Interakcje / Enfuwirtyd / Enfuwirtyd i newirapina
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Enfuwirtyd i newirapinę można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania.
Stosuj oba leki zgodnie z zaleceniami lekarza, bez zmiany dawek.
Interakcja nieistotna klinicznieEnfuwirtyd+ NewirapinaEnfuwirtyd i newirapinę można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania.Stosuj oba leki zgodnie z zaleceniami lekarza, bez zmiany dawek.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Stosuj oba leki zgodnie z zaleceniami lekarza, bez zmiany dawek.
Te dwa leki na HIV nie wpływają na siebie nawzajem i można je stosować razem. Żaden z nich nie osłabia ani nie wzmacnia działania drugiego. Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz.
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Enfuwirtyd i newirapinę można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania.[1] Obowiązuje rutynowe monitorowanie właściwe dla każdego z leków osobno.
Skutek kliniczny
Nie należy oczekiwać zmiany stężeń ani skuteczności żadnego z leków.[1] In vitro działanie przeciw HIV-1 obu leków w skojarzeniu było addytywne.[1]
Mechanizm
Newirapina i enfuwirtyd nie wchodzą w klinicznie istotną interakcję farmakokinetyczną ze względu na odmienne szlaki przemian.[1] Newirapina jest induktorem CYP3A i potencjalnie CYP2B6, przy czym maksymalna indukcja występuje w ciągu 2–4 tygodni od rozpoczęcia leczenia.[2] Enfuwirtyd nie hamuje metabolizmu substratów CYP3A4, CYP2D6, CYP1A2, CYP2C19 ani CYP2E1, a jego farmakokinetyka nie zmienia się istotnie nawet przy jednoczesnym podawaniu ryfampicyny, silnego induktora CYP3A4.[3] Indukcja enzymatyczna wywołana przez newirapinę nie powinna więc obniżać stężenia enfuwirtydu.
Metabolizm i transportery
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nevirapine Accord 400 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nevirapine-accord-100349142/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune 50 mg/5 ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viramune-100100276/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fuzeon 90 mg/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fuzeon-100125431/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/viramune-100100276/
Alkohol przy tych lekach
Enfuwirtyd a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuNewirapinaa alkoholOkazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia newirapiną, ale pacjenta należy poinformować o objawach uszkodzenia wątroby.Jeśli pijesz, rób to rzadko i w małych ilościach, nie pomijaj dawek leku, a gdy pijesz regularnie więcej, porozmawiaj o tym z lekarzem lub farmaceutą.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz, rób to rzadko i w małych ilościach, nie pomijaj dawek leku, a gdy pijesz regularnie więcej, porozmawiaj o tym z lekarzem lub farmaceutą.
Okazjonalny kieliszek alkoholu zwykle nie przeszkadza w leczeniu newirapiną. Ten lek może jednak uszkadzać wątrobę, a regularne picie większych ilości alkoholu dodatkowo ją obciąża. Picie alkoholu sprzyja też zapominaniu o dawkach, co może osłabić skuteczność leczenia. Regularne picie alkoholu zwiększa również ryzyko choroby kości, która rzadko zdarza się przy leczeniu zakażenia HIV.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból lub uczucie ciężaru pod prawym żebrem
- nudności, wymioty, brak apetytu lub silne zmęczenie
- wysypka z gorączką lub złym samopoczuciem
- ból stawów, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia newirapiną, ale pacjenta należy poinformować o objawach uszkodzenia wątroby. U osób pijących regularnie duże ilości alkoholu, z chorobą wątroby lub z zakażeniem HBV albo HCV warto zalecić ograniczenie lub zaprzestanie picia, szczególnie w początkowym okresie leczenia, i skrupulatnie przestrzegać kontroli parametrów wątrobowych. Należy także omówić z pacjentem, jak picie alkoholu wpływa na regularność przyjmowania leków.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, umiarkowanym spożyciu alkoholu nie należy się spodziewać istotnych klinicznie skutków. Przy regularnym piciu dużych ilości alkoholu może rosnąć ryzyko uszkodzenia wątroby w trakcie leczenia newirapiną oraz ryzyko martwicy kości, a także ryzyko pomijania dawek i utraty skuteczności terapii przeciwretrowirusowej.
Mechanizm
Nie jest znana bezpośrednia interakcja farmakokinetyczna newirapiny z etanolem, a ryzyko wynika głównie z możliwego sumowania się działania obu substancji na wątrobę. ChPL newirapiny nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w punkcie dotyczącym interakcji i nie zaleca unikania alkoholu.[1] Oba produkty newirapiny, zarówno zawiesina doustna, jak i tabletki o przedłużonym uwalnianiu, wspominają o alkoholu tylko w ostrzeżeniu o martwicy kości, gdzie „spożywanie alkoholu” jest wymienione jako jeden z czynników ryzyka tego powikłania obok kortykosteroidów, ciężkiej immunosupresji i podwyższonego wskaźnika masy ciała.[1] Newirapina może powodować ciężkie, także zagrażające życiu uszkodzenie wątroby, a ChPL przeciwwskazuje jej stosowanie w ciężkiej niewydolności wątroby oraz przy aktywności AspAT lub AlAT przekraczającej 5-krotnie górną granicę normy.[1] Przewlekłe nadużywanie alkoholu uszkadza wątrobę, dlatego teoretycznie może zwiększać podatność na hepatotoksyczność newirapiny i utrudniać interpretację wyników prób wątrobowych. Alkohol może też pogarszać regularność przyjmowania leków przeciwretrowirusowych, co sprzyja niepowodzeniu terapii i oporności wirusa.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- AlAT i AspAT zgodnie ze schematem kontroli wątroby przewidzianym dla newirapiny
- bilirubina przy podejrzeniu uszkodzenia wątroby
- objawy kliniczne zapalenia wątroby i reakcji nadwrażliwości
- regularność przyjmowania leków przeciwretrowirusowych
- bóle stawów i ograniczenie ruchomości jako możliwe objawy martwicy kości
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub upijanie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu ryzyko uszkodzenia wątroby w trakcie leczenia newirapiną może być większe, a adherencja gorsza. Należy zalecić ograniczenie lub zaprzestanie picia i ściśle kontrolować parametry wątrobowe. |
| Pierwsze miesiące leczenia newirapinączas leczenia · alkohol | inne zalecenie | Ciężkie reakcje wątrobowe i skórne na newirapinę występują najczęściej w początkowym okresie leczenia, dlatego w tym czasie szczególnie zasadne jest ograniczenie alkoholu i przestrzeganie zaplanowanych kontroli prób wątrobowych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune 50 mg/5 ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viramune-100100276/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/viramune-100100276/
Inne interakcje tych leków 355
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ NewirapinaNewirapiny nie łączy się z żadnymi preparatami zawierającymi ziele dziurawca, także z herbatkami ziołowymi i wieloskładnikowymi mieszankami.Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, odstaw je i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie HIV.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, odstaw je i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie HIV.
Dziurawca nie wolno łączyć z newirapiną. Dziurawiec przyspiesza usuwanie newirapiny z organizmu, przez co lek może przestać skutecznie hamować wirusa. Wirus może wtedy stać się oporny na ten lek i na leki podobne do niego. Dotyczy to także herbatek i mieszanek ziołowych z dziurawcem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
- spadek liczby limfocytów CD4 w badaniu krwi
- nawracające infekcje lub nowe objawy choroby
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Newirapiny nie łączy się z żadnymi preparatami zawierającymi ziele dziurawca, także z herbatkami ziołowymi i wieloskładnikowymi mieszankami.[1] Jeśli pacjent przyjmuje już dziurawiec, należy go odstawić i poinformować lekarza prowadzącego leczenie przeciwretrowirusowe, ponieważ efekt indukcji utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu. W razie potrzeby leczenia obniżonego nastroju lekarz powinien dobrać lek przeciwdepresyjny z uwzględnieniem całego schematu przeciwretrowirusowego.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi zmniejszeniem stężenia newirapiny w osoczu i osłabieniem jej działania klinicznego.[1] Zbyt niskie stężenie leku może doprowadzić do niepowodzenia wirusologicznego i wyselekcjonowania szczepów HIV opornych na newirapinę oraz inne nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy, co ogranicza dalsze możliwości leczenia.
Mechanizm
Ziele dziurawca przyjmowane regularnie pobudza enzymy cytochromu P450 i przyspiesza rozkład wielu leków, w tym leków przeciwwirusowych.[2] Newirapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A i CYP2B6, więc indukcja tych izoenzymów przez dziurawiec zwiększa jej klirens i obniża stężenie w osoczu. Indukcja narasta stopniowo przez kilka dni regularnego stosowania i ustępuje dopiero po pewnym czasie od odstawienia ziela.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po wykryciu wspólnego stosowania
- liczba limfocytów CD4
- stężenie newirapiny w osoczu, jeśli oznaczenie jest dostępne
- wywiad w kierunku preparatów ziołowych i suplementów przy każdej wizycie
Bezpieczniejsze alternatywy
sertralinaescytalopramcitalopram
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dziurawca przed rozpoczęciem leczenia newirapinąodstep · dziurawiec | inne zalecenie | Indukcja enzymów wygasa stopniowo po odstawieniu dziurawca, dlatego u pacjenta, który niedawno go stosował, warto rozważyć kontrolę wiremii i stężenia newirapiny w pierwszych tygodniach leczenia. |
| Na skórędroga podania · dziurawiec | ryzyko maleje | Zewnętrzne stosowanie olejku z dziurawca daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postacie doustne, ale brak danych wykluczających wpływ na stężenie newirapiny, dlatego przy długotrwałym stosowaniu na duże powierzchnie skóry lepiej go unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune 50 mg/5 ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viramune-100100276/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/viramune-100100276/
Połączenie przeciwwskazaneErgotamina+ NewirapinaPołączenie jest przeciwwskazane i u pacjenta leczonego newirapiną nie należy stosować ergotaminy.Nie łącz tych leków i poproś lekarza lub farmaceutę o inny lek na migrenę, który możesz bezpiecznie przyjmować z newirapiną.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków i poproś lekarza lub farmaceutę o inny lek na migrenę, który możesz bezpiecznie przyjmować z newirapiną.
Ergotaminy na migrenę nie wolno przyjmować razem z newirapiną. Newirapina zmienia sposób, w jaki organizm rozkłada ergotaminę, więc lek na migrenę może słabiej działać albo, po odstawieniu newirapiny, działać za mocno i silnie zwężać naczynia krwionośne. Oba leki mogą też obciążać wątrobę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade lub sine palce dłoni albo stóp
- drętwienie lub ból rąk i nóg
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- migrena, która nie mija mimo leku
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane i u pacjenta leczonego newirapiną nie należy stosować ergotaminy.[1] W leczeniu napadu migreny wybiera się lek niemetabolizowany przez CYP3A, np. sumatryptan, ryzatryptan, zolmitryptan lub naratryptan, albo lek przeciwbólowy dobrany z lekarzem prowadzącym leczenie HIV.
Skutek kliniczny
Najbardziej prawdopodobnym skutkiem jest osłabienie działania przeciwmigrenowego ergotaminy, co może skłaniać pacjenta do przyjmowania kolejnych dawek. Po odstawieniu newirapiny indukcja stopniowo wygasa i stężenie ergotaminy przyjmowanej w tej samej dawce może wzrosnąć, z ryzykiem ergotyzmu (skurczu naczyń, niedokrwienia kończyn, bólu w klatce piersiowej). Ergotamina jest przeciwwskazana w zaburzeniach czynności wątroby[1], a newirapina może uszkadzać wątrobę, co dodatkowo przemawia przeciw temu połączeniu.
Mechanizm
Ergotaminy nie łączy się z inhibitorami odwrotnej transkryptazy HIV, a newirapina należy do tej grupy (nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy).[1] Newirapina indukuje izoenzym CYP3A, a maksymalna indukcja występuje w ciągu 2–4 tygodni od rozpoczęcia leczenia.[2] Ergotamina jest metabolizowana przez CYP3A, więc newirapina najpewniej zmniejsza jej stężenie, w przeciwieństwie do delawirdyny i inhibitorów proteazy, które je zwiększają.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- skuteczność leczenia napadów migreny i liczba przyjmowanych dawek
- objawy niedokrwienia obwodowego (zimne, blade lub sine palce, drętwienie, ból kończyn)
- ból w klatce piersiowej
- aktywność AlAT i AspAT
Bezpieczniejsze alternatywy
sumatryptanryzatryptanzolmitryptannaratryptan
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie newirapinykolejność włączenia · newirapina | inne zalecenie | Po odstawieniu newirapiny indukcja CYP3A wygasa stopniowo przez kilka tygodni, więc stężenie ergotaminy może wtedy wzrosnąć. Ergotaminę można rozważyć dopiero po wygaśnięciu indukcji i przy braku innych przeciwwskazań, najlepiej po uzgodnieniu z lekarzem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ergotaminum Filofarm 1 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ergotaminum-filofarm-100022547/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune 50 mg/5 ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viramune-100100276/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/viramune-100100276/
Połączenie przeciwwskazaneJeżówka purpurowa+ NewirapinaNie stosuj jeżówki purpurowej u pacjentów leczonych newirapiną.Nie przyjmuj jeżówki razem z newirapiną i zapytaj farmaceutę o inny sposób łagodzenia objawów przeziębienia.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj jeżówki razem z newirapiną i zapytaj farmaceutę o inny sposób łagodzenia objawów przeziębienia.
Jeżówka purpurowa pobudza układ odpornościowy i nie jest przeznaczona dla osób zakażonych HIV, a newirapinę przyjmuje się właśnie z tego powodu. Jeżówka może też nieznacznie wpływać na to, jak organizm przetwarza leki. Uczulenie na jeżówkę może dawać wysypkę podobną do groźnej reakcji na newirapinę, przez co trudniej rozpoznać, co ją wywołało.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka lub zaczerwienienie skóry
- gorączka z wysypką
- pęcherze lub owrzodzenia w jamie ustnej
- zażółcenie skóry lub oczu
- ból pod prawym łukiem żebrowym, nudności, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj jeżówki purpurowej u pacjentów leczonych newirapiną.[1] W przeziębieniu zaproponuj leczenie objawowe bez działania immunostymulującego, a w razie potrzeby skieruj do lekarza prowadzącego terapię HIV.
Skutek kliniczny
Przeciwwskazanie wynika przede wszystkim z choroby, w której stosuje się newirapinę, a nie z udowodnionej zmiany stężenia leku. Teoretycznie możliwe jest niekorzystne pobudzenie układu odpornościowego oraz niewielka zmiana ekspozycji na newirapinę. Wysypka i reakcje alergiczne po jeżówce mogą być mylone z groźną nadwrażliwością skórną lub uszkodzeniem wątroby wywołanym przez newirapinę, co utrudnia ocenę objawów.
Mechanizm
Jeżówki purpurowej nie stosuje się u osób zakażonych wirusem HIV, a newirapina jest stosowana wyłącznie w leczeniu zakażenia HIV, więc przeciwwskazanie obejmuje praktycznie każdego pacjenta przyjmującego newirapinę.[1] Jeżówka działa immunostymulująco i teoretycznie może pobudzać aktywację limfocytów, co w zakażeniu HIV jest niepożądane. Dodatkowo jeżówka zmienia aktywność CYP3A4 (hamowanie w jelicie, słaba indukcja w wątrobie), a newirapina jest metabolizowana przez CYP3A4 i CYP2B6. Dla newirapiny brak danych klinicznych, a dla innych leków przeciwretrowirusowych nie wykazano klinicznie istotnych zmian stężeń.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- wysypka i inne objawy skórne
- objawy uszkodzenia wątroby i aktywność aminotransferaz
- miano wiremii HIV przy dłuższym jednoczesnym stosowaniu
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Succus Echinaceae Phytopharm 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/succus-echinaceae-phytopharm-100064155/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/viramune-100100276/
Połączenie przeciwwskazaneNewirapina+ KariprazynaNie łącz kariprazyny z newirapiną.Nie odstawiaj żadnego z leków sam, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków sam, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.
Newirapina sprawia, że organizm szybciej rozkłada kariprazynę. Kariprazyna może wtedy przestać działać i objawy choroby mogą wrócić. Tych leków nie stosuje się razem. Lekarz może dobrać inny lek przeciwpsychotyczny, który nie wchodzi w taką interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót lub nasilenie objawów choroby, np. omamów, urojeń, niepokoju
- bezsenność i rozdrażnienie
- wewnętrzny niepokój i potrzeba ciągłego ruszania się
- drżenie lub sztywność mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz kariprazyny z newirapiną[1]. U pacjenta leczonego newirapiną wybierz lek przeciwpsychotyczny metabolizowany w niewielkim stopniu przez CYP3A4. Jeśli pacjent stosuje już oba leki, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym w celu zmiany terapii i nie przerywaj samodzielnie leczenia przeciwretrowirusowego.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów może prowadzić do utraty działania przeciwpsychotycznego i nawrotu objawów schizofrenii. Po odstawieniu newirapiny indukcja stopniowo ustępuje i stężenie kariprazyny może wzrosnąć, co zwiększa ryzyko akatyzji i objawów pozapiramidowych.
Mechanizm
Newirapina indukuje izoenzym CYP3A i potencjalnie CYP2B6, a maksymalna indukcja występuje w ciągu 2–4 tygodni od rozpoczęcia leczenia wielodawkowego.[2] Kariprazyna i jej czynne metabolity, desmetylokariprazyna i didesmetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, więc indukcja tego izoenzymu zmniejsza ich stężenie w osoczu. Kariprazyny nie łączy się z silnymi ani umiarkowanymi induktorami CYP3A4.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- nasilenie objawów psychotycznych
- akatyzja i objawy pozapiramidowe po odstawieniu newirapiny
- skuteczność leczenia przeciwretrowirusowego przy zmianie schematu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| czas leczenia ≥ 2 tygodnienewirapina | ryzyko rośnie | Maksymalna indukcja CYP3A przez newirapinę występuje w ciągu 2–4 tygodni leczenia wielodawkowego, dlatego spadek stężenia kariprazyny narasta stopniowo. |
| Odstawienie newirapiny w trakcie leczenia kariprazynąkolejność włączenia · newirapina | inne zalecenie | Po odstawieniu newirapiny indukcja ustępuje stopniowo i stężenie kariprazyny oraz jej długo działających metabolitów może wzrosnąć. Obserwuj pacjenta w kierunku akatyzji i objawów pozapiramidowych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune 50 mg/5 ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viramune-100100276/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/viramune-100100276/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneNewirapina+ LefamulinaNie łącz lefamuliny z newirapiną.Nie przyjmuj lefamuliny, jeśli bierzesz newirapinę – powiedz lekarzowi o leczeniu HIV, aby dobrał inny antybiotyk, i nie odstawiaj newirapiny na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj lefamuliny, jeśli bierzesz newirapinę – powiedz lekarzowi o leczeniu HIV, aby dobrał inny antybiotyk, i nie odstawiaj newirapiny na własną rękę.
Lek na HIV newirapina przyspiesza usuwanie z organizmu antybiotyku lefamuliny. Antybiotyk może wtedy działać za słabo i nie wyleczyć zapalenia płuc. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- utrzymująca się lub nawracająca gorączka
- nasilający się kaszel lub duszność
- brak poprawy po 2–3 dniach antybiotyku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz lefamuliny z newirapiną[1]. U pacjenta przyjmującego newirapinę wybierz antybiotyk, którego skuteczność nie zależy od CYP3A. Nie odstawiaj ani nie przerywaj newirapiny w celu podania lefamuliny, ponieważ zagraża to skuteczności leczenia przeciwretrowirusowego, a indukcja enzymów ustępuje stopniowo.
Skutek kliniczny
Spodziewane jest istotne obniżenie stężenia lefamuliny i osłabienie jej działania przeciwbakteryjnego z ryzykiem niepowodzenia leczenia zapalenia płuc[1]. Przy silnym induktorze (ryfampicyna) AUC lefamuliny zmniejszało się do 0,28 wartości wyjściowej[1]. Dla newirapiny nie przeprowadzono badań interakcji.
Mechanizm
Newirapina indukuje CYP3A, a maksymalna indukcja pojawia się w ciągu 2–4 tygodni od rozpoczęcia leczenia[2]. Lefamulina jest substratem CYP3A i P-gp, a umiarkowane i silne induktory CYP3A mogą znacząco obniżać jej stężenie w osoczu[1]. Newirapina jest zwykle zaliczana do umiarkowanych induktorów CYP3A, dlatego połączenie mieści się w grupie przeciwwskazanej.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- odpowiedź kliniczna na leczenie zakażenia (gorączka, objawy oddechowe), jeśli połączenia nie dało się uniknąć
Bezpieczniejsze alternatywy
amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymdoksycyklinaceftriakson
Kiedy ocena się zmienia
| Newirapina niedawno odstawionakolejność włączenia · newirapina | inne zalecenie | Po odstawieniu newirapiny indukcja CYP3A wygasa stopniowo, więc ryzyko obniżenia stężenia lefamuliny utrzymuje się przez pewien czas. Decyzję o podaniu lefamuliny podejmij indywidualnie i preferuj antybiotyk niezależny od CYP3A. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune 50 mg/5 ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viramune-100100276/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/viramune-100100276/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneNewirapina+ ElbaswirNie stosuj elbaswiru razem z newirapiną.Nie zaczynaj leczenia elbaswirem, jeśli bierzesz newirapinę – najpierw powiedz o tym lekarzowi, który leczy cię z powodu HIV i wątroby.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj leczenia elbaswirem, jeśli bierzesz newirapinę – najpierw powiedz o tym lekarzowi, który leczy cię z powodu HIV i wątroby.
Newirapina sprawia, że organizm szybciej usuwa elbaswir, lek na wirusowe zapalenie wątroby typu C. Przez to lek na wątrobę może przestać działać, a wirus może się uodpornić na leczenie. Tych leków nie wolno przyjmować razem. Nie odstawiaj jednak samodzielnie żadnego z nich, bo przerwanie leczenia HIV też jest groźne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilone zmęczenie i brak apetytu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj elbaswiru razem z newirapiną. Gdy planowane jest leczenie HCV elbaswirem, lekarz prowadzący terapię HIV powinien rozważyć zamianę newirapiny na lek przeciwretrowirusowy, który nie indukuje CYP3A, z zachowaniem odpowiedniego odstępu, bo indukcja ustępuje stopniowo po odstawieniu newirapiny. Alternatywnie można wybrać inny schemat leczenia HCV po sprawdzeniu jego interakcji z newirapiną.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężenia elbaswiru może osłabić działanie leczenia przeciwwirusowego zapalenia wątroby typu C[1]. Grozi to niepowodzeniem terapii, nawrotem wiremii HCV i wyselekcjonowaniem wirusa opornego na leki z tej grupy.
Mechanizm
Newirapiny nie łączy się z elbaswirem, bo przyspiesza ona jego rozkład w wątrobie. Newirapina indukuje CYP3A i potencjalnie CYP2B6, a maksymalna indukcja występuje w ciągu 2–4 tygodni od rozpoczęcia leczenia[2]. Elbaswir jest substratem CYP3A i P-gp, dlatego induktory tych szlaków zmniejszają jego stężenie w osoczu[1]. Jednoczesne podawanie induktorów CYP3A lub P-gp z całym lekiem złożonym zawierającym elbaswir i grazoprewir jest przeciwwskazane[1]. Elbaswir nie jest inhibitorem CYP3A, więc nie należy oczekiwać wpływu na stężenie newirapiny[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- wiremia HCV w trakcie i po leczeniu
- wiremia HIV i liczba limfocytów CD4 po zmianie leczenia przeciwretrowirusowego
- aktywność AlAT i AspAT
Bezpieczniejsze alternatywy
rylpiwirynadoravirinaraltegrawirdolutegrawir
Kiedy ocena się zmienia
| Newirapina odstawiona niedawnokolejność włączenia · newirapina | inne zalecenie | Indukcja CYP3A przez newirapinę narasta przez 2–4 tygodnie i po odstawieniu ustępuje stopniowo, dlatego elbaswir wprowadza się dopiero po odpowiednim odstępie od ostatniej dawki newirapiny, ustalonym przez lekarza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zepatier 50 mg + 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zepatier-100376883/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune 50 mg/5 ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viramune-100100276/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/viramune-100100276/
Połączenie przeciwwskazaneNewirapina+ ParytaprewirNie łącz newirapiny z lekiem złożonym zawierającym parytaprewir – przeciwwskazanie dotyczy całego leku złożonego (ombitaswir + parytaprewir + rytonawir), podawanego z dazabuwirem lub bez niego.Nie zaczynaj leczenia WZW C tym lekiem, jeśli przyjmujesz newirapinę, i od razu powiedz o tym lekarzowi, który zmieni jedną z terapii – nie odstawiaj jednak leków na HIV na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj leczenia WZW C tym lekiem, jeśli przyjmujesz newirapinę, i od razu powiedz o tym lekarzowi, który zmieni jedną z terapii – nie odstawiaj jednak leków na HIV na własną rękę.
Newirapina, którą przyjmujesz na HIV, przyspiesza rozkładanie w organizmie leku na wirusowe zapalenie wątroby typu C. Przez to lek na WZW C może przestać działać i leczenie się nie powiedzie. To połączenie może też obciążać wątrobę. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nudności, utrata apetytu
- nietypowe zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz newirapiny z lekiem złożonym zawierającym parytaprewir – przeciwwskazanie dotyczy całego leku złożonego (ombitaswir + parytaprewir + rytonawir), podawanego z dazabuwirem lub bez niego[1]. Jeśli leczenie WZW C tym schematem jest konieczne, zmianę terapii przeciwretrowirusowej trzeba ustalić z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Spośród NNRTI z tym lekiem złożonym można rozważyć rylpiwirynę, ale wyłącznie u pacjentów bez wydłużonego odstępu QT i bez innych leków wydłużających QT, z regularnym monitorowaniem EKG[1].
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężenia parytaprewiru grozi utratą skuteczności leczenia WZW C i niepowodzeniem terapii. Dodatkowo wzrasta ryzyko uszkodzenia wątroby ze zwiększeniem aktywności AlAT[1]. Przy innym induktorze z tej samej grupy – efawirenzie – skojarzenie z parytaprewirem/rytonawirem i dazabuwirem spowodowało zwiększenie aktywności AlAT i wczesne przerwanie badania[1].
Mechanizm
Newirapina indukuje CYP3A i potencjalnie CYP2B6, a maksymalna indukcja występuje w ciągu 2–4 tygodni od rozpoczęcia leczenia wielodawkowego[2]. Parytaprewir jest metabolizowany z udziałem CYP3A, dlatego indukcja prowadzi do oczekiwanego zmniejszenia jego stężenia w osoczu[1]. Ponadto podawanie leku złożonego zawierającego parytaprewir razem z induktorami enzymów może zwiększać ryzyko działań niepożądanych i wzrostu aktywności AlAT[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- AlAT i AspAT, jeśli doszło do jednoczesnego podania
- odpowiedź wirusologiczna HCV
- EKG (odstęp QT) przy zamianie newirapiny na rylpiwirynę
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viekirax 12,5 mg + 75 mg + 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viekirax-100334324/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune 50 mg/5 ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viramune-100100276/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viramune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/viramune-100100276/
Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna) klasaRyfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.
Ryfampicyna, czyli antybiotyk stosowany głównie w leczeniu gruźlicy, przyspiesza usuwanie z organizmu niektórych leków na HIV, takich jak rylpiwiryna, dorawiryna, etrawiryna czy newirapina. Ich stężenie we krwi spada wtedy tak bardzo, że przestają skutecznie hamować wirusa, a wirus może się na nie uodpornić. Efawirenz jest wyjątkiem i zwykle można go stosować razem z ryfampicyną. Działanie ryfampicyny utrzymuje się jeszcze około dwóch tygodni po jej odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
- nawracające infekcje, gorączka lub nocne poty
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- silne zmęczenie, nudności, ból pod prawym łukiem żebrowym
- wysypka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Ryfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa. Połączenie ryfampicyny z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane, a z etrawiryną i newirapiną należy go unikać. Jeśli pacjent z HIV wymaga leczenia gruźlicy ryfampicyną, lekarz zwykle zmienia lek przeciwretrowirusowy na efawirenz albo na schemat z inhibitorem integrazy w dostosowanej dawce. Inną możliwością jest zastąpienie ryfampicyny ryfabutyną z odpowiednią modyfikacją dawek obu leków. Działanie indukujące ryfampicyny utrzymuje się około dwóch tygodni po jej odstawieniu, więc w tym czasie nadal nie należy rozpoczynać ani przywracać tych leków bez konsultacji z lekarzem chorób zakaźnych.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny lub dorawiryny poniżej poziomu terapeutycznego grozi utratą kontroli wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na leki z tej grupy, często krzyżowej w obrębie klasy. Przy połączeniu newirapiny z ryfampicyną obserwuje się ponadto zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. Efawirenz zachowuje skuteczność przy jednoczesnym stosowaniu ryfampicyny.
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4, a także UGT1A1 i glikoproteiny P. Newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna i dorawiryna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego indukcja znacznie przyspiesza ich eliminację i obniża ich stężenie we krwi. Etrawiryna jest dodatkowo metabolizowana przez CYP2C9 i CYP2C19, które ryfampicyna również indukuje. Efawirenz jest metabolizowany głównie przez CYP2B6, dlatego ryfampicyna wpływa na niego słabiej. Mechanizm dotyczy całej grupy B poza efawirenzem.
Monitorować
- miano RNA HIV (wiremia) po zmianie schematu i w trakcie leczenia gruźlicy
- liczba limfocytów CD4
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego przy stosowaniu efawirenzu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia ryfampicynyryfamycyny | inne zalecenie | Indukcja enzymatyczna wygasa stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny. W tym okresie stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny i dorawiryny nadal mogą być zbyt niskie, dlatego powrót do tych leków należy zaplanować z lekarzem chorób zakaźnych i potwierdzić skuteczność oznaczeniem wiremii. |
| Ryfampicyna włączana u pacjenta już leczonego lekiem z grupy Bkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | U pacjenta z wyrównaną wiremią włączenie ryfampicyny wymaga uprzedniej zmiany leku przeciwretrowirusowego, najczęściej na efawirenz lub dostosowany schemat z inhibitorem integrazy, albo zastąpienia ryfampicyny ryfabutyną. Zmiana powinna nastąpić przed rozpoczęciem leczenia przeciwprątkowego. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.