Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Enzalutamid / Enzalutamid i eplerenon

Enzalutamid i eplerenon

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Nie łączy się eplerenonu z silnymi induktorami CYP3A4, do których należy enzalutamid.

Powiedz kardiologowi i onkologowi, że przyjmujesz oba leki, mierz regularnie ciśnienie i nie zmieniaj dawek na własną rękę.

Niekorzystna interakcjaEnzalutamid+ EplerenonNie łączy się eplerenonu z silnymi induktorami CYP3A4, do których należy enzalutamid.Powiedz kardiologowi i onkologowi, że przyjmujesz oba leki, mierz regularnie ciśnienie i nie zmieniaj dawek na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz kardiologowi i onkologowi, że przyjmujesz oba leki, mierz regularnie ciśnienie i nie zmieniaj dawek na własną rękę.

Enzalutamid przyspiesza usuwanie eplerenonu z organizmu, więc eplerenon może działać słabiej. Może to pogorszyć kontrolę ciśnienia albo objawy niewydolności serca. Efekt narasta przez kilka tygodni i utrzymuje się jeszcze około miesiąca po odstawieniu enzalutamidu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wyższe niż zwykle ciśnienie
  • narastająca duszność
  • obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
  • po odstawieniu enzalutamidu: osłabienie mięśni, kołatanie serca, zawroty głowy
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łączy się eplerenonu z silnymi induktorami CYP3A4, do których należy enzalutamid[1]. Gdy obu leków nie da się rozdzielić, w pierwszym miesiącu leczenia enzalutamidem monitoruje się działanie eplerenonu i w razie potrzeby koryguje dawkę[2]. Po odstawieniu enzalutamidu przez co najmniej miesiąc kontroluje się potas i czynność nerek, bo działanie eplerenonu się nasila.

Skutek kliniczny

Grozi osłabienie działania eplerenonu, czyli gorsza kontrola ciśnienia tętniczego i słabsza ochrona w niewydolności serca. Po odstawieniu enzalutamidu stężenie eplerenonu stopniowo rośnie, co przy zwiększonej wcześniej dawce zwiększa ryzyko hiperkaliemii i niedociśnienia.

Mechanizm

Enzalutamid przyspiesza rozkład eplerenonu w wątrobie i jelicie, więc stężenie i działanie eplerenonu maleją. Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i zmniejszał AUC midazolamu o 86%[2]. Eplerenon jest metabolizowany przez CYP3A4, a już ziele dziurawca zmniejszało jego AUC o 30%, przy czym przy silniejszych induktorach spadek może być większy[1]. Pełna indukcja rozwija się w ciągu około miesiąca i utrzymuje się przez miesiąc lub dłużej po odstawieniu enzalutamidu[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[3], eplerenon – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[4], słaby inhibitor P-gp[4], induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]
  • Eplerenon: wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze
  • objawy niewydolności serca (duszność, obrzęki, masa ciała)
  • stężenie potasu w surowicy
  • eGFR / kreatynina

Bezpieczniejsze alternatywy

spironolakton

Kiedy ocena się zmienia

czas leczenia ≤ 1 miesiącenzalutamidinne zaleceniePełna indukcja rozwija się w ciągu około miesiąca od włączenia enzalutamidu – w tym okresie należy ściśle monitorować skuteczność eplerenonu.
Odstawienie enzalutamidukolejność włączenia · enzalutamidinne zaleceniePo odstawieniu enzalutamidu indukcja wygasa przez miesiąc lub dłużej. Ekspozycja na eplerenon rośnie, więc trzeba zweryfikować dawkę i kontrolować potas oraz czynność nerek.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Inspra 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/inspra-100162343/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuEnzalutamida alkoholNie ma przeciwwskazania do okazjonalnego spożycia małej ilości alkoholu, ale warto je ograniczyć do minimum i unikać upijania się.Jeśli w przeszłości zdarzały ci się drgawki, upadasz lub przewracasz się albo czujesz silne zmęczenie, nie pij alkoholu i porozmawiaj z lekarzem.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Jeśli w przeszłości zdarzały ci się drgawki, upadasz lub przewracasz się albo czujesz silne zmęczenie, nie pij alkoholu i porozmawiaj z lekarzem.

W ulotce leku nie ma zakazu picia alkoholu, a nie wykazano, że alkohol zmienia działanie enzalutamidu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą jednak powodować zmęczenie i zawroty głowy, więc razem mogą te objawy nasilać. Lek może też u niektórych osób zwiększać skłonność do drgawek, a duże ilości alkoholu mogą ją dodatkowo podnosić. Jeśli pijesz alkohol, lepiej rób to rzadko i w małych ilościach.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne zmęczenie lub senność
  • zawroty głowy i chwiejność
  • upadki lub urazy
  • drgawki albo utrata przytomności
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma przeciwwskazania do okazjonalnego spożycia małej ilości alkoholu, ale warto je ograniczyć do minimum i unikać upijania się. U pacjentów z drgawkami w wywiadzie, urazem lub guzem mózgu, przerzutami do OUN albo innymi czynnikami obniżającymi próg drgawkowy zaleca się całkowitą abstynencję. Należy zwrócić uwagę na nasilenie zmęczenia i zawrotów głowy oraz na prowadzenie pojazdów.

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie zmęczenia, senności, zawrotów głowy i zaburzeń równowagi, a więc większe ryzyko upadków i urazów. Teoretycznie możliwy jest też dodatkowy wpływ na próg drgawkowy, szczególnie przy upojeniu albo nagłym odstawieniu alkoholu po dłuższym piciu. Brak badań i opisów przypadków dla tego połączenia.

Mechanizm

ChPL enzalutamidu nie wspomina o alkoholu ani nie zawiera ostrzeżenia dotyczącego jego spożywania.[1] Nie opisano też żadnej interakcji farmakokinetycznej z etanolem, bo enzalutamid jest eliminowany głównie przez CYP2C8 i w niewielkim stopniu przez CYP3A4, a nie przez szlaki istotne dla metabolizmu alkoholu. Możliwe jest natomiast addytywne działanie ośrodkowe. Enzalutamid sam może powodować zmęczenie, zawroty głowy i obniżać próg drgawkowy, a alkohol nasila senność i zaburzenia równowagi oraz sam może sprzyjać drgawkom, zwłaszcza w okresie odstawienia po dłuższym piciu. Jest to wnioskowanie z profilu działań obu substancji, a nie wynik badań nad tym połączeniem.

Metabolizm i transportery

  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[2], słaby inhibitor P-gp[2], induktor CYP2B6[2], umiarkowany induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[2], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nasilenie zmęczenia, senności i zawrotów głowy
  • upadki i zaburzenia równowagi
  • drgawki albo utraty przytomności w wywiadzie
  • spożycie alkoholu i objawy odstawienia u osób pijących regularnie

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości jednorazowo (upojenie)ilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieUpojenie alkoholowe razem z lekiem obniżającym próg drgawkowy i powodującym zawroty głowy zwiększa ryzyko upadków i drgawek, więc takie picie należy stanowczo odradzić.
Regularne, długotrwałe picieczas leczenia · pacjentinne zalecenieU osób pijących przewlekle nagłe odstawienie alkoholu może wywołać drgawki, a enzalutamid obniża próg drgawkowy. Należy omówić z lekarzem bezpieczny sposób ograniczenia picia i nie odstawiać alkoholu gwałtownie na własną rękę.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób starszych zawroty głowy, zmęczenie i zaburzenia równowagi częściej prowadzą do upadków i złamań, więc nawet małe ilości alkoholu warto ograniczyć do minimum.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Interakcja o niejasnym znaczeniuEplerenona alkoholNie ma bezwzględnego zakazu.Jeśli pijesz alkohol, ogranicz go do niewielkich ilości, wstawaj powoli i zapytaj lekarza, czy przy Twojej chorobie serca możesz go pić w ogóle.szybki (godziny)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Jeśli pijesz alkohol, ogranicz go do niewielkich ilości, wstawaj powoli i zapytaj lekarza, czy przy Twojej chorobie serca możesz go pić w ogóle.

Producent leku nie podaje zakazu picia alkoholu podczas leczenia eplerenonem. Lek obniża ciśnienie i zwiększa wydalanie moczu, a alkohol działa podobnie, więc razem mogą wywołać zawroty głowy lub zasłabnięcie. Ryzyko jest większe po większej ilości alkoholu, u osób starszych i przy odwodnieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zawroty głowy lub uczucie nagłej słabości po wstaniu
  • zasłabnięcie lub omdlenie
  • kołatanie serca
  • silne osłabienie, nudności lub bóle mięśni
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma bezwzględnego zakazu. Jeśli pacjent pije alkohol, należy zalecić ograniczenie do niewielkich ilości, unikanie picia na czczo lub przy odwodnieniu, wolne wstawanie z łóżka i fotela oraz pominięcie alkoholu w dniach biegunki, wymiotów lub gorączki. Przy rozpoznanej niewydolności serca lub chorobie wątroby alkoholu najlepiej unikać całkowicie.

Skutek kliniczny

Najbardziej prawdopodobne są zawroty głowy, osłabienie, zasłabnięcie i niedociśnienie ortostatyczne, szczególnie po jednorazowym większym spożyciu alkoholu albo u osób starszych. Przy regularnym nadużywaniu alkoholu dochodzi ryzyko pogorszenia czynności serca i wątroby, co samo w sobie przeczy celom leczenia niewydolności serca. Eplerenon nie nasila toksyczności alkoholu dla wątroby, ale ciężka niewydolność wątroby (Child-Pugh C) jest przeciwwskazaniem do jego stosowania[1].

Mechanizm

ChPL Inspra nie wspomina o alkoholu[1]. Eplerenon jest antagonistą aldosteronu o działaniu moczopędnym i przeciwnadciśnieniowym, a alkohol rozszerza naczynia, zwiększa diurezę i może powodować odwodnienie. Oba działania mogą się zsumować i nasilić spadek ciśnienia, zwłaszcza przy wstawaniu. ChPL opisuje podobne nasilenie niedociśnienia ortostatycznego przy łączeniu eplerenonu z innymi lekami obniżającymi ciśnienie[1]. Odwodnienie po większej ilości alkoholu może dodatkowo pogorszyć czynność nerek i zaburzyć gospodarkę potasu, co przy eplerenonie ma znaczenie, bo lek zwiększa ryzyko hiperkaliemii. Brak badań klinicznych oceniających to połączenie.

Metabolizm i transportery

  • Eplerenon: wrażliwy substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze i objawy niedociśnienia ortostatycznego
  • stężenie potasu w surowicy i czynność nerek, szczególnie po epizodach odwodnienia
  • czynność wątroby u osób regularnie pijących alkohol
  • wywiad dotyczący ilości i wzorca picia alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób w podeszłym wieku ryzyko niedociśnienia ortostatycznego, upadków i pogorszenia czynności nerek po alkoholu jest większe, a ChPL zaleca u nich ścisłą kontrolę potasu i nerek.
Duża jednorazowa dawka lub picie ryzykowneilość alkoholu · alkoholryzyko rośnieWiększa ilość alkoholu nasila hipotensję, diurezę i odwodnienie, a przewlekłe nadużywanie pogarsza czynność mięśnia sercowego i wątroby. Należy zalecić ograniczenie lub abstynencję.
Ciężka niewydolność wątroby (Child-Pugh C)czas leczenia · pacjentinterakcja nie dotyczyCiężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania eplerenonu. U osób z alkoholowym uszkodzeniem wątroby należy ocenić stopień niewydolności przed rozpoczęciem leczenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Inspra 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/inspra-100162343/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 313

Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, finerenon)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaAntagonisty aldosteronu nie należy łączyć z triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez wyraźnej potrzeby, ponieważ triazol zwiększa jego stężenie i ryzyko groźnej hiperkaliemii.Jeśli przyjmujesz lek z grupy antagonistów aldosteronu, nie zaczynaj leczenia triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna zmiana leku, dawki albo badanie potasu.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek z grupy antagonistów aldosteronu, nie zaczynaj leczenia triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna zmiana leku, dawki albo badanie potasu.

Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak itrakonazol, pozakonazol, worykonazol, flukonazol czy izawukonazol, spowalniają usuwanie z organizmu eplerenonu i finerenonu. Te leki odwadniające i chroniące serce oraz nerki gromadzą się wtedy we krwi i mogą zbyt mocno podnieść poziom potasu. Za wysoki potas może wywołać groźne zaburzenia pracy serca. Spironolakton i kanrenon nie wchodzą w tę interakcję w taki sam sposób.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • osłabienie lub ciężkość mięśni
  • mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo okolicy ust
  • kołatanie serca, nierówne lub bardzo wolne bicie serca
  • zawroty głowy lub omdlenie
  • wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
  • nudności i ogólne złe samopoczucie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Antagonisty aldosteronu nie należy łączyć z triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez wyraźnej potrzeby, ponieważ triazol zwiększa jego stężenie i ryzyko groźnej hiperkaliemii. Połączenie eplerenonu albo finerenonu z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL i należy go unikać – na czas leczenia przeciwgrzybiczego trzeba odstawić eplerenon lub finerenon albo wybrać lek przeciwgrzybiczy spoza triazoli. Przy flukonazolu i izawukonazolu połączenie z eplerenonem jest możliwe po zmniejszeniu dawki eplerenonu zgodnie z ChPL i przy ścisłej kontroli potasu, a przy finerenonie wymaga częstszej kontroli potasu i ewentualnego dostosowania dawki. Po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazolu działanie hamujące może utrzymywać się jeszcze przez wiele dni, dlatego do pełnej dawki eplerenonu lub finerenonu należy wracać stopniowo i pod kontrolą potasu. Spironolakton i kanrenon nie wykazują tej interakcji i mogą być rozważone jako zamiana, jeśli wskazanie kliniczne na to pozwala.

Skutek kliniczny

Zwiększone stężenie eplerenonu lub finerenonu nasila ich działanie oszczędzające potas i może prowadzić do ciężkiej hiperkaliemii z zaburzeniami rytmu serca, łącznie z zatrzymaniem krążenia. Może też wystąpić niedociśnienie i pogorszenie czynności nerek, które dodatkowo zwiększa retencję potasu. Ryzyko jest największe przy silnych inhibitorach, czyli itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu. U osób z przewlekłą chorobą nerek, cukrzycą, niewydolnością serca i u osób przyjmujących inne leki podnoszące potas skutki mogą być szczególnie groźne.

Mechanizm

Eplerenon i finerenon są eliminowane głównie przez CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Wszystkie triazole z tej grupy hamują CYP3A4, przez co spowalniają rozkład tych antagonistów aldosteronu i wielokrotnie zwiększają ich stężenie we krwi[1]. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4. Flukonazol i izawukonazol są inhibitorami umiarkowanymi, przy czym hamowanie przez flukonazol rośnie wraz z dawką[2]. Spironolakton i kanrenon nie zależą istotnie od CYP3A4, więc tej interakcji farmakokinetycznej nie wykazują. Interakcja nie jest zatem wspólna dla wszystkich leków obu grup – dotyczy wszystkich triazoli, ale tylko eplerenonu i finerenonu z grupy antagonistów aldosteronu.

Monitorować

  • stężenie potasu w surowicy przed włączeniem triazolu, w pierwszych dniach skojarzenia i po zmianie dawki
  • kreatynina i eGFR
  • ciśnienie tętnicze
  • EKG przy hiperkaliemii lub objawach zaburzeń rytmu
  • inne leki podnoszące potas (inhibitory ACE, sartany, suplementy potasu, trimetoprim, heparyna)

Kiedy ocena się zmienia

Flukonazol w pojedynczej niskiej dawce (np. jednorazowo w grzybicy pochwy)dawka · triazoleryzyko malejeHamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, więc jednorazowa niska dawka daje krótszy i słabszy efekt niż długotrwałe leczenie dużymi dawkami. Nadal wskazana jest ocena ryzyka hiperkaliemii, zwłaszcza u pacjentów z chorobą nerek.
eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjentryzyko rośnieUpośledzona czynność nerek zmniejsza wydalanie potasu i nasila ryzyko hiperkaliemii przy zwiększonej ekspozycji na eplerenon lub finerenon. Skojarzenie z flukonazolem lub izawukonazolem wymaga u tych pacjentów szczególnie częstej kontroli potasu i kreatyniny.
Kilka dni po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazoluodstep · triazoleinne zalecenieItrakonazol i pozakonazol mają długi okres półtrwania i hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po ich odstawieniu. Ponowne włączenie lub zwiększenie dawki eplerenonu albo finerenonu należy prowadzić stopniowo i pod kontrolą potasu.
Triazol włączany u pacjenta już leczonego eplerenonem lub finerenonemkolejność włączenia · antagoniści aldosteronuinne zalecenieGdy triazol dołączany jest do ustabilizowanej terapii, należy przed jego włączeniem zdecydować o czasowym odstawieniu eplerenonu lub finerenonu przy silnych inhibitorach albo o zmniejszeniu dawki eplerenonu przy flukonazolu i izawukonazolu, a potas skontrolować w pierwszych dniach skojarzenia.

Źródła

  1. Cook CS, Berry LM, Burton E. Prediction of in vivo drug interactions with eplerenone in man from in vitro metabolic inhibition data. Xenobiotica. 2004;34(3):215-28. doi: 10.1080/00498250310001649341. PMID: 15204695.
  2. Ragueneau-Majlessi I, Boulenc X, Rauch C, Hachad H, Levy RH. Quantitative correlations among CYP3A sensitive substrates and inhibitors: literature analysis. Curr Drug Metab. 2007;8(8):810-4. doi: 10.2174/138920007782798135. PMID: 18220561.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDarunawir+ EnzalutamidNie łącz wzmocnionego darunawiru z enzalutamidem, bo silne induktory CYP3A są przeciwwskazane zarówno przy wzmocnieniu rytonawirem, jak i kobicystatem.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV oraz z onkologiem, nie odstawiając samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV oraz z onkologiem, nie odstawiając samodzielnie żadnego z nich.

Lek na raka prostaty (enzalutamid) przyspiesza rozkład leku na HIV (darunawiru) w organizmie. Przez to darunawir może przestać skutecznie hamować wirusa, a wirus może się na niego uodpornić. Ten wpływ narasta przez kilka tygodni i utrzymuje się jeszcze długo po odstawieniu enzalutamidu. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
  • nawracające infekcje
  • długo utrzymująca się gorączka lub nocne poty
  • niezamierzona utrata masy ciała
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz wzmocnionego darunawiru z enzalutamidem, bo silne induktory CYP3A są przeciwwskazane zarówno przy wzmocnieniu rytonawirem, jak i kobicystatem.[1][2][3] Decyzję o zmianie leczenia przeciwandrogenowego albo schematu przeciwretrowirusowego podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Pełna indukcja pojawia się po około miesiącu stosowania enzalutamidu, a ze względu na okres półtrwania około 5,8 dnia jego wpływ na enzymy może się utrzymywać miesiąc lub dłużej po odstawieniu.[4] Po odstawieniu enzalutamidu nie zakładaj, że darunawir od razu osiąga właściwe stężenia, i kontroluj wiremię.

Skutek kliniczny

Spadek stężeń darunawiru i wzmacniacza grozi utratą kontroli zakażenia HIV i rozwojem oporności wirusa.[1] Darunawir wzmocniony kobicystatem jest na indukcję CYP3A jeszcze bardziej wrażliwy niż darunawir wzmocniony rytonawirem.[1]

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 oraz umiarkowanym induktorem CYP2C9 i CYP2C19, a w badaniu u pacjentów zmniejszał AUC midazolamu o 86%.[4] Darunawir, rytonawir i kobicystat są metabolizowane przez CYP3A, więc indukcja tego enzymu zwiększa ich klirens i obniża stężenia w osoczu.[1] Wpływ wzmocnionego darunawiru na enzalutamid jest mało istotny, bo CYP3A4 odgrywa niewielką rolę w jego metabolizmie, a silny inhibitor CYP3A4 zwiększał AUC enzalutamidu o 41% bez potrzeby zmiany dawki.[4]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Darunawir – inhibitor CYP3A4[5], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[7], darunawir – wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Darunawir: inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[6], słaby inhibitor P-gp[6], induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[7], umiarkowany induktor CYP2C9[7], silny induktor CYP3A4[7], induktor UGT1A1[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA)
  • liczba limfocytów CD4
  • skuteczność leczenia raka gruczołu krokowego (PSA) po ewentualnej zmianie leku przeciwandrogenowego

Bezpieczniejsze alternatywy

darolutamid

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie enzalutamidu przed włączeniem darunawirukolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieWpływ indukujący enzalutamidu może się utrzymywać miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu, dlatego darunawir włączany w tym okresie może osiągać zbyt niskie stężenia i wymaga kontroli wiremii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Krka 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-krka-100401954/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEnzalutamid+ KariprazynaKariprazyny nie łączy się z enzalutamidem.Nie przerywaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić lek przeciwpsychotyczny na bezpieczniejszy.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przerywaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić lek przeciwpsychotyczny na bezpieczniejszy.

Enzalutamid przyspiesza rozkład kariprazyny w organizmie. Kariprazyna może wtedy działać dużo słabiej i objawy choroby psychicznej mogą wrócić. Tych leków nie stosuje się razem, a efekt enzalutamidu może się utrzymywać nawet przez miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nawrót lub nasilenie omamów, urojeń albo podejrzliwości
  • narastający niepokój, bezsenność lub rozdrażnienie
  • wyraźne pogorszenie nastroju lub zachowania zauważone przez bliskich
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Kariprazyny nie łączy się z enzalutamidem[1]. Przy konieczności leczenia enzalutamidem należy we współpracy z psychiatrą zmienić lek przeciwpsychotyczny na taki, którego eliminacja nie zależy od CYP3A4, i zaplanować zmianę przed włączeniem enzalutamidu. Po odstawieniu enzalutamidu jego wpływ na enzymy może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej, więc w tym okresie kariprazyna nadal może działać słabiej[2].

Skutek kliniczny

Spodziewane jest znaczące obniżenie stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów, co grozi utratą skuteczności przeciwpsychotycznej i nawrotem objawów psychozy[1]. Pełne działanie indukujące enzalutamidu rozwija się w ciągu około miesiąca od rozpoczęcia leczenia i może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu[2].

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i zmniejsza AUC midazolamu, wzorcowego substratu tego enzymu, o 86%[2]. Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4 z niewielkim udziałem CYP2D6[1]. Silne i umiarkowane induktory CYP3A4 mogą znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na kariprazynę, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • kontrola objawów psychotycznych i ryzyka nawrotu po włączeniu lub odstawieniu enzalutamidu
  • ocena skuteczności i tolerancji nowego leku przeciwpsychotycznego po zamianie

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydsulpiryd

Kiedy ocena się zmienia

Enzalutamid odstawiony, kariprazyna planowanakolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieWpływ indukujący enzalutamidu może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej po zakończeniu leczenia, dlatego kariprazyny nie należy włączać od razu, a w tym okresie trzeba się liczyć z jej słabszym działaniem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneLurazydon+ EnzalutamidNie należy łączyć lurazydonu z enzalutamidem.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba, aby lekarz zamienił lurazydon na inny lek.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba, aby lekarz zamienił lurazydon na inny lek.

Lek na raka prostaty enzalutamid sprawia, że organizm bardzo szybko usuwa lurazydon. Lurazydon może wtedy przestać działać, a objawy choroby psychicznej mogą wrócić. Ten efekt narasta przez kilka tygodni i utrzymuje się jeszcze około miesiąca po odstawieniu enzalutamidu. Tych leków nie należy przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót niepokoju, lęku lub bezsenności
  • słyszenie głosów lub dziwne, natrętne myśli
  • nagłe pogorszenie nastroju lub myśli samobójcze
  • silne pobudzenie lub drażliwość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć lurazydonu z enzalutamidem. ChPL lurazydonu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z silnymi induktorami CYP3A4.[1][2][3] Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4, a jego ChPL wymienia leki przeciwpsychotyczne wśród leków, które należy stosować ostrożnie lub ich unikać.[4] Leczenia enzalutamidem zwykle nie da się zastąpić, dlatego w porozumieniu z psychiatrą należy zamienić lurazydon na lek przeciwpsychotyczny niezależny od CYP3A4, dobrany do wskazania. Zmianę leku psychiatrycznego najlepiej przeprowadzić przed włączeniem enzalutamidu lub niezwłocznie po jego włączeniu, a po odstawieniu enzalutamidu nie wracać do lurazydonu wcześniej niż po około miesiącu.

Skutek kliniczny

Najważniejszym skutkiem jest utrata działania przeciwpsychotycznego lub normotymicznego lurazydonu i ryzyko nawrotu psychozy albo epizodu depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Ryzyko dotyczy zarówno włączenia enzalutamidu u pacjenta ustabilizowanego na lurazydonie, jak i włączenia lurazydonu w ciągu około miesiąca po odstawieniu enzalutamidu. Zwiększanie dawki lurazydonu nie jest uznanym sposobem kompensacji przy silnej indukcji.

Mechanizm

Enzalutamid silnie indukuje CYP3A4 i może znacznie przyspieszyć rozkład lurazydonu oraz jego aktywnego metabolitu. Lurazydon i jego aktywny metabolit ID-14283 są metabolizowane głównie przez CYP3A4.[1] Badania in vivo wykazały, że enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4, a w dawce 160 mg raz na dobę zmniejszał AUC midazolamu o 86%.[4] Inny silny induktor CYP3A4, ryfampicyna, spowodował 6-krotne zmniejszenie ekspozycji na lurazydon.[1] Pełne działanie indukujące enzalutamidu może pojawić się dopiero po około miesiącu leczenia, a ze względu na okres półtrwania wynoszący 5,8 dnia może utrzymywać się przez miesiąc lub dłużej po odstawieniu.[4]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Lurazydon – słaby inhibitor CYP3A4[5], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
  • Enzalutamid – słaby inhibitor P-gp[6], lurazydon – substrat P-gp[5]
  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[7], lurazydon – wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Lurazydon: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[5], substrat BCRP[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7], substrat P-gp[5]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[6], słaby inhibitor P-gp[6], induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[7], umiarkowany induktor CYP2C9[7], silny induktor CYP3A4[7], induktor UGT1A1[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • objawy nawrotu psychozy lub zaostrzenia choroby afektywnej po włączeniu enzalutamidu
  • stan psychiczny przez pierwszy miesiąc po zamianie leku przeciwpsychotycznego
  • odstęp QT w EKG przy wyborze leku zastępczego wydłużającego QT, zwłaszcza u pacjentów po terapii antyandrogenowej

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydsulpiryd

Kiedy ocena się zmienia

Lurazydon włączany po odstawieniu enzalutamidukolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieZe względu na okres półtrwania enzalutamidu wynoszący 5,8 dnia jego wpływ na enzymy może utrzymywać się miesiąc lub dłużej po odstawieniu, dlatego lurazydonu nie należy włączać wcześniej niż po około miesiącu.
Pierwszy miesiąc leczenia enzalutamidemczas leczenia · enzalutamidinne zaleceniePełna indukcja może nie wystąpić przed upływem około miesiąca od rozpoczęcia enzalutamidu, choć pewne efekty mogą ujawnić się wcześniej, więc utrata skuteczności lurazydonu może narastać stopniowo.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lurobran 18,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lurobran-100505863/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Latuda 37 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/latuda-100209033/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lurasidone Teva 18,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lurasidone-teva-100482873/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lurobran. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lurobran-100505863/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSpironolakton+ EplerenonNie łącz spironolaktonu z eplerenonem – stosuje się tylko jeden antagonistę aldosteronu.Nie przyjmuj obu leków jednocześnie i jak najszybciej zapytaj lekarza lub farmaceutę, który z nich masz stosować.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj obu leków jednocześnie i jak najszybciej zapytaj lekarza lub farmaceutę, który z nich masz stosować.

Spironolakton i eplerenon działają w ten sam sposób – zatrzymują potas w organizmie. Przyjmowane razem mogą spowodować zbyt wysoki poziom potasu we krwi, co jest groźne dla serca. Zwykle lekarz zamienia jeden z tych leków na drugi, a nie zaleca obu naraz.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • osłabienie lub uczucie ciężkości mięśni
  • mrowienie lub drętwienie rąk, nóg albo wokół ust
  • kołatanie serca, nierówne lub wyraźnie wolne bicie serca
  • zawroty głowy lub omdlenie
  • nudności
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz spironolaktonu z eplerenonem – stosuje się tylko jeden antagonistę aldosteronu[1][2][3][4]. Jeśli pacjent ma na recepcie oba leki, trzeba skontaktować się z lekarzem i ustalić, który lek pozostaje. Najczęściej jest to zamiana jednego leku na drugi, a nie celowe skojarzenie. Przy zamianie należy upewnić się, że pacjent odstawił poprzedni lek, i oznaczyć stężenie potasu oraz czynność nerek po zmianie leczenia.

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to ciężka hiperkaliemia, która może prowadzić do groźnych komorowych zaburzeń rytmu serca, bradykardii i zatrzymania krążenia. Ryzyko rośnie przy upośledzonej czynności nerek, w podeszłym wieku, przy odwodnieniu oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II, suplementów potasu, trimetoprimu lub NLPZ[1][3]. Dodatkowo nasila się działanie hipotensyjne, co sprzyja niedociśnieniu i pogorszeniu czynności nerek[3].

Mechanizm

Spironolakton i eplerenon są antagonistami receptora mineralokortykoidowego i oba działają jako leki moczopędne oszczędzające potas. Ich jednoczesne podanie oznacza dublowanie tego samego mechanizmu, czyli sumowanie blokady aldosteronu w nerkach i nasilenie zatrzymywania potasu. Spironolaktonu nie stosuje się jednocześnie z eplerenonem ani z innymi lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas[1][2]. Eplerenonu nie stosuje się u pacjentów otrzymujących inne leki moczopędne oszczędzające potas ze względu na zwiększone ryzyko hiperkaliemii[3][4].

Metabolizm i transportery

  • Eplerenon: wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • stężenie potasu w surowicy
  • kreatynina i eGFR
  • ciśnienie tętnicze
  • EKG przy podejrzeniu hiperkaliemii

Kiedy ocena się zmienia

Zamiana jednego leku na drugikolejność włączenia · pacjentinne zalecenieZamiana spironolaktonu na eplerenon lub odwrotnie nie jest skojarzeniem, ale wymaga potwierdzenia, że poprzedni lek został odstawiony, oraz kontroli potasu i czynności nerek po zmianie.
eGFR ≤ 30pacjentryzyko rośniePrzy ciężkim zaburzeniu czynności nerek każdy z leków osobno jest przeciwwskazany, a ryzyko hiperkaliemii przy ich skojarzeniu jest szczególnie duże.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Verospiron 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/verospiron-100016883/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Spironol 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spironol-100352316/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Inspra 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/inspra-100162343/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nonpres 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nonpres-100287441/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneTestosteron+ EnzalutamidNie łącz testosteronu z enzalutamidem.Nie stosuj testosteronu w czasie leczenia enzalutamidem, a jeśli ktoś ci go przepisał, powiedz o tym onkologowi przed pierwszą dawką.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj testosteronu w czasie leczenia enzalutamidem, a jeśli ktoś ci go przepisał, powiedz o tym onkologowi przed pierwszą dawką.

Enzalutamid leczy raka prostaty, blokując działanie męskiego hormonu – testosteronu. Przyjmowanie testosteronu w tym samym czasie działa odwrotnie i może sprawić, że leczenie przestanie działać, a choroba zacznie postępować. Dlatego mężczyźni z rakiem prostaty nie stosują testosteronu w żadnej postaci – ani w zastrzykach, ani w żelu. Spadek libido, zmęczenie czy uderzenia gorąca w czasie leczenia omów z onkologiem, bo da się je łagodzić w inny sposób.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nowy lub nasilający się ból kości
  • trudności z oddawaniem moczu lub krew w moczu
  • wzrost PSA w badaniach kontrolnych
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Nie łącz testosteronu z enzalutamidem. Testosteron jest przeciwwskazany u mężczyzn z rakiem gruczołu krokowego[1]. Jeśli pacjent leczony enzalutamidem otrzymał receptę na testosteron albo stosuje go samodzielnie, wstrzymaj wydanie i skontaktuj się z onkologiem prowadzącym. Objawy niedoboru androgenów wywołane leczeniem (uderzenia gorąca, spadek libido, zmęczenie) leczy się bez testosteronu w porozumieniu z onkologiem.

Skutek kliniczny

Osłabienie lub utrata skuteczności leczenia przeciwnowotworowego z ryzykiem szybszej progresji raka gruczołu krokowego, wzrostu PSA i nasilenia objawów choroby, w tym przerzutów do kości.

Mechanizm

Enzalutamid blokuje receptor androgenowy i w ten sposób hamuje wzrost i podział komórek raka gruczołu krokowego[2]. Testosteron jest naturalnym agonistą tego receptora i działa dokładnie przeciwnie. Z tego powodu testosteronu nie stosuje się u mężczyzn z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem gruczołu krokowego[3]. U chorych leczonych enzalutamidem razem z deprywacją androgenową celem terapii jest utrzymanie kastracyjnego stężenia testosteronu[4]. Podanie testosteronu z zewnątrz znosi ten efekt i konkuruje z enzalutamidem o receptor.

Metabolizm i transportery

  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[6], umiarkowany induktor CYP2C9[6], silny induktor CYP3A4[6], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • PSA
  • stężenie testosteronu w surowicy u chorych na deprywacji androgenowej
  • objawy progresji choroby (bóle kostne, dolegliwości ze strony dróg moczowych)

Kiedy ocena się zmienia

Dawki suprafizjologiczne w ramach badania klinicznego (bipolarna terapia androgenowa)dawka · testosteroninne zalecenieTestosteron w dużych dawkach bywa stosowany w raku gruczołu krokowego opornym na kastrację wyłącznie w protokołach badań klinicznych, często w sekwencji z enzalutamidem. Poza takim protokołem połączenie pozostaje przeciwwskazane.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nebido 1000 mg/4 ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nebido-100140867/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xtandi 40 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xtandi-100302608/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Androtop 25 mg/2,5 g, żel przezskórny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/androtop-100162001/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneWorykonazol+ EnzalutamidNie łącz worykonazolu z enzalutamidem – u pacjenta leczonego enzalutamidem wybierz lek przeciwgrzybiczy niezależny od indukcji CYP, np. echinokandynę lub liposomalną amfoterycynę B, zależnie od patogenu i wskazania.Nie przyjmuj tych leków razem bez zgody lekarza i powiedz lekarzowi zlecającemu worykonazol, że bierzesz lub niedawno brałeś enzalutamid.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem bez zgody lekarza i powiedz lekarzowi zlecającemu worykonazol, że bierzesz lub niedawno brałeś enzalutamid.

Lek na raka prostaty enzalutamid przyspiesza rozkładanie worykonazolu w organizmie. Przez to worykonazol może działać za słabo i nie wyleczyć groźnego zakażenia grzybiczego. Ten efekt może utrzymywać się nawet przez miesiąc lub dłużej po odstawieniu enzalutamidu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, która nie mija lub wraca mimo leczenia
  • nasilający się kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
  • brak poprawy objawów zakażenia po kilku dniach leczenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz worykonazolu z enzalutamidem – u pacjenta leczonego enzalutamidem wybierz lek przeciwgrzybiczy niezależny od indukcji CYP, np. echinokandynę lub liposomalną amfoterycynę B, zależnie od patogenu i wskazania. Jeśli enzalutamid odstawiono, pamiętaj, że indukcja może utrzymywać się miesiąc lub dłużej, więc w tym okresie worykonazol stosuj tylko pod kontrolą stężeń terapeutycznych.[1] Gdy brak alternatywy (np. oporność patogenu), decyzję o wyjątkowym łączeniu podejmuje specjalista chorób zakaźnych razem z onkologiem, przy ścisłym monitorowaniu stężenia minimalnego worykonazolu i odpowiedzi klinicznej.

Skutek kliniczny

Spodziewane jest znaczne, potencjalnie subterapeutyczne zmniejszenie stężenia worykonazolu z ryzykiem niepowodzenia leczenia inwazyjnej grzybicy, co u pacjenta onkologicznego może zagrażać życiu. Pełna indukcja rozwija się w ciągu około miesiąca od włączenia enzalutamidu i może utrzymywać się miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu ze względu na okres półtrwania 5,8 dnia.[1] Zwiększenie ekspozycji na enzalutamid pod wpływem worykonazolu nie ma istotnego znaczenia klinicznego.

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 oraz umiarkowanym induktorem CYP2C9 i CYP2C19, a u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego zmniejszał AUC midazolamu o 86%, S-warfaryny o 56% i omeprazolu o 70%.[1] Worykonazol jest metabolizowany właśnie przez CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4, a induktory tych izoenzymów zmniejszają jego stężenie w osoczu.[2] Worykonazolu nie łączy się z lekami, które indukują CYP3A4 i znacząco zmniejszają jego stężenie, takimi jak ryfampicyna, karbamazepina czy fenobarbital.[2][3] Enzalutamid indukuje jednocześnie wszystkie trzy szlaki eliminacji worykonazolu, więc należy oczekiwać spadku stężenia porównywalnego z silnymi induktorami z tej grupy. Wpływ w przeciwnym kierunku jest mały – silny inhibitor CYP3A4 itrakonazol zwiększał AUC enzalutamidu o 41% bez wpływu na Cmax i nie wymaga to zmiany dawki enzalutamidu.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Worykonazol – silny inhibitor CYP3A4[4], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Enzalutamid – umiarkowany induktor CYP2C19[4], worykonazol – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C19[4]
  • Enzalutamid – umiarkowany induktor CYP2C9[4], worykonazol – substrat CYP2C9[6]
  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[4], worykonazol – substrat CYP3A4[6]
  • Worykonazol: słaby inhibitor CYP2B6[4], umiarkowany inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2C9[4], silny inhibitor CYP3A4[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C9[6], substrat CYP3A4[6]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[4], umiarkowany induktor CYP2C9[4], silny induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • stężenie minimalne worykonazolu (TDM), jeśli połączenia nie da się uniknąć lub w ciągu miesiąca po odstawieniu enzalutamidu
  • odpowiedź kliniczna na leczenie przeciwgrzybicze (gorączka, objawy infekcji, obraz radiologiczny)
  • EKG przy współistnieniu innych czynników ryzyka wydłużenia QT

Bezpieczniejsze alternatywy

kaspofunginamykafunginaanidulafunginaamfoterycyna B (postać liposomalna)darolutamid (jako zamiana leku antyandrogenowego, decyzja onkologa)

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie enzalutamidu w ciągu ostatniego miesiącaczas leczenia · enzalutamidinne zaleceniePo odstawieniu enzalutamidu indukcja enzymów może utrzymywać się miesiąc lub dłużej ze względu na okres półtrwania 5,8 dnia, dlatego worykonazol w tym okresie stosuj tylko pod kontrolą stężeń terapeutycznych.
Enzalutamid włączony u pacjenta leczonego worykonazolemkolejność włączenia · enzalutamidinne zaleceniePrzy włączaniu enzalutamidu stężenie worykonazolu spada stopniowo przez około miesiąc, choć część efektu może ujawnić się wcześniej, dlatego przed rozpoczęciem enzalutamidu należy zmienić lek przeciwgrzybiczy albo odroczyć włączenie do zakończenia leczenia worykonazolem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Voriconazole Accord 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/voriconazole-accord-100306606/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, finerenon)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaJednoczesne stosowanie antagonisty aldosteronu eliminowanego przez CYP3A4 i inhibitora proteazy HIV jest przeciwwskazane i należy go unikać.Nie przyjmuj leku z grupy antagonistów aldosteronu razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów proteazy, dopóki lekarz wyraźnie nie potwierdzi, że to połączenie jest dla ciebie bezpieczne.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj leku z grupy antagonistów aldosteronu razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów proteazy, dopóki lekarz wyraźnie nie potwierdzi, że to połączenie jest dla ciebie bezpieczne.

Niektóre leki moczopędne oszczędzające potas, takie jak eplerenon i finerenon, są usuwane z organizmu wolniej, gdy jednocześnie przyjmujesz leki na HIV z grupy inhibitorów proteazy, na przykład darunawir, atazanawir lub rytonawir. Lek moczopędny gromadzi się wtedy w organizmie i może bardzo podnieść poziom potasu we krwi. Zbyt wysoki potas jest groźny dla serca i może powodować niebezpieczne zaburzenia jego rytmu. Spironolakton i kanrenon nie mają tej interakcji w takim stopniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • osłabienie lub drętwienie mięśni
  • mrowienie dłoni, stóp lub wokół ust
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy lub omdlenie
  • wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
  • nudności i ogólne złe samopoczucie
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Jednoczesne stosowanie antagonisty aldosteronu eliminowanego przez CYP3A4 i inhibitora proteazy HIV jest przeciwwskazane i należy go unikać. Dotyczy to eplerenonu i finerenonu w połączeniu z darunawirem, atazanawirem, fosamprenawirem, sakwinawirem lub typranawirem wzmacnianymi rytonawirem lub kobicystatem, a także z samym rytonawirem. Jeśli pacjent wymaga antagonisty receptora mineralokortykoidowego, a leczenie przeciwretrowirusowe musi pozostać bez zmian, rozważ spironolakton lub kanrenon z regularną kontrolą potasu i kreatyniny. Alternatywnie lekarz prowadzący leczenie HIV może rozważyć zmianę schematu na niezawierający wzmacniacza CYP3A4. Po odstawieniu rytonawiru lub kobicystatu hamowanie CYP3A4 ustępuje stopniowo, dlatego eplerenonu ani finerenonu nie należy włączać bezpośrednio po zmianie schematu. Gdy połączenie zostało już zastosowane, oznacz pilnie stężenie potasu i kreatyniny oraz skonsultuj odstawienie eplerenonu lub finerenonu.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest ciężka hiperkaliemia, która może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, w tym zagrażających życiu. Możliwe są także niedociśnienie, odwodnienie i pogorszenie czynności nerek, które dodatkowo nasilają retencję potasu. Ryzyko jest największe u osób z przewlekłą chorobą nerek, cukrzycą, w podeszłym wieku oraz przyjmujących inne leki podnoszące stężenie potasu.

Mechanizm

Eplerenon i finerenon są eliminowane prawie wyłącznie przez CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Inhibitory proteazy HIV hamują CYP3A4, a w praktyce klinicznej są podawane ze wzmacniaczem farmakokinetycznym (rytonawirem lub kobicystatem), co czyni z nich silne inhibitory tego enzymu. Rytonawir jest jednym z najsilniejszych znanych inhibitorów CYP3A4, a typranawir, mimo właściwości indukujących, w połączeniu z rytonawirem netto hamuje CYP3A4. Skutkiem jest wielokrotny wzrost ekspozycji na eplerenon lub finerenon i nasilenie ich działania antymineralokortykoidowego. Interakcja nie dotyczy spironolaktonu ani kanrenonu, które nie są istotnie zależne od CYP3A4.

Monitorować

  • stężenie potasu w surowicy
  • kreatynina i eGFR
  • ciśnienie tętnicze
  • EKG przy hiperkaliemii lub objawach kardiologicznych

Kiedy ocena się zmienia

Atazanawir lub fosamprenawir w schemacie niewzmacnianym (bez rytonawiru i kobicystatu)dawka · inhibitory proteazyryzyko malejeNiewzmacniane atazanawir i fosamprenawir są umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4. Według ChPL eplerenonu przy umiarkowanych inhibitorach CYP3A4 lek można stosować w zmniejszonej dawce z ścisłą kontrolą potasu. Schematy niewzmacniane są obecnie rzadkie, dlatego zawsze potwierdź, czy pacjent nie przyjmuje rytonawiru lub kobicystatu.
eGFR ≤ 60pacjentryzyko rośnieUpośledzona czynność nerek zwiększa ryzyko hiperkaliemii niezależnie od interakcji i nasila skutki wzrostu ekspozycji na eplerenon lub finerenon. Dotyczy to także spironolaktonu i kanrenonu, przy których kontrola potasu powinna być częstsza.
Odstawienie rytonawiru lub kobicystatu przed włączeniem eplerenonu lub finerenonukolejność włączenia · inhibitory proteazyinne zalecenieHamowanie CYP3A4 przez rytonawir i kobicystat ustępuje stopniowo przez kilka dni po odstawieniu. Eplerenonu ani finerenonu nie należy włączać bezpośrednio po zmianie schematu przeciwretrowirusowego, a ich włączenie powinno być poprzedzone kontrolą potasu i kreatyniny.

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.