Interakcje / Felodypina / Felodypina a alkohol
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Zalecić ograniczenie alkoholu do niewielkich ilości i unikanie większych jednorazowych dawek, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki felodypiny.
Pij alkohol tylko w małych ilościach albo wcale, wstawaj powoli i zapytaj farmaceutę lub lekarza, jeśli po alkoholu kręci ci się w głowie.
Niekorzystna interakcjaFelodypinaa alkoholZalecić ograniczenie alkoholu do niewielkich ilości i unikanie większych jednorazowych dawek, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki felodypiny.Pij alkohol tylko w małych ilościach albo wcale, wstawaj powoli i zapytaj farmaceutę lub lekarza, jeśli po alkoholu kręci ci się w głowie.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij alkohol tylko w małych ilościach albo wcale, wstawaj powoli i zapytaj farmaceutę lub lekarza, jeśli po alkoholu kręci ci się w głowie.
Ten lek obniża ciśnienie krwi, a alkohol może ten efekt wzmocnić. Po wypiciu alkoholu możesz poczuć zawroty głowy, osłabienie, kołatanie serca albo zaczerwienienie twarzy. Gdy pijesz alkohol często i w większych ilościach, ciśnienie może być gorzej kontrolowane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- kołatanie serca
- silne zaczerwienienie twarzy i ból głowy
- obrzęki kostek nasilające się po alkoholu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Zalecić ograniczenie alkoholu do niewielkich ilości i unikanie większych jednorazowych dawek, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki felodypiny. Poinformować pacjenta o objawach hipotonii i o konieczności powolnego wstawania. U osób nadużywających alkoholu uwzględnić jego wpływ na skuteczność leczenia przeciwnadciśnieniowego.
Skutek kliniczny
Po spożyciu alkoholu może wystąpić nadmierny spadek ciśnienia, zwłaszcza ortostatyczny, z zawrotami głowy, kołataniem serca, zaczerwienieniem twarzy i bólem głowy. Rośnie ryzyko omdleń i upadków, szczególnie u osób starszych. Regularne picie większych ilości alkoholu osłabia kontrolę nadciśnienia.
Mechanizm
Alkohol i felodypina rozszerzają naczynia krwionośne, więc ich działanie obniżające ciśnienie tętnicze sumuje się. Felodypina jest metabolizowana w wątrobie przez CYP3A4, a substancje zakłócające aktywność tego enzymu zmieniają jej stężenie w osoczu[1]. Etanol przyjęty jednorazowo może zwiększać biodostępność felodypiny i nasilać jej działanie hemodynamiczne, choć efekt ten jest wyraźnie słabszy niż po soku grejpfrutowym. Przewlekłe nadużywanie alkoholu podnosi ciśnienie tętnicze i działa przeciwnie do celu leczenia. ChPL felodypiny nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1].
Metabolizm i transportery
- Felodypina: wrażliwy substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- częstość akcji serca
- zawroty głowy i omdlenia
- kontrola nadciśnienia u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hipotonia ortostatyczna po alkoholu częściej prowadzi do upadków i urazów. |
| Duża jednorazowa ilość alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większa jednorazowa ilość etanolu silniej nasila rozszerzenie naczyń i ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe picie alkoholu podnosi ciśnienie tętnicze i osłabia efekt leczenia felodypiną, co wymaga kontroli ciśnienia i rozmowy o ograniczeniu alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Plendil 5 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/plendil-100053594/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 12
Niekorzystna interakcjaDihydropirydynowe blokery kanału wapniowego (np. amlodypina, lerkanidypina, nimodypina)+ Antyandrogeny (np. enzalutamid, apalutamid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i antyandrogenu indukującego enzymy wątrobowe regularnie kontroluj ciśnienie tętnicze, a gdy kontrola się pogarsza, zwiększ dawkę blokera albo zmień go na lek przeciwnadciśnieniowy niemetabolizowany przez CYP3A4.Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z grupy blokerów kanału wapniowego razem z lekiem antyandrogenowym, regularnie mierz ciśnienie w domu i powiedz lekarzowi, gdy wyniki są wyższe niż zwykle albo gdy zmieniasz lub odstawiasz lek na prostatę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z grupy blokerów kanału wapniowego razem z lekiem antyandrogenowym, regularnie mierz ciśnienie w domu i powiedz lekarzowi, gdy wyniki są wyższe niż zwykle albo gdy zmieniasz lub odstawiasz lek na prostatę.
Niektóre leki stosowane w raku prostaty, czyli enzalutamid i apalutamid, sprawiają, że organizm szybciej usuwa leki na ciśnienie z grupy blokerów kanału wapniowego, np. amlodypinę, felodypinę czy lerkanidypinę. Lek na ciśnienie działa wtedy słabiej i ciśnienie może wzrosnąć. Efekt narasta powoli przez kilka tygodni i tak samo powoli mija po odstawieniu leku na prostatę. Bikalutamidu, flutamidu i darolutamidu ten problem praktycznie nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyższe niż zwykle wyniki pomiarów ciśnienia
- ból głowy, szum w uszach lub zaczerwienienie twarzy
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- po odstawieniu leku na prostatę zawroty głowy, osłabienie lub omdlenie przy wstawaniu
- po odstawieniu leku na prostatę obrzęki kostek lub kołatanie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i antyandrogenu indukującego enzymy wątrobowe regularnie kontroluj ciśnienie tętnicze, a gdy kontrola się pogarsza, zwiększ dawkę blokera albo zmień go na lek przeciwnadciśnieniowy niemetabolizowany przez CYP3A4. Dotyczy to enzalutamidu i apalutamidu, a nie bikalutamidu, flutamidu ani darolutamidu. Efekt indukcji narasta stopniowo przez pierwsze tygodnie po włączeniu antyandrogenu, dlatego ocena ciśnienia powinna obejmować cały ten okres. Unikaj łączenia doustnej nimodypiny z enzalutamidem lub apalutamidem, bo ChPL nimodypiny przeciwwskazuje jej stosowanie z silnymi induktorami CYP3A4, a z tego samego mechanizmu wynika ryzyko utraty skuteczności. U pacjentów z ciężkim nadciśnieniem albo dławicą rozważ od razu lek przeciwnadciśnieniowy z innej grupy. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu stopniowo zmniejszaj wcześniej zwiększoną dawkę blokera, kontrolując ciśnienie.
Skutek kliniczny
Słabnie działanie przeciwnadciśnieniowe i przeciwdławicowe blokera kanału wapniowego. Może to prowadzić do utraty kontroli ciśnienia tętniczego albo nawrotu dolegliwości dławicowych. Enzalutamid i apalutamid same mogą podwyższać ciśnienie tętnicze, co nasila problem. Przy nimodypinie stosowanej doustnie spadek stężenia może osłabić ochronę przed skurczem naczyń mózgowych. Po odstawieniu antyandrogenu indukcja stopniowo wygasa, a stężenie blokera rośnie. Przy dawce wcześniej zwiększonej grozi to niedociśnieniem, zawrotami głowy, obrzękami i tachykardią.
Mechanizm
Enzalutamid i apalutamid są silnymi induktorami CYP3A4, a apalutamid indukuje dodatkowo enzymy jelitowe i glikoproteinę P. Wszystkie dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego są substratami CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita. Indukcja przyspiesza ich metabolizm, zwłaszcza efekt pierwszego przejścia, przez co wyraźnie spada ich stężenie we krwi. W grupie A mechanizm jest wspólny dla wszystkich substancji. Najsilniej dotyczy leków o małej biodostępności i dużym efekcie pierwszego przejścia, czyli felodypiny, nimodypiny, lerkanidypiny, lacydypiny, nitrendypiny i barnidypiny. Amlodypina jest mniej wrażliwa, bo ma większą biodostępność i długi okres półtrwania, ale jej stężenie także się obniża. W grupie B interakcję wywołują enzalutamid i apalutamid. Bikalutamid, flutamid i darolutamid nie mają klinicznie istotnego działania indukującego.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, także w pomiarach domowych, przez kilka tygodni po włączeniu i po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu
- częstość i nasilenie dolegliwości dławicowych u pacjentów leczonych blokerem z powodu choroby wieńcowej
- po odstawieniu antyandrogenu objawy niedociśnienia, obrzęki obwodowe i tachykardia
- przy nimodypinie stan neurologiczny i objawy skurczu naczyń mózgowych
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie enzalutamidu lub apalutamidu u pacjenta na stałej dawce blokerakolejność włączenia · antyandrogeny | inne zalecenie | Indukcja CYP3A4 narasta stopniowo, więc spadek stężenia blokera i pogorszenie kontroli ciśnienia ujawniają się po kilku tygodniach od włączenia antyandrogenu. Pomiary ciśnienia powinny obejmować cały ten okres, a nie tylko pierwsze dni. |
| Odstawienie enzalutamidu lub apalutamidu przy kontynuacji blokerakolejność włączenia · antyandrogeny | inne zalecenie | Po odstawieniu induktora aktywność CYP3A4 wraca do normy w ciągu kilku tygodni, a stężenie blokera rośnie. Jeśli dawkę blokera zwiększono, należy ją stopniowo zmniejszać pod kontrolą ciśnienia, aby uniknąć niedociśnienia, obrzęków i tachykardii. |
| Dożylnadroga podania · dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego | ryzyko maleje | Przy dożylnym podaniu nimodypiny nie występuje efekt pierwszego przejścia, który jest główną przyczyną dużego spadku stężenia przy podaniu doustnym. Interakcja jest wtedy słabsza, choć przyspieszony metabolizm wątrobowy nadal może wymagać dostosowania dawki pod kontrolą stanu klinicznego. |
Niekorzystna interakcjaDihydropirydynowe blokery kanału wapniowego (np. amlodypina, lerkanidypina, nimodypina)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i triazolu przeciwgrzybiczego należy rozważyć zmniejszenie dawki blokera albo czasowe jego odstawienie i ściśle monitorować ciśnienie tętnicze oraz tolerancję leczenia.Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, mierz ciśnienie w domu i nie zmieniaj dawek samodzielnie.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, mierz ciśnienie w domu i nie zmieniaj dawek samodzielnie.
Leki przeciwgrzybicze z grupy triazoli, takie jak itrakonazol, worykonazol, pozakonazol czy flukonazol, spowalniają usuwanie z organizmu niektórych leków na nadciśnienie, na przykład amlodypiny, felodypiny, lerkanidypiny czy nimodypiny. Lek na ciśnienie gromadzi się wtedy w organizmie i działa silniej niż zwykle. Może to powodować zbyt niskie ciśnienie, zawroty głowy, omdlenia, kołatanie serca i obrzęki nóg. Niektórych z tych połączeń w ogóle nie wolno stosować, a inne wymagają zmniejszenia dawki leku na ciśnienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub uczucie słabości przy wstawaniu
- omdlenie lub zasłabnięcie
- bardzo niskie ciśnienie w pomiarze domowym
- szybkie lub nierówne bicie serca
- nasilone obrzęki nóg i kostek
- silny ból głowy lub uderzenia gorąca
- duszność lub szybkie przybieranie na wadze przy itrakonazolu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i triazolu przeciwgrzybiczego należy rozważyć zmniejszenie dawki blokera albo czasowe jego odstawienie i ściśle monitorować ciśnienie tętnicze oraz tolerancję leczenia. Charakterystyki produktu leczniczego itrakonazolu wymieniają jako przeciwwskazane połączenie z felodypiną i lerkanidypiną, a lerkanidypina jest przeciwwskazana z silnymi inhibitorami CYP3A4, dlatego w tych sytuacjach należy zmienić lek przeciwgrzybiczy lub przeciwnadciśnieniowy. Przy pozakonazolu i worykonazolu ryzyko jest podobne jak przy itrakonazolu, a przy flukonazolu i izawukonazolu zwykle mniejsze, choć większe dawki flukonazolu nasilają interakcję. Nimodypinę doustną łączy się z silnymi triazolami tylko pod ścisłą kontrolą ciśnienia, najlepiej w warunkach szpitalnych. Po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazolu hamowanie metabolizmu utrzymuje się jeszcze przez wiele dni, więc powrót do pełnej dawki blokera powinien być stopniowy. U chorych z niewydolnością serca należy unikać łączenia itrakonazolu z blokerami kanału wapniowego.
Skutek kliniczny
Nasilenie działania dihydropirydyny z ryzykiem nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego, niedociśnienia ortostatycznego, zawrotów głowy i omdleń. Częściej występują obrzęki obwodowe, zaczerwienienie twarzy, bóle głowy i odruchowa tachykardia. U chorych z podpajęczynówkowym krwawieniem leczonych nimodypiną spadek ciśnienia może pogorszyć perfuzję mózgową. Przy itrakonazolu rośnie dodatkowo ryzyko zaostrzenia niewydolności serca.
Mechanizm
Wszystkie dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego są metabolizowane głównie przez CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie, a wszystkie triazole przeciwgrzybicze hamują ten enzym. Hamowanie zmniejsza efekt pierwszego przejścia i klirens ogólnoustrojowy dihydropirydyny, co zwiększa jej stężenie i wydłuża działanie. Interakcja dotyczy całej klasy, ale jej siła zależy od obu leków. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4, a flukonazol i izawukonazol hamują go umiarkowanie, przy czym działanie flukonazolu rośnie z dawką. Najsilniej reagują dihydropirydyny o niskiej biodostępności i dużym efekcie pierwszego przejścia, takie jak felodypina, lerkanidypina, nimodypina, nitrendypina, lacydypina i barnidypina, a słabiej amlodypina, która ma wysoką biodostępność i długi okres półtrwania. Brak części par w bazach wynika z braku danych, a nie z innego metabolizmu, ponieważ wszystkie leki grupy A mają ten sam szlak. Itrakonazol ma dodatkowo działanie inotropowo ujemne, które może sumować się z działaniem blokerów kanału wapniowego.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- częstość akcji serca
- obrzęki obwodowe
- objawy niewydolności serca przy itrakonazolu
- stan neurologiczny u chorych leczonych nimodypiną
Kiedy ocena się zmienia
| Pojedyncza mała dawka flukonazoludawka · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa mała dawka flukonazolu, na przykład w kandydozie pochwy, hamuje CYP3A4 krótko i w niewielkim stopniu, więc interakcja ma zwykle małe znaczenie kliniczne. Większe dawki i dłuższe leczenie flukonazolem nasilają interakcję. |
| Okres po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol i pozakonazol długo utrzymują się w organizmie, więc hamowanie CYP3A4 trwa jeszcze przez wiele dni po ich odstawieniu. Dawkę dihydropirydyny należy zwiększać stopniowo i kontrolować ciśnienie także w tym okresie. |
| Dożylnie (nimodypina)droga podania · dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego | ryzyko maleje | Przy dożylnym podaniu nimodypiny nie ma efektu pierwszego przejścia, więc wzrost stężenia jest mniejszy niż po podaniu doustnym, choć hamowanie klirensu ogólnoustrojowego nadal wymaga kontroli ciśnienia. |
| Wiek podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych niedociśnienie ortostatyczne łatwiej prowadzi do upadków i złamań, a metabolizm wątrobowy bywa wolniejszy, co zwiększa znaczenie interakcji. |
Niekorzystna interakcjaDihydropirydynowe blokery kanału wapniowego (np. amlodypina, lerkanidypina, nimodypina)+ Statyny (np. atorwastatyna, symwastatyna, lowastatyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i statyny metabolizowanej przez CYP3A4 stosuj najmniejszą skuteczną dawkę statyny i obserwuj pacjenta w kierunku objawów mięśniowych.Możesz przyjmować oba leki razem, ale nie zwiększaj samodzielnie dawki statyny i od razu zgłoś lekarzowi lub farmaceucie niewyjaśniony ból albo osłabienie mięśni.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Możesz przyjmować oba leki razem, ale nie zwiększaj samodzielnie dawki statyny i od razu zgłoś lekarzowi lub farmaceucie niewyjaśniony ból albo osłabienie mięśni.
Leki na nadciśnienie z tej grupy, na przykład amlodypina czy lerkanidypina, mogą spowalniać usuwanie z organizmu niektórych statyn, czyli leków na cholesterol. Dotyczy to głównie symwastatyny i lowastatyny, a w mniejszym stopniu atorwastatyny. Więcej statyny we krwi oznacza większe ryzyko bólów i osłabienia mięśni. Rozuwastatyny i pitawastatyny ten problem praktycznie nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyjaśniony ból, tkliwość lub sztywność mięśni
- osłabienie mięśni, na przykład trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
- kurcze mięśni
- ciemny, brunatny mocz
- ból mięśni z gorączką lub złym samopoczuciem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i statyny metabolizowanej przez CYP3A4 stosuj najmniejszą skuteczną dawkę statyny i obserwuj pacjenta w kierunku objawów mięśniowych. Przy amlodypinie nie przekraczaj dawki dobowej symwastatyny, którą ChPL symwastatyny dopuszcza w tym skojarzeniu. Podobną ostrożność zachowaj przy lowastatynie. Atorwastatynę można zwykle stosować bez zmiany dawki, ale przy dużych dawkach warto zachować czujność. Gdy potrzebne jest silne obniżenie LDL, rozważ zamianę symwastatyny lub lowastatyny na rozuwastatynę, pitawastatynę albo prawastatynę zamiast zwiększania dawki. W ChPL lerkanidypiny zaleca się przyjmowanie lerkanidypiny rano, a symwastatyny wieczorem.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia statyny w osoczu zwiększa ryzyko działań niepożądanych zależnych od dawki, przede wszystkim bólów mięśni, miopatii, a rzadko rabdomiolizy z możliwym ostrym uszkodzeniem nerek. Ryzyko jest największe przy wysokich dawkach symwastatyny lub lowastatyny, u osób starszych i przy niewydolności nerek. Skuteczność obniżania ciśnienia przez bloker kanału wapniowego nie zmienia się w sposób istotny klinicznie.
Mechanizm
Dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego są substratami CYP3A4, a część z nich, najlepiej udokumentowana amlodypina, słabo hamuje ten enzym. Zmniejsza to metabolizm pierwszego przejścia i klirens statyn zależnych od CYP3A4. Najsilniej dotyczy to symwastatyny i lowastatyny, w mniejszym stopniu atorwastatyny. Siła efektu różni się między dihydropirydynami. Dla amlodypiny jest on dobrze udokumentowany, a dla lerkanidypiny, felodypiny i pozostałych przedstawicieli klasy dane są skąpsze, jednak kierunek interakcji jest ten sam. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie zależą od CYP3A4, dlatego interakcja ich nie dotyczy. Interakcja nie jest więc wspólna dla wszystkich leków obu grup. Obejmuje wszystkie dihydropirydyny, ale tylko statyny metabolizowane przez CYP3A4.
Monitorować
- objawy mięśniowe (ból, tkliwość, osłabienie, kurcze)
- aktywność kinazy kreatynowej (CK) przy wystąpieniu objawów mięśniowych
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) u pacjentów z grupy ryzyka
- lipidogram po zmianie statyny lub jej dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka symwastatyny większa niż dopuszczona w ChPL przy jednoczesnym stosowaniu amlodypinydawka · statyny | ryzyko rośnie | Ryzyko miopatii rośnie wraz z dawką symwastatyny. Przy amlodypinie nie należy przekraczać dawki dopuszczonej w ChPL symwastatyny, a w razie potrzeby silniejszego działania trzeba zmienić statynę. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | Podeszły wiek jest czynnikiem ryzyka miopatii wywołanej statynami, dlatego u starszych pacjentów monitorowanie objawów mięśniowych powinno być staranniejsze. |
| Obniżony eGFR (przewlekła choroba nerek)eGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Niewydolność nerek zwiększa ryzyko miopatii i ciężkich następstw rabdomiolizy. Preferuj małe dawki statyny i kontroluj czynność nerek. |
| Lerkanidypina rano, symwastatyna wieczoremodstep · dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego | inne zalecenie | ChPL lerkanidypiny zaleca przyjmowanie lerkanidypiny rano, a symwastatyny wieczorem, aby ograniczyć wpływ na ekspozycję statyny. |
Niekorzystna interakcjaDihydropirydynowe blokery kanału wapniowego (np. amlodypina, lerkanidypina, nimodypina)+ Pochodne karboksamidu (np. karbamazepina, eslikarbazepina, okskarbazepina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i pochodnej karboksamidu należy unikać tego połączenia albo ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze i w razie niewystarczającego efektu zwiększyć dawkę blokera kanału wapniowego lub zmienić lek.Jeśli bierzesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z jednym z tych leków przeciwpadaczkowych, mierz codziennie ciśnienie, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu lub odstawieniu leku przeciwpadaczkowego, i powiedz lekarzowi, gdy wyniki się zmieniają.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z jednym z tych leków przeciwpadaczkowych, mierz codziennie ciśnienie, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu lub odstawieniu leku przeciwpadaczkowego, i powiedz lekarzowi, gdy wyniki się zmieniają.
Leki przeciwpadaczkowe, takie jak karbamazepina, okskarbazepina, eslikarbazepina i rufinamid, przyspieszają usuwanie z organizmu leków na ciśnienie z grupy amlodypiny, felodypiny czy lerkanidypiny. Przez to lek na ciśnienie może działać słabiej, a ciśnienie może rosnąć. Najsilniej działa tak karbamazepina. Gdy przestaniesz brać lek przeciwpadaczkowy, lek na ciśnienie po kilku tygodniach może zacząć działać mocniej niż wcześniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ciśnienie wyższe niż zwykle mimo regularnego brania leku
- ból głowy, szum w uszach lub uczucie rozpierania w głowie
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- zawroty głowy, osłabienie lub omdlenia po odstawieniu leku przeciwpadaczkowego
- szybkie bicie serca lub obrzęki kostek
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i pochodnej karboksamidu należy unikać tego połączenia albo ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze i w razie niewystarczającego efektu zwiększyć dawkę blokera kanału wapniowego lub zmienić lek. Nimodypiny nie należy łączyć z karbamazepiną, ponieważ połączenie to jest przeciwwskazane w ChPL nimodypiny. Przy karbamazepinie najczęściej rozsądniejsza jest zmiana leku przeciwnadciśnieniowego na taki, który nie jest metabolizowany przez CYP3A4, albo zmiana leku przeciwpadaczkowego na nieindukujący, jeśli pozwala na to stan neurologiczny. Przy okskarbazepinie, eslikarbazepinie i rufinamidzie efekt jest słabszy i zwykle wystarcza kontrola ciśnienia oraz ewentualne dostosowanie dawki blokera kanału wapniowego. Amlodypina jest wśród dihydropirydyn najmniej wrażliwa na indukcję i bywa najpraktyczniejszym wyborem, gdy bloker kanału wapniowego jest konieczny. Po odstawieniu pochodnej karboksamidu należy przez kilka tygodni kontrolować ciśnienie i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę blokera kanału wapniowego.
Skutek kliniczny
Osłabienie lub utrata działania hipotensyjnego i przeciwdławicowego blokera kanału wapniowego, co może prowadzić do niekontrolowanego nadciśnienia tętniczego lub nasilenia dławicy piersiowej. W przypadku nimodypiny stosowanej po krwotoku podpajęczynówkowym spadek stężenia może osłabić ochronę przed skurczem naczyń mózgowych i niedokrwieniem mózgu, dlatego ChPL nimodypiny przeciwwskazuje jej stosowanie z karbamazepiną. Po odstawieniu pochodnej karboksamidu indukcja stopniowo ustępuje, a stężenie blokera kanału wapniowego rośnie, co grozi niedociśnieniem, zawrotami głowy, obrzękami i tachykardią, jeśli wcześniej zwiększono jego dawkę.
Mechanizm
Wszystkie dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego są metabolizowane głównie przez CYP3A4 w jelicie i wątrobie, a większość z nich podlega silnemu efektowi pierwszego przejścia. Pochodne karboksamidu indukują CYP3A4, przez co przyspieszają metabolizm blokerów kanału wapniowego i obniżają ich stężenie we krwi. Najsilniejszym induktorem jest karbamazepina. Okskarbazepina i eslikarbazepina indukują CYP3A4 słabiej i w sposób zależny od dawki, a rufinamid jest induktorem słabym. Interakcja jest wspólna dla całej klasy i różni się tylko nasileniem. Najsilniej dotyczy leków o niskiej biodostępności i dużym efekcie pierwszego przejścia, takich jak nimodypina, felodypina, lerkanidypina, nitrendypina, lacydypina i barnidypina. Słabiej dotyczy amlodypiny, która ma wysoką biodostępność i długi okres półtrwania. Dihydropirydyny nie wpływają w istotny sposób na stężenie pochodnych karboksamidu, w odróżnieniu od werapamilu i diltiazemu.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, także pomiary domowe, przez kilka tygodni po włączeniu lub odstawieniu pochodnej karboksamidu
- częstość rytmu serca
- częstość i nasilenie dolegliwości dławicowych
- stan neurologiczny u pacjentów leczonych nimodypiną
- objawy niedociśnienia, zawroty głowy i obrzęki kostek po odstawieniu pochodnej karboksamidu
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie pochodnej karboksamidu u pacjenta stale leczonego dihydropirydynąkolejność włączenia · pochodne karboksamidu | inne zalecenie | Po odstawieniu induktora aktywność CYP3A4 wraca do normy stopniowo przez kilka tygodni, a stężenie blokera kanału wapniowego rośnie. Jeśli wcześniej zwiększono dawkę blokera, należy kontrolować ciśnienie i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę. |
| Pierwsze tygodnie skojarzeniaczas leczenia · pochodne karboksamidu | inne zalecenie | Indukcja CYP3A4 narasta stopniowo, dlatego spadek skuteczności blokera kanału wapniowego może ujawnić się dopiero po kilkunastu dniach. Pojedynczy prawidłowy pomiar ciśnienia tuż po włączeniu leku przeciwpadaczkowego nie wyklucza interakcji. |
| Duża dawka okskarbazepiny lub eslikarbazepinydawka · pochodne karboksamidu | ryzyko rośnie | Indukcja CYP3A4 przez okskarbazepinę i eslikarbazepinę zależy od dawki, więc przy dużych dawkach spadek stężenia blokera kanału wapniowego może być klinicznie istotny i wymagać zwiększenia jego dawki lub zmiany leku. |
| Dożylna nimodypinadroga podania · dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego | ryzyko maleje | Przy podaniu dożylnym nimodypina omija efekt pierwszego przejścia, więc spadek jej stężenia pod wpływem induktora jest mniejszy niż przy podaniu doustnym. Indukcja nadal przyspiesza jej eliminację, dlatego konieczna jest ścisła kontrola stanu neurologicznego i ciśnienia. |
Niekorzystna interakcjaDihydropirydynowe blokery kanału wapniowego (np. amlodypina, lerkanidypina, nimodypina)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i inhibitora proteazy należy rozpoczynać od najmniejszej dawki blokera lub zmniejszyć dotychczasową dawkę, a następnie ściśle monitorować ciśnienie tętnicze i tolerancję leczenia.Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z grupy blokerów kanału wapniowego razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów proteazy, powiedz o tym lekarzowi, regularnie mierz ciśnienie i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z grupy blokerów kanału wapniowego razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów proteazy, powiedz o tym lekarzowi, regularnie mierz ciśnienie i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków.
Leki na HIV z grupy inhibitorów proteazy, na przykład darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają rozkładanie w organizmie leków na nadciśnienie z grupy blokerów kanału wapniowego, takich jak amlodypina, felodypina, lerkanidypina czy nimodypina. Przez to lek na ciśnienie działa mocniej i dłużej, niż powinien. Ciśnienie może wtedy spaść za bardzo, mogą pojawić się zawroty głowy, kołatanie serca albo obrzęki nóg. Często wystarczy mniejsza dawka leku na ciśnienie, ale czasem lekarz zamieni go na inny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- bardzo niskie ciśnienie w pomiarach domowych
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- nasilone obrzęki kostek i stóp
- silny ból głowy lub uderzenia gorąca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i inhibitora proteazy należy rozpoczynać od najmniejszej dawki blokera lub zmniejszyć dotychczasową dawkę, a następnie ściśle monitorować ciśnienie tętnicze i tolerancję leczenia. Dawkę blokera zwiększa się stopniowo według odpowiedzi klinicznej. Charakterystyki produktu leczniczego lerkanidypiny i barnidypiny przeciwwskazują ich łączenie z silnymi inhibitorami CYP3A4, dlatego połączenia tych leków z rytonawirem lub inhibitorem proteazy wzmacnianym rytonawirem albo kobicystatem należy unikać i zamienić bloker na inny lek hipotensyjny. U chorych leczonych nimodypiną po krwotoku podpajęczynówkowym połączenie wymaga szczególnej ostrożności, rozważenia mniejszej dawki i częstej kontroli ciśnienia, najlepiej w warunkach szpitalnych. Felodypinę również najlepiej zastąpić lekiem niezależnym od CYP3A4, a jeśli to niemożliwe, stosować najmniejszą dawkę. Przy odstawieniu inhibitora proteazy stężenie blokera spada, co może wymagać ponownego zwiększenia jego dawki. Zmiany leczenia przeciwwirusowego powinien dokonywać wyłącznie lekarz prowadzący leczenie zakażenia HIV.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia blokera kanału wapniowego nasila jego działanie i działania niepożądane – nadmierny spadek ciśnienia tętniczego, niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, omdlenia, odruchową tachykardię, obrzęki obwodowe, uderzenia gorąca i ból głowy. U chorych po krwotoku podpajęczynówkowym leczonych nimodypiną niedociśnienie może pogorszyć perfuzję mózgu. U osób starszych rośnie ryzyko upadków. Atazanawir i sakwinawir mogą dodatkowo wpływać na przewodzenie w sercu, co ma mniejsze znaczenie dla dihydropirydyn niż dla innych blokerów kanału wapniowego, ale uzasadnia ostrożność u chorych z zaburzeniami przewodzenia.
Mechanizm
Wszystkie dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a wiele z nich ma też silny efekt pierwszego przejścia w jelicie i wątrobie. Inhibitory proteazy hamują CYP3A4, szczególnie silnie rytonawir oraz każdy inhibitor proteazy podawany z rytonawirem lub kobicystatem jako wzmacniaczem farmakokinetycznym. W efekcie rośnie biodostępność i spada klirens blokera kanału wapniowego, co zwiększa jego stężenie we krwi. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Najsilniej dotyczy leków z dużym efektem pierwszego przejścia przyjmowanych doustnie, takich jak nimodypina, felodypina, lerkanidypina, barnidypina, lacydypina i nitrendypina, słabiej amlodypiny, która ma wysoką biodostępność, ale długi okres półtrwania, przez co jej stężenie narasta stopniowo. Typranawir podawany z rytonawirem także hamuje CYP3A4, choć jednocześnie indukuje inne szlaki, więc wielkość efektu jest trudniejsza do przewidzenia.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- częstość akcji serca
- obrzęki obwodowe
- zawroty głowy i omdlenia
- stan neurologiczny u chorych leczonych nimodypiną po krwotoku podpajęczynówkowym
- EKG (odstęp PR) u chorych z zaburzeniami przewodzenia przyjmujących atazanawir lub sakwinawir
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylna (nimodypina)droga podania · dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego | ryzyko maleje | Przy dożylnym podaniu nimodypiny omija się efekt pierwszego przejścia, więc wzrost stężenia jest mniejszy niż po podaniu doustnym, choć hamowanie klirensu ogólnoustrojowego nadal wymaga kontroli ciśnienia i ewentualnej redukcji szybkości wlewu. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych większe jest ryzyko niedociśnienia ortostatycznego, upadków i złamań, a metabolizm blokerów kanału wapniowego bywa wolniejszy, dlatego dawkę należy zwiększać szczególnie ostrożnie. |
| Inhibitor proteazy dołączany do stałej dawki blokera kanału wapniowegokolejność włączenia · inhibitory proteazy | inne zalecenie | Gdy inhibitor proteazy jest włączany u chorego stabilnie leczonego blokerem kanału wapniowego, należy z wyprzedzeniem zmniejszyć dawkę blokera lub zamienić go na lek niezależny od CYP3A4 i kontrolować ciśnienie przez pierwsze tygodnie. Po odstawieniu inhibitora proteazy stężenie blokera spada i może być konieczne ponowne zwiększenie jego dawki. |
Niekorzystna interakcjaDihydropirydynowe blokery kanału wapniowego (np. amlodypina, lerkanidypina, nimodypina)+ Makrolidy (np. klarytromycyna, roksytromycyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i makrolidu najlepiej wybrać antybiotyk, który nie hamuje metabolizmu blokera, a jeśli połączenie jest konieczne, trzeba kontrolować ciśnienie tętnicze i tolerancję leczenia przez cały czas antybiotykoterapii oraz kilka dni po jej zakończeniu.Jeśli bierzesz lek na ciśnienie z tej grupy i dostajesz antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, mierz codziennie ciśnienie i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków. Wstawaj z łóżka i krzesła powoli, zwłaszcza w pierwszych dniach antybiotyku. Jeśli zemdlejesz albo zauważysz, że oddajesz dużo mniej moczu, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na ciśnienie z tej grupy i dostajesz antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, mierz codziennie ciśnienie i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków. Wstawaj z łóżka i krzesła powoli, zwłaszcza w pierwszych dniach antybiotyku. Jeśli zemdlejesz albo zauważysz, że oddajesz dużo mniej moczu, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, zwłaszcza klarytromycyna, a słabiej roksytromycyna, spowalniają usuwanie z organizmu leków na nadciśnienie takich jak amlodypina, felodypina, lerkanidypina czy nimodypina. Lek na ciśnienie gromadzi się wtedy w organizmie i może za mocno obniżyć ciśnienie. Możesz odczuwać zawroty głowy, osłabienie, szybkie bicie serca albo zauważyć obrzęki kostek, a u starszych osób grozi to upadkiem i problemami z nerkami. Azytromycyna i spiramycyna nie działają w ten sposób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub upadek
- szybkie lub mocne bicie serca
- nasilone obrzęki kostek i stóp
- silny ból głowy lub uderzenia gorąca
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- bardzo niskie wyniki pomiaru ciśnienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i makrolidu najlepiej wybrać antybiotyk, który nie hamuje metabolizmu blokera, a jeśli połączenie jest konieczne, trzeba kontrolować ciśnienie tętnicze i tolerancję leczenia przez cały czas antybiotykoterapii oraz kilka dni po jej zakończeniu. Zamiast klarytromycyny warto w miarę możliwości zastosować azytromycynę albo antybiotyk z innej grupy dobrany do wskazania. Charakterystyka produktu leczniczego lerkanidypiny przeciwwskazuje jej łączenie z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z klarytromycyną, a dla felodypiny i barnidypiny zaleca się unikanie takiego połączenia. Jeśli klarytromycyna jest niezbędna u pacjenta leczonego tymi lekami, można rozważyć czasowe wstrzymanie lub zmniejszenie dawki blokera pod kontrolą ciśnienia. Przy amlodypinie, lacydypinie i nitrendypinie zwykle wystarcza obserwacja ciśnienia i ewentualna redukcja dawki przy objawach niedociśnienia. Roksytromycyna hamuje metabolizm słabiej, ale u osób starszych i z niskim ciśnieniem wyjściowym również wymaga ostrożności.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia blokera kanału wapniowego nasila jego działanie rozszerzające naczynia, co może prowadzić do niedociśnienia, zawrotów głowy, omdleń, odruchowej tachykardii, obrzęków obwodowych, bólu głowy i zaczerwienienia twarzy. U osób starszych niedociśnienie wywołane tym połączeniem wiąże się z ryzykiem upadków i ostrego uszkodzenia nerek, które może wymagać hospitalizacji. U pacjentów przyjmujących nimodypinę po krwotoku podpajęczynówkowym spadek ciśnienia może pogorszyć perfuzję mózgową.
Mechanizm
Wszystkie dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego są metabolizowane głównie przez CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita, a wiele z nich podlega silnemu efektowi pierwszego przejścia. Makrolidy czternastoczłonowe hamują CYP3A4 w mechanizmie zależnym od metabolizmu, czyli tworzą z enzymem trwały kompleks, przez co hamowanie narasta w ciągu kilku dni i utrzymuje się jeszcze kilka dni po odstawieniu antybiotyku. Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A4, a roksytromycyna działa znacznie słabiej, więc ryzyko przy niej jest mniejsze, ale nie zerowe. Interakcja dotyczy całej grupy blokerów, a najsilniej zaznacza się przy lekach o dużym efekcie pierwszego przejścia, takich jak felodypina, lerkanidypina, nimodypina, barnidypina, nitrendypina i lacydypina, nieco słabiej przy amlodypinie o długim okresie półtrwania. Azytromycyna i spiramycyna nie hamują istotnie CYP3A4 i nie wywołują tej interakcji.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- częstość akcji serca
- zawroty głowy i epizody omdleń
- obrzęki obwodowe
- stężenie kreatyniny u osób starszych i z chorobą nerek
- stan neurologiczny u pacjentów leczonych nimodypiną
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych połączenie częściej prowadzi do niedociśnienia wymagającego hospitalizacji, upadków i ostrego uszkodzenia nerek, dlatego w tej grupie szczególnie zaleca się zamianę klarytromycyny na azytromycynę albo antybiotyk z innej grupy. |
| Dożylnadroga podania · dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego | ryzyko maleje | Przy dożylnym podaniu nimodypiny odpada efekt pierwszego przejścia w jelicie i wątrobie, więc wzrost stężenia jest mniejszy niż przy postaci doustnej, ale ze względu na wrażliwość pacjentów po krwotoku podpajęczynówkowym nadal konieczne jest ścisłe monitorowanie ciśnienia. |
| Kilka dni po odstawieniu makroliduodstep · makrolidy | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę utrzymuje się kilka dni po zakończeniu kuracji, dlatego kontrolę ciśnienia należy kontynuować w tym okresie, a ewentualnie zmniejszoną dawkę blokera przywracać stopniowo. |
Niekorzystna interakcjaDihydropirydynowe blokery kanału wapniowego (np. amlodypina, lerkanidypina, lacydypina)+ Pochodne hydantoiny (np. fenytoina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu fenytoiny i dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego należy liczyć się z wyraźnie słabszym działaniem blokera, dlatego najlepiej wybrać lek przeciwnadciśnieniowy lub przeciwdławicowy spoza tej grupy, a jeśli połączenie jest konieczne – kontrolować ciśnienie i w razie potrzeby zwiększyć dawkę blokera.Jeśli przyjmujesz fenytoinę razem z lekiem z grupy dihydropirydyn, regularnie mierz ciśnienie i powiedz lekarzowi, gdy jest wyższe niż zwykle, a bez jego zgody nie zmieniaj dawek żadnego z tych leków.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz fenytoinę razem z lekiem z grupy dihydropirydyn, regularnie mierz ciśnienie i powiedz lekarzowi, gdy jest wyższe niż zwykle, a bez jego zgody nie zmieniaj dawek żadnego z tych leków.
Fenytoina, lek przeciwpadaczkowy, sprawia, że organizm szybciej usuwa leki na ciśnienie i serce z grupy dihydropirydyn, takie jak amlodypina, felodypina czy lerkanidypina. Przez to te leki mogą działać dużo słabiej, a ciśnienie może pozostać za wysokie. Gdy fenytoina zostanie odstawiona, lek na ciśnienie może po kilku tygodniach zacząć działać za mocno. Nimodypiny w ogóle nie łączy się z fenytoiną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ciśnienie wyższe niż zwykle mimo przyjmowania leku
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny ból głowy
- zawroty głowy lub omdlenie po odstawieniu fenytoiny
- kołatanie serca
- obrzęki kostek
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu fenytoiny i dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego należy liczyć się z wyraźnie słabszym działaniem blokera, dlatego najlepiej wybrać lek przeciwnadciśnieniowy lub przeciwdławicowy spoza tej grupy, a jeśli połączenie jest konieczne – kontrolować ciśnienie i w razie potrzeby zwiększyć dawkę blokera. Felodypina, nitrendypina, lerkanidypina, lacydypina i barnidypina mogą przy fenytoinie działać bardzo słabo, więc ich stosowania lepiej unikać. Amlodypina jest spośród dihydropirydyn najmniej podatna na tę interakcję i bywa rozsądnym wyborem, gdy bloker kanału wapniowego jest potrzebny, ale wymaga kontroli ciśnienia po włączeniu i przy zmianach dawki fenytoiny. Nimodypiny nie łączy się z fenytoiną – połączenie jest przeciwwskazane. Po odstawieniu fenytoiny działanie blokera narasta stopniowo przez kilka tygodni, dlatego w tym czasie należy kontrolować ciśnienie i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę blokera.
Skutek kliniczny
Działanie dihydropirydyny słabnie albo zanika, co prowadzi do niekontrolowanego nadciśnienia, nawrotu lub nasilenia dławicy piersiowej, a w przypadku nimodypiny do utraty ochrony przed skurczem naczyń mózgowych. Po odstawieniu fenytoiny indukcja stopniowo ustępuje, stężenie blokera rośnie i może wystąpić niedociśnienie, tachykardia, zawroty głowy, bóle głowy i obrzęki kostek. Najsilniej narażone są leki o małej biodostępności, takie jak felodypina, nimodypina, nitrendypina, lerkanidypina, lacydypina i barnidypina. Amlodypina ma większą biodostępność, więc spadek jej działania jest zwykle mniejszy, ale nadal istotny klinicznie.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Wszystkie dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego są metabolizowane głównie przez CYP3A4 i większość z nich ulega znacznemu efektowi pierwszego przejścia. Indukcja enzymu przyspiesza ich metabolizm i silnie obniża stężenie we krwi, a efekt jest tym większy, im mniejsza jest wyjściowa biodostępność leku. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków z grupy a. Opisywano też pojedyncze przypadki wzrostu stężenia fenytoiny przy blokerach kanału wapniowego, ale dla dihydropirydyn ten kierunek jest słabo udokumentowany.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze po włączeniu, zmianie dawki i odstawieniu fenytoiny
- częstość pracy serca
- częstość i nasilenie napadów dławicy piersiowej
- objawy niedociśnienia i obrzęki kostek po odstawieniu fenytoiny
- stężenie fenytoiny przy objawach jej toksyczności
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie fenytoiny przy stałej dawce dihydropirydynykolejność włączenia · pochodne hydantoiny | inne zalecenie | Po odstawieniu fenytoiny indukcja CYP3A4 ustępuje stopniowo przez kilka tygodni, stężenie blokera rośnie i może wystąpić niedociśnienie. W tym okresie należy częściej kontrolować ciśnienie i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę blokera, zwłaszcza jeśli wcześniej była zwiększana. |
| Kilka tygodniczas leczenia · pochodne hydantoiny | ryzyko rośnie | Indukcja enzymów przez fenytoinę narasta stopniowo, więc pełny spadek działania blokera ujawnia się dopiero po kilku tygodniach wspólnego stosowania. Prawidłowe ciśnienie w pierwszych dniach nie wyklucza późniejszej utraty kontroli. |
Niekorzystna interakcjaDihydropirydynowe blokery kanału wapniowego (np. amlodypina, lerkanidypina, lacydypina)+ Barbiturany (np. fenobarbital, prymidon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i barbituranu należy się liczyć z wyraźnie słabszym działaniem blokera, dlatego trzeba kontrolować ciśnienie tętnicze i w razie potrzeby zwiększyć dawkę blokera albo zastąpić go lekiem, który nie zależy od CYP3A4.Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z grupy blokerów kanału wapniowego razem z fenobarbitalem lub prymidonem, regularnie mierz ciśnienie i nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z tych leków bez rozmowy z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z grupy blokerów kanału wapniowego razem z fenobarbitalem lub prymidonem, regularnie mierz ciśnienie i nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z tych leków bez rozmowy z lekarzem.
Fenobarbital i prymidon przyspieszają rozkładanie w wątrobie leków na ciśnienie z grupy blokerów kanału wapniowego, takich jak amlodypina, felodypina czy lerkanidypina. Przez to te leki działają słabiej i ciśnienie może być za wysokie. Gdy lek przeciwpadaczkowy zostanie odstawiony, lek na ciśnienie po kilku tygodniach zaczyna działać mocniej i ciśnienie może za bardzo spaść. Nimodypiny w tabletkach w ogóle nie łączy się z tymi lekami.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ciśnienie wyższe niż zwykle mimo przyjmowania leków
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- zawroty głowy lub omdlenia przy wstawaniu
- obrzęki kostek i uderzenia gorąca po odstawieniu leku przeciwpadaczkowego
- szybkie bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu dihydropirydynowego blokera kanału wapniowego i barbituranu należy się liczyć z wyraźnie słabszym działaniem blokera, dlatego trzeba kontrolować ciśnienie tętnicze i w razie potrzeby zwiększyć dawkę blokera albo zastąpić go lekiem, który nie zależy od CYP3A4. Doustnej nimodypiny nie łączy się z fenobarbitalem ani z prymidonem. Przy felodypinie, nitrendypinie, lerkanidypinie, lacydypinie i barnidypinie spadek stężenia może być tak duży, że zwiększanie dawki nie wystarcza, więc lepiej od razu wybrać inny lek przeciwnadciśnieniowy. Amlodypina jest najmniej wrażliwa w tej grupie i zwykle wystarcza staranne dostosowanie dawki według pomiarów ciśnienia. Pełny efekt indukcji pojawia się po kilku tygodniach od włączenia barbituranu. Po jego odstawieniu indukcja ustępuje równie powoli, a dawkę blokera trzeba wtedy stopniowo zmniejszać, żeby nie dopuścić do niedociśnienia. Ewentualną zmianę leku przeciwpadaczkowego podejmuje neurolog, a nie wolno jej przeprowadzać tylko z powodu tej interakcji bez oceny kontroli napadów.
Skutek kliniczny
Słabsze działanie blokera kanału wapniowego może prowadzić do niedostatecznej kontroli nadciśnienia tętniczego albo dławicy piersiowej, a przy nimodypinie do utraty ochrony przed skurczem naczyń mózgowych. Po odstawieniu barbituranu stężenie blokera stopniowo rośnie, co może wywołać niedociśnienie, zawroty głowy, obrzęki kostek, uderzenia gorąca i tachykardię.
Mechanizm
Fenobarbital i prymidon, który w organizmie przekształca się w fenobarbital, są silnymi induktorami CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Wszystkie pochodne dihydropirydyny są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a większość z nich ma duży efekt pierwszego przejścia. Indukcja przyspiesza ich metabolizm, obniża biodostępność i stężenie we krwi oraz skraca czas działania. Interakcja jest wspólna dla całej klasy po obu stronach. Jej siła zależy od udziału metabolizmu pierwszego przejścia. Jest największa dla nimodypiny, felodypiny, nitrendypiny, lerkanidypiny, lacydypiny i barnidypiny, a mniejsza, choć nadal klinicznie istotna, dla amlodypiny o wysokiej biodostępności i długim okresie półtrwania. Indukcja narasta stopniowo przez kilka tygodni i tak samo powoli ustępuje po odstawieniu barbituranu.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym pomiary domowe, przez kilka tygodni po włączeniu lub odstawieniu barbituranu
- częstość akcji serca
- objawy dławicy piersiowej u pacjentów leczonych z tego powodu
- objawy niedociśnienia ortostatycznego i obrzęki kostek po odstawieniu barbituranu
- stan neurologiczny przy nimodypinie podawanej po krwotoku podpajęczynówkowym
Kiedy ocena się zmienia
| Barbituran odstawiany u pacjenta przyjmującego bloker kanału wapniowegokolejność włączenia · barbiturany | inne zalecenie | Po odstawieniu barbituranu indukcja CYP3A4 ustępuje stopniowo w ciągu kilku tygodni, a stężenie blokera rośnie. Dawkę blokera zwiększoną wcześniej z powodu indukcji trzeba wtedy stopniowo zmniejszać pod kontrolą ciśnienia tętniczego. |
| Bloker kanału wapniowego włączany u pacjenta leczonego barbituranemkolejność włączenia · dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego | inne zalecenie | U pacjenta z ustaloną indukcją zwykłe dawki blokera mogą być nieskuteczne. Lepiej od początku wybrać lek przeciwnadciśnieniowy niezależny od CYP3A4, a jeśli bloker jest konieczny, preferować amlodypinę i dawkować ją według pomiarów ciśnienia. |
| Nimodypina doustnapostać · dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego | ryzyko rośnie | Doustna nimodypina ma bardzo duży efekt pierwszego przejścia, więc indukcja przez barbiturany może całkowicie znieść jej działanie. Połączenie jest przeciwwskazane. |
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.