Interakcje / Inhibitory kinazy ALK / Inhibitory kinazy ALK i pochodne difenylometanu
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Pochodnej difenylometanu nie należy podawać pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy ALK bez oceny EKG i tętna, a przy wydłużonym QT lub bradykardii połączenie jest przeciwwskazane.
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK bez zgody lekarza onkologa, a jeśli już ją dostałeś, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek bezpieczniejszy dla serca.
Interakcja klasy Pochodne difenylometanu + inhibitory kinazy ALK
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Pochodne difenylometanu
- hydroksyzyna
- Inhibitory kinazy ALK
- kryzotynib, brygatynib, cerytynib, lorlatynib, alektynib
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- alektynib – Nie wydłuża istotnie odstępu QT i nie hamuje CYP3A4, więc nie zwiększa stężenia hydroksyzyny. Często zwalnia jednak rytm serca, a bradykardia sprzyja arytmii wywołanej przez hydroksyzynę. Połączenie jest niekorzystne i wymaga kontroli tętna oraz EKG, ale nie jest bezwzględnie przeciwwskazane, o ile tętno jest prawidłowe.
- brygatynib – Nie wydłuża istotnie odstępu QT i nie hamuje CYP3A4. Może natomiast powodować bradykardię, dlatego połączenie z hydroksyzyną jest niekorzystne i wymaga kontroli tętna oraz EKG, a nie bezwzględnego unikania.
- lorlatynib – Nie wydłuża istotnie odstępu QT, ale wydłuża odstęp PR i może wywołać blok przedsionkowo-komorowy. Indukuje CYP3A4, więc raczej obniża stężenie hydroksyzyny, zamiast je podnosić. Połączenie jest niekorzystne i wymaga kontroli EKG, ale nie jest bezwzględnie przeciwwskazane.
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, cerytynib)+ Pochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna) klasaPochodnej difenylometanu nie należy podawać pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy ALK bez oceny EKG i tętna, a przy wydłużonym QT lub bradykardii połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK bez zgody lekarza onkologa, a jeśli już ją dostałeś, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek bezpieczniejszy dla serca.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK bez zgody lekarza onkologa, a jeśli już ją dostałeś, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek bezpieczniejszy dla serca.
Hydroksyzyna, przyjmowana na świąd, niepokój lub sen, może zaburzać rytm serca. Leki na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, takie jak kryzotynib, cerytynib, alektynib, brygatynib czy lorlatynib, też mogą zwalniać lub zaburzać pracę serca. Razem zwiększają ryzyko groźnej arytmii, a kryzotynib i cerytynib dodatkowo podnoszą ilość hydroksyzyny w organizmie, co nasila senność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- silne zawroty głowy
- bardzo wolne tętno
- duża senność i trudność z wybudzeniem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Pochodnej difenylometanu nie należy podawać pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy ALK bez oceny EKG i tętna, a przy wydłużonym QT lub bradykardii połączenie jest przeciwwskazane. Hydroksyzyny nie łączy się z kryzotynibem ani cerytynibem, bo oba leki wydłużają QT, zwalniają rytm serca i podnoszą stężenie hydroksyzyny. Przy alektynibie, brygatynibie i lorlatynibie hydroksyzynę można rozważyć tylko krótko, w najmniejszej skutecznej dawce, po wykonaniu EKG i przy prawidłowym tętnie oraz stężeniu potasu i magnezu. U pacjenta z bradykardią, zaburzeniami elektrolitowymi, chorobą serca lub przyjmującego inne leki wydłużające QT hydroksyzyny nie stosuje się przy żadnym inhibitorze ALK. Na świąd, lęk lub bezsenność lepiej wybrać lek bez wpływu na QT.
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Możliwa nasilona bradykardia. Przy kryzotynibie i cerytynibie dochodzi do tego silniejsza senność i działanie cholinolityczne hydroksyzyny z powodu wyższego stężenia.
Mechanizm
Hydroksyzyna blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża odstęp QT. Kryzotynib i cerytynib także wydłużają QT i zwalniają rytm serca, a bradykardia dodatkowo zwiększa ryzyko torsade de pointes. Działania na repolaryzację sumują się. Kryzotynib i cerytynib hamują też CYP3A4, który uczestniczy w przemianach hydroksyzyny, więc jej stężenie i działanie na serce mogą wzrosnąć. Pozostałe inhibitory ALK (alektynib, brygatynib, lorlatynib) nie wydłużają istotnie QT, ale zwalniają rytm serca lub upośledzają przewodzenie przedsionkowo-komorowe, więc wspólnym elementem całej klasy jest addycyjne ryzyko zaburzeń rytmu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem hydroksyzyny i po kilku dniach łącznego stosowania
- tętno spoczynkowe i ciśnienie tętnicze
- odstęp PR i objawy bloku przedsionkowo-komorowego przy lorlatynibie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- nadmierna senność i objawy cholinolityczne
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hydroksyzyna silniej działa na serce i ośrodkowy układ nerwowy, a bradykardia i zaburzenia elektrolitowe są częstsze. Przy każdym inhibitorze ALK lepiej wybrać alternatywę. |
| Dawka maksymalnadawka · pochodne difenylometanu | ryzyko rośnie | Wpływ hydroksyzyny na QT zależy od dawki. Jeśli połączenie z alektynibem, brygatynibem lub lorlatynibem jest konieczne, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie krótki czas. |
Alkohol przy tych lekach
Inhibitory kinazy ALK a alkohol: brak opisu w bazie.
Pochodne difenylometanu a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 105
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Pochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna) klasaNie należy łączyć aminochinoliny z hydroksyzyną, bo hydroksyzyny nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z hydroksychlorochiną ani chlorochiną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek na świąd, lęk lub sen.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z hydroksychlorochiną ani chlorochiną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek na świąd, lęk lub sen.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane m.in. w toczniu i reumatoidalnym zapaleniu stawów, mogą zaburzać rytm serca. Hydroksyzyna, stosowana na świąd, lęk i problemy ze snem, działa podobnie. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, a nawet utratę przytomności. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- uczucie bliskiego omdlenia lub omdlenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- drgawki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć aminochinoliny z hydroksyzyną, bo hydroksyzyny nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT. Dotyczy to zarówno hydroksychlorochiny, jak i chlorochiny. U pacjenta leczonego hydroksychlorochiną lub chlorochiną z powodu świądu, lęku albo bezsenności należy wybrać lek bez wpływu na QT. Chlorochina i hydroksychlorochina bardzo długo utrzymują się w organizmie, dlatego ryzyko interakcji trwa jeszcze przez kilka tygodni po ich odstawieniu. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz po ocenie EKG i elektrolitów, z kontrolą EKG w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Łączne stosowanie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT, w podeszłym wieku i przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Aminochinoliny i hydroksyzyna wydłużają odstęp QT, a ich działanie na repolaryzację komór sumuje się. Aminochinoliny blokują kanały potasowe hERG i inne prądy jonowe kardiomiocytów. Przy długim stosowaniu mogą też uszkadzać mięsień sercowy i powodować zaburzenia przewodzenia. Hydroksyzyna również blokuje kanały hERG. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy całej klasy, czyli zarówno hydroksychlorochiny, jak i chlorochiny w połączeniu z hydroksyzyną. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest znana.
Monitorować
- EKG z oceną skorygowanego odstępu QT przed włączeniem i w trakcie leczenia, jeśli połączenia nie da się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- przegląd innych przyjmowanych leków wydłużających QT
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni po odstawieniu aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Chlorochina i hydroksychlorochina mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach. Po ich odstawieniu wpływ na QT może utrzymywać się kilka tygodni, dlatego hydroksyzyny nie należy włączać od razu po zakończeniu leczenia aminochinoliną. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co dodatkowo zwiększa ryzyko torsade de pointes. Hydroksyzyna u osób starszych nasila też ryzyko upadków i splątania. |
| Długotrwałe leczenieczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie aminochinolin może prowadzić do kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia, co zwiększa podatność na proarytmiczne działanie hydroksyzyny. |
Połączenie przeciwwskazaneButyrofenony (np. haloperydol)+ Pochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu butyrofenonu i pochodnej difenylometanu należy unikać tego połączenia, bo oba leki wydłużają odstęp QT.Nie przyjmuj razem leku przeciwpsychotycznego z grupy butyrofenonów i uspokajającego leku przeciwhistaminowego z grupy pochodnych difenylometanu bez wyraźnej zgody lekarza, który wie o obu lekach i ocenił twoje EKG.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj razem leku przeciwpsychotycznego z grupy butyrofenonów i uspokajającego leku przeciwhistaminowego z grupy pochodnych difenylometanu bez wyraźnej zgody lekarza, który wie o obu lekach i ocenił twoje EKG.
Leki przeciwpsychotyczne z grupy butyrofenonów, takie jak haloperydol, i uspokajające leki przeciwhistaminowe, takie jak hydroksyzyna, mogą zaburzać pracę serca. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych, nieregularnych uderzeń serca, które mogą prowadzić do omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Oba leki powodują też senność, więc razem mocniej osłabiają uwagę i równowagę. Dlatego tego połączenia się unika.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- omdlenie lub nagłe zawroty głowy
- bardzo wolne bicie serca
- silna senność utrudniająca normalne funkcjonowanie
- splątanie lub dezorientacja
- upadki lub utrata równowagi
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu butyrofenonu i pochodnej difenylometanu należy unikać tego połączenia, bo oba leki wydłużają odstęp QT. Haloperydolu nie łączy się z lekami wydłużającymi QT, a hydroksyzyny unika się u pacjentów przyjmujących takie leki. Gdy pacjent stosujący haloperydol potrzebuje leku przeciwlękowego, nasennego lub przeciwświądowego, należy wybrać lek bez wpływu na QT. Jeśli lekarz uzna połączenie za niezbędne, należy wykonać EKG przed włączeniem i w trakcie leczenia, wyrównać stężenie potasu i magnezu oraz stosować najmniejsze skuteczne dawki przez możliwie krótki czas. Należy też sprawdzić, czy pacjent nie przyjmuje innych leków wydłużających QT ani powodujących hipokaliemię, na przykład diuretyków pętlowych lub tiazydowych.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca, wrodzonym zespole długiego QT, w podeszłym wieku i przy dożylnym podaniu haloperydolu. Dodatkowo występuje nasilona senność, zawroty głowy, zaburzenia równowagi z ryzykiem upadków oraz splątanie.
Mechanizm
Butyrofenony i pochodne difenylometanu niezależnie od siebie wydłużają odstęp QT, blokując kanały potasowe hERG odpowiedzialne za repolaryzację komór serca. Przy jednoczesnym stosowaniu te działania się sumują, co zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Oba leki działają też depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, więc nasila się sedacja i spowolnienie psychoruchowe. Hydroksyzyna ma dodatkowo działanie przeciwcholinergiczne, które może nasilać splątanie, zwłaszcza u osób starszych. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy całej klasy, a w Polsce obejmuje jedyną parę haloperydol i hydroksyzyna.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca (bradykardia)
- objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
- nasilenie sedacji i ryzyko upadków
- splątanie i objawy przeciwcholinergiczne u osób starszych
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · butyrofenony | ryzyko rośnie | Dożylne podanie haloperydolu wiąże się z największym ryzykiem wydłużenia QT i torsade de pointes i wymaga ciągłego monitorowania EKG, dlatego łączenie go z hydroksyzyną w tej sytuacji jest szczególnie niebezpieczne. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wrażliwość na działanie przeciwcholinergiczne oraz sedację, co zwiększa ryzyko arytmii, splątania i upadków. Hydroksyzyny unika się w tej grupie wiekowej. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron)+ Pochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna) klasaNie należy łączyć leku przeciwarytmicznego klasy III z hydroksyzyną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych komorowych zaburzeń rytmu.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem na zaburzenia rytmu serca, takim jak amiodaron lub dronedaron, i jeśli dostałeś oba leki, zanim weźmiesz kolejną dawkę hydroksyzyny, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem na zaburzenia rytmu serca, takim jak amiodaron lub dronedaron, i jeśli dostałeś oba leki, zanim weźmiesz kolejną dawkę hydroksyzyny, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Leki na zaburzenia rytmu serca, takie jak amiodaron i dronedaron, oraz hydroksyzyna stosowana na lęk, świąd lub problemy ze snem wpływają na pracę serca w podobny sposób. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, które mogą prowadzić do omdlenia, a nawet zagrażać życiu. Dlatego tych leków nie wolno łączyć. Po odstawieniu amiodaronu jego działanie utrzymuje się w organizmie jeszcze przez wiele tygodni.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nadmierna senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie należy łączyć leku przeciwarytmicznego klasy III z hydroksyzyną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych komorowych zaburzeń rytmu. U pacjenta leczonego amiodaronem lub dronedaronem hydroksyzynę należy zastąpić lekiem przeciwhistaminowym lub przeciwlękowym bez istotnego wpływu na odstęp QT. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, trzeba odstawić hydroksyzynę i rozważyć kontrolę EKG oraz stężenia potasu i magnezu. Po odstawieniu amiodaronu ryzyko utrzymuje się przez wiele tygodni, a nawet miesięcy, z powodu bardzo długiego okresu półtrwania, dlatego hydroksyzyny nie należy wprowadzać wkrótce po jego zakończeniu.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie leku przeciwarytmicznego klasy III i hydroksyzyny zwiększa ryzyko istotnego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłej śmierci sercowej. Ryzyko jest większe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, w podeszłym wieku i przy stosowaniu innych leków wydłużających QT. Połączenie jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL hydroksyzyny oraz ChPL amiodaronu i dronedaronu.
Mechanizm
Główny mechanizm jest farmakodynamiczny i wspólny dla całej klasy. Leki przeciwarytmiczne klasy III wydłużają repolaryzację komór i odstęp QT, głównie przez blokowanie kanałów potasowych odpowiadających za prąd IKr. Hydroksyzyna również hamuje te kanały i wydłuża odstęp QT, więc działanie obu grup sumuje się. Dodatkowo dronedaron jako umiarkowany inhibitor CYP3A4, a w mniejszym stopniu amiodaron, mogą zwiększać stężenie hydroksyzyny, co nasila jej wpływ na repolaryzację.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca i obecność bradykardii
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| Po odstawieniu amiodaronuodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania, dlatego ryzyko wydłużenia QT utrzymuje się przez wiele tygodni lub miesięcy po jego odstawieniu i w tym czasie hydroksyzyny również należy unikać. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują bradykardia, zaburzenia elektrolitowe, choroby serca i wielolekowość, co dodatkowo zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon)+ Pochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów i pochodnej difenylometanu połączenie jest przeciwwskazane ze względu na sumowanie się działania wydłużającego odstęp QT.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z metadonem ani lewometadonem i zanim zaczniesz brać jakikolwiek lek na lęk, sen lub świąd, zapytaj lekarza prowadzącego leczenie lub farmaceutę.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z metadonem ani lewometadonem i zanim zaczniesz brać jakikolwiek lek na lęk, sen lub świąd, zapytaj lekarza prowadzącego leczenie lub farmaceutę.
Metadon i lewometadon, stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidów, mogą zaburzać rytm serca. Hydroksyzyna, lek na lęk, bezsenność i świąd, działa podobnie, więc razem mogą wywołać groźną arytmię. Oba leki powodują też senność, a razem mogą osłabić oddychanie. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe zasłabnięcie
- silne zawroty głowy
- bardzo silna senność, trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów i pochodnej difenylometanu połączenie jest przeciwwskazane ze względu na sumowanie się działania wydłużającego odstęp QT. Hydroksyzyny nie łączy się z metadonem ani z lewometadonem. W leczeniu świądu lub objawów alergicznych u pacjenta leczonego substytucyjnie należy wybrać lek przeciwhistaminowy o minimalnym wpływie na QT, a w leczeniu lęku i bezsenności – postępowanie bez leków wydłużających QT i bez dodatkowej depresji ośrodkowego układu nerwowego. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie substytucyjne, po wykonaniu EKG i wyrównaniu stężenia potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Nasilona senność, zaburzenia koordynacji, a przy dużych dawkach lub u osób wrażliwych depresja oddechowa.
Mechanizm
Metadon i lewometadon blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłużają odstęp QT w sposób zależny od dawki. Hydroksyzyna również blokuje kanały hERG i wydłuża odstęp QT. Działania obu grup sumują się, co zwiększa ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Dodatkowo obie grupy działają depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, a hydroksyzyna nasila sedację i depresję oddechową wywołaną przez opioid. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy wszystkich leków obu grup, także lewometadonu, który zachowuje działanie wydłużające QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i po osiągnięciu stanu stacjonarnego
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stopień sedacji i częstość oddechów
- omdlenia, kołatania serca, zawroty głowy
- inne przyjmowane leki wydłużające QT lub hamujące metabolizm metadonu
Kiedy ocena się zmienia
| Wysoka dawka podtrzymującadawka · leki stosowane w uzależnieniu od opioidów | ryzyko rośnie | Działanie wydłużające QT metadonu i lewometadonu zależy od dawki, więc ryzyko arytmii jest największe przy wysokich dawkach podtrzymujących i po zwiększeniu dawki. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hydroksyzyna silniej wydłuża QT i nasila sedację, a częściej współistnieją choroby serca i zaburzenia elektrolitowe. |
Połączenie przeciwwskazaneNieselektywne beta-blokery (np. sotalol)+ Pochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna) klasaNieselektywnego beta-blokera wydłużającego odstęp QT nie łączy się z hydroksyzyną – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz sotalol, nie bierz hydroksyzyny i powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o tym połączeniu, żeby dobrali bezpieczniejszy lek.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz sotalol, nie bierz hydroksyzyny i powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o tym połączeniu, żeby dobrali bezpieczniejszy lek.
Sotalol, lek na zaburzenia rytmu serca, i hydroksyzyna, lek na świąd, alergię i niepokój, mogą razem zaburzyć pracę serca. Oba leki zmieniają przewodzenie elektryczne w sercu, a ich działanie się sumuje, co może wywołać groźną arytmię, a nawet zatrzymanie krążenia. Ryzyko jest większe u starszych osób, przy wolnym tętnie, chorych nerkach lub niskim potasie. Propranolol nie ma tego działania, ale z hydroksyzyną może mocniej zwalniać tętno i nasilać senność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- kołatanie serca, nierówne lub bardzo szybkie bicie serca
- silne zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- bardzo wolne tętno
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nieselektywnego beta-blokera wydłużającego odstęp QT nie łączy się z hydroksyzyną – połączenie jest przeciwwskazane. U pacjenta leczonego sotalolem do leczenia świądu, alergii lub lęku należy wybrać lek, który nie wydłuża odstępu QT. Jeśli hydroksyzyna jest niezbędna, rozważa się zamianę sotalolu na beta-bloker bez działania klasy III, o ile nie jest potrzebne działanie przeciwarytmiczne sotalolu. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie kardiologiczne. Propranolol można łączyć z hydroksyzyną ostrożnie, z kontrolą tętna i ciśnienia, zwłaszcza u osób starszych.
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać nadmierne wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu typu torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdleń, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe u osób starszych, przy bradykardii, hipokaliemii lub hipomagnezemii, w niewydolności nerek (kumulacja sotalolu) oraz przy wrodzonym zespole długiego QT. Możliwe jest też nasilenie senności i spadku ciśnienia.
Mechanizm
Sotalol jako nieselektywny beta-bloker o działaniu przeciwarytmicznym klasy III blokuje kanały potasowe IKr i wydłuża repolaryzację komór, czyli odstęp QT. Hydroksyzyna również hamuje kanały hERG i wydłuża odstęp QT. Działanie obu leków się sumuje. Dodatkowo bradykardia wywołana przez beta-adrenolizę zwiększa podatność na zaburzenia rytmu zależne od wydłużonego QT. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy beta-blokerów nieselektywnych, ponieważ propranolol nie wydłuża odstępu QT. W grupie pochodnych difenylometanu dotyczy hydroksyzyny.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc, jeśli połączenia nie dało się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze
- czynność nerek (eGFR) u pacjentów przyjmujących sotalol
- omdlenia, zawroty głowy i kołatanie serca zgłaszane przez pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują bradykardia, zaburzenia elektrolitowe i pogorszenie czynności nerek, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. Hydroksyzyna u osób starszych wymaga dodatkowo mniejszych dawek z powodu działania przeciwcholinergicznego i sedacyjnego. |
| eGFR ≤ 60nieselektywne beta-blokery | ryzyko rośnie | Sotalol jest wydalany przez nerki w postaci niezmienionej, więc przy obniżonym eGFR kumuluje się i silniej wydłuża odstęp QT, co nasila interakcję z hydroksyzyną. |
| Dawka podwyższonadawka · nieselektywne beta-blokery | ryzyko rośnie | Wydłużenie odstępu QT przez sotalol zależy od dawki, więc przy większych dawkach ryzyko arytmii po dołączeniu hydroksyzyny rośnie. |
Połączenie przeciwwskazanePochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, rylpiwiryna) klasaHydroksyzyny nie łączy się z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy wydłużającym odstęp QT – należy wybrać lek przeciwhistaminowy lub przeciwlękowy bez wpływu na QT.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem na HIV z tej grupy, dopóki lekarz lub farmaceuta nie sprawdzi, czy to połączenie jest dla ciebie bezpieczne.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem na HIV z tej grupy, dopóki lekarz lub farmaceuta nie sprawdzi, czy to połączenie jest dla ciebie bezpieczne.
Hydroksyzyna, stosowana na lęk, świąd i problemy ze snem, może zaburzać rytm serca. Niektóre leki na HIV, przede wszystkim efawirenz, a w mniejszym stopniu rylpiwiryna, działają podobnie, więc razem mogą wywołać groźną arytmię. Efawirenz dodatkowo nasila senność i zawroty głowy po hydroksyzynie. Newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie powodują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy
- nadmierna senność, trudność z utrzymaniem równowagi
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Hydroksyzyny nie łączy się z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy wydłużającym odstęp QT – należy wybrać lek przeciwhistaminowy lub przeciwlękowy bez wpływu na QT. Dotyczy to przede wszystkim efawirenzu, a w mniejszym stopniu rylpiwiryny, której wpływ na QT ujawnia się przy wyższych stężeniach. W świądzie lepszym wyborem są niesedujące leki przeciwhistaminowe, a w krótkotrwałym leczeniu lęku lorazepam. Jeżeli połączenia nie da się uniknąć, należy przed włączeniem wykonać EKG, wyrównać potas i magnez, stosować najmniejszą skuteczną dawkę hydroksyzyny przez możliwie krótki czas i powtórzyć EKG po kilku dniach. U pacjenta, który wymaga długotrwale hydroksyzyny, lekarz prowadzący leczenie HIV może rozważyć zmianę NNRTI na lek bez wpływu na QT, na przykład dorawirynę. Newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie wymagają takich ograniczeń.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, torsade de pointes i nagłej śmierci sercowej, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca, w starszym wieku oraz przy innych lekach wydłużających QT. Nasila się także senność, zawroty głowy i ryzyko upadków.
Mechanizm
Hydroksyzyna blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża repolaryzację komór. Efawirenz wydłuża odstęp QTc w sposób zależny od stężenia, a najsilniej u osób wolno metabolizujących przez CYP2B6. Rylpiwiryna wydłuża QTc przy wyższych stężeniach. Oba działania sumują się i zwiększają ryzyko torsade de pointes. Dodatkowo depresyjny wpływ hydroksyzyny na ośrodkowy układ nerwowy nakłada się na zawroty głowy, senność i zaburzenia koncentracji wywoływane przez efawirenz. Indukcja CYP3A4 przez efawirenz może nieznacznie obniżać stężenie hydroksyzyny, ale nie ma to istotnego znaczenia klinicznego. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy NNRTI – newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie wydłużają QT i stanowią wyjątki.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem hydroksyzyny i po kilku dniach leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
- nadmierna senność i ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych
- inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wolniejsza eliminacja hydroksyzyny, co zwiększa ryzyko torsade de pointes, nadmiernej sedacji i upadków. Hydroksyzyny w tej grupie wiekowej należy unikać niezależnie od leczenia przeciwwirusowego. |
| Umiarkowana lub ciężka niewydolność nerekeGFR · pochodne difenylometanu | ryzyko rośnie | Przy niewydolności nerek kumuluje się czynny metabolit hydroksyzyny, co nasila sedację i może zwiększać ryzyko wydłużenia QT w połączeniu z efawirenzem lub rylpiwiryną. |
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, cerytynib) klasaJednoczesne stosowanie prokinetyku i inhibitora kinazy ALK jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca.Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na nowotwór z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza onkologa, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj żadnego na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na nowotwór z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza onkologa, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj żadnego na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.
Niektóre leki na nowotwory płuca, takie jak kryzotynib i cerytynib, mogą razem z cyzaprydem groźnie zaburzyć rytm serca. Lek na nowotwór sprawia, że cyzapryd dłużej zostaje w organizmie, a oba leki osobno też wpływają na pracę serca. Inne leki wspomagające pracę żołądka, na przykład itopryd, nie stwarzają takiego zagrożenia. Metoklopramid również jest pod tym względem bezpieczniejszy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne tętno
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie prokinetyku i inhibitora kinazy ALK jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca. Dotyczy to cyzaprydu w połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem. U pacjenta leczonego tymi inhibitorami ALK cyzapryd należy odstawić. Jeśli potrzebny jest lek prokinetyczny, wybierz itopryd lub krótkotrwale metoklopramid w najmniejszej skutecznej dawce. Cyzapryd można włączyć dopiero po całkowitym wypłukaniu inhibitora ALK. Połączenie cyzaprydu z brygatynibem, alektynibem lub lorlatynibem również jest niekorzystne. Przy tych lekach należy go unikać, a gdy jest to konieczne, trzeba kontrolować EKG i tętno.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT oraz częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes. Może dojść do migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Bradykardia wywołana inhibitorem ALK dodatkowo zwiększa to ryzyko.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy cyzaprydu w połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem. Cyzapryd jest substratem CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym. Kryzotynib i cerytynib hamują CYP3A4, przy czym hamowanie przez cerytynib jest silne. Podnoszą one stężenie cyzaprydu we krwi, a stężenie to bezpośrednio wiąże się z blokowaniem kanałów potasowych hERG. Oba inhibitory ALK same wydłużają odstęp QT i zwalniają akcję serca. Efekty farmakokinetyczny i farmakodynamiczny sumują się.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- częstość akcji serca (bradykardia)
- odstęp PR przy lorlatynibie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 5 okresów półtrwania od odstawienia kryzotynibu lub cerytynibuinhibitory kinazy ALK | ryzyko maleje | Po całkowitym wypłukaniu kryzotynibu lub cerytynibu hamowanie CYP3A4 i wpływ na QT ustępują. Wtedy cyzapryd można włączyć, najlepiej po kontrolnym EKG. |
Niekorzystna interakcjaTriazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu triazolowego leku przeciwgrzybiczego i inhibitora kinazy ALK należy w pierwszej kolejności wybrać lek przeciwgrzybiczy spoza grupy triazoli, a jeśli połączenia nie da się uniknąć, rozważyć zmniejszenie dawki inhibitora ALK zgodnie z ChPL i ściśle monitorować EKG oraz działania niepożądane.Nie zaczynaj, nie przerywaj ani nie przedłużaj leczenia lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli, gdy przyjmujesz lek na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, bez uzgodnienia z onkologiem, i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz lek onkologiczny.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj, nie przerywaj ani nie przedłużaj leczenia lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli, gdy przyjmujesz lek na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, bez uzgodnienia z onkologiem, i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz lek onkologiczny.
Leki przeciwgrzybicze z grupy triazoli, takie jak flukonazol, itrakonazol, worykonazol czy pozakonazol, spowalniają usuwanie z organizmu niektórych leków na raka płuca, takich jak kryzotynib, cerytynib, brygatynib i lorlatynib. Lek na raka może się wtedy gromadzić w organizmie i silniej działać na serce, wątrobę i jelita. Oba rodzaje leków mogą też niekorzystnie wpływać na rytm serca. Alektynib nie wchodzi w tę interakcję w istotnym stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, uczucie zbliżającego się omdlenia lub omdlenie
- bardzo wolne tętno
- nasilona biegunka, nudności lub wymioty
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- nowy kaszel lub duszność
- zaburzenia widzenia
- bóle mięśni lub silne osłabienie
- splątanie, zmiany nastroju lub zaburzenia mowy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu triazolowego leku przeciwgrzybiczego i inhibitora kinazy ALK należy w pierwszej kolejności wybrać lek przeciwgrzybiczy spoza grupy triazoli, a jeśli połączenia nie da się uniknąć, rozważyć zmniejszenie dawki inhibitora ALK zgodnie z ChPL i ściśle monitorować EKG oraz działania niepożądane. ChPL cerytynibu, brygatynibu, lorlatynibu i kryzotynibu zalecają unikanie silnych inhibitorów CYP3A, czyli itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu, a gdy jest to konieczne, zmniejszenie dawki inhibitora ALK[1]. Przy flukonazolu i izawukonazolu efekt jest słabszy, ale również wymaga monitorowania, zwłaszcza przy dużych dawkach flukonazolu. Po odstawieniu triazolu do dawki sprzed interakcji wraca się dopiero po wygaszeniu hamowania CYP3A4, które przy itrakonazolu i pozakonazolu utrzymuje się dłużej. Decyzję o modyfikacji dawki podejmuje onkolog prowadzący. Alektynib może być stosowany z triazolami bez zmiany dawki.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko działań niepożądanych zależnych od stężenia inhibitora ALK. Są to wydłużenie QT z groźnymi komorowymi zaburzeniami rytmu, bradykardia i blok przedsionkowo-komorowy, hepatotoksyczność, nasilone objawy żołądkowo-jelitowe i hiperglikemia (cerytynib), śródmiąższowe zapalenie płuc, wzrost CK i nadciśnienie (brygatynib), hiperlipidemia oraz zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego (lorlatynib), a także zaburzenia widzenia (kryzotynib, nasilane przez worykonazol). Interakcja może prowadzić do przerwania leczenia onkologicznego z powodu toksyczności.
Mechanizm
Triazole hamują CYP3A4. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami, a flukonazol i izawukonazol umiarkowanymi, przy czym działanie flukonazolu silnie zależy od dawki. Itrakonazol i pozakonazol hamują także glikoproteinę P. Kryzotynib, cerytynib, brygatynib i lorlatynib są w dużej mierze eliminowane przez CYP3A4, więc ich stężenie we krwi rośnie[1]. Dochodzi do tego składnik farmakodynamiczny. Większość triazoli, z wyjątkiem izawukonazolu, wydłuża odstęp QT, podobnie jak kryzotynib i cerytynib. Kryzotynib, cerytynib i brygatynib zwalniają rytm serca, a lorlatynib wydłuża odstęp PR. Zarówno triazole, jak i inhibitory ALK mogą uszkadzać wątrobę. Interakcja dotyczy wszystkich triazoli i wszystkich inhibitorów ALK z grupy z wyjątkiem alektynibu. Jej nasilenie jest największe przy silnych inhibitorach CYP3A4.
Monitorować
- EKG przed włączeniem triazolu i w trakcie leczenia skojarzonego (QTc, częstość rytmu, odstęp PR przy lorlatynibie)
- Stężenie potasu i magnezu w surowicy
- Aktywność ALT i AST oraz stężenie bilirubiny
- Glikemia przy cerytynibie
- Lipidogram przy lorlatynibie
- CK i ciśnienie tętnicze przy brygatynibie
- Nowe lub nasilone objawy oddechowe (kaszel, duszność)
- Nasilenie biegunki, nudności i wymiotów
- Zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne lub psychiczne
- Stężenie triazolu we krwi przy worykonazolu, pozakonazolu i itrakonazolu, zwłaszcza przy lorlatynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Flukonazol w pojedynczej małej dawce (np. w grzybicy pochwy)dawka · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa mała dawka flukonazolu słabiej i krócej hamuje CYP3A4 niż leczenie wielodniowe lub duże dawki. Ryzyko jest mniejsze, ale nadal warto ocenić ryzyko wydłużenia QT i poinformować onkologa. |
| Okres po odstawieniu triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze po odstawieniu triazolu, dłużej przy itrakonazolu i pozakonazolu. Powrót do pełnej dawki inhibitora ALK należy odroczyć zgodnie z ChPL. |
| Triazol dołączany do stabilnego leczenia inhibitorem ALKkolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Stężenie inhibitora ALK rośnie stopniowo przez kilka dni po dołączeniu triazolu. EKG i parametry wątrobowe warto skontrolować w pierwszych dniach i tygodniach leczenia skojarzonego. |
| Podeszły wiek lub choroba serca, hipokaliemia, hipomagnezemia, leki wydłużające QT lub zwalniające rytmwiek · pacjent | ryzyko rośnie | Czynniki ryzyka arytmii zwiększają znaczenie składnika farmakodynamicznego (QT, bradykardia). Przy nich należy szczególnie unikać silnych triazoli lub zapewnić ścisłe monitorowanie EKG i elektrolitów. |
Źródła
- Tugnait M, Gupta N, Hanley MJ, Sonnichsen D, Kerstein D, Dorer DJ, et al. Effects of Strong CYP2C8 or CYP3A Inhibition and CYP3A Induction on the Pharmacokinetics of Brigatinib, an Oral Anaplastic Lymphoma Kinase Inhibitor, in Healthy Volunteers. Clin Pharmacol Drug Dev. 2019;9(2):214-223. doi: 10.1002/cpdd.723. PMID: 31287236.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.