Interakcje / Hydrokortyzon / Hydrokortyzon i ibuprofen
Hydrokortyzon i ibuprofen
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie jest dopuszczalne, ale ibuprofen należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i możliwie najkrócej.
Jeśli musisz wziąć ibuprofen, przyjmuj go po jedzeniu, w najmniejszej dawce i tylko przez kilka dni, a gdy potrzebujesz go dłużej, zapytaj lekarza lub farmaceutę o osłonę żołądka albo inny lek przeciwbólowy.
Niekorzystna interakcjaHydrokortyzon+ IbuprofenPołączenie jest dopuszczalne, ale ibuprofen należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i możliwie najkrócej.Jeśli musisz wziąć ibuprofen, przyjmuj go po jedzeniu, w najmniejszej dawce i tylko przez kilka dni, a gdy potrzebujesz go dłużej, zapytaj lekarza lub farmaceutę o osłonę żołądka albo inny lek przeciwbólowy.ChPL: ostrożnośćopóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli musisz wziąć ibuprofen, przyjmuj go po jedzeniu, w najmniejszej dawce i tylko przez kilka dni, a gdy potrzebujesz go dłużej, zapytaj lekarza lub farmaceutę o osłonę żołądka albo inny lek przeciwbólowy.
Hydrokortyzon i ibuprofen mogą razem podrażniać żołądek bardziej niż każdy z nich osobno. Zwiększa to ryzyko wrzodu lub krwawienia z żołądka, które czasem długo nie daje wyraźnych objawów. Krótkie przyjęcie ibuprofenu zwykle jest bezpieczne, ale przy dłuższym stosowaniu ryzyko rośnie. Na ból lub gorączkę lepiej sprawdzi się paracetamol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny lub nawracający ból brzucha w okolicy żołądka
- nagłe osłabienie, bladość, zawroty głowy
- obrzęki nóg
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie jest dopuszczalne, ale ibuprofen należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i możliwie najkrócej. ChPL ibuprofenu zaleca ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z kortykosteroidami[1]. Do doraźnego leczenia bólu lub gorączki lepszym wyborem jest paracetamol. Jeśli NLPZ jest potrzebny dłużej albo pacjent ma dodatkowe czynniki ryzyka (podeszły wiek, wrzód w wywiadzie, leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe, SSRI), należy rozważyć osłonę inhibitorem pompy protonowej. U pacjenta z niewydolnością kory nadnerczy przyjmującego hydrokortyzon substytucyjnie obniżenie gorączki ibuprofenem nie zwalnia z zasad zwiększania dawki hydrokortyzonu w czasie infekcji.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest większe ryzyko choroby wrzodowej, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego, które może przebiegać skąpoobjawowo. Przy dłuższym stosowaniu możliwe jest także nasilenie obrzęków i wzrost ciśnienia tętniczego. Ryzyko rośnie z dawką i czasem stosowania obu leków, z wiekiem pacjenta oraz przy przebytej chorobie wrzodowej.
Mechanizm
Hydrokortyzon i ibuprofen sumują swoje niekorzystne działanie na błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, co zwiększa ryzyko owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego. ChPL ibuprofenu wymienia kortykosteroidy wśród leków, z którymi ibuprofen należy stosować ostrożnie ze względu na zwiększone ryzyko owrzodzenia lub krwawienia z przewodu pokarmowego[1]. Ibuprofen hamuje cyklooksygenazę i zmniejsza wytwarzanie prostaglandyn chroniących śluzówkę, a glikokortykosteroid dodatkowo upośledza procesy gojenia nabłonka. Oba leki mogą też sprzyjać zatrzymywaniu sodu i wody. Nie oczekuje się interakcji farmakokinetycznej, ponieważ hydrokortyzon jest metabolizowany przez CYP3A4[2], a ibuprofen nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tego enzymu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty, ból w nadbrzuszu)
- hemoglobina przy dłuższym leczeniu skojarzonym
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · hydrokortyzon | interakcja nie dotyczy | Hydrokortyzon stosowany miejscowo na skórę w typowych wskazaniach nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych istotnych dla ryzyka uszkodzenia przewodu pokarmowego. |
| Dawka substytucyjna w niewydolności kory nadnerczydawka · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Przy dawkach substytucyjnych hydrokortyzonu ryzyko jest mniejsze niż przy dawkach przeciwzapalnych, ale ostrożność przy dłuższym stosowaniu NLPZ pozostaje zasadna. Obniżenie gorączki ibuprofenem nie zwalnia z zasad zwiększania dawki hydrokortyzonu w czasie choroby. |
| Stosowanie doraźne, kilka dniczas leczenia · ibuprofen | ryzyko maleje | Krótkotrwałe, doraźne stosowanie ibuprofenu w małej dawce wiąże się z mniejszym ryzykiem powikłań z przewodu pokarmowego niż leczenie przewlekłe. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego przy łączeniu NLPZ z glikokortykosteroidem jest większe i należy rozważyć paracetamol lub osłonę inhibitorem pompy protonowej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi 0,5 mg, granulat w kapsułce do otwierania. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaHydrokortyzona alkoholZalecaj unikanie alkoholu w czasie stosowania hydrokortyzonu, a przy leczeniu zastępczym niewydolności nadnerczy dopuszczaj co najwyżej okazjonalne, niewielkie ilości, zawsze razem z posiłkiem.Unikaj alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już go wypijesz, rób to z posiłkiem i nigdy nie pomijaj dawki leku.ChPL: brak wzmiankiszybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Unikaj alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już go wypijesz, rób to z posiłkiem i nigdy nie pomijaj dawki leku.
Alkohol może nasilać podrażnienie żołądka, które powodują również leki z tej grupy. Jeśli przyjmujesz hydrokortyzon, bo organizm nie wytwarza dość własnego kortyzolu, alkohol może dodatkowo obniżać poziom cukru we krwi. Wymioty lub odwodnienie po alkoholu mogą też utrudnić przyjęcie leku. Najbezpieczniej jest nie pić alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból brzucha, zgaga lub czarne stolce
- drżenie rąk, pocenie się, nagły głód, splątanie (możliwe niedocukrzenie)
- wymioty lub biegunka uniemożliwiające przyjęcie leku
- silne osłabienie, zawroty głowy, senność (możliwy przełom nadnerczowy) – wezwij pomoc medyczną
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj unikanie alkoholu w czasie stosowania hydrokortyzonu, a przy leczeniu zastępczym niewydolności nadnerczy dopuszczaj co najwyżej okazjonalne, niewielkie ilości, zawsze razem z posiłkiem. Nie wolno pomijać dawki z powodu picia ani po wymiotach. W razie wymiotów, biegunki lub złego samopoczucia po alkoholu konieczne jest postępowanie jak przy chorobie przebiegającej z gorączką lub utratą płynów, zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Alkohol może nasilać podrażnienie żołądka, zgagę i ryzyko owrzodzeń z krwawieniem z przewodu pokarmowego. U pacjentów z niewydolnością nadnerczy zwiększa ryzyko niedocukrzenia, zwłaszcza u dzieci i przy przyjmowaniu alkoholu na czczo. Wymioty lub odwodnienie po alkoholu mogą uniemożliwić przyjęcie dawki i sprzyjać przełomowi nadnerczowemu. Przy krótkotrwałym leczeniu małą dawką i okazjonalnym piciu ryzyko jest niewielkie.
Mechanizm
Alkohol i glikokortykosteroidy działają drażniąco na błonę śluzową przewodu pokarmowego, więc ich działanie na żołądek się sumuje. U osób z niedoborem kortyzolu (niewydolność nadnerczy) alkohol dodatkowo hamuje glukoneogenezę w wątrobie, a brak własnego kortyzolu osłabia obronę przed hipoglikemią. Alkohol sprzyja też odwodnieniu, wymiotom i zaburzeniom przyjmowania leku, a to są czynniki wyzwalające przełom nadnerczowy. Charakterystyka produktu Alkindi nie wspomina o alkoholu ani etanolu, a hydrokortyzon jest metabolizowany przez CYP3A4 i alkohol nie figuruje wśród wymienionych tam inhibitorów ani induktorów tego enzymu.[1]
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- objawy ze strony przewodu pokarmowego (ból w nadbrzuszu, zgaga, smoliste stolce)
- objawy niedocukrzenia
- objawy przełomu nadnerczowego (osłabienie, wymioty, spadek ciśnienia, senność)
- u dzieci i młodzieży ścisły nadzór opiekuna nad dostępem do alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≤ 18 latpacjent | ryzyko rośnie | U dzieci i młodzieży z niewydolnością nadnerczy ryzyko hipoglikemii po alkoholu jest wyższe, a spożywanie alkoholu w tym wieku jest niewskazane niezależnie od leczenia. |
| Duże ilości lub picie na czczoilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większe ilości alkoholu i picie na czczo zwiększają ryzyko podrażnienia przewodu pokarmowego, niedocukrzenia oraz wymiotów, które mogą zaburzyć przyjmowanie leku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi 0,5 mg, granulat w kapsułce do otwierania. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Niekorzystna interakcjaIbuprofena alkoholOsoba wypijająca 3 lub więcej porcji alkoholu dziennie nie powinna przyjmować ibuprofenu bez porady lekarza.Przyjmuj ibuprofen po jedzeniu i nie pij alkoholu, gdy lek bierzesz kilka dni.ChPL: ostrożnośćopóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj ibuprofen po jedzeniu i nie pij alkoholu, gdy lek bierzesz kilka dni.
Ibuprofen i alkohol podrażniają żołądek, a razem zwiększają ryzyko wrzodów i krwawienia. Ryzyko rośnie u osób, które piją alkohol codziennie, zwłaszcza 3 porcje lub więcej, i przyjmują lek przez kilka dni. Jedna tabletka po kieliszku wina nie jest groźna. Lek należy przyjmować po jedzeniu i jak najkrócej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub fusowate
- silny ból w nadbrzuszu
- osłabienie i zawroty głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Osoba wypijająca 3 lub więcej porcji alkoholu dziennie nie powinna przyjmować ibuprofenu bez porady lekarza. Pozostali pacjenci przyjmują lek po posiłku, w najmniejszej skutecznej dawce i najkrócej, jak to możliwe, a przy leczeniu trwającym kilka dni nie piją alkoholu. Przy dodatkowych czynnikach ryzyka (wiek powyżej 65 lat, przebyta choroba wrzodowa, leki przeciwzakrzepowe, glikokortykosteroidy) lepszym wyborem jest paracetamol. U osoby pijącej regularnie dawka paracetamolu nie powinna przekraczać 2 g na dobę.
Skutek kliniczny
Przy regularnym piciu alkoholu w trakcie leczenia ibuprofenem rośnie ryzyko krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego[1]. Ostrzeżenie amerykańskiej Agencji Żywności i Leków dla leków bez recepty dotyczy osób wypijających 3 lub więcej porcji alkoholu dziennie. Pojedyncza dawka leku po jednym napoju nie wymaga szczególnych środków ostrożności[1].
Mechanizm
Ibuprofen hamuje COX-1 w błonie śluzowej żołądka i zmniejsza syntezę ochronnych prostaglandyn, a w płytkach krwi przejściowo osłabia agregację. Etanol uszkadza barierę śluzówkową bezpośrednio i zwiększa wydzielanie kwasu. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny, bez istotnych zmian stężeń obu substancji.
Metabolizm i transportery
- Ibuprofen: substrat CYP2C9[2]
Monitorować
- ból w nadbrzuszu
- czarne stolce
- wymioty z krwią
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| ilość alkoholu ≥ 3 porcje (30 g etanolu) dzienniepacjent | ryzyko rośnie | Od 3 porcji alkoholu dziennie ryzyko krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego przy NLPZ rośnie na tyle, że lek wymaga porady lekarza. |
| czas leczenia ≥ 3 dniibuprofen | ryzyko rośnie | Ryzyko uszkodzenia śluzówki zależy od czasu stosowania NLPZ, więc przy kilkudniowym leczeniu alkohol ma większe znaczenie. |
| Na skórę (żel)droga podania · ibuprofen | interakcja nie dotyczy | Po podaniu na skórę stężenie ibuprofenu we krwi jest małe i nie wpływa na śluzówkę żołądka. |
Źródła
- Kaufman DW, Kelly JP, Wiholm BE, Laszlo A, Sheehan JE, Koff RS, et al. The risk of acute major upper gastrointestinal bleeding among users of aspirin and ibuprofen at various levels of alcohol consumption. Am J Gastroenterol. 1999;94(11):3189-96. doi: 10.1111/j.1572-0241.1999.01517.x. PMID: 10566713.
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Inne interakcje tych leków 53
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ IbuprofenNie należy łączyć diklofenaku z ibuprofenem – pacjent powinien stosować tylko jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas.Przyjmuj tylko jeden z tych leków, a jeśli ból nie mija, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek przeciwbólowy z innej grupy.ChPL: przeciwwskazaneopóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj tylko jeden z tych leków, a jeśli ból nie mija, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek przeciwbólowy z innej grupy.
Diklofenak i ibuprofen to leki z tej samej grupy – przeciwbólowe i przeciwzapalne. Przyjmowane razem nie działają wyraźnie lepiej, za to bardziej podrażniają żołądek, zwiększają ryzyko wrzodów i krwawienia oraz mogą obciążać nerki i serce. Dlatego nie łącz ich ze sobą, także wtedy, gdy jeden z nich jest w tabletce na przeziębienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny lub nawracający ból brzucha
- wyraźnie mniej moczu albo obrzęki nóg
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy łączyć diklofenaku z ibuprofenem – pacjent powinien stosować tylko jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas. Jeżeli jeden NLPZ nie daje wystarczającej kontroli bólu, zamiast dokładania drugiego NLPZ należy rozważyć lek przeciwbólowy spoza tej grupy, na przykład paracetamol, albo ponowną ocenę leczenia przez lekarza. Przy zamianie jednego NLPZ na drugi trzeba odstawić poprzedni lek, a nie przyjmować obu równolegle, i uwzględnić przedłużone działanie postaci o zmodyfikowanym uwalnianiu diklofenaku. Jeżeli pacjent przyjmował oba leki jednocześnie przez dłuższy czas, należy ocenić objawy ze strony przewodu pokarmowego, ciśnienie tętnicze i czynność nerek.
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest zwiększone ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego, szczególnie u osób starszych i obciążonych chorobą wrzodową. ChPL ibuprofenu nakazuje unikać jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej leków z grupy NLPZ, ponieważ może to zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych[1]. Inna charakterystyka ibuprofenu umieszcza jednoczesne stosowanie z innymi NLPZ wprost w przeciwwskazaniach ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych[2]. Sumowanie działania obu leków może też pogarszać czynność nerek, sprzyjać zatrzymaniu płynów i nasilać nadciśnienie tętnicze lub niewydolność serca.
Mechanizm
Diklofenak i ibuprofen należą do tej samej grupy NLPZ i oba hamują cyklooksygenazę, więc ich działania niepożądane się sumują. Oba leki zmniejszają syntezę prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, podtrzymują przepływ krwi przez nerki i wpływają na czynność płytek krwi. Połączenie dwóch NLPZ nie daje istotnie silniejszego działania przeciwbólowego, a zwiększa obciążenie tych samych narządów. ChPL diklofenaku wymienia inne NLPZ wśród leków, których jednoczesne podawanie może zwiększać częstość działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty, ból w nadbrzuszu)
- ciśnienie tętnicze
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) przy dłuższym jednoczesnym stosowaniu
- obrzęki i przyrost masy ciała
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórędroga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany miejscowo na skórę daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postać doustna, więc ryzyko sumowania działań z ibuprofenem doustnym jest mniejsze, ale nie znika. Należy ograniczyć powierzchnię i czas stosowania żelu oraz unikać długotrwałego łączenia u osób z grup ryzyka. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego oraz pogorszenia czynności nerek przy stosowaniu NLPZ jest większe, dlatego dublowanie NLPZ jest u nich szczególnie niebezpieczne. |
| Zamiana diklofenaku na ibuprofenkolejność włączenia · diklofenak | inne zalecenie | Zamiana jednego NLPZ na drugi jest dopuszczalna pod warunkiem odstawienia poprzedniego leku, z uwzględnieniem przedłużonego działania postaci diklofenaku o zmodyfikowanym lub przedłużonym uwalnianiu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Połączenie przeciwwskazaneIbuprofen+ KetoprofenNie należy stosować ibuprofenu i ketoprofenu jednocześnie w postaciach działających ogólnoustrojowo.Nie bierz ibuprofenu i ketoprofenu jednocześnie, a jeśli jeden lek nie wystarcza na ból, zapytaj farmaceutę lub lekarza o inne rozwiązanie.ChPL: przeciwwskazanenieznanyrozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie bierz ibuprofenu i ketoprofenu jednocześnie, a jeśli jeden lek nie wystarcza na ból, zapytaj farmaceutę lub lekarza o inne rozwiązanie.
Ibuprofen i ketoprofen to leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z tej samej grupy. Przyjmowane razem nie działają wyraźnie silniej, za to dużo bardziej obciążają żołądek i nerki. Zwiększają też ryzyko wrzodów i krwawienia z przewodu pokarmowego. Sprawdzaj skład leków na przeziębienie i ból, bo często zawierają ibuprofen.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny lub nawracający ból brzucha
- wyraźnie mniej oddawanego moczu albo obrzęki nóg
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy stosować ibuprofenu i ketoprofenu jednocześnie w postaciach działających ogólnoustrojowo. ChPL ibuprofenu wymienia jednoczesne stosowanie z innymi NLPZ wśród przeciwwskazań[1]. Jeśli jeden NLPZ nie daje wystarczającej kontroli bólu, nie dodaje się drugiego, tylko rozważa lek przeciwbólowy z innej grupy albo zmianę leczenia u lekarza. Przy zamianie jednego NLPZ na drugi należy odstawić poprzedni lek, a nie przyjmować obu naprzemiennie.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego[2]. ChPL ibuprofenu wskazuje także na ogólny wzrost ryzyka działań niepożądanych przy łączeniu dwóch lub więcej NLPZ[3]. Należy się też liczyć z większym ryzykiem pogorszenia czynności nerek, zatrzymania płynów i wzrostu ciśnienia tętniczego, szczególnie u osób starszych, odwodnionych i przyjmujących leki hipotensyjne lub moczopędne.
Mechanizm
Oba leki należą do niesteroidowych leków przeciwzapalnych i hamują cyklooksygenazę, więc ich działania niepożądane się sumują. Dotyczy to zwłaszcza uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego, upośledzenia agregacji płytek krwi oraz zmniejszenia przepływu nerkowego zależnego od prostaglandyn. ChPL ketoprofenu wskazuje, że łączenie z innymi NLPZ zwiększa ryzyko owrzodzenia i krwawienia w obrębie przewodu pokarmowego[2].
Metabolizm i transportery
- Ibuprofen: substrat CYP2C9[4]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią, ból w nadbrzuszu)
- czynność nerek u osób starszych, odwodnionych lub stosujących leki hipotensyjne i moczopędne
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · ketoprofen | ryzyko maleje | Ketoprofen stosowany miejscowo na skórę daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postacie doustne, więc ryzyko sumowania działań niepożądanych z doustnym ibuprofenem jest mniejsze. Nadal należy unikać takiego łączenia bez potrzeby, szczególnie przy dużych powierzchniach smarowania, długim stosowaniu i u osób z grup ryzyka. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i pogorszenia czynności nerek przy stosowaniu NLPZ jest większe, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków hipotensyjnych lub moczopędnych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Okitask 25 mg, granulat powlekany. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/okitask-100358098/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Niekorzystna interakcjaNLPZ – pochodne kwasu propionowego+ Inhibitory kalcyneuryny klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i inhibitora kalcyneuryny należy w miarę możliwości unikać ogólnoustrojowego NLPZ, a jeśli jest konieczny – podawać najmniejszą skuteczną dawkę jak najkrócej pod kontrolą funkcji nerek i stężenia potasu.Jeśli przyjmujesz takrolimus, cyklosporynę lub woklosporynę, nie stosuj bez zgody lekarza tabletek przeciwbólowych z grupy NLPZ, takich jak ibuprofen, ketoprofen czy naproksen, i na ból lub gorączkę wybieraj raczej paracetamol.ChPL: niezalecaneszybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz takrolimus, cyklosporynę lub woklosporynę, nie stosuj bez zgody lekarza tabletek przeciwbólowych z grupy NLPZ, takich jak ibuprofen, ketoprofen czy naproksen, i na ból lub gorączkę wybieraj raczej paracetamol.
Leki przeciwbólowe takie jak ibuprofen, ketoprofen, deksketoprofen czy naproksen mogą razem z lekami zapobiegającymi odrzuceniu przeszczepu lub stosowanymi w chorobach autoimmunologicznych, takimi jak takrolimus czy cyklosporyna, uszkadzać nerki. Oba rodzaje leków zmniejszają przepływ krwi przez nerki, a razem działają silniej niż osobno. Może to prowadzić do nagłego pogorszenia pracy nerek, wzrostu potasu we krwi i podwyższenia ciśnienia. Bezpieczniejszym lekiem na ból i gorączkę jest zwykle paracetamol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg, twarzy lub szybki przyrost masy ciała
- nietypowe osłabienie, nudności lub uczucie kołatania serca
- wyraźnie wyższe niż zwykle ciśnienie tętnicze
- pogorszenie wyników kreatyniny lub potasu w badaniach kontrolnych
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i inhibitora kalcyneuryny należy w miarę możliwości unikać ogólnoustrojowego NLPZ, a jeśli jest konieczny – podawać najmniejszą skuteczną dawkę jak najkrócej pod kontrolą funkcji nerek i stężenia potasu[1]. U biorców przeszczepów, zwłaszcza nerki, ogólnoustrojowe NLPZ takie jak ibuprofen, ketoprofen czy naproksen należy traktować jako leki do unikania i w pierwszej kolejności stosować paracetamol[2]. Jeśli NLPZ jest niezbędny, należy przed włączeniem ocenić kreatyninę i potas, zapewnić dobre nawodnienie i powtórzyć badania w ciągu kilku dni od rozpoczęcia leczenia. Naproksen ma długi okres półtrwania, dlatego jego działanie na nerki utrzymuje się dłużej niż w przypadku ibuprofenu czy deksketoprofenu. Przy wzroście kreatyniny lub potasu NLPZ należy odstawić, a nie redukować dawkę takrolimusu, cyklosporyny lub woklosporyny bez konsultacji z ośrodkiem transplantacyjnym lub prowadzącym lekarzem.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, hiperkaliemii, nadciśnienia tętniczego i obrzęków[3]. U biorców przeszczepu nerki może prowadzić do pogorszenia funkcji przeszczepu, które trudno odróżnić od odrzucania. Ryzyko rośnie przy odwodnieniu, niewydolności serca, marskości wątroby, przewlekłej chorobie nerek, w podeszłym wieku i przy jednoczesnym stosowaniu diuretyków, inhibitorów ACE lub sartanów[4].
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego oraz wszystkich inhibitorów kalcyneuryny. Inhibitory kalcyneuryny zwężają tętniczkę doprowadzającą kłębuszka nerkowego, a nerka broni przepływu krwi i filtracji między innymi dzięki prostaglandynom rozszerzającym tę tętniczkę. NLPZ hamują cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn nerkowych, przez co znoszą ten mechanizm obronny. W efekcie dochodzi do nasilenia spadku przesączania kłębuszkowego, retencji sodu i wody oraz upośledzenia wydalania potasu. Oba leki niezależnie zmniejszają też wydzielanie reniny i aldosteronu, co sprzyja hiperkaliemii. Interakcja nie zależy od szlaku metabolizmu, dlatego dotyczy także deksketoprofenu, deksibuprofenu i woklosporyny, mimo braku tych par w bazie DDInter. Różnica poziomów między takrolimusem a cyklosporyną w DDInter wynika z różnic w opisie danych, a nie z odmiennego mechanizmu.
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed włączeniem NLPZ i w ciągu kilku dni od jego rozpoczęcia
- stężenie potasu w surowicy
- ciśnienie tętnicze
- diureza, obrzęki i masa ciała
- stężenie minimalne takrolimusu lub cyklosporyny w razie pogorszenia funkcji nerek
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (na skórę)droga podania · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko maleje | NLPZ stosowane miejscowo na skórę w niewielkiej powierzchni osiągają małe stężenia ogólnoustrojowe, dlatego ryzyko nefrotoksyczności jest znacznie mniejsze. Ostrożność zachować przy stosowaniu na dużą powierzchnię, długotrwale lub pod opatrunkiem okluzyjnym. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z obniżonym eGFR, w tym u większości biorców przeszczepu nerki, rezerwa nerkowa jest mała i nawet krótkie leczenie NLPZ może wywołać ostre uszkodzenie nerek. Ogólnoustrojowe NLPZ należy u nich unikać. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych zależność przepływu nerkowego od prostaglandyn jest większa, częściej występuje odwodnienie i jednoczesne stosowanie diuretyków lub leków z grupy inhibitorów ACE i sartanów, co zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i hiperkaliemii. |
| czas leczenia ≥ 5 dniNLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko rośnie | Ryzyko narasta wraz z czasem stosowania i dawką NLPZ. Przy leczeniu dłuższym niż kilka dni konieczna jest kontrola kreatyniny i potasu, a przy przewlekłej potrzebie leczenia przeciwbólowego należy zmienić lek. |
Źródła
- Chiasson JM, Fominaya CE, Gebregziabher M, Taber DJ. Long-term Assessment of NSAID Prescriptions and Potential Nephrotoxicity Risk in Adult Kidney Transplant Recipients. Transplantation. 2019;103(12):2675-2681. doi: 10.1097/TP.0000000000002689. PMID: 30830038.
- Jeong R, Lentine KL, Quinn RR, Ravani P, Wiebe N, Davison SN, et al. NSAID prescriptions in kidney transplant recipients. Clin Transplant. 2021;35(9):e14405. doi: 10.1111/ctr.14405. PMID: 34174784.
- Naesens M, Kuypers DR, Sarwal M. Calcineurin inhibitor nephrotoxicity. Clin J Am Soc Nephrol. 2009;4(2):481-508. doi: 10.2215/CJN.04800908. PMID: 19218475.
- LaForge JM, Urso K, Day JM, Bourgeois CW, Ross MM, Ahmadzadeh S, et al. Non-steroidal Anti-inflammatory Drugs: Clinical Implications, Renal Impairment Risks, and AKI. Adv Ther. 2023;40(5):2082-2096. doi: 10.1007/s12325-023-02481-6. PMID: 36947330.
Niekorzystna interakcjaIbuprofen+ MetotreksatNależy unikać podawania ibuprofenu w ciągu 24 godzin przed i po dawce metotreksatu.Nie bierz ibuprofenu na własną rękę, gdy leczysz się metotreksatem – na ból lub gorączkę zapytaj farmaceutę o inny lek, a jeśli ibuprofen zalecił ci lekarz, nie przyjmuj go w ciągu doby przed ani po dawce metotreksatu.ChPL: niezalecaneszybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie bierz ibuprofenu na własną rękę, gdy leczysz się metotreksatem – na ból lub gorączkę zapytaj farmaceutę o inny lek, a jeśli ibuprofen zalecił ci lekarz, nie przyjmuj go w ciągu doby przed ani po dawce metotreksatu.
Ibuprofen może utrudniać usuwanie metotreksatu z organizmu przez nerki. Wtedy we krwi zostaje więcej metotreksatu i łatwiej o jego groźne działania niepożądane, takie jak spadek liczby krwinek, owrzodzenia w jamie ustnej czy uszkodzenie żołądka i jelit. Ryzyko jest największe, gdy weźmiesz ibuprofen w ciągu doby przed lub po dawce metotreksatu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- owrzodzenia lub bolesność w jamie ustnej
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- siniaki lub krwawienia bez wyraźnej przyczyny
- czarne stolce lub krew w wymiotach
- uporczywa biegunka lub silny ból brzucha
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- nasilone zmęczenie i bladość
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – wydalanie, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Należy unikać podawania ibuprofenu w ciągu 24 godzin przed i po dawce metotreksatu.[1] U pacjentów z czynnikami ryzyka, np. z graniczną czynnością nerek, nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu.[2] Przy małych dawkach metotreksatu połączenie jest dopuszczalne z zachowaniem ostrożności i z kontrolą stężenia metotreksatu w surowicy.[2][3] Do doraźnego leczenia bólu lub gorączki lepiej wybrać paracetamol.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest nasilenie toksyczności metotreksatu, zwłaszcza szpikowej i żołądkowo-jelitowej. Podanie ibuprofenu w ciągu 24 godzin przed lub po podaniu metotreksatu może zwiększyć stężenie metotreksatu i nasilić jego działanie toksyczne.[1] Podczas jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu, zwłaszcza w dużych dawkach, notowano ciężkie działania niepożądane, w tym zgon, niespodziewanie ciężką mielosupresję, niedokrwistość aplastyczną i toksyczne działanie na przewód pokarmowy.[2]
Mechanizm
Ibuprofen, podobnie jak inne NLPZ, zmniejsza kanalikowe wydzielanie metotreksatu w nerkach, co zwiększa jego stężenie i nasila działanie toksyczne.[2] Hamowanie syntezy prostaglandyn nerkowych może dodatkowo zmniejszać przepływ nerkowy i opóźniać eliminację metotreksatu. Oba leki mogą też uszkadzać błonę śluzową przewodu pokarmowego, więc ich działania niepożądane w tym zakresie się sumują.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- stężenie kreatyniny i eGFR
- aktywność aminotransferaz
- stężenie metotreksatu w surowicy przy dużych dawkach lub zaburzeniach czynności nerek
- objawy zapalenia jamy ustnej i dolegliwości żołądkowo-jelitowe
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 24 h od dawki metotreksatuibuprofen | ryzyko rośnie | Podanie ibuprofenu w ciągu 24 godzin przed lub po podaniu metotreksatu może zwiększyć stężenie metotreksatu i nasilić jego działanie toksyczne. |
| dawka ≥ 100 mg/m2 pc.metotreksat | ryzyko rośnie | Ciężkie działania niepożądane, w tym zgony, notowano zwłaszcza przy dużych dawkach metotreksatu stosowanych w onkologii, dlatego w takich schematach NLPZ należy unikać. |
| Graniczna czynność nerekeGFR · pacjent | inne zalecenie | U pacjentów z czynnikami ryzyka, np. z graniczną czynnością nerek, nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu. |
| Na skórędroga podania · ibuprofen | ryzyko maleje | Ibuprofen stosowany miejscowo na skórę osiąga niewielkie stężenia ogólnoustrojowe, więc ryzyko klinicznie istotnego wpływu na wydalanie metotreksatu jest małe, choć przy stosowaniu na duże powierzchnie nie można go wykluczyć. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaKwas acetylosalicylowy+ IbuprofenPrzy jednorazowym przyjęciu ibuprofenu kwas acetylosalicylowy o natychmiastowym uwalnianiu należy przyjąć co najmniej 30 minut przed ibuprofenem albo ibuprofen co najmniej 8 godzin przed kwasem acetylosalicylowym.Wybierz paracetamol na ból, a ibuprofen bierz najwcześniej 30 minut po tabletce na serce.ChPL: niezalecaneszybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Wybierz paracetamol na ból, a ibuprofen bierz najwcześniej 30 minut po tabletce na serce.
Ibuprofen przyjęty przed małą dawką kwasu acetylosalicylowego, stosowanego na serce, może zablokować jego działanie zapobiegające zakrzepom. Wtedy lek gorzej chroni przed zawałem i udarem. Oba leki razem zwiększają też ryzyko krwawienia z żołądka. Przy bólu lepszy jest paracetamol, a jeśli ibuprofen jest potrzebny jednorazowo, przyjmuje się go co najmniej pół godziny po kwasie acetylosalicylowym.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne stolce
- wymioty z krwią
- ból w klatce piersiowej
- nagłe osłabienie ręki lub nogi, zaburzenia mowy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednorazowym przyjęciu ibuprofenu kwas acetylosalicylowy o natychmiastowym uwalnianiu należy przyjąć co najmniej 30 minut przed ibuprofenem albo ibuprofen co najmniej 8 godzin przed kwasem acetylosalicylowym. U pacjenta, który przyjmuje kwas acetylosalicylowy w prewencji sercowo-naczyniowej i potrzebuje leku przeciwbólowego przez kilka dni, lepszym wyborem jest paracetamol[1]. Dla tabletek dojelitowych bezpiecznego odstępu nie ustalono, bo wchłaniają się z opóźnieniem, więc przy nich ibuprofenu należy unikać[1]. Pacjent nie powinien odstawiać kwasu acetylosalicylowego z powodu bólu.
Skutek kliniczny
Regularne przyjmowanie ibuprofenu przed dawką kwasu acetylosalicylowego może znosić jego działanie przeciwpłytkowe i osłabiać ochronę przed zawałem i udarem u pacjentów w prewencji sercowo-naczyniowej[1]. Wpływ na agregację płytek potwierdziły badania farmakodynamiczne, a dane z badań obserwacyjnych o zdarzeniach klinicznych są niejednoznaczne. Połączenie zwiększa też ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego.
Mechanizm
Kwas acetylosalicylowy nieodwracalnie acetyluje serynę 529 w COX-1 płytek i blokuje syntezę tromboksanu A2 na cały okres życia płytki, około 7–10 dni. Ibuprofen wiąże się odwracalnie w tym samym kanale enzymu i, gdy jest obecny wcześniej, nie dopuszcza kwasu acetylosalicylowego do miejsca acetylacji[2]. Po wyeliminowaniu ibuprofenu enzym odzyskuje aktywność, a płytki pozostają bez ochrony do kolejnej dawki. Oba leki sumują też ryzyko uszkodzenia błony śluzowej żołądka.
Metabolizm i transportery
- Ibuprofen: substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego
- regularność stosowania ibuprofenu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Tabletka dojelitowapostać · kwas acetylosalicylowy | inne zalecenie | Dla postaci dojelitowej odstępu 30 minut nie zweryfikowano, bo wchłanianie jest opóźnione, więc należy unikać ibuprofenu. |
| Kilka dni z rzęduczas leczenia · ibuprofen | ryzyko rośnie | Przy regularnym dawkowaniu ibuprofenu blokada miejsca acetylacji powtarza się przed każdą dawką kwasu acetylosalicylowego. |
| dawka ≥ 500 mgkwas acetylosalicylowy | inne zalecenie | W dawkach przeciwbólowych kwas acetylosalicylowy i ibuprofen to dwa NLPZ, których nie łączy się z powodu sumowania działań niepożądanych. |
Źródła
- Catella-Lawson F, Reilly MP, Kapoor SC, Cucchiara AJ, DeMarco S, Tournier B, et al. Cyclooxygenase inhibitors and the antiplatelet effects of aspirin. N Engl J Med. 2001;345(25):1809-17. doi: 10.1056/NEJMoa003199. PMID: 11752357.
- Mackenzie IS, Coughtrie MW, MacDonald TM, Wei L. Antiplatelet drug interactions. J Intern Med. 2010;268(6):516-29. doi: 10.1111/j.1365-2796.2010.02299.x. PMID: 21073556.
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Niekorzystna interakcjaNLPZ – pochodne kwasu propionowego+ Inhibitory czynnika Xa klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i inhibitora czynnika Xa, a jeśli połączenie jest konieczne, trzeba stosować najmniejszą skuteczną dawkę NLPZ przez możliwie najkrótszy czas.Jeśli przyjmujesz lek przeciwkrzepliwy z grupy inhibitorów czynnika Xa, nie stosuj na własną rękę leków przeciwbólowych z grupy NLPZ, a przy bólu lub gorączce zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek, na przykład paracetamol.ChPL: ostrożnośćszybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwkrzepliwy z grupy inhibitorów czynnika Xa, nie stosuj na własną rękę leków przeciwbólowych z grupy NLPZ, a przy bólu lub gorączce zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek, na przykład paracetamol.
Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, takie jak ibuprofen, ketoprofen czy naproksen, razem z lekami przeciwkrzepliwymi, takimi jak rywaroksaban, apiksaban czy edoksaban, zwiększają ryzyko krwawienia. Najczęściej dochodzi do krwawienia z żołądka lub jelit, które może być groźne. Dotyczy to także leków bez recepty i preparatów na przeziębienie zawierających ibuprofen. Bezpieczniejszym wyborem przy bólu lub gorączce jest zwykle paracetamol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy z kawy
- silny lub nawracający ból brzucha
- krew w moczu, czerwony lub brązowy mocz
- przedłużające się krwawienie z nosa lub dziąseł
- nietypowe siniaki pojawiające się bez urazu
- silny ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia mowy lub widzenia
- nagłe osłabienie, bladość, duszność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i inhibitora czynnika Xa, a jeśli połączenie jest konieczne, trzeba stosować najmniejszą skuteczną dawkę NLPZ przez możliwie najkrótszy czas. Lekiem przeciwbólowym pierwszego wyboru u pacjenta leczonego rywaroksabanem, apiksabanem lub edoksabanem jest paracetamol. Przy bólu miejscowym, na przykład stawów lub mięśni, można rozważyć ibuprofen lub ketoprofen w postaci żelu zamiast postaci doustnej. Jeśli NLPZ ogólnoustrojowy jest niezbędny, warto rozważyć osłonę inhibitorem pompy protonowej, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka krwawienia z przewodu pokarmowego. Nie należy zmieniać dawki inhibitora czynnika Xa ani przerywać leczenia przeciwkrzepliwego z powodu potrzeby leczenia przeciwbólowego. Należy unikać jednoczesnego stosowania kilku NLPZ oraz łączenia z kwasem acetylosalicylowym bez wyraźnego wskazania.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko poważnych krwawień, przede wszystkim z przewodu pokarmowego, a także krwawień klinicznie istotnych innych niż poważne i krwawień wewnątrzczaszkowych. Ryzyko rośnie już przy krótkotrwałym stosowaniu NLPZ i jest największe u osób starszych, z przebytą chorobą wrzodową lub krwawieniem, z niewydolnością nerek oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwpłytkowych, glikokortykosteroidów lub SSRI.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich leków obu grup. Inhibitory czynnika Xa hamują osoczowe krzepnięcie. NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego odwracalnie hamują COX-1 w płytkach krwi, przez co osłabiają ich agregację zależną od tromboksanu A2. Dodatkowo hamują syntezę prostaglandyn ochraniających błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, co sprzyja powstawaniu nadżerek i owrzodzeń. Uszkodzenie śluzówki daje źródło krwawienia, a jednoczesne zaburzenie hemostazy osoczowej i płytkowej utrudnia jego zatamowanie. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej, ponieważ NLPZ z tej grupy nie wpływają w sposób znaczący klinicznie na CYP3A4 ani na glikoproteinę P. Deksketoprofen i deksibuprofen to czynne enancjomery ketoprofenu i ibuprofenu o takim samym mechanizmie działania, dlatego mimo braku par w DDInter należy oczekiwać tej samej interakcji. NLPZ mogą też pogarszać czynność nerek, co u chorych z niewydolnością nerek sprzyja kumulacji inhibitorów czynnika Xa wydalanych przez nerki, zwłaszcza edoksabanu i rywaroksabanu.
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, krwiste wymioty, bóle w nadbrzuszu)
- morfologia krwi z oznaczeniem hemoglobiny przy dłuższym stosowaniu
- czynność nerek (kreatynina, eGFR), zwłaszcza u osób starszych i odwodnionych
- inne objawy krwawienia (krwiomocz, krwawienia z nosa i dziąseł, siniaki)
- objawy neurologiczne sugerujące krwawienie wewnątrzczaszkowe
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórędroga podania · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko maleje | NLPZ stosowane na skórę w postaci żelu lub plastra osiągają niskie stężenia ogólnoustrojowe, dlatego ryzyko krwawienia jest znikome przy stosowaniu zgodnym z ulotką na niewielką powierzchnię skóry. Nie należy ich stosować na uszkodzoną skórę ani na dużą powierzchnię ciała. |
| wiek ≥ 75 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i pogorszenia czynności nerek pod wpływem NLPZ jest większe, dlatego należy unikać ogólnoustrojowych NLPZ, a w razie konieczności ich użycia stosować osłonę inhibitorem pompy protonowej i kontrolować czynność nerek. |
| eGFR ≤ 50 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek NLPZ mogą dodatkowo ją pogorszyć, co sprzyja kumulacji inhibitorów czynnika Xa wydalanych przez nerki, zwłaszcza edoksabanu i rywaroksabanu, i zwiększa ryzyko krwawienia. Należy unikać ogólnoustrojowych NLPZ i kontrolować czynność nerek. |
| Kilka dniczas leczenia · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko rośnie | Ryzyko krwawienia rośnie wraz z czasem stosowania i dawką NLPZ, choć jest obecne już przy krótkim leczeniu. Przewlekłe stosowanie ogólnoustrojowych NLPZ u pacjenta leczonego inhibitorem czynnika Xa wymaga ponownej oceny wskazań, osłony żołądka i okresowej kontroli morfologii oraz czynności nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Okitask 25 mg, granulat powlekany. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/okitask-100358098/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen MODAFEN 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-modafen-100452303/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketoprofen-SF 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ketoprofen-sf-100230375/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketoflix 50 mg, granulat do sporządzania roztworu doustnego, w saszetce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ketoflix-100423111/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mibrex 15 mg/20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mibrex-100376759/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rivaroxaban Polpharma 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rivaroxaban-polpharma-100401316/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Eliquis 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/eliquis-100245589/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Apixaban Accord 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/apixaban-accord-100440204/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Apixaban Aurovitas 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/apixaban-aurovitas-100421690/
Niekorzystna interakcjaNLPZ – pochodne kwasu propionowego+ Heparyny klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i heparyny, a jeśli jest to konieczne, trzeba stosować najmniejszą skuteczną dawkę NLPZ przez możliwie najkrótszy czas i obserwować pacjenta pod kątem krwawień.Jeśli stosujesz heparynę, nie przyjmuj na własną rękę leków przeciwbólowych z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek, np. paracetamol.ChPL: ostrożnośćszybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli stosujesz heparynę, nie przyjmuj na własną rękę leków przeciwbólowych z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek, np. paracetamol.
Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, takie jak ibuprofen, ketoprofen, deksketoprofen czy naproksen, osłabiają krzepnięcie krwi i mogą podrażniać żołądek. Heparyny, np. enoksaparyna lub nadroparyna podawane w zastrzykach, również zmniejszają krzepliwość krwi. Przyjmowanie tych leków razem zwiększa ryzyko krwawienia, zwłaszcza z żołądka i jelit. Bezpieczniejszym lekiem przeciwbólowym jest zwykle paracetamol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- wymioty z krwią lub o wyglądzie fusów od kawy
- ból brzucha, zwłaszcza w nadbrzuszu
- duże lub nietypowe siniaki, w tym rozległe krwiaki w miejscu zastrzyku
- różowy, czerwony lub brązowy mocz
- przedłużające się krwawienie z nosa lub dziąseł
- silny ból głowy, zawroty głowy lub osłabienie
- ból pleców, drętwienie lub osłabienie nóg po znieczuleniu w kręgosłup
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i heparyny, a jeśli jest to konieczne, trzeba stosować najmniejszą skuteczną dawkę NLPZ przez możliwie najkrótszy czas i obserwować pacjenta pod kątem krwawień. Do leczenia bólu i gorączki u pacjenta otrzymującego enoksaparynę, nadroparynę, dalteparynę, bemiparynę lub sulodeksyd w pierwszej kolejności należy wybrać paracetamol albo metamizol. Jeśli NLPZ są niezbędne, trzeba rozważyć ochronę żołądka inhibitorem pompy protonowej, zwłaszcza u osób starszych i z wywiadem choroby wrzodowej. Ibuprofen w małych dawkach przez krótki czas wiąże się z mniejszym ryzykiem uszkodzenia przewodu pokarmowego niż ketoprofen, deksketoprofen czy naproksen. Naproksen ma długi okres półtrwania, więc jego działanie przeciwpłytkowe utrzymuje się dłużej. Przed znieczuleniem przewodowym i po nim oraz przy usuwaniu cewnika zewnątrzoponowego trzeba przestrzegać zaleceń dotyczących odstępów od dawki heparyny i uwzględnić przyjmowanie NLPZ. U pacjentów z istotnie obniżonym eGFR połączenia należy unikać.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko krwawień, przede wszystkim z górnego odcinka przewodu pokarmowego[1]. Możliwe są też krwiaki w miejscu wstrzyknięcia, krwiomocz, krwawienia z nosa i dziąseł, a rzadko krwawienia wewnątrzczaszkowe. U pacjentów poddawanych znieczuleniu podpajęczynówkowemu lub zewnątrzoponowemu albo nakłuciu lędźwiowemu połączenie zwiększa ryzyko krwiaka kanału kręgowego, który może spowodować trwały niedowład. Ryzyko jest największe przy leczniczych dawkach heparyny, u osób starszych, przy przebytej chorobie wrzodowej lub krwawieniu z przewodu pokarmowego i przy niewydolności nerek.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego oraz heparyn i heparynoidów działających przeciwkrzepliwie. NLPZ odwracalnie hamują cyklooksygenazę-1 w płytkach krwi, co zmniejsza syntezę tromboksanu A2 i upośledza agregację płytek. Uszkadzają też błonę śluzową żołądka i dwunastnicy przez zahamowanie syntezy ochronnych prostaglandyn. Heparyny niefrakcjonowane i drobnocząsteczkowe (enoksaparyna, nadroparyna, dalteparyna, bemiparyna) oraz sulodeksyd nasilają działanie antytrombiny wobec czynnika Xa i trombiny. Upośledzenie hemostazy pierwotnej przez NLPZ i wtórnej przez heparynę sumuje się, a uszkodzona śluzówka przewodu pokarmowego staje się miejscem krwawienia. NLPZ mogą ponadto pogarszać czynność nerek, co sprzyja kumulacji heparyn drobnocząsteczkowych wydalanych przez nerki. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie występuje.
Monitorować
- objawy krwawienia (smoliste stolce, fusowate wymioty, krwiomocz, krwiaki, krwawienia z nosa i dziąseł)
- morfologia krwi z hemoglobiną i liczbą płytek krwi
- kreatynina i eGFR
- aktywność anty-Xa u pacjentów z niewydolnością nerek, otyłością lub w ciąży otrzymujących heparynę drobnocząsteczkową w dawce leczniczej
- objawy neurologiczne (ból pleców, drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych) po znieczuleniu przewodowym
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa na skórędroga podania · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko maleje | NLPZ stosowane miejscowo na skórę (żele i plastry z ibuprofenem lub ketoprofenem) dają niewielkie stężenia we krwi. Przy stosowaniu na niewielką powierzchnię nie zwiększają istotnie ryzyka krwawienia z heparyną. Ostrożność należy zachować przy stosowaniu na dużą powierzchnię lub pod opatrunkiem okluzyjnym. |
| Dawka leczniczadawka · heparyny | ryzyko rośnie | Przy dawkach leczniczych heparyn drobnocząsteczkowych, stosowanych w leczeniu zakrzepicy, zatorowości płucnej lub ostrych zespołów wieńcowych, ryzyko krwawienia w połączeniu z NLPZ jest wyraźnie większe niż przy dawkach profilaktycznych. W tej sytuacji należy bezwzględnie dążyć do zastąpienia NLPZ paracetamolem lub metamizolem. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują krwawienia z przewodu pokarmowego wywołane NLPZ oraz upośledzenie czynności nerek. Jeśli NLPZ jest konieczny, należy rozważyć ochronę żołądka inhibitorem pompy protonowej. |
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²pacjent | inne zalecenie | Przy ciężkiej niewydolności nerek heparyny drobnocząsteczkowe kumulują się, a NLPZ mogą dodatkowo pogorszyć czynność nerek. Należy unikać NLPZ oraz dostosować dawkę heparyny drobnocząsteczkowej lub zastąpić ją heparyną niefrakcjonowaną, monitorując aktywność anty-Xa. |
Źródła
- Davidson BL, Verheijen S, Lensing AW, Gebel M, Brighton TA, Lyons RM, et al. Bleeding risk of patients with acute venous thromboembolism taking nonsteroidal anti-inflammatory drugs or aspirin. JAMA Intern Med. 2014;174(6):947-53. doi: 10.1001/jamainternmed.2014.946. PMID: 24733305.
Niekorzystna interakcjaNLPZ – pochodne kwasu propionowego+ Chelatory żelaza klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i chelatora żelaza należy unikać przewlekłego podawania NLPZ, a gdy jest ono konieczne – stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy czas, z osłoną żołądka i kontrolą czynności nerek.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo, nie sięgaj samodzielnie po ibuprofen, ketoprofen ani naproksen, tylko zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek przeciwbólowy, np. paracetamol.ChPL: ostrożnośćopóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo, nie sięgaj samodzielnie po ibuprofen, ketoprofen ani naproksen, tylko zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek przeciwbólowy, np. paracetamol.
Leki przeciwbólowe takie jak ibuprofen, ketoprofen, deksketoprofen czy naproksen mogą podrażniać żołądek i obciążać nerki. Deferazyroks, lek usuwający nadmiar żelaza, działa podobnie, więc razem zwiększają ryzyko wrzodów, krwawienia z żołądka i uszkodzenia nerek. Ten problem nie dotyczy w takim stopniu deferoksaminy ani deferypronu. Na ból lub gorączkę bezpieczniejszy jest zwykle paracetamol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny lub nawracający ból brzucha
- nagłe osłabienie, zawroty głowy, bladość
- wyraźnie mniej oddawanego moczu lub obrzęki nóg
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i chelatora żelaza należy unikać przewlekłego podawania NLPZ, a gdy jest ono konieczne – stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy czas, z osłoną żołądka i kontrolą czynności nerek. Dotyczy to przede wszystkim deferazyroksu, którego charakterystyka produktu leczniczego zaleca ostrożność przy łączeniu z lekami o działaniu wrzodotwórczym, w tym z NLPZ. U pacjenta przyjmującego deferazyroks w razie bólu lub gorączki lepiej wybrać paracetamol zamiast ibuprofenu, ketoprofenu, deksketoprofenu, naproksenu czy deksibuprofenu. Jeżeli NLPZ jest niezbędny, warto rozważyć dołączenie inhibitora pompy protonowej i unikać jednoczesnego stosowania kortykosteroidów, bisfosfonianów oraz leków przeciwkrzepliwych. Przy deferoksaminie i deferypronie nie ma potrzeby szczególnych ograniczeń poza ogólnymi zasadami bezpiecznego stosowania NLPZ.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko owrzodzeń, perforacji i krwawień z przewodu pokarmowego, w tym krwawień ciężkich i zagrażających życiu. Może też nasilać uszkodzenie nerek z narastaniem stężenia kreatyniny, białkomoczem, a w skrajnych przypadkach ostrą niewydolnością nerek. Ryzyko jest szczególnie duże u pacjentów z małopłytkowością, zaawansowaną chorobą hematologiczną, u osób starszych oraz przy jednoczesnym stosowaniu kortykosteroidów, bisfosfonianów lub leków przeciwkrzepliwych.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań niepożądanych obu leków. Deferazyroks sam w sobie może wywoływać owrzodzenia, perforacje i krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego oraz uszkodzenie nerek, zwłaszcza kanalików proksymalnych[1]. NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego hamują cyklooksygenazę, co osłabia ochronę błony śluzowej żołądka przez prostaglandyny, upośledza agregację płytek i zmniejsza przepływ nerkowy zależny od prostaglandyn. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich NLPZ z tej grupy, także dla deksketoprofenu i deksibuprofenu, mimo braku tych par w DDInter. Interakcja nie dotyczy w istotnym stopniu deferoksaminy i deferypronu, które nie mają działania wrzodotwórczego ani wyraźnie nefrotoksycznego w typowym stosowaniu.
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty, ból w nadbrzuszu)
- morfologia krwi ze stężeniem hemoglobiny i liczbą płytek
- stężenie kreatyniny w surowicy i eGFR
- białkomocz
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (na skórę)droga podania · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko maleje | NLPZ stosowane miejscowo na skórę osiągają bardzo małe stężenia w krwiobiegu, więc ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i uszkodzenia nerek przy łączeniu z deferazyroksem jest znikome. |
| Stosowanie dłuższe niż kilka dniczas leczenia · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko rośnie | Ryzyko owrzodzeń, krwawień i pogorszenia czynności nerek rośnie wraz z czasem stosowania NLPZ, dlatego przewlekłe podawanie przy deferazyroksie wymaga osłony żołądka i regularnej kontroli kreatyniny oraz morfologii. |
| Dawki przeciwzapalne (większe niż przeciwbólowe dostępne bez recepty)dawka · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko rośnie | Duże, przeciwzapalne dawki NLPZ silniej hamują ochronę błony śluzowej żołądka i przepływ nerkowy, co nasila sumowanie toksyczności z deferazyroksem. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i uszkodzenia nerek po NLPZ jest większe, co w połączeniu z deferazyroksem przemawia za unikaniem doustnych NLPZ. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek dołączenie NLPZ do deferazyroksu grozi szybkim pogorszeniem filtracji kłębuszkowej, dlatego doustnych NLPZ należy unikać. |
Źródła
- Tresa A, Shankar GH, Sarangi BU, Walimbe A. Deferasirox causing duodenal ulcer leading to upper gastrointestinal bleed and hemorrhagic shock in a child with beta-thalassemia major. Indian J Pharmacol. 2023;55(5):335-337. doi: 10.4103/ijp.ijp_151_23. PMID: 37929413.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.