Interakcje / Hydrokortyzon / Hydrokortyzon i worykonazol
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy łączeniu z worykonazolem pacjenta należy ściśle kontrolować i liczyć się z koniecznością zmniejszenia dawki hydrokortyzonu.
Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz hydrokortyzon, nie zmieniaj dawek samodzielnie i ustal z lekarzem dawkę na czas leczenia worykonazolem oraz po jego zakończeniu.
Niekorzystna interakcjaHydrokortyzon+ WorykonazolPrzy łączeniu z worykonazolem pacjenta należy ściśle kontrolować i liczyć się z koniecznością zmniejszenia dawki hydrokortyzonu.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz hydrokortyzon, nie zmieniaj dawek samodzielnie i ustal z lekarzem dawkę na czas leczenia worykonazolem oraz po jego zakończeniu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz hydrokortyzon, nie zmieniaj dawek samodzielnie i ustal z lekarzem dawkę na czas leczenia worykonazolem oraz po jego zakończeniu.
Lek przeciwgrzybiczy worykonazol spowalnia usuwanie hydrokortyzonu z organizmu, przez co hydrokortyzonu we krwi robi się więcej. Może to nasilić jego działania niepożądane, na przykład obrzęki, przybieranie na wadze czy wzrost cukru i ciśnienia. Lekarz może zmniejszyć dawkę hydrokortyzonu na czas leczenia worykonazolem. Po zakończeniu leczenia przeciwgrzybiczego dawkę trzeba znów dostosować, bo inaczej hydrokortyzonu może zabraknąć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaokrąglenie twarzy, przybieranie na wadze lub obrzęki
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- bóle głowy lub wysokie ciśnienie
- zmiany nastroju i trudności ze snem
- po odstawieniu worykonazolu: silne osłabienie, nudności, wymioty, ból brzucha lub zawroty głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy łączeniu z worykonazolem pacjenta należy ściśle kontrolować i liczyć się z koniecznością zmniejszenia dawki hydrokortyzonu[1]. Po zakończeniu leczenia worykonazolem należy przywrócić wcześniejszą dawkę hydrokortyzonu i obserwować pacjenta pod kątem objawów niedoboru kortyzolu. Gdy wskazanie na to pozwala, rozważ lek przeciwgrzybiczy niehamujący CYP3A4.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie hydrokortyzonu może nasilać działania niepożądane glikokortykosteroidu, takie jak objawy zespołu Cushinga, hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze, zatrzymanie płynów i hipokaliemia. Zmiany stężenia hydrokortyzonu wywołane inhibitorem CYP3A4 wiążą się też z ryzykiem przełomu nadnerczowego[1]. Szczególnie zagrożony jest okres po odstawieniu worykonazolu, gdy u pacjenta ze zmniejszoną dawką hydrokortyzonu metabolizm wraca do normy, a stężenie kortyzolu gwałtownie spada.
Mechanizm
Worykonazol jest silnym inhibitorem CYP3A4[2]. Hydrokortyzon jest metabolizowany przez CYP3A4, dlatego worykonazol hamuje jego rozkład i zwiększa jego stężenie we krwi[1][3].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy nadmiaru glikokortykosteroidu (masa ciała, obrzęki, ciśnienie tętnicze)
- glikemia
- stężenie potasu w surowicy
- objawy niewydolności nadnerczy po odstawieniu worykonazolu
Bezpieczniejsze alternatywy
kaspofunginamykafunginaanidulafunginaamfoterycyna B
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórędroga podania · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Hydrokortyzon stosowany miejscowo na niewielką powierzchnię skóry wchłania się w małym stopniu, więc interakcja nie ma znaczenia klinicznego. Przy dużych powierzchniach lub opatrunkach okluzyjnych zachowaj ostrożność. |
| Odstawienie worykonazolukolejność włączenia · worykonazol | inne zalecenie | Po odstawieniu worykonazolu metabolizm hydrokortyzonu wraca do normy. Jeśli dawkę zmniejszono, należy ją przywrócić i obserwować pacjenta pod kątem objawów niewydolności nadnerczy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi 0,5 mg, granulat w kapsułce do otwierania. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Plenadren 5 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/plenadren-100210585/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaHydrokortyzona alkoholZalecaj unikanie alkoholu w czasie stosowania hydrokortyzonu, a przy leczeniu zastępczym niewydolności nadnerczy dopuszczaj co najwyżej okazjonalne, niewielkie ilości, zawsze razem z posiłkiem.Unikaj alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już go wypijesz, rób to z posiłkiem i nigdy nie pomijaj dawki leku.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Unikaj alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już go wypijesz, rób to z posiłkiem i nigdy nie pomijaj dawki leku.
Alkohol może nasilać podrażnienie żołądka, które powodują również leki z tej grupy. Jeśli przyjmujesz hydrokortyzon, bo organizm nie wytwarza dość własnego kortyzolu, alkohol może dodatkowo obniżać poziom cukru we krwi. Wymioty lub odwodnienie po alkoholu mogą też utrudnić przyjęcie leku. Najbezpieczniej jest nie pić alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból brzucha, zgaga lub czarne stolce
- drżenie rąk, pocenie się, nagły głód, splątanie (możliwe niedocukrzenie)
- wymioty lub biegunka uniemożliwiające przyjęcie leku
- silne osłabienie, zawroty głowy, senność (możliwy przełom nadnerczowy) – wezwij pomoc medyczną
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj unikanie alkoholu w czasie stosowania hydrokortyzonu, a przy leczeniu zastępczym niewydolności nadnerczy dopuszczaj co najwyżej okazjonalne, niewielkie ilości, zawsze razem z posiłkiem. Nie wolno pomijać dawki z powodu picia ani po wymiotach. W razie wymiotów, biegunki lub złego samopoczucia po alkoholu konieczne jest postępowanie jak przy chorobie przebiegającej z gorączką lub utratą płynów, zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Alkohol może nasilać podrażnienie żołądka, zgagę i ryzyko owrzodzeń z krwawieniem z przewodu pokarmowego. U pacjentów z niewydolnością nadnerczy zwiększa ryzyko niedocukrzenia, zwłaszcza u dzieci i przy przyjmowaniu alkoholu na czczo. Wymioty lub odwodnienie po alkoholu mogą uniemożliwić przyjęcie dawki i sprzyjać przełomowi nadnerczowemu. Przy krótkotrwałym leczeniu małą dawką i okazjonalnym piciu ryzyko jest niewielkie.
Mechanizm
Alkohol i glikokortykosteroidy działają drażniąco na błonę śluzową przewodu pokarmowego, więc ich działanie na żołądek się sumuje. U osób z niedoborem kortyzolu (niewydolność nadnerczy) alkohol dodatkowo hamuje glukoneogenezę w wątrobie, a brak własnego kortyzolu osłabia obronę przed hipoglikemią. Alkohol sprzyja też odwodnieniu, wymiotom i zaburzeniom przyjmowania leku, a to są czynniki wyzwalające przełom nadnerczowy. Charakterystyka produktu Alkindi nie wspomina o alkoholu ani etanolu, a hydrokortyzon jest metabolizowany przez CYP3A4 i alkohol nie figuruje wśród wymienionych tam inhibitorów ani induktorów tego enzymu.[1]
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- objawy ze strony przewodu pokarmowego (ból w nadbrzuszu, zgaga, smoliste stolce)
- objawy niedocukrzenia
- objawy przełomu nadnerczowego (osłabienie, wymioty, spadek ciśnienia, senność)
- u dzieci i młodzieży ścisły nadzór opiekuna nad dostępem do alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≤ 18 latpacjent | ryzyko rośnie | U dzieci i młodzieży z niewydolnością nadnerczy ryzyko hipoglikemii po alkoholu jest wyższe, a spożywanie alkoholu w tym wieku jest niewskazane niezależnie od leczenia. |
| Duże ilości lub picie na czczoilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większe ilości alkoholu i picie na czczo zwiększają ryzyko podrażnienia przewodu pokarmowego, niedocukrzenia oraz wymiotów, które mogą zaburzyć przyjmowanie leku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi 0,5 mg, granulat w kapsułce do otwierania. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Niekorzystna interakcjaWorykonazola alkoholZalecić pacjentowi niepicie alkoholu przez cały czas leczenia worykonazolem, szczególnie przy dłuższej terapii, u osób z chorobą wątroby oraz u pacjentów kontrolowanych ze względu na stężenie leku.Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli się to zdarzy, obserwuj samopoczucie i zgłoś lekarzowi lub farmaceucie żółtaczkę, ciemny mocz, silne osłabienie albo zaburzenia widzenia.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli się to zdarzy, obserwuj samopoczucie i zgłoś lekarzowi lub farmaceucie żółtaczkę, ciemny mocz, silne osłabienie albo zaburzenia widzenia.
W trakcie leczenia worykonazolem lepiej nie pić alkoholu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą obciążać wątrobę, a razem zwiększają to ryzyko. Alkohol może też nasilić senność lub zawroty głowy, które czasem pojawiają się po tym leku. W ulotce nie ma wprost zakazu picia, ale ostrożność jest uzasadniona.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- żółte zabarwienie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból w prawej górnej części brzucha
- nasilone nudności lub wymioty
- silna senność, zawroty głowy lub splątanie
- nowe zaburzenia widzenia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecić pacjentowi niepicie alkoholu przez cały czas leczenia worykonazolem, szczególnie przy dłuższej terapii, u osób z chorobą wątroby oraz u pacjentów kontrolowanych ze względu na stężenie leku. Jednorazowe wypicie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga przerwania leczenia, ale pacjent powinien o tym powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie, zwłaszcza przy niepokojących objawach.
Skutek kliniczny
Wzrost ryzyka uszkodzenia wątroby (podwyższone aktywności aminotransferaz, żółtaczka) oraz nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń widzenia, które mogą występować podczas leczenia worykonazolem. U osób przewlekle pijących możliwa jest nieprzewidywalna zmiana stężenia leku we krwi, a więc ryzyko osłabienia skuteczności albo nasilenia działań niepożądanych.
Mechanizm
Worykonazol może uszkadzać wątrobę, a alkohol działa hepatotoksycznie, więc oba czynniki dodają się do siebie w obciążeniu wątroby. Worykonazol jest metabolizowany głównie przez wątrobowe izoenzymy CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4[1]. Przewlekłe picie alkoholu może zmieniać aktywność enzymów wątrobowych i uszkadzać wątrobę, co teoretycznie zaburza stężenie worykonazolu. Bezpośrednich badań interakcji worykonazolu z etanolem nie ma w dostarczonych źródłach, więc ocena opiera się na wiedzy farmakologicznej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz i bilirubina zgodnie z zaleceniami dla leczenia worykonazolem
- objawy ze strony wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nudności)
- zaburzenia widzenia, senność i splątanie
- stężenie worykonazolu we krwi, jeśli jest rutynowo monitorowane, szczególnie przy regularnym piciu
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekła choroba wątroby lub nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z uszkodzeniem wątroby lub przewlekle pijących ryzyko hepatotoksyczności jest wyższe, a alkohol powinien być bezwzględnie wykluczony. Zalecana jest częstsza kontrola prób wątrobowych i ewentualnie stężenia worykonazolu. |
| Jednorazowa niewielka ilośćilość alkoholu · alkohol | ryzyko maleje | Jednorazowe wypicie niewielkiej ilości alkoholu u pacjenta z prawidłową funkcją wątroby jest mało prawdopodobne, by spowodowało poważne następstwa. Należy jednak pouczyć o objawach alarmowych i utrzymać zalecenie unikania alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/
Inne interakcje tych leków 407
Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, finerenon)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaAntagonisty aldosteronu nie należy łączyć z triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez wyraźnej potrzeby, ponieważ triazol zwiększa jego stężenie i ryzyko groźnej hiperkaliemii.Jeśli przyjmujesz lek z grupy antagonistów aldosteronu, nie zaczynaj leczenia triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna zmiana leku, dawki albo badanie potasu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z grupy antagonistów aldosteronu, nie zaczynaj leczenia triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna zmiana leku, dawki albo badanie potasu.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak itrakonazol, pozakonazol, worykonazol, flukonazol czy izawukonazol, spowalniają usuwanie z organizmu eplerenonu i finerenonu. Te leki odwadniające i chroniące serce oraz nerki gromadzą się wtedy we krwi i mogą zbyt mocno podnieść poziom potasu. Za wysoki potas może wywołać groźne zaburzenia pracy serca. Spironolakton i kanrenon nie wchodzą w tę interakcję w taki sam sposób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub ciężkość mięśni
- mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo okolicy ust
- kołatanie serca, nierówne lub bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- nudności i ogólne złe samopoczucie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Antagonisty aldosteronu nie należy łączyć z triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez wyraźnej potrzeby, ponieważ triazol zwiększa jego stężenie i ryzyko groźnej hiperkaliemii. Połączenie eplerenonu albo finerenonu z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL i należy go unikać – na czas leczenia przeciwgrzybiczego trzeba odstawić eplerenon lub finerenon albo wybrać lek przeciwgrzybiczy spoza triazoli. Przy flukonazolu i izawukonazolu połączenie z eplerenonem jest możliwe po zmniejszeniu dawki eplerenonu zgodnie z ChPL i przy ścisłej kontroli potasu, a przy finerenonie wymaga częstszej kontroli potasu i ewentualnego dostosowania dawki. Po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazolu działanie hamujące może utrzymywać się jeszcze przez wiele dni, dlatego do pełnej dawki eplerenonu lub finerenonu należy wracać stopniowo i pod kontrolą potasu. Spironolakton i kanrenon nie wykazują tej interakcji i mogą być rozważone jako zamiana, jeśli wskazanie kliniczne na to pozwala.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie eplerenonu lub finerenonu nasila ich działanie oszczędzające potas i może prowadzić do ciężkiej hiperkaliemii z zaburzeniami rytmu serca, łącznie z zatrzymaniem krążenia. Może też wystąpić niedociśnienie i pogorszenie czynności nerek, które dodatkowo zwiększa retencję potasu. Ryzyko jest największe przy silnych inhibitorach, czyli itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu. U osób z przewlekłą chorobą nerek, cukrzycą, niewydolnością serca i u osób przyjmujących inne leki podnoszące potas skutki mogą być szczególnie groźne.
Mechanizm
Eplerenon i finerenon są eliminowane głównie przez CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Wszystkie triazole z tej grupy hamują CYP3A4, przez co spowalniają rozkład tych antagonistów aldosteronu i wielokrotnie zwiększają ich stężenie we krwi[1]. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4. Flukonazol i izawukonazol są inhibitorami umiarkowanymi, przy czym hamowanie przez flukonazol rośnie wraz z dawką[2]. Spironolakton i kanrenon nie zależą istotnie od CYP3A4, więc tej interakcji farmakokinetycznej nie wykazują. Interakcja nie jest zatem wspólna dla wszystkich leków obu grup – dotyczy wszystkich triazoli, ale tylko eplerenonu i finerenonu z grupy antagonistów aldosteronu.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy przed włączeniem triazolu, w pierwszych dniach skojarzenia i po zmianie dawki
- kreatynina i eGFR
- ciśnienie tętnicze
- EKG przy hiperkaliemii lub objawach zaburzeń rytmu
- inne leki podnoszące potas (inhibitory ACE, sartany, suplementy potasu, trimetoprim, heparyna)
Kiedy ocena się zmienia
| Flukonazol w pojedynczej niskiej dawce (np. jednorazowo w grzybicy pochwy)dawka · triazole | ryzyko maleje | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, więc jednorazowa niska dawka daje krótszy i słabszy efekt niż długotrwałe leczenie dużymi dawkami. Nadal wskazana jest ocena ryzyka hiperkaliemii, zwłaszcza u pacjentów z chorobą nerek. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zmniejsza wydalanie potasu i nasila ryzyko hiperkaliemii przy zwiększonej ekspozycji na eplerenon lub finerenon. Skojarzenie z flukonazolem lub izawukonazolem wymaga u tych pacjentów szczególnie częstej kontroli potasu i kreatyniny. |
| Kilka dni po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol i pozakonazol mają długi okres półtrwania i hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po ich odstawieniu. Ponowne włączenie lub zwiększenie dawki eplerenonu albo finerenonu należy prowadzić stopniowo i pod kontrolą potasu. |
| Triazol włączany u pacjenta już leczonego eplerenonem lub finerenonemkolejność włączenia · antagoniści aldosteronu | inne zalecenie | Gdy triazol dołączany jest do ustabilizowanej terapii, należy przed jego włączeniem zdecydować o czasowym odstawieniu eplerenonu lub finerenonu przy silnych inhibitorach albo o zmniejszeniu dawki eplerenonu przy flukonazolu i izawukonazolu, a potas skontrolować w pierwszych dniach skojarzenia. |
Źródła
- Cook CS, Berry LM, Burton E. Prediction of in vivo drug interactions with eplerenone in man from in vitro metabolic inhibition data. Xenobiotica. 2004;34(3):215-28. doi: 10.1080/00498250310001649341. PMID: 15204695.
- Ragueneau-Majlessi I, Boulenc X, Rauch C, Hachad H, Levy RH. Quantitative correlations among CYP3A sensitive substrates and inhibitors: literature analysis. Curr Drug Metab. 2007;8(8):810-4. doi: 10.2174/138920007782798135. PMID: 18220561.
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i triazolu wydłużającego odstęp QT należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne, prowadzić je pod kontrolą EKG i elektrolitów.Nie przyjmuj tych leków razem bez wiedzy lekarza i powiedz mu o wszystkich swoich lekach, a jeśli lekarz zdecyduje się je połączyć, wykonaj zleconą kontrolę EKG i badania krwi.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez wiedzy lekarza i powiedz mu o wszystkich swoich lekach, a jeśli lekarz zdecyduje się je połączyć, wykonaj zleconą kontrolę EKG i badania krwi.
Niektóre leki stosowane w zaburzeniach psychicznych i ruchowych, takie jak amisulpryd, sulpiryd czy tiapryd, mogą wpływać na rytm serca. Podobne działanie mają niektóre leki przeciwgrzybicze, na przykład flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Ryzyko jest większe u osób starszych, z chorobami serca lub nerek i z niskim poziomem potasu we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i triazolu wydłużającego odstęp QT należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne, prowadzić je pod kontrolą EKG i elektrolitów. Przed włączeniem leczenia należy wykonać EKG z oceną QTc oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu. Nie należy rozpoczynać połączenia przy wyjściowo wydłużonym QTc. EKG trzeba powtórzyć po osiągnięciu stanu stacjonarnego obu leków i po każdym zwiększeniu dawki. Dawkę benzamidu należy dostosować do czynności nerek, a przy wydłużeniu QTc odstawić benzamid lub zmienić lek przeciwgrzybiczy. Gdy leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, warto rozważyć echinokandynę lub izawukonazol.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie benzamidu i triazolu wydłużającego QT zwiększa ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, który może prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy amisulprydzie, dużych dawkach, zaburzeniach elektrolitowych, niewydolności nerek, bradykardii i chorobach serca[1].
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania wydłużającego odstęp QT. Benzamidy (amisulpryd, sulpiryd, tiapryd) blokują kanały potasowe odpowiedzialne za repolaryzację komór i w zależności od stężenia wydłużają odstęp QT. Flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol również wydłużają odstęp QT[2]. Benzamidy są wydalane głównie w postaci niezmienionej przez nerki i praktycznie nie są metabolizowane przez CYP3A4, dlatego hamowanie tego enzymu przez triazole nie zwiększa istotnie ich stężenia. Brak par tiaprydu i sulpirydu w bazie oznacza brak danych, a nie brak ryzyka, ponieważ mechanizm jest wspólny dla całej grupy benzamidów.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem połączenia i w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- czynność nerek (eGFR)
- częstość rytmu serca – bradykardia zwiększa ryzyko
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki, więc przy obniżonym eGFR ich stężenie rośnie, a wraz z nim wydłużenie QT. Flukonazol także jest wydalany przez nerki. Konieczne jest zmniejszenie dawki benzamidu i częstsza kontrola EKG. |
| Duża dawkadawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez benzamidy zależy od stężenia, dlatego duże dawki, szczególnie amisulprydu, istotnie zwiększają ryzyko w połączeniu z triazolem. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują pogorszenie czynności nerek, choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
Źródła
- He L, Yu Y, Wei Y, Huang J, Shen Y, Li H. Characteristics and Spectrum of Cardiotoxicity Induced by Various Antipsychotics: A Real-World Study From 2015 to 2020 Based on FAERS. Front Pharmacol. 2022;12:815151. doi: 10.3389/fphar.2021.815151. PMID: 35185550.
- Vandael E, Vandenberk B, Vandenberghe J, Spriet I, Willems R, Foulon V. Development of a risk score for QTc-prolongation: the RISQ-PATH study. Int J Clin Pharm. 2017;39(2):424-432. doi: 10.1007/s11096-017-0446-2. PMID: 28281228.
Połączenie przeciwwskazaneBenzodiazepiny nasenne (np. midazolam, estazolam)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny nasennej metabolizowanej przez CYP3A4 i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać tego połączenia albo zmniejszyć dawkę benzodiazepiny i ściśle obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji.Jeśli przyjmujesz lek nasenny z grupy benzodiazepin i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo lek nasenny może działać dużo silniej i dłużej.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek nasenny z grupy benzodiazepin i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo lek nasenny może działać dużo silniej i dłużej.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol, worykonazol czy pozakonazol, spowalniają usuwanie z organizmu części leków nasennych, na przykład midazolamu i estazolamu. Lek nasenny może wtedy działać dużo mocniej i dłużej niż zwykle. Możesz być bardzo senny także następnego dnia, mieć kłopoty z równowagą i łatwiej upaść. Nie dotyczy to wszystkich leków nasennych, bo na przykład lormetazepam i temazepam są usuwane z organizmu inną drogą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność, także w ciągu dnia
- trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- zawroty głowy i chwiejny chód
- upadek lub prawie upadek
- splątanie albo niewyraźna mowa
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny nasennej metabolizowanej przez CYP3A4 i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać tego połączenia albo zmniejszyć dawkę benzodiazepiny i ściśle obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji. Doustny midazolam z itrakonazolem jest ujęty w przeciwwskazaniach charakterystyki itrakonazolu, a z pozakonazolem i worykonazolem należy go unikać. Jeśli midazolam musi być podany dożylnie podczas leczenia triazolem, trzeba rozważyć mniejszą dawkę, zapewnić monitorowanie oddychania i gotowość do wspomagania wentylacji. Przy estazolamie z triazolem należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę albo zamienić lek nasenny na substancję unieczynnianą przez glukuronidację, na przykład lormetazepam lub temazepam. Ponieważ itrakonazol, pozakonazol i izawukonazol długo pozostają w organizmie, ostrożność należy utrzymać także przez kilka dni po ich odstawieniu.
Skutek kliniczny
Połączenie może powodować nasiloną i przedłużoną sedację, senność i zaburzenia sprawności psychoruchowej następnego dnia, zaburzenia równowagi i upadki, a przy dużych dawkach lub podaniu dożylnym także depresję oddechową. Najsilniej narażony jest midazolam podawany doustnie, bo zahamowanie metabolizmu w jelicie i wątrobie sumuje się. U pacjentów leczonych długotrwałym wlewem midazolamu na oddziale intensywnej terapii lek może się kumulować, co wydłuża wybudzanie.
Mechanizm
Triazolowe leki przeciwgrzybicze hamują izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita[1]. Benzodiazepiny nasenne unieczynniane głównie przez ten enzym, czyli midazolam i estazolam, są wtedy wolniej metabolizowane, a ich stężenie we krwi i czas działania wyraźnie rosną. Najsilniejszymi inhibitorami w tej grupie są itrakonazol, pozakonazol i worykonazol, a flukonazol i izawukonazol hamują CYP3A4 umiarkowanie, przy czym efekt flukonazolu rośnie wraz z dawką[1]. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy benzodiazepin, bo lormetazepam, temazepam, nitrazepam i remimazolam są metabolizowane innymi szlakami. Po stronie triazoli kierunek interakcji jest wspólny dla wszystkich leków grupy, a różni się jedynie jej siła.
Monitorować
- głębokość sedacji i poziom świadomości
- częstość oddechów i saturacja, zwłaszcza przy midazolamie podawanym dożylnie
- ciśnienie tętnicze
- senność i spowolnienie psychoruchowe następnego dnia
- zaburzenia równowagi i ryzyko upadków u osób starszych
- czas wybudzania po sedacji lub znieczuleniu
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · benzodiazepiny nasenne | ryzyko rośnie | Przy doustnym podaniu midazolamu hamowanie CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie sumuje się, co daje najsilniejszy wzrost stężenia. Połączenie doustnego midazolamu z itrakonazolem jest przeciwwskazane w charakterystyce itrakonazolu, a z pozakonazolem i worykonazolem należy go unikać. |
| Wlew ciągły lub wielokrotne dawkiczas leczenia · benzodiazepiny nasenne | ryzyko rośnie | Jednorazowa dożylna dawka midazolamu jest mniej narażona na interakcję niż podanie doustne, ale przy długotrwałym wlewie lub powtarzanych dawkach lek się kumuluje i wybudzanie może się znacznie wydłużyć. Należy zmniejszyć szybkość wlewu i monitorować głębokość sedacji. |
| Duża dawka flukonazoludawka · triazole | ryzyko rośnie | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, więc przy dużych dawkach leczniczych interakcja z midazolamem i estazolamem staje się porównywalna z silniejszymi triazolami. Pojedyncza mała dawka flukonazolu stosowana w kandydozie pochwy daje słabszy i krótszy efekt, ale nie wyklucza interakcji. |
| Kilka dni od odstawienia triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol, pozakonazol i izawukonazol mają długi okres półtrwania, a ich działanie hamujące utrzymuje się przez kilka dni po odstawieniu. W tym czasie nie należy wracać do pełnej dawki midazolamu lub estazolamu bez obserwacji pacjenta. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych metabolizm benzodiazepin jest wolniejszy, a wrażliwość ośrodkowego układu nerwowego większa, więc nasilona sedacja szybciej prowadzi do upadków, złamań i zaburzeń oddychania. W tej grupie szczególnie zalecana jest zamiana leku nasennego na lormetazepam lub temazepam w najmniejszej skutecznej dawce. |
Źródła
- Venkatakrishnan K, von Moltke LL, Greenblatt DJ. Effects of the antifungal agents on oxidative drug metabolism: clinical relevance. Clin Pharmacokinet. 2000;38(2):111-80. doi: 10.2165/00003088-200038020-00002. PMID: 10709776.
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ WorykonazolWorykonazolu nie łączy się z dzurawcem w żadnej postaci doustnej.Nie stosuj dziurawca w żadnej postaci (herbatka, krople, tabletki, suplementy) w trakcie leczenia worykonazolem i powiedz lekarzowi, jeśli przyjmowałeś go w ostatnich tygodniach.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj dziurawca w żadnej postaci (herbatka, krople, tabletki, suplementy) w trakcie leczenia worykonazolem i powiedz lekarzowi, jeśli przyjmowałeś go w ostatnich tygodniach.
Dziurawiec osłabia działanie worykonazolu, bo przyspiesza jego usuwanie z organizmu. Przez to lek przeciwgrzybiczy może przestać działać, a zakażenia, które leczy, bywają groźne dla życia. Ten efekt może się utrzymywać jeszcze przez jakiś czas po odstawieniu dziurawca. Oba środki zwiększają też wrażliwość skóry na słońce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót lub nasilenie gorączki
- pogorszenie objawów zakażenia, np. kaszlu lub duszności
- zaczerwienienie, pęcherze lub silne oparzenie skóry po wyjściu na słońce
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Worykonazolu nie łączy się z dzurawcem w żadnej postaci doustnej[1]. Pacjent rozpoczynający leczenie worykonazolem powinien odstawić dziurawiec, a ponieważ indukcja enzymów wygasa stopniowo, w pierwszym okresie leczenia warto rozważyć terapeutyczne monitorowanie stężenia worykonazolu. W razie przyjmowania dziurawca z powodu obniżonego nastroju decyzję o ewentualnym leczeniu zastępczym podejmuje lekarz z uwzględnieniem interakcji z worykonazolem.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia worykonazolu może prowadzić do niepowodzenia leczenia inwazyjnej grzybicy, która u pacjentów z obniżoną odpornością zagraża życiu. Efekt indukcji narasta stopniowo i utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu dziurawca. Równoczesne fotouczulenie zwiększa ryzyko oparzeń słonecznych i reakcji fototoksycznych.
Mechanizm
Dziurawiec przyjmowany systematycznie indukuje enzymy cytochromu P450, co osłabia działanie leków przez nie metabolizowanych[2]. Worykonazol jest metabolizowany przez CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4, a induktory tych izoenzymów zmniejszają jego stężenie w osoczu[1]. Ziele dziurawca należy do induktorów CYP3A4, które znacząco obniżają stężenie worykonazolu[3]. Dodatkowo oba leki działają fotouczulająco, więc ich działania niepożądane na skórze mogą się sumować[4].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie worykonazolu w osoczu (TDM), zwłaszcza gdy dziurawiec odstawiono niedawno
- odpowiedź kliniczna na leczenie przeciwgrzybicze
- zmiany skórne po ekspozycji na słońce
Kiedy ocena się zmienia
| Przyjmowanie systematyczneczas leczenia · dziurawiec | ryzyko rośnie | Indukcja enzymów jest skutkiem systematycznego przyjmowania dziurawca, dlatego regularne stosowanie niesie największe ryzyko niepowodzenia terapii. |
| Dziurawiec odstawiony niedawno przed worykonazolemodstep · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja wygasa stopniowo, dlatego na początku leczenia worykonazolem zaleca się monitorowanie jego stężenia i odpowiedzi klinicznej. |
| Zewnętrzna (na skórę)droga podania · dziurawiec | ryzyko maleje | Przy stosowaniu na skórę wpływ na metabolizm worykonazolu jest mało prawdopodobny, ale sumowanie fotouczulenia pozostaje istotne i wymaga ochrony przed słońcem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Voriconazol Polpharma 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/voriconazol-polpharma-100298410/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/
Połączenie przeciwwskazaneHydrokortyzon+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuPrzed szczepieniem ustal dawkę i wskazanie hydrokortyzonu.Przed szczepieniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie, w jakiej dawce i z jakiego powodu przyjmujesz hydrokortyzon.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie, w jakiej dawce i z jakiego powodu przyjmujesz hydrokortyzon.
Hydrokortyzon w dużych dawkach osłabia odporność, dlatego szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach może być wtedy niebezpieczna albo słabiej działać. Jeśli przyjmujesz hydrokortyzon tylko w małej dawce, która zastępuje brakujący hormon nadnerczy, zwykle możesz się zaszczepić. Szczepionka w zastrzyku jest bezpieczna także przy większych dawkach hydrokortyzonu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- uporczywa biegunka lub wymioty
- silne osłabienie, zawroty głowy lub omdlenie
- silny ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed szczepieniem ustal dawkę i wskazanie hydrokortyzonu. Żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom otrzymującym leki immunosupresyjne, w tym glikokortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych.[1] U takich pacjentów wybierz szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań albo odłóż szczepienie żywą szczepionką do czasu zakończenia leczenia dużymi dawkami, zgodnie z decyzją lekarza. Hydrokortyzon w dawkach substytucyjnych nie jest przeszkodą do szczepienia, ale pacjenta z niedoczynnością kory nadnerczy przypomnij o zasadach zwiększania dawki w razie gorączki lub wymiotów po szczepieniu.
Skutek kliniczny
Przy dawkach immunosupresyjnych możliwa jest słabsza ochrona po szczepieniu oraz teoretyczne ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym po podaniu szczepionki żywej. Przy dawkach substytucyjnych nie oczekuje się istotnego klinicznie skutku. U osób z niedoczynnością kory nadnerczy gorączka po szczepieniu może zwiększać zapotrzebowanie na hydrokortyzon.
Mechanizm
Hydrokortyzon w dawkach przekraczających zapotrzebowanie fizjologiczne hamuje odporność komórkową i humoralną. Może to osłabić odpowiedź immunologiczną na szczepienie, a w przypadku żywej doustnej szczepionki teoretycznie sprzyjać namnażaniu atenuowanego szczepu Salmonella typhi Ty21a. Dawki substytucyjne stosowane w niedoczynności kory nadnerczy jedynie zastępują brakujący kortyzol i nie działają immunosupresyjnie.
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- dawka i wskazanie hydrokortyzonu przed szczepieniem
- gorączka, wymioty i biegunka po szczepieniu
- objawy niewydolności kory nadnerczy u pacjentów leczonych substytucyjnie
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu polisacharydowa Viszczepionka durowa inaktywowana pełnokomórkowa
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka immunosupresyjna (większa niż substytucyjna)dawka · hydrokortyzon | ryzyko rośnie | Przy dawkach immunosupresyjnych hydrokortyzonu żywa doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu jest przeciwwskazana. Wybierz szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań. |
| Po zakończeniu leczenia dużymi dawkamiodstep · hydrokortyzon | inne zalecenie | Po odstawieniu immunosupresyjnych dawek hydrokortyzonu szczepienie żywą szczepionką można rozważyć dopiero po powrocie odporności, a termin ustala lekarz. |
| Szczepionka inaktywowana do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, a przy dużych dawkach hydrokortyzonu jedynie odpowiedź immunologiczna może być słabsza. |
| Na skórę lub miejscowodroga podania · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Hydrokortyzon stosowany miejscowo nie osiąga działania immunosupresyjnego ogólnoustrojowo i nie wpływa na szczepienie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Połączenie przeciwwskazaneHydrokortyzon+ Szczepionka przeciw cholerzePrzed szczepieniem ustal wskazanie i dawkę hydrokortyzonu.Przyjmij hydrokortyzon co najmniej godzinę przed szczepionką albo godzinę po niej, nie pomijaj żadnej dawki i powiedz lekarzowi, ile hydrokortyzonu bierzesz.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmij hydrokortyzon co najmniej godzinę przed szczepionką albo godzinę po niej, nie pomijaj żadnej dawki i powiedz lekarzowi, ile hydrokortyzonu bierzesz.
Hydrokortyzon przyjmowany jako uzupełnienie brakującego hormonu nie przeszkadza w szczepieniu przeciw cholerze. Szczepionkę pijesz, więc między nią a hydrokortyzonem trzeba zrobić przerwę, żeby szczepionka dobrze zadziałała. Jeśli bierzesz duże dawki hydrokortyzonu, które osłabiają odporność, niektórych szczepionek przeciw cholerze nie wolno ci przyjąć i lekarz dobierze inną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne osłabienie, zawroty głowy lub omdlenie
- uporczywe wymioty lub biegunka po szczepieniu
- wysoka gorączka po szczepieniu
- silny ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed szczepieniem ustal wskazanie i dawkę hydrokortyzonu. Żywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom otrzymującym terapię immunosupresyjną[1], co obejmuje glikokortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych – u tych pacjentów wybierz szczepionkę inaktywowaną lub odrocz szczepienie. Dawki zastępcze w niewydolności kory nadnerczy nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia. Po szczepionce inaktywowanej doustny hydrokortyzon przyjmij co najmniej 1 godzinę przed szczepieniem albo co najmniej 1 godzinę po nim, przy czym w tym czasie pacjent nie je i nie pije[2]. Nie pomijaj ani nie opóźniaj dawki hydrokortyzonu ponad konieczny odstęp, bo grozi to przełomem nadnerczowym. Przypomnij zasady zwiększania dawki w razie gorączki, wymiotów lub biegunki.
Skutek kliniczny
Przy dawkach immunosupresyjnych hydrokortyzonu żywa szczepionka przeciw cholerze może wywołać zakażenie szczepem szczepionkowym, a odpowiedź na szczepienie może być słabsza. Przy dawkach zastępczych głównym problemem praktycznym jest zachowanie odstępu między doustnym hydrokortyzonem a szczepionką inaktywowaną. Dodatkowo biegunka lub gorączka po szczepieniu mogą u chorego z niewydolnością nadnerczy zwiększyć zapotrzebowanie na hydrokortyzon.
Mechanizm
Glikokortykosteroidy w dawkach przekraczających zastępcze działają immunosupresyjnie, co zwiększa ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym po żywej, atenuowanej szczepionce przeciw cholerze i może osłabiać odpowiedź immunologiczną na każdą szczepionkę. Hydrokortyzon w dawkach zastępczych, stosowany w niewydolności kory nadnerczy, odtwarza fizjologiczne stężenie kortyzolu i nie powinien istotnie hamować odporności. Inaktywowana szczepionka doustna jest wrażliwa na kwas żołądkowy, a jednoczesne przyjęcie innych leków doustnych może osłabiać jej działanie, dlatego wymagany jest odstęp czasowy[2].
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- dawka i wskazanie hydrokortyzonu przed kwalifikacją do szczepienia żywą szczepionką
- zachowanie odstępu 1 godziny między doustnym hydrokortyzonem a szczepionką inaktywowaną
- objawy niewydolności nadnerczy przy biegunce, wymiotach lub gorączce po szczepieniu
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (u pacjentów otrzymujących immunosupresyjne dawki hydrokortyzonu)
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka immunosupresyjnadawka · hydrokortyzon | ryzyko rośnie | Glikokortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych wykluczają podanie żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze. Wybierz szczepionkę inaktywowaną albo odrocz szczepienie. |
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | inne zalecenie | Szczepionka inaktywowana nie jest przeciwwskazana przy żadnej dawce hydrokortyzonu, ale wymaga 1 godziny odstępu od innych leków doustnych przed podaniem i po nim. Przy dawkach immunosupresyjnych odpowiedź może być słabsza. |
| Miejscowa (skóra, odbyt)droga podania · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Hydrokortyzon stosowany miejscowo na niewielkie powierzchnie nie wymaga odstępu od szczepionki doustnej i nie działa immunosupresyjnie ogólnoustrojowo. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Połączenie przeciwwskazaneHydroksyzyna+ WorykonazolHydroksyzyny nie łączy się z worykonazolem, ponieważ jest przeciwwskazana z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie łącz tych leków i zanim zaczniesz worykonazol, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz hydroksyzynę, aby mógł ją odstawić albo zamienić na bezpieczniejszy lek.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków i zanim zaczniesz worykonazol, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz hydroksyzynę, aby mógł ją odstawić albo zamienić na bezpieczniejszy lek.
Hydroksyzyna i worykonazol mogą zaburzać rytm serca, a razem to działanie wyraźnie się nasila. Worykonazol dodatkowo sprawia, że hydroksyzyna dłużej utrzymuje się w organizmie i działa silniej. Tych leków nie należy przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo nierówne bicie serca
- zawroty głowy, uczucie omdlewania lub omdlenie
- silna senność
- suchość w ustach, trudności z oddawaniem moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Hydroksyzyny nie łączy się z worykonazolem, ponieważ jest przeciwwskazana z lekami wydłużającymi odstęp QT.[1][2][3] Na czas leczenia worykonazolem należy odstawić hydroksyzynę i zastąpić ją lekiem bez wpływu na QT i bez istotnego metabolizmu przez CYP3A4. Worykonazol stosuje się ostrożnie z każdym lekiem wydłużającym QTc.[4] Przed włączeniem worykonazolu warto ocenić EKG oraz stężenie potasu i magnezu, zwłaszcza gdy pacjent przyjmował wcześniej hydroksyzynę.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu serca typu torsade de pointes, które mogą zagrażać życiu.[1] Wyższe stężenie hydroksyzyny może też nasilać senność i działanie przeciwcholinergiczne.
Mechanizm
Hydroksyzyna jest metabolizowana przez CYP3A4/5, a silne inhibitory tych enzymów zwiększają jej stężenie we krwi.[1] Worykonazol jest silnym inhibitorem CYP3A4 i zwiększa stężenie leków metabolizowanych przez ten izoenzym.[4] Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działania na repolaryzację sumują się, a wzrost stężenia hydroksyzyny dodatkowo to ryzyko nasila.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Hydroksyzyna – inhibitor CYP2C19[5], worykonazol – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C19[6]
- Hydroksyzyna – inhibitor CYP2C9[5], worykonazol – substrat CYP2C9[7]
- Hydroksyzyna – inhibitor CYP3A4[5], worykonazol – substrat CYP3A4[7]
- Worykonazol – silny inhibitor CYP3A4[6], hydroksyzyna – substrat CYP3A4[5]
- Hydroksyzyna: inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[5]
- Worykonazol: słaby inhibitor CYP2B6[6], umiarkowany inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2C9[6], silny inhibitor CYP3A4[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C19[6], substrat CYP2C9[7], substrat CYP3A4[7]
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem worykonazolu i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu – kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- nadmierna senność i objawy przeciwcholinergiczne
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atarax 2 mg/ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atarax-100203119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum VP 2 mg/ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-vp-100278703/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/
Połączenie przeciwwskazaneInne leki nasercowe (np. iwabradyna, ranolazyna, mawakamten)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku nasercowego metabolizowanego przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia, a gdy leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, wybrać lek bez hamowania CYP3A4 albo czasowo odstawić lek nasercowy.Jeśli przyjmujesz lek na serce i lekarz przepisuje Ci lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, przed pierwszą dawką powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo to połączenie może wymagać zmiany leczenia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na serce i lekarz przepisuje Ci lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, przed pierwszą dawką powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo to połączenie może wymagać zmiany leczenia.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak itrakonazol, worykonazol, pozakonazol, flukonazol i izawukonazol, spowalniają usuwanie z organizmu wybranych leków na serce. Dotyczy to ranolazyny, iwabradyny i mawakamtenu, których stężenie we krwi może wtedy niebezpiecznie wzrosnąć. Może to spowodować zbyt wolne bicie serca, groźne zaburzenia rytmu albo osłabienie pracy serca. Inne leki nasercowe, na przykład trimetazydyna, meldonium, koenzym Q10 czy preparaty z głogu, nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne bicie serca
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy albo omdlenie
- błyski światła lub inne zaburzenia widzenia
- narastająca duszność, obrzęki nóg lub szybkie męczenie się
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku nasercowego metabolizowanego przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia, a gdy leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, wybrać lek bez hamowania CYP3A4 albo czasowo odstawić lek nasercowy. Ranolazyna i iwabradyna są przeciwwskazane z itrakonazolem, worykonazolem i pozakonazolem. Z flukonazolem i izawukonazolem ranolazynę można stosować tylko w najmniejszej dawce po ostrożnym dostosowaniu, a iwabradynę rozpoczynać od najmniejszej dawki z kontrolą tętna. W przypadku mawakamtenu ChPL przewiduje przeciwwskazanie albo zmniejszenie dawki zależnie od fenotypu CYP2C19 i siły inhibitora, przy czym flukonazol i worykonazol jako jednoczesne inhibitory CYP2C19 i CYP3A4 są szczególnie niekorzystne[1]. Zmiana dawki mawakamtenu wymaga kontroli echokardiograficznej, także po odstawieniu triazolu[1]. Trimetazydyny, adenozyny, regadenozonu, meldonium, fosfokreatyny, ubidekarenonu i preparatów z głogu ta interakcja nie dotyczy.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia ranolazyny zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, a także zawrotów głowy, nudności i omdleń. Wzrost stężenia iwabradyny powoduje nadmierną bradykardię, zaburzenia widzenia w postaci fosfenów i ryzyko arytmii. Wzrost stężenia mawakamtenu może prowadzić do nadmiernego zmniejszenia kurczliwości lewej komory i niewydolności serca ze spadkiem frakcji wyrzutowej, a po odstawieniu triazolu do utraty skuteczności leczenia[1]. Największe ryzyko dotyczy połączeń z itrakonazolem, worykonazolem i pozakonazolem, mniejsze z flukonazolem i izawukonazolem.
Mechanizm
Interakcja dotyczy tylko tych leków nasercowych, których eliminacja zależy od CYP3A4, czyli ranolazyny, iwabradyny i mawakamtenu, a nie całej grupy A. Wszystkie triazole hamują CYP3A4, przy czym itrakonazol, worykonazol i pozakonazol są silnymi inhibitorami, a flukonazol i izawukonazol inhibitorami umiarkowanymi. Itrakonazol i pozakonazol hamują dodatkowo glikoproteinę P, co nasila wzrost stężenia ranolazyny. Flukonazol i worykonazol silnie hamują także CYP2C19, który jest głównym szlakiem metabolizmu mawakamtenu[2]. Do składowej farmakokinetycznej dochodzi addycja farmakodynamiczna, ponieważ ranolazyna oraz flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol wydłużają odstęp QT, iwabradyna przez bradykardię sprzyja arytmiom typu torsade de pointes, a itrakonazol ma ujemne działanie inotropowe, które sumuje się z działaniem mawakamtenu. Izawukonazol skraca odstęp QT, więc u niego składowa związana z QT nie występuje.
Monitorować
- tętno spoczynkowe przy iwabradynie
- EKG z oceną odstępu QT przy ranolazynie i iwabradynie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii przy mawakamtenie
- objawy niewydolności serca, takie jak duszność, obrzęki i spadek tolerancji wysiłku
- zawroty głowy, omdlenia i zaburzenia widzenia
Kiedy ocena się zmienia
| Jednorazowa dawka flukonazoluczas leczenia · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa dawka flukonazolu stosowana w kandydozie pochwy daje krótszą ekspozycję na inhibitor, ale ze względu na długi okres półtrwania flukonazolu hamowanie CYP3A4 i CYP2C19 utrzymuje się kilka dni, więc nadal wymagane jest monitorowanie tętna i objawów. |
| Okres po odstawieniu triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol i pozakonazol, a w mniejszym stopniu izawukonazol, długo utrzymują się w organizmie, dlatego ranolazynę lub iwabradynę należy włączać ponownie dopiero po wygaśnięciu działania hamującego, a przy mawakamtenie trzeba przewidzieć spadek jego stężenia i ponowną ocenę dawki. |
| Włączenie lub odstawienie triazolu w trakcie leczenia mawakamtenemkolejność włączenia · inne leki nasercowe | inne zalecenie | Mawakamten ma bardzo długi okres półtrwania, więc dołączenie triazolu powoduje powolne narastanie jego stężenia, a odstawienie triazolu stopniowy spadek, dlatego każda taka zmiana wymaga dostosowania dawki mawakamtenu i kontroli frakcji wyrzutowej w echokardiografii. |
| Umiarkowana lub ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Niewydolność nerek zwiększa ekspozycję na ranolazynę niezależnie od hamowania CYP3A4, więc połączenie ranolazyny z jakimkolwiek triazolem, także flukonazolem i izawukonazolem, należy wtedy traktować jako przeciwwskazane. |
Źródła
- Merali S, Bunn H, Sychterz C, Chiang M, Puli S, Sehnert AJ, et al. Exposure-Response Modeling and Simulation to Identify Optimal Mavacamten Posology When Coadministered with CYP3A4 and CYP2C19 Inhibitors in Patients with Obstructive HCM. J Clin Pharmacol. 2025;65(12):1802-1814. doi: 10.1002/jcph.70072. PMID: 40796530.
- Chiang M, Sychterz C, Perera V, Merali S, Palmisano M, Templeton IE, et al. Physiologically Based Pharmacokinetic Modeling and Simulation of Mavacamten Exposure with Drug-Drug Interactions from CYP Inducers and Inhibitors by CYP2C19 Phenotype. Clin Pharmacol Ther. 2023;114(4):922-932. doi: 10.1002/cpt.3005. PMID: 37467157.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.