Interakcje / Glibenklamid / Glibenklamid i propranolol
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
U chorego leczonego glibenklamidem preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu.
Nie odstawiaj żadnego z leków sam, częściej mierz cukier we krwi i zawsze miej przy sobie coś słodkiego, a przy nawracających niedocukrzeniach zgłoś się do lekarza.
Połączenie przeciwwskazaneGlibenklamid+ PropranololU chorego leczonego glibenklamidem preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu.Nie odstawiaj żadnego z leków sam, częściej mierz cukier we krwi i zawsze miej przy sobie coś słodkiego, a przy nawracających niedocukrzeniach zgłoś się do lekarza.nieznanyrozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków sam, częściej mierz cukier we krwi i zawsze miej przy sobie coś słodkiego, a przy nawracających niedocukrzeniach zgłoś się do lekarza.
Propranolol może nasilać obniżanie cukru przez glibenklamid. Może też ukrywać typowe objawy niskiego cukru, takie jak kołatanie serca czy drżenie rąk. Przez to niedocukrzenie łatwo przeoczyć, a ono może być groźne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się
- silny głód
- osłabienie lub zawroty głowy
- splątanie, trudności z koncentracją
- niewyraźne widzenie
- senność lub dziwne zachowanie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
U chorego leczonego glibenklamidem preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu. Jeśli propranolol jest konieczny, zwiększ częstość samokontroli glikemii zwłaszcza na początku leczenia i po zmianie dawek, a pacjenta naucz rozpoznawać hipoglikemię po poceniu się, głodzie i objawach neurologicznych. U chorych na cukrzycę z ryzykiem niewyrównanej hipoglikemii propranololu nie stosuje się[1].
Skutek kliniczny
Większe ryzyko hipoglikemii oraz jej późniejsze rozpoznanie przez pacjenta, co może prowadzić do ciężkiej, nierozpoznanej hipoglikemii. Pocenie się zwykle pozostaje zachowane i może być jedynym wyraźnym objawem.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk hamuje adrenergiczną przeciwregulację hipoglikemii. Osłabia glikogenolizę i uwalnianie glukozy z wątroby, przez co hipoglikemia wywołana glibenklamidem może być głębsza i dłuższa[2]. Jednocześnie znosi lub osłabia adrenergiczne objawy ostrzegawcze hipoglikemii, takie jak kołatanie serca, tachykardia i drżenie[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia (samokontrola, także w nocy i przed wysiłkiem)
- epizody hipoglikemii w wywiadzie
- częstość akcji serca
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia 0,6 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaGlibenklamida alkoholPacjent przyjmujący glibenklamid powinien ograniczyć alkohol do małych, okazjonalnych ilości spożywanych wyłącznie z posiłkiem i unikać picia na czczo oraz upijania się.Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małej ilości, zawsze z posiłkiem, zmierz cukier przed snem i powiedz bliskim, że przyjmujesz lek obniżający cukier.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małej ilości, zawsze z posiłkiem, zmierz cukier przed snem i powiedz bliskim, że przyjmujesz lek obniżający cukier.
Alkohol razem z glibenklamidem może spowodować zbyt duży spadek cukru we krwi, czasem nawet kilka godzin po wypiciu, na przykład w nocy. Ryzyko jest największe, gdy pijesz na pusty żołądek albo więcej niż zwykle. Objawy niskiego cukru łatwo pomylić z upiciem się, dlatego otoczenie może ich nie rozpoznać. Rzadko po alkoholu może pojawić się zaczerwienienie twarzy i uczucie gorąca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk, poty, kołatanie serca
- silny głód i nagłe osłabienie
- splątanie, senność, niewyraźna mowa
- utrata przytomności lub drgawki
- zaczerwienienie twarzy, uczucie gorąca i ból głowy po alkoholu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – synergizm, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Pacjent przyjmujący glibenklamid powinien ograniczyć alkohol do małych, okazjonalnych ilości spożywanych wyłącznie z posiłkiem i unikać picia na czczo oraz upijania się. Po spożyciu alkoholu wieczorem należy zjeść posiłek zawierający węglowodany i oznaczyć glikemię przed snem. U pacjentów regularnie nadużywających alkoholu lub z nawracającymi hipoglikemiami należy z lekarzem rozważyć zmianę leczenia na lek o mniejszym ryzyku hipoglikemii. Pacjent i jego bliscy powinni znać objawy hipoglikemii i sposób jej doraźnego leczenia.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ciężka i przedłużona hipoglikemia, która może wystąpić kilka godzin po wypiciu alkoholu, także w nocy. U starszych pacjentów z cukrzycą typu 2 przyjmujących glibenklamid 20 mg na dobę dożylny wlew alkoholu odpowiadający 1–2 jednostkom napojów znacząco obniżał najniższe stężenie glukozy w osoczu podczas postu. Objawy hipoglikemii łatwo pomylić z upojeniem alkoholowym, co opóźnia udzielenie pomocy. U osób pijących przewlekle możliwa jest gorsza kontrola glikemii, a bardzo rzadko po alkoholu występuje zaczerwienienie twarzy i inne objawy reakcji podobnej do disulfiramowej[1].
Mechanizm
Alkohol może zarówno nasilać, jak i osłabiać działanie glibenklamidu, a najgroźniejsze klinicznie jest nasilenie hipoglikemii. Etanol hamuje glukoneogenezę w wątrobie, przez co sumuje się z pobudzaniem wydzielania insuliny przez glibenklamid, szczególnie na czczo i przy wyczerpanych zapasach glikogenu. Charakterystyka produktu glibenklamidu podaje, że gwałtowne lub przewlekłe przyjmowanie alkoholu bądź nadmierne spożycie alkoholu przez osoby pijące sporadycznie może osłabiać hipoglikemizujące działanie leku albo niebezpiecznie je wzmacniać w wyniku opóźnienia jego inaktywacji metabolicznej[1]. U osób przewlekle nadużywających alkoholu indukcja enzymów wątrobowych może przyspieszać metabolizm leku i pogarszać kontrolę glikemii. ChPL opisuje też bardzo rzadką nietolerancję alkoholu i reakcje podobne do disulfiramowych[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia przed snem i rano po spożyciu alkoholu
- epizody hipoglikemii w wywiadzie
- ilość i wzorzec spożycia alkoholu
- HbA1c u osób pijących przewlekle
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U starszych pacjentów z cukrzycą typu 2 nawet mała dawka etanolu nasilała obniżenie glikemii na czczo podczas leczenia glibenklamidem, dlatego u nich ryzyko hipoglikemii jest szczególnie duże. |
| Upojenie alkoholowe lub jednorazowe duże spożycieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Gwałtowne lub nadmierne spożycie alkoholu, zwłaszcza przez osoby pijące sporadycznie, może niebezpiecznie wzmacniać działanie glibenklamidu. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe picie może osłabiać działanie glibenklamidu i powodować nieodpowiednią kontrolę glikemii, a jednocześnie nie usuwa ryzyka hipoglikemii po epizodach intensywnego picia. Należy z lekarzem rozważyć zmianę leczenia przeciwcukrzycowego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia 0,6 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuPropranolola alkoholNie ma przeciwwskazania do jednorazowego, niewielkiego spożycia alkoholu, ale warto je ograniczyć i nie pić na czczo.Jeśli pijesz alkohol, ogranicz jego ilość, nie pij na pusty żołądek i wstawaj powoli.szybki (godziny)badania kliniczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, ogranicz jego ilość, nie pij na pusty żołądek i wstawaj powoli.
Alkohol może zmienić to, jak działa propranolol, i nasilić jego wpływ na ciśnienie i tętno. Po wypiciu alkoholu możesz czuć większe zawroty głowy lub osłabienie. Alkohol może też obniżyć poziom cukru we krwi, a propranolol może ukryć część jego typowych objawów.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub omdlenie
- bardzo wolne lub nieregularne tętno
- osłabienie, nadmierne pocenie się lub drżenie rąk (możliwe niedocukrzenie)
- duszność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie ma przeciwwskazania do jednorazowego, niewielkiego spożycia alkoholu, ale warto je ograniczyć i nie pić na czczo. Po alkoholu należy powoli wstawać i zwracać uwagę na tętno oraz ciśnienie. Szczególnej ostrożności wymagają pacjenci z cukrzycą, niedożywieni i osoby z niskim ciśnieniem.
Skutek kliniczny
Po alkoholu mogą silniej wystąpić zawroty głowy, uczucie osłabienia, szczególnie przy wstawaniu, oraz zbyt wolne lub niemiarowe tętno. Przy większych ilościach alkoholu, zwłaszcza na pusty żołądek, rośnie ryzyko niedocukrzenia, którego część objawów propranolol może ukrywać.
Mechanizm
Według ChPL jednoczesne picie alkoholu może zwiększać stężenie propranololu w osoczu[1]. Alkohol rozszerza naczynia i obniża ciśnienie, a propranolol zwalnia czynność serca i też obniża ciśnienie, więc oba działania mogą się sumować. Alkohol sprzyja także hipoglikemii, a beta-adrenolityk może maskować jej objawy z serca, takie jak kołatanie i przyspieszenie tętna.
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[2]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i tętno
- objawy niedociśnienia ortostatycznego
- glikemia u chorych na cukrzycę lub z ryzykiem hipoglikemii
Kiedy ocena się zmienia
| Duża jednorazowa ilość alkoholuilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Przy większych ilościach alkoholu rośnie ryzyko niedociśnienia, bradykardii i hipoglikemii z zamaskowanymi objawami, dlatego należy zalecić wyraźne ograniczenie lub unikanie alkoholu. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | inne zalecenie | U osób starszych nasilone niedociśnienie ortostatyczne po alkoholu zwiększa ryzyko upadków, dlatego zalecenie ograniczenia alkoholu należy omówić szczególnie dokładnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 327
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ GlibenklamidDoustnej fenylefryny nie stosuje się u pacjentów leczonych glibenklamidem, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.
Fenylefryna to składnik wielu doustnych leków na przeziębienie i katar. Osoby z cukrzycą nie powinny jej przyjmować, bo może podnosić cukier we krwi i osłabiać działanie glibenklamidu. Może też podnosić ciśnienie i przyspieszać pracę serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoki cukier na glukometrze
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- kołatanie serca
- silny ból głowy
- wysokie ciśnienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Doustnej fenylefryny nie stosuje się u pacjentów leczonych glibenklamidem, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania[1][2]. W objawowym leczeniu przeziębienia i niedrożności nosa należy wybrać preparat bez sympatykomimetyku podawanego doustnie. Jeśli fenylefryna została już przyjęta, warto skontrolować glikemię i ciśnienie tętnicze[3].
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii ze wzrostem stężenia glukozy we krwi[3]. U chorego na cukrzycę z obciążeniem sercowo-naczyniowym fenylefryna zwiększa ryzyko wzrostu ciśnienia tętniczego i zaburzeń rytmu[1].
Mechanizm
Fenylefryna jest aminą sympatykomimetyczną i jako taka może osłabiać działanie leków obniżających stężenie glukozy, co przeciwdziała hipoglikemizującemu działaniu glibenklamidu[3]. Doustna fenylefryna jest przeciwwskazana u chorych na cukrzycę, a glibenklamid stosuje się wyłącznie w cukrzycy, więc w praktyce każde takie połączenie dotyczy pacjenta z przeciwwskazaniem[1][2]. Dodatkowo fenylefryna jest przeciwwskazana w nadciśnieniu tętniczym, zaburzeniach rytmu serca i chorobie wieńcowej, które często współistnieją z cukrzycą[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia
- ciśnienie tętnicze
- tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
ksylometazolina (donosowo, krótkotrwale)oksymetazolina (donosowo, krótkotrwale)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (donosowo, do oka)droga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Przy miejscowym podaniu fenylefryny wchłanianie ogólnoustrojowe jest mniejsze, więc ryzyko wpływu na glikemię i układ krążenia jest niższe, ale nie zerowe. Stosuj krótko i kontroluj ciśnienie u pacjentów z chorobami serca. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia 0,6 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneInsulina lizpro+ PropranololU pacjenta leczonego insuliną lizpro preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu.Mierz cukier częściej niż zwykle, miej zawsze przy sobie glukozę i powiedz lekarzowi, jeśli zdarzają ci się niskie cukry.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Mierz cukier częściej niż zwykle, miej zawsze przy sobie glukozę i powiedz lekarzowi, jeśli zdarzają ci się niskie cukry.
Propranolol może sprawić, że cukier spadnie bardziej i dłużej będzie wracał do normy. Ukrywa też typowe sygnały niskiego cukru, takie jak szybkie bicie serca czy drżenie rąk. Z tego powodu niedocukrzenie łatwo przeoczyć, szczególnie w nocy lub po wysiłku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się
- silny głód
- dezorientacja lub trudności z koncentracją
- senność, osłabienie
- bóle głowy lub koszmary nocne
- bardzo wolne bicie serca lub zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego insuliną lizpro preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu. Propranololu nie stosuje się u osób podatnych na hipoglikemię, w tym u chorych na cukrzycę z ryzykiem niewyrównanej hipoglikemii[1][2]. Jeśli połączenie jest konieczne, po włączeniu propranololu częściej kontroluj glikemię i bądź gotów zmniejszyć dawkę insuliny[3]. Naucz pacjenta rozpoznawać hipoglikemię po poceniu się, głodzie i zaburzeniach koncentracji, a nie po kołataniu serca.
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może być głębsza, dłuższa i późno rozpoznana, ponieważ jej typowe objawy ostrzegawcze są osłabione. Możliwe są ciężkie epizody z zaburzeniami świadomości, zwłaszcza w nocy, po wysiłku, przy pominięciu posiłku lub po alkoholu.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk blokuje receptory beta-2 w wątrobie i mięśniach, przez co hamuje glikogenolizę i spowalnia powrót glikemii do normy po hipoglikemii. Beta-adrenolityki zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę i mogą nasilać jej działanie hipoglikemizujące[3]. Blokada receptorów beta znosi też adrenergiczne objawy ostrzegawcze hipoglikemii, takie jak kołatanie serca, tachykardia i drżenie rąk, a pocenie się zwykle pozostaje zachowane. W czasie hipoglikemii niehamowane pobudzenie receptorów alfa przez katecholaminy może podnieść ciśnienie tętnicze i nasilić bradykardię.
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4]
Monitorować
- glikemia (częściej po włączeniu lub zwiększeniu dawki propranololu, także w nocy)
- częstość pracy serca
- ciśnienie tętnicze
- liczba i ciężkość epizodów hipoglikemii
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Propranolol włączany u pacjenta już stosującego insulinę lizprokolejność włączenia · propranolol | inne zalecenie | Po włączeniu propranololu u pacjenta na stabilnej dawce insuliny zapotrzebowanie na insulinę może się zmniejszyć. W pierwszych tygodniach zwiększ częstość pomiarów glikemii i rozważ redukcję dawki insuliny przy spadkach glikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneInsulina ludzka+ PropranololU pacjenta leczonego insuliną propranolol stosuj tylko po ocenie ryzyka hipoglikemii i przy częstszej kontroli glikemii.Mierz cukier częściej, zwłaszcza po rozpoczęciu lub zmianie dawki propranololu, noś przy sobie glukozę i powiedz lekarzowi, jeśli masz częste lub trudne do wyczucia niedocukrzenia.nieznanybadania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Mierz cukier częściej, zwłaszcza po rozpoczęciu lub zmianie dawki propranololu, noś przy sobie glukozę i powiedz lekarzowi, jeśli masz częste lub trudne do wyczucia niedocukrzenia.
Propranolol może zmieniać działanie insuliny, czasem obniżając cukier mocniej, a czasem słabiej niż zwykle. Może też ukrywać typowe objawy niedocukrzenia, takie jak szybkie bicie serca i drżenie rąk. Przez to możesz później zauważyć, że cukier jest za niski. Pocenie się zwykle nadal się pojawia i warto na nie zwracać uwagę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się bez wysiłku
- silny głód
- splątanie, trudności z koncentracją lub dziwne zachowanie
- zawroty głowy lub osłabienie
- niski wynik pomiaru cukru bez wcześniejszych objawów
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego insuliną propranolol stosuj tylko po ocenie ryzyka hipoglikemii i przy częstszej kontroli glikemii. U chorych na cukrzycę z ryzykiem niewyrównania hipoglikemii propranolol jest przeciwwskazany[1]. Przeciwwskazaniem jest też ogólna podatność na hipoglikemię, np. przy długotrwałym niedożywieniu lub ograniczonej rezerwie wyrównawczej[2][3]. Jeśli beta-adrenolityk jest potrzebny, rozważ lek kardioselektywny. Po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu propranololu może być konieczna zmiana dawki insuliny[4].
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to niedocukrzenie rozpoznane późno, bo jego typowe objawy adrenergiczne są stłumione, oraz wydłużony czas wychodzenia z hipoglikemii. Możliwe są też wahania glikemii w obu kierunkach wymagające korekty dawki insuliny[4]. Pocenie się zwykle pozostaje zachowane i bywa jedynym sygnałem ostrzegawczym.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk może zarówno nasilać, jak i osłabiać hipoglikemizujące działanie insuliny[4]. Blokada receptorów beta zmniejsza albo znosi wyrównawcze reakcje adrenergiczne na hipoglikemię[4]. W efekcie słabną ostrzegawcze objawy niedocukrzenia, takie jak kołatanie serca i drżenie, a hamowanie glikogenolizy może opóźniać powrót glikemii do normy.
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5]
Monitorować
- glikemia – częstsze pomiary, zwłaszcza po włączeniu lub zmianie dawki propranololu
- epizody hipoglikemii i nieświadomość hipoglikemii
- częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie, zmiana dawki lub odstawienie propranololu u pacjenta na stałej dawce insulinykolejność włączenia · propranolol | inne zalecenie | Każda zmiana leczenia propranololem może wymagać korekty dawki insuliny. W tym okresie zaleć częstsze pomiary glikemii. Propranololu nie odstawia się nagle. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Aurovitas 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-aurovitas-100407483/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Insuman Comb 15 100 j.m./ml, zawiesina do wstrzykiwań we wkładzie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/insuman-comb-15-100105724/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazanePropranolol+ Insulina aspartU chorego leczonego insuliną preferuje się kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu.Częściej mierz cukier glukometrem, zwłaszcza po rozpoczęciu propranololu lub zmianie jego dawki, i zawsze miej przy sobie coś słodkiego.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Częściej mierz cukier glukometrem, zwłaszcza po rozpoczęciu propranololu lub zmianie jego dawki, i zawsze miej przy sobie coś słodkiego.
Propranolol może ukryć typowe objawy niskiego cukru, takie jak kołatanie serca i drżenie rąk. Przez to możesz później zauważyć niedocukrzenie, a cukier może dłużej wracać do normy. Poty i nagły głód zwykle nadal się pojawiają, więc traktuj je jako ważny sygnał.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe poty
- silny głód
- osłabienie lub zawroty głowy
- splątanie albo trudność ze skupieniem się
- niski wynik na glukometrze bez innych objawów
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U chorego leczonego insuliną preferuje się kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu. U chorych na cukrzycę z ryzykiem niewyrównania hipoglikemii propranololu nie stosuje się[1]. Propranololu nie stosuje się także u pacjentów podatnych na hipoglikemię, np. z powodu długotrwałego niedożywienia lub ograniczonej rezerwy wyrównawczej[2][3]. Jeśli połączenie jest konieczne, należy częściej kontrolować glikemię, szczególnie po włączeniu propranololu lub zmianie jego dawki, rozważyć zmniejszenie dawki insuliny i nauczyć pacjenta rozpoznawania hipoglikemii po objawach, które nie są maskowane.
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może być późno rozpoznana, głębsza i dłużej się utrzymywać. Podczas hipoglikemii przy zablokowanych receptorach beta może wystąpić wzrost ciśnienia tętniczego z bradykardią. Ryzyko jest największe u chorych z nieświadomością hipoglikemii, częstymi epizodami niedocukrzeń i u osób niedożywionych.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk blokuje adrenergiczną odpowiedź na hipoglikemię. Hamuje glikogenolizę i odruchowe uwalnianie glukozy z wątroby, przez co wydłuża powrót glikemii do normy po hipoglikemii wywołanej insuliną. Leki blokujące receptory beta-adrenergiczne mogą zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę i maskować objawy hipoglikemii[4]. Znikają przede wszystkim objawy zależne od receptorów beta, takie jak drżenie, kołatanie serca i tachykardia, natomiast pocenie się i uczucie głodu zwykle pozostają.
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5]
Monitorować
- glikemia – częstsze pomiary po włączeniu propranololu i po zmianie dawki
- epizody hipoglikemii i ich objawy
- częstość akcji serca
- ciśnienie tętnicze
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Propranolol dołączany u pacjenta już leczonego insulinąkolejność włączenia · propranolol | inne zalecenie | Po dołączeniu propranololu do insuliny należy zwiększyć częstość pomiarów glikemii i rozważyć zmniejszenie dawki insuliny, ponieważ beta-adrenolityki mogą zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Aurovitas 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-aurovitas-100407483/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego NovoMix 30 Penfill 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/novomix-30-penfill-100102170/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazanePropranolol+ Insulina glarginePołączenie jest możliwe, ale wymaga częstszej kontroli glikemii i edukacji pacjenta, a dawka insuliny glargine może wymagać korekty.Mierz cukier częściej, szczególnie na początku leczenia propranololem, noś przy sobie cukier w kostkach lub tabletki glukozy i powiedz lekarzowi, jeśli niedocukrzenia zdarzają się częściej albo trudniej je wyczuć.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Mierz cukier częściej, szczególnie na początku leczenia propranololem, noś przy sobie cukier w kostkach lub tabletki glukozy i powiedz lekarzowi, jeśli niedocukrzenia zdarzają się częściej albo trudniej je wyczuć.
Propranolol może ukryć typowe objawy niskiego cukru, takie jak szybkie bicie serca czy drżenie rąk. Przez to niedocukrzenie przy insulinie łatwo przeoczyć, a może ono trwać dłużej niż zwykle. Pocenie się, głód i nagłe osłabienie zwykle nadal się pojawiają i są wtedy najważniejszym ostrzeżeniem. Lek może też zmieniać twoje zapotrzebowanie na insulinę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się
- silny głód
- osłabienie lub zawroty głowy
- splątanie, trudności z koncentracją
- niewyraźne widzenie
- ból głowy
- nietypowa senność lub koszmary nocne
- wysokie wyniki cukru utrzymujące się przez kilka dni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie jest możliwe, ale wymaga częstszej kontroli glikemii i edukacji pacjenta, a dawka insuliny glargine może wymagać korekty[1]. U chorych na cukrzycę z ryzykiem niewyrównanej, nierozpoznanej hipoglikemii propranolol jest przeciwwskazany[2]. Jeśli beta-adrenolityk jest potrzebny, u pacjenta leczonego insuliną lepiej wybrać lek kardioselektywny. Przeciwwskazaniem do propranololu jest też podatność na hipoglikemię wynikająca z niedożywienia lub ograniczonej rezerwy wyrównawczej[3][4].
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może zostać rozpoznana późno, przebiegać ciężej i trwać dłużej, a u części pacjentów może dojść do pogorszenia kontroli glikemii w kierunku hiperglikemii. Pocenie się zwykle pozostaje zachowane i bywa jedynym wczesnym objawem ostrzegawczym. W czasie hipoglikemii przy zablokowanych receptorach beta może wystąpić wzrost ciśnienia tętniczego z odruchową bradykardią.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk hamuje adrenergiczne reakcje wyrównawcze na hipoglikemię, przez co kołatanie serca, tachykardia i drżenie mogą być osłabione albo nie wystąpić wcale[1]. Blokada receptorów beta2 upośledza glikogenolizę wątrobową i może wydłużać powrót glikemii do normy po epizodzie hipoglikemii. Beta-adrenolityki mogą zarówno nasilać, jak i osłabiać działanie hipoglikemizujące insuliny[1].
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5]
Monitorować
- glikemia (samokontrola, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu lub zmianie dawki propranololu)
- częstość i nasilenie epizodów hipoglikemii, w tym nocnych
- HbA1c
- ciśnienie tętnicze i tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub zwiększenie dawki propranololu u pacjenta już leczonego insuliną glarginekolejność włączenia · propranolol | inne zalecenie | Po włączeniu lub zwiększeniu dawki propranololu zwiększ częstotliwość samokontroli glikemii i oceń potrzebę korekty dawki insuliny glargine. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Aurovitas 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-aurovitas-100407483/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazanePropranolol+ Insulina glulizynowaPrzy łączeniu propranololu z insuliną glulizynową zwiększ częstość pomiarów glikemii, zwłaszcza po włączeniu lub zmianie dawki propranololu, i w razie potrzeby zmodyfikuj dawkowanie insuliny.Częściej mierz cukier, zawsze noś przy sobie glukozę i powiedz lekarzowi, jeśli masz częste lub niezauważone niedocukrzenia.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Częściej mierz cukier, zawsze noś przy sobie glukozę i powiedz lekarzowi, jeśli masz częste lub niezauważone niedocukrzenia.
Propranolol może ukryć objawy zbyt niskiego cukru, takie jak drżenie rąk i szybkie bicie serca. Przez to niedocukrzenie po insulinie łatwiej przeoczyć, a może ono trwać dłużej niż zwykle. Propranolol może też zmieniać poziom cukru we krwi w górę lub w dół.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe poty
- silny głód
- osłabienie lub zawroty głowy
- trudności z koncentracją lub splątanie
- ból głowy
- niski wynik pomiaru cukru bez typowych objawów
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy łączeniu propranololu z insuliną glulizynową zwiększ częstość pomiarów glikemii, zwłaszcza po włączeniu lub zmianie dawki propranololu, i w razie potrzeby zmodyfikuj dawkowanie insuliny[1]. Propranololu nie stosuje się u osób z cukrzycą, u których istnieje ryzyko niewyrównania hipoglikemii[2], ani u pacjentów podatnych na hipoglikemię[3]. Jeśli wskazaniem jest choroba układu krążenia, rozważ beta-adrenolityk kardioselektywny. Pacjenta naucz rozpoznawać hipoglikemię po objawach niezależnych od układu adrenergicznego, takich jak poty, głód, zaburzenia koncentracji i splątanie.
Skutek kliniczny
Hipoglikemia po insulinie glulizynowej może być niezauważona przez pacjenta, cięższa i dłużej się utrzymywać. Możliwe są też wahania glikemii w obu kierunkach wymagające modyfikacji dawkowania insuliny[1]. Podczas hipoglikemii u osoby przyjmującej propranolol może wystąpić wzrost ciśnienia tętniczego z bradykardią zamiast tachykardii.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk blokuje receptory beta1 i beta2, przez co osłabia wyrównawczą reakcję adrenergiczną na hipoglikemię. Znika lub słabnie przyspieszenie akcji serca, kołatanie i drżenie, czyli typowe objawy ostrzegawcze niedocukrzenia[1]. Blokada receptorów beta2 hamuje też glikogenolizę w wątrobie i mięśniach, co może wydłużać powrót glikemii do normy po epizodzie hipoglikemii. Beta-adrenolityki mogą zarówno nasilać, jak i osłabiać hipoglikemizujące działanie insuliny[1].
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4]
Monitorować
- glikemia (glukometr lub ciągłe monitorowanie glikemii)
- częstość i nasilenie epizodów hipoglikemii, w tym nocnych
- HbA1c
- częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Propranolol dołączony do trwającej insulinoterapiikolejność włączenia · propranolol | inne zalecenie | Po włączeniu lub zwiększeniu dawki propranololu u pacjenta leczonego insuliną glulizynową zwiększ częstość pomiarów glikemii i oceń potrzebę korekty dawek insuliny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Apidra SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/apidra-solostar-100126577/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazanePropranolol+ Insulina degludecU pacjenta leczonego insuliną nie należy rozpoczynać propranololu, a przy wskazaniu do beta-adrenolityku wybiera się lek kardioselektywny.Skontaktuj się z lekarzem w sprawie zmiany propranololu na inny lek, nie odstawiaj go sam i do tego czasu częściej mierz cukier.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Skontaktuj się z lekarzem w sprawie zmiany propranololu na inny lek, nie odstawiaj go sam i do tego czasu częściej mierz cukier.
Propranolol może ukryć objawy zbyt niskiego cukru, takie jak kołatanie serca czy drżenie rąk. Niski cukier może wtedy trwać dłużej i być groźniejszy, zwłaszcza w nocy. Osoby leczone insuliną zwykle dostają inny lek z tej samej grupy, który mniej utrudnia rozpoznanie niedocukrzenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- poty, zwłaszcza zimne
- nagły silny głód
- osłabienie, senność lub nagłe zmęczenie
- splątanie, trudność ze skupieniem
- ból głowy lub zaburzenia widzenia
- niewyjaśnione nocne poty lub koszmary senne
- bardzo wolne bicie serca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego insuliną nie należy rozpoczynać propranololu, a przy wskazaniu do beta-adrenolityku wybiera się lek kardioselektywny. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, nie odstawia się propranololu nagle, tylko kieruje pacjenta do lekarza w celu zamiany na lek kardioselektywny z odpowiednim zmniejszaniem dawki. Do czasu zmiany należy częściej oznaczać glikemię i rozważyć redukcję dawki insuliny, ponieważ beta-adrenolityki zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę[1]. Pacjenta trzeba nauczyć, że pocenie się i głód mogą być jedynymi objawami niedocukrzenia.
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może zostać rozpoznana późno, trwać dłużej i przebiegać ciężej. Długie działanie insuliny degludec sprzyja przedłużonym epizodom niedocukrzenia. Podczas hipoglikemii u osoby przyjmującej nieselektywny beta-adrenolityk może dojść do wzrostu ciśnienia tętniczego i bradykardii. Propranololu nie stosuje się u osób z ryzykiem niewyrównania hipoglikemii, w tym z cukrzycą[2]. Propranolol jest przeciwwskazany u pacjentów podatnych na hipoglikemię[3][4].
Mechanizm
Propranolol jest nieselektywnym beta-adrenolitykiem i blokuje receptory beta1 i beta2. W ten sposób znosi adrenergiczne objawy ostrzegawcze hipoglikemii, takie jak kołatanie serca, tachykardia i drżenie. Blokada receptorów beta2 hamuje glikogenolizę i odpowiedź kontrregulacyjną na katecholaminy, co opóźnia powrót glikemii do normy. Beta-adrenolityki mogą zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę i maskować objawy hipoglikemii[1].
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5]
Monitorować
- glikemia, najlepiej ciągłe monitorowanie glikemii z alarmami niskich wartości
- częstość epizodów hipoglikemii, zwłaszcza nocnych
- częstość akcji serca
- ciśnienie tętnicze
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tresiba 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tresiba-100315350/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Aurovitas 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-aurovitas-100407483/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneBeta2-mimetyki wziewne (np. salbutamol, formoterol, indakaterol)+ Nieselektywne beta-blokery (np. sotalol, propranolol) klasaJednoczesnego stosowania wziewnego beta2-mimetyku i nieselektywnego beta-blokera należy unikać, ponieważ u pacjenta z astmą lub POChP nieselektywny beta-bloker jest przeciwwskazany.Jeśli używasz inhalatora rozszerzającego oskrzela i dostałeś lek na serce lub ciśnienie z grupy beta-blokerów, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli używasz inhalatora rozszerzającego oskrzela i dostałeś lek na serce lub ciśnienie z grupy beta-blokerów, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.
Leki rozszerzające oskrzela podawane wziewnie, takie jak salbutamol, formoterol czy salmeterol, działają odwrotnie niż niektóre leki na serce i ciśnienie, na przykład propranolol czy sotalol. Te leki na serce mogą zwężać oskrzela i sprawić, że inhalator przestanie dobrze pomagać, co u osoby z astmą lub POChP grozi ciężkim napadem duszności. Sotalol razem z lekami wziewnymi może też zaburzać rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona duszność lub świszczący oddech
- uczucie ucisku w klatce piersiowej
- inhalator pomaga słabiej niż zwykle albo musisz go używać częściej
- kołatanie serca, nierówne bicie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- osłabienie lub skurcze mięśni
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania wziewnego beta2-mimetyku i nieselektywnego beta-blokera należy unikać, ponieważ u pacjenta z astmą lub POChP nieselektywny beta-bloker jest przeciwwskazany. Wskazanie do beta-blokera trzeba zweryfikować z lekarzem prowadzącym i w miarę możliwości zastąpić go lekiem z innej grupy albo, gdy beta-bloker jest niezbędny, beta-blokerem kardioselektywnym włączanym ostrożnie i od małej dawki. Propranololu nie należy odstawiać nagle, zmianę trzeba przeprowadzić stopniowo pod kontrolą lekarza, aby uniknąć tachykardii, niedokrwienia mięśnia sercowego i nasilenia nadczynności tarczycy. Sotalolu również nie odstawia się gwałtownie, a jego zamianę na inny lek przeciwarytmiczny prowadzi kardiolog. Jeśli w wyjątkowej sytuacji połączenie jest utrzymane, konieczna jest ścisła kontrola objawów oskrzelowych, a przy sotalolu także stężenia potasu i magnezu oraz zapisu EKG z oceną odstępu QTc.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to ciężki, oporny na leczenie skurcz oskrzeli u pacjenta z astmą lub POChP, w tym zaostrzenie mogące zagrażać życiu, w którym lek doraźny działa słabo albo wcale. Typowym sygnałem jest nasilenie duszności, świszczącego oddechu i coraz częstsze sięganie po inhalator doraźny po włączeniu beta-blokera. Przy sotalolu dodatkowo rośnie ryzyko hipokaliemii, wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, szczególnie przy częstym stosowaniu beta2-mimetyku, nebulizacji lub jednoczesnym stosowaniu leków moczopędnych i glikokortykosteroidów.
Mechanizm
Nieselektywne beta-blokery blokują receptory beta2 w mięśniówce gładkiej oskrzeli, czyli dokładnie te receptory, na które działają wziewne beta2-mimetyki. Jest to bezpośredni antagonizm na poziomie receptora, dlatego dotyczy całej klasy niezależnie od tego, czy beta2-mimetyk jest krótko działający (salbutamol, fenoterol), czy długo działający (formoterol, salmeterol, indakaterol, olodaterol). Blokada receptorów beta2 sama w sobie może wywołać skurcz oskrzeli u osób z astmą lub POChP i jednocześnie osłabia albo znosi rozkurczające działanie beta2-mimetyku. Brak części par w bazach interakcji, na przykład dla fenoterolu, wynika z luki w danych, a nie z innej farmakologii. Przy sotalolu dochodzi dodatkowy mechanizm addycyjny, ponieważ beta2-mimetyki, zwłaszcza w dużych dawkach, obniżają stężenie potasu i mogą wydłużać odstęp QT, co nakłada się na działanie przeciwarytmiczne klasy III sotalolu.
Monitorować
- objawy duszności, świszczący oddech, kaszel
- częstość stosowania beta2-mimetyku doraźnego
- PEF lub spirometria przy zmianie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy (zwłaszcza przy sotalolu)
- EKG z oceną odstępu QTc (przy sotalolu)
- częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawki lub częste inhalacje doraźne, w tym nebulizacjadawka · beta2-mimetyki wziewne | ryzyko rośnie | Duże lub często powtarzane dawki beta2-mimetyku, zwłaszcza w nebulizacji, nasilają hipokaliemię i wpływ na odstęp QT, co przy jednoczesnym stosowaniu sotalolu zwiększa ryzyko torsade de pointes. Częste użycie leku doraźnego świadczy też o złej kontroli choroby, w której blokada receptorów beta2 jest szczególnie niebezpieczna. |
| Beta-bloker włączany u pacjenta już leczonego beta2-mimetykiemkolejność włączenia · nieselektywne beta-blokery | inne zalecenie | Gdy nieselektywny beta-bloker ma być dopiero włączony u pacjenta z astmą lub POChP, należy od początku wybrać lek z innej grupy lub beta-bloker kardioselektywny. Gdy pacjent przewlekle przyjmujący propranolol lub sotalol otrzymuje beta2-mimetyk z powodu nowo rozpoznanej obturacji, beta-bloker trzeba zamienić stopniowo, bez nagłego odstawienia. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.