką chorobę uogólnioną z zajęciem wątroby, nerek i innych narządów albo zapalenie mózgu, które mogą zakończyć się zgonem. Jednocześnie odpowiedź na szczepienie bywa niepełna, więc pacjent może nie uzyskać ochrony przed żółtą febrą mimo otrzymania szczepionki.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się namnożyć w organizmie, żeby wywołać odporność. Inhibitory kalcyneuryny hamują aktywację limfocytów T i wytwarzanie interleukiny 2, więc organizm nie kontroluje namnażania wirusa szczepionkowego i słabiej wytwarza przeciwciała ochronne. Mechanizm wynika z samego działania immunosupresyjnego, dlatego jest wspólny dla takrolimusu, cyklosporyny i woklosporyny podawanych ogólnoustrojowo.
Monitorować
- weryfikacja przyjmowanych leków immunosupresyjnych przed każdym szczepieniem żywą szczepionką
- przy przypadkowym zaszczepieniu – obserwacja w kierunku gorączki, żółtaczki, objawów neurologicznych i niewydolności narządowej przez kilka tygodni
- przy przypadkowym zaszczepieniu – kontrola enzymów wątrobowych, kreatyniny i morfologii krwi w razie objawów
Kiedy ocena się zmienia
| Maść lub krople do oczu (takrolimus miejscowo, cyklosporyna w kroplach do oczu)postać · inhibitory kalcyneuryny | ryzyko maleje | Postaci miejscowe dają minimalne stężenia ogólnoustrojowe i nie wywołują istotnej immunosupresji układowej. Szczepienie żywą szczepionką zaleca się jednak planować w przerwie w leczeniu, szczególnie przy stosowaniu maści na duże powierzchnie skóry. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnegokolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Szczepienie można wykonać, jeśli nastąpi co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką inhibitora kalcyneuryny. Warto o tym pamiętać u kandydatów do przeszczepienia i u pacjentów przed włączeniem immunosupresji, którzy mogą podróżować w rejony endemiczne. |
| odstep ≥ 3 miesiące od odstawienia inhibitora kalcyneurynyinhibitory kalcyneuryny | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia szczepienie rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach, po ocenie stanu odporności i pozostałych leków immunosupresyjnych przez lekarza prowadzącego. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.