Interakcje / Karmustyna
Karmustyna – interakcje
15 opisanych interakcji z lekami. Marki: Carmustine Accordpharma, Carmustine Accord, Carmustine medac, Carmustine Waymade.
7 przeciwwskazane · 8 niekorzystne
Interakcje z innymi lekami 15
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane7
Połączenie przeciwwskazaneKarmustyna+ NatalizumabNie należy podawać natalizumabu pacjentowi leczonemu karmustyną ani pacjentowi z upośledzoną odpornością po wcześniejszym leczeniu karmustyną.Powiedz neurologowi i onkologowi, że dostajesz oba leki, i nie przyjmuj kolejnej dawki natalizumabu, dopóki lekarz nie zdecyduje o dalszym leczeniu.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz neurologowi i onkologowi, że dostajesz oba leki, i nie przyjmuj kolejnej dawki natalizumabu, dopóki lekarz nie zdecyduje o dalszym leczeniu.
Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Oba osłabiają układ odpornościowy, a razem mogą doprowadzić do bardzo groźnych zakażeń, w tym rzadkiej, ciężkiej infekcji mózgu. Natalizumabu nie podaje się też osobom w trakcie leczenia nowotworu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy infekcji
- nowe osłabienie jednej strony ciała lub niezgrabność ruchów
- zaburzenia widzenia, mowy lub pamięci
- zmiany zachowania albo splątanie
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy podawać natalizumabu pacjentowi leczonemu karmustyną ani pacjentowi z upośledzoną odpornością po wcześniejszym leczeniu karmustyną[1][2]. Natalizumab jest przeciwwskazany także z powodu samej aktywnej choroby nowotworowej, więc rozpoczęcie chemioterapii karmustyną u pacjenta leczonego natalizumabem wymaga odstawienia natalizumabu i uzgodnienia dalszego leczenia stwardnienia rozsianego między neurologiem a onkologiem[1][2]. Przed ewentualnym ponownym włączeniem natalizumabu po zakończeniu chemioterapii lekarz powinien potwierdzić odbudowę odporności i brak aktywnego nowotworu.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie grozi ciężkimi zakażeniami oportunistycznymi, w tym postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią, która może prowadzić do trwałej niepełnosprawności lub zgonu. Do tego dochodzi nasilona mielosupresja z ryzykiem ciężkich zakażeń bakteryjnych i grzybiczych. Dodatkowo ChPL natalizumabu przeciwwskazuje jego stosowanie u pacjentów z potwierdzonym aktywnym procesem nowotworowym, z wyjątkiem raka podstawnokomórkowego skóry, a karmustynę stosuje się właśnie w leczeniu nowotworów[1][2].
Mechanizm
Natalizumabu nie wolno podawać razem z karmustyną, ponieważ oba leki osłabiają odporność i ich działania się sumują. Natalizumab blokuje integrynę alfa-4 i hamuje przechodzenie limfocytów przez barierę krew–mózg, co ogranicza nadzór immunologiczny w ośrodkowym układzie nerwowym i zwiększa ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML) oraz innych zakażeń oportunistycznych. Karmustyna jest cytostatykiem alkilującym z grupy pochodnych nitrozomocznika, który hamuje czynność szpiku kostnego i powoduje leukopenię oraz limfopenię. ChPL natalizumabu wymienia w przeciwwskazaniach pacjentów ze zwiększonym ryzykiem zakażeń oportunistycznych, w tym aktualnie leczonych lekami immunosupresyjnymi lub z upośledzoną odpornością spowodowaną wcześniejszą terapią[1][2]. ChPL karmustyny nie wymienia natalizumabu[3][4][5].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów i neutrofili
- nowe lub nasilające się objawy neurologiczne mogące wskazywać na PML
- objawy zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Karmustyna stosowana wcześniej, leczenie zakończonekolejność włączenia · karmustyna | inne zalecenie | Przeciwwskazanie obejmuje także pacjentów z upośledzoną odpornością spowodowaną wcześniej stosowaną terapią, więc włączenie natalizumabu po zakończeniu chemioterapii wymaga potwierdzenia odbudowy odporności i braku aktywnego nowotworu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tysabri 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tysabri-100003952/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tyruko 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tyruko-100488440/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Połączenie przeciwwskazaneKarmustyna+ KlozapinaKlozapiny nie łączy się z karmustyną.Nie przerywaj samodzielnie przyjmowania klozapiny, ale przed chemioterapią powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj samodzielnie przyjmowania klozapiny, ale przed chemioterapią powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki.
Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią organizm przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do groźnego spadku odporności i ciężkich infekcji. Dlatego tych leków nie stosuje się razem. Lekarze zwykle zmieniają lek psychiatryczny przed rozpoczęciem takiej chemioterapii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- siniaki bez wyraźnej przyczyny
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klozapiny nie łączy się z karmustyną. Jeśli pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii karmustyną, psychiatra i onkolog wspólnie decydują o odstawieniu klozapiny i zmianie leku przeciwpsychotycznego przed rozpoczęciem chemioterapii[1]. W trakcie leczenia karmustyną nie rozpoczyna się terapii klozapiną[2]. Należy unikać zastępowania klozapiny lekami przeciwpsychotycznymi w postaci depot, ponieważ w razie neutropenii nie da się ich szybko usunąć z organizmu[1].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy oraz małopłytkowości. Mogą wystąpić zagrażające życiu zakażenia i krwawienia. Przy jednoczesnym stosowaniu nie da się też ustalić, który lek odpowiada za spadek liczby krwinek, a to utrudnia decyzje terapeutyczne.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny i ich działania się sumują. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę o podłożu idiosynkratycznym, a karmustyna jako lek cytotoksyczny z grupy pochodnych nitrozomocznika powoduje silną, opóźnioną mielosupresję. Klozapiny nie stosuje się jednocześnie z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego, w tym ze środkami cytotoksycznymi[1]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[2][3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- objawy skazy krwotocznej
- stan psychiczny po zmianie leku przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidonkwetiapinaolanzapina
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana po zakończeniu chemioterapii karmustyną i regeneracji szpikukolejność włączenia · pacjent | ryzyko maleje | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Klozapinę można rozważyć po zakończeniu leczenia karmustyną i powrocie prawidłowej morfologii, przy standardowym monitorowaniu krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneKarmustyna+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się w trakcie leczenia karmustyną ani u chorych z immunosupresją po chemioterapii.Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi, że jesteś leczony karmustyną, i ustal z onkologiem rodzaj szczepionki oraz najlepszy termin.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi, że jesteś leczony karmustyną, i ustal z onkologiem rodzaj szczepionki oraz najlepszy termin.
Karmustyna to lek przeciwnowotworowy, który mocno osłabia odporność. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może wtedy wywołać groźne zakażenie, dlatego nie wolno jej przyjmować w czasie takiego leczenia. Bezpieczna jest szczepionka bez żywego wirusa, ale w trakcie chemioterapii może chronić słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na skórze, zwłaszcza rozległa
- gorączka lub dreszcze po szczepieniu
- ból, pieczenie lub mrowienie skóry w jednym miejscu ciała
- duszność, kaszel lub silne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się w trakcie leczenia karmustyną ani u chorych z immunosupresją po chemioterapii[1]. U chorego leczonego karmustyną stosuje się wyłącznie rekombinowaną szczepionkę z adiuwantem. Najlepiej podać ją przed rozpoczęciem chemioterapii, a gdy leczenie już trwa – termin szczepienia ustala się z onkologiem, unikając okresu najgłębszej mielosupresji.
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej istnieje ryzyko rozsianego zakażenia szczepionkowym szczepem wirusa, które u chorego z immunosupresją może być ciężkie. Po szczepionce rekombinowanej podanej w trakcie chemioterapii odpowiedź ochronna może być słabsza, a ryzyko zakażenia nie rośnie.
Mechanizm
Karmustyna jest cytostatykiem alkilującym z grupy pochodnych nitrozomocznika, który hamuje czynność szpiku i osłabia odporność komórkową. U osoby z taką immunosupresją żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej i półpaśca ze szczepionki żywej może się niekontrolowanie namnażać. Jednocześnie osłabienie układu odpornościowego zmniejsza odpowiedź na każdą szczepionkę przeciw półpaścowi, także rekombinowaną.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem
- objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca (wysypka pęcherzykowa, gorączka)
- ocena odpowiedzi klinicznej – półpasiec mimo szczepienia
Bezpieczniejsze alternatywy
rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi z adiuwantem
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, a problemem pozostaje jedynie osłabiona odpowiedź immunologiczna w trakcie mielosupresji. Termin podania należy zaplanować z onkologiem. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia karmustynąkolejność włączenia · szczepionka przeciw półpaścowi | inne zalecenie | Podanie szczepionki rekombinowanej przed rozpoczęciem chemioterapii pozwala uzyskać lepszą odpowiedź ochronną niż szczepienie w trakcie leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
Połączenie przeciwwskazaneKarmustyna+ Szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej) klasaŻywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia pochodną nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji.Jeśli jesteś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i zawsze mów przy szczepieniu, że jesteś w trakcie chemioterapii.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i zawsze mów przy szczepieniu, że jesteś w trakcie chemioterapii.
Karmustyna to lek przeciwnowotworowy, który mocno osłabia odporność na wiele tygodni. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa. U osoby z tak obniżoną odpornością ten wirus może wywołać ciężką chorobę zamiast chronić. Inaczej jest ze szczepionką przeciw półpaścowi i szczepionką przeciw ospie prawdziwej dostępnymi w Polsce. Nie zawierają one namnażającego się wirusa, ale w czasie leczenia mogą działać słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na skórze
- gorączka
- kaszel lub duszność
- silny ból głowy, splątanie lub senność
- kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia pochodną nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji. Karmustyna jest w tej grupie jedynym lekiem dostępnym w Polsce. Jeśli szczepienie jest potrzebne, podaje się je co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii. Po jej zakończeniu odracza się je zwykle o co najmniej 3 miesiące, do odbudowy odporności, w porozumieniu z onkologiem lub hematologiem. U chorego leczonego karmustyną, który miał kontakt z ospą wietrzną, rozważa się immunoglobulinę przeciw VZV lub profilaktyczne leczenie przeciwwirusowe. Domownicy chorego bez przebytej ospy powinni się zaszczepić. Jeśli u zaszczepionego domownika pojawi się wysypka, należy unikać bliskiego kontaktu z chorym do czasu przyschnięcia zmian. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i nienamnażającą się szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać. Najlepiej zrobić to przed chemioterapią albo poza okresem najgłębszego zahamowania szpiku.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej w okresie immunosupresji wywołanej karmustyną może dojść do uogólnionego zakażenia szczepionkowym wirusem. Może ono mieć postać rozsianej wysypki, zapalenia płuc, zapalenia wątroby lub zapalenia mózgu i może zakończyć się zgonem. Nawet bez powikłań szczepienie bywa nieskuteczne, a chory pozostaje bez ochrony przed ospą wietrzną.
Mechanizm
Karmustyna jest alkilującym lekiem cytostatycznym. Silnie i długotrwale hamuje czynność szpiku, w tym wytwarzanie limfocytów. Zmniejsza w ten sposób odporność komórkową i humoralną. Atenuowany wirus ospy wietrznej (VZV) z żywej szczepionki może się wtedy niekontrolowanie namnażać. Jednocześnie odpowiedź poszczepienna jest słaba albo nie występuje. Zahamowanie szpiku po karmustynie jest opóźnione i może się utrzymywać przez wiele tygodni po podaniu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów i neutrofili, przed decyzją o szczepieniu po chemioterapii
- wywiad w kierunku przebytej ospy wietrznej lub szczepienia oraz ewentualnie oznaczenie przeciwciał przeciw VZV
- wysypka pęcherzykowa, gorączka, kaszel lub duszność w ciągu kilku tygodni od przypadkowego podania żywej szczepionki
- kontakt chorego z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką karmustynykolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | interakcja nie dotyczy | Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaną co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia karmustyną uznaje się za bezpieczną. Pozwala ona wytworzyć odporność przed okresem immunosupresji. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia karmustyną i odbudowa odpornościpochodne nitrozomocznika | inne zalecenie | Po zakończeniu chemioterapii żywą szczepionkę można rozważyć zwykle po co najmniej 3 miesiącach. Warunkiem jest remisja i odbudowa liczby limfocytów, a decyzję podejmuje się wspólnie z prowadzącym onkologiem lub hematologiem. |
| Szczepienie domownika, a nie choregokolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Szczepienie domowników chorego żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej jest zalecane, bo chroni chorego przed zakażeniem dzikim wirusem. Ryzyko przeniesienia wirusa szczepionkowego jest bardzo małe. Pojawia się tylko wtedy, gdy u zaszczepionego wystąpi wysypka. Wówczas należy unikać bliskiego kontaktu z chorym do czasu przyschnięcia zmian. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Połączenie przeciwwskazaneKarmustyna+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy leczeniu pochodną nitrozomocznika nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani innych żywych szczepionek.Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom, jeśli otrzymuje ono leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna, i najpierw zapytaj lekarza prowadzącego, kiedy szczepienie będzie możliwe.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom, jeśli otrzymuje ono leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna, i najpierw zapytaj lekarza prowadzącego, kiedy szczepienie będzie możliwe.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które przy zdrowej odporności są bezpieczne. Leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna mocno osłabiają odporność, więc wirus ze szczepionki może wtedy wywołać ciężką, długotrwałą biegunkę. Szczepienie może też po prostu nie zadziałać. Jeśli chemioterapię dostaje ktoś z domowników, dziecko zwykle można zaszczepić, ale trzeba uważać na higienę przy pieluchach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka utrzymująca się dłużej niż kilka dni
- powtarzające się wymioty
- gorączka
- objawy odwodnienia – mało mokrych pieluch, suche usta, nadmierna senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu pochodną nitrozomocznika nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani innych żywych szczepionek. Jeśli niemowlę wymaga chemioterapii z użyciem karmustyny, szczepienie przeprowadza się przed jej rozpoczęciem z odstępem ustalonym przez onkologa albo odracza się je do odbudowy odporności po zakończeniu leczenia. Szczepionkę przeciw rotawirusom można podać tylko w ściśle określonym oknie wiekowym, więc odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia i trzeba to omówić z rodzicami. Inaktywowanej szczepionki przeciw rotawirusom nie ma, dlatego ochronę zapewnia wtedy higiena i unikanie kontaktu z chorymi. Szczepienie zdrowego niemowlęcia, którego domownik jest leczony karmustyną, jest dopuszczalne, ale osoba z immunosupresją nie powinna zmieniać pieluch ani mieć kontaktu z kałem dziecka przez kilka tygodni po szczepieniu, a domownicy muszą starannie myć ręce.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją po karmustynie żywy wirus szczepionkowy może wywołać przewlekłą lub ciężką biegunkę z odwodnieniem, a także przedłużone wydalanie wirusa z kałem. Odpowiedź poszczepienna jest słabsza, więc dziecko może pozostać niechronione przed zakażeniem rotawirusowym. Ryzyko jest największe w okresie nadiru i przez kilka miesięcy po zakończeniu chemioterapii.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w jelicie i dopiero w ten sposób wywołują odporność. Pochodne nitrozomocznika, takie jak karmustyna, są lekami alkilującymi o silnym i długotrwałym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym. Upośledzona odporność komórkowa i humoralna nie hamuje skutecznie namnażania szczepu szczepionkowego i jednocześnie osłabia wytwarzanie przeciwciał. Interakcja wynika z właściwości całych grup (żywa szczepionka i lek cytotoksyczny), dlatego dotyczy jednakowo wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- status szczepień dziecka przed rozpoczęciem chemioterapii
- czas od ostatniej dawki karmustyny i parametry odbudowy odporności przed szczepieniem żywą szczepionką
- przy przypadkowym podaniu – biegunka, wymioty, gorączka i objawy odwodnienia
- obecność w domu osoby z immunosupresją przy szczepieniu niemowlęcia
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem leczenia karmustyną z odstępem zaakceptowanym przez onkologakolejność włączenia · szczepionki przeciw rotawirusom | ryzyko maleje | Podanie szczepionki przed rozpoczęciem chemioterapii, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odporności i ustąpienie namnażania wirusa, eliminuje ryzyko interakcji. |
| Odbudowa odporności po zakończeniu chemioterapii potwierdzona przez lekarza prowadzącegoodstep · pochodne nitrozomocznika | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia karmustyną i odbudowie odporności żywą szczepionkę można rozważyć, o ile dziecko mieści się jeszcze w dopuszczalnym wieku dla szczepienia przeciw rotawirusom. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Połączenie przeciwwskazaneKarmustyna+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaModulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu nie stosuje się jednocześnie z pochodną nitrozomocznika.Jeśli przyjmujesz modulator receptora S1P i masz zacząć leczenie pochodną nitrozomocznika, powiedz o tym obu lekarzom przed rozpoczęciem chemioterapii i nie odstawiaj ani nie wznawiaj żadnego leku bez ich decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz modulator receptora S1P i masz zacząć leczenie pochodną nitrozomocznika, powiedz o tym obu lekarzom przed rozpoczęciem chemioterapii i nie odstawiaj ani nie wznawiaj żadnego leku bez ich decyzji.
Leki takie jak siponimod (na stwardnienie rozsiane) i etrasymod (na wrzodziejące zapalenie jelita grubego) zmniejszają liczbę krwinek odpornościowych we krwi. Karmustyna to lek przeciwnowotworowy, który osłabia szpik kostny i również obniża odporność. Razem mogą bardzo silnie osłabić organizm i narazić cię na groźne zakażenia. Dlatego tych leków nie stosuje się w tym samym czasie, a lekarze ustalają bezpieczną kolejność leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub uczucie rozbicia jak przy grypie
- pęcherzykowa, bolesna wysypka na skórze
- silny ból głowy, sztywność karku, nudności lub nadwrażliwość na światło
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- narastająca duszność lub suchy kaszel
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu nie stosuje się jednocześnie z pochodną nitrozomocznika. Rozpoznanie nowotworu wymagającego leczenia karmustyną oznacza konieczność odstawienia siponimodu lub etrasymodu. Przed rozpoczęciem chemioterapii należy odczekać, aż liczba limfocytów wróci do normy. Czas tej odbudowy różni się między lekami tej grupy, a decyzję o terminie podejmuje onkolog wspólnie z neurologiem lub gastroenterologiem. Ponowne włączenie modulatora S1P po zakończeniu leczenia karmustyną rozważa się dopiero po remisji choroby nowotworowej i pełnej regeneracji szpiku. Wymaga to aktualnej morfologii z rozmazem. Nie podaje się żywych szczepionek w trakcie leczenia ani w okresie odbudowy limfocytów.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi głęboką immunosupresją z ciężkimi, także oportunistycznymi zakażeniami, takimi jak zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia. Zakażenia te mogą zagrażać życiu. Możliwe jest także przedłużone utrzymywanie się cytopenii i wolniejsza odbudowa układu odpornościowego po chemioterapii. Możliwe jest również nasilenie toksyczności płucnej.
Mechanizm
Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych. Powoduje to trwałe zmniejszenie liczby limfocytów we krwi obwodowej przez cały okres leczenia i jeszcze przez pewien czas po jego odstawieniu. Karmustyna jest lekiem alkilującym, który uszkadza szpik kostny. Wywołuje opóźnioną, kumulującą się mielosupresję z leukopenią, limfopenią, neutropenią i małopłytkowością. Oba mechanizmy sumują się i pogłębiają niedobór odporności komórkowej. Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich leków obu grup. Nie zależy od metabolizmu, więc dotyczy zarówno siponimodu, jak i etrasymodu. Dodatkowo oba rodzaje leków mogą niekorzystnie wpływać na płuca. Modulatory S1P zmniejszają parametry czynności oddechowej, a karmustyna może wywołać zwłóknienie płuc. Ten wspólny efekt jest teoretyczny. Leczenie karmustyną oznacza czynny nowotwór złośliwy, a czynna choroba nowotworowa jest przeciwwskazaniem do stosowania modulatorów receptora S1P.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą limfocytów przed zmianą leczenia i w jej trakcie
- objawy zakażenia, w tym zakażeń oportunistycznych i półpaśca
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- czynność płuc – duszność, kaszel, spirometria lub DLCO
- parametry wątrobowe
Kiedy ocena się zmienia
| Implant dooponowy (do loży po resekcji guza mózgu)postać · pochodne nitrozomocznika | ryzyko maleje | Implant z karmustyną zapewnia głównie miejscową ekspozycję i niewielkie stężenia ogólnoustrojowe, więc addycyjna mielosupresja jest mało prawdopodobna. Klasa nie zmienia się, bo czynny nowotwór złośliwy nadal wyklucza stosowanie modulatora S1P. |
| Czas do normalizacji liczby limfocytów po odstawieniu modulatora S1Podstep · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | inne zalecenie | Po odstawieniu siponimodu lub etrasymodu limfocyty wracają do normy z opóźnieniem, które różni się między lekami. Rozpoczęcie karmustyny przed odbudową limfocytów utrzymuje ryzyko addycyjnej immunosupresji. Termin chemioterapii warto ustalić na podstawie bezwzględnej liczby limfocytów. |
| Modulator S1P włączany po zakończonym leczeniu karmustynąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia karmustyną i uzyskaniu remisji można rozważyć modulator S1P, ale dopiero po pełnej regeneracji szpiku i normalizacji morfologii. Uwzględnia się także czynność płuc wobec ryzyka późnej toksyczności płucnej karmustyny. Decyzja wymaga indywidualnej oceny onkologa i lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Połączenie przeciwwskazaneKarmustyna+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się osobom leczonym pochodnymi nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nich immunosupresji – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli jesteś leczony pochodną nitrozomocznika lub niedawno zakończyłeś takie leczenie, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaniem podróży porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony pochodną nitrozomocznika lub niedawno zakończyłeś takie leczenie, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaniem podróży porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, z którym zdrowy organizm łatwo sobie radzi. Leki przeciwnowotworowe z grupy pochodnych nitrozomocznika, na przykład karmustyna, mocno osłabiają odporność. U osoby, która je przyjmuje, wirus ze szczepionki może wywołać ciężką chorobę, a samo szczepienie może nie chronić przed żółtą febrą. Dlatego w czasie takiego leczenia i przez pewien czas po nim nie wolno się szczepić przeciw żółtej febrze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze i bóle mięśni w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- duże osłabienie, wymioty, krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się osobom leczonym pochodnymi nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nich immunosupresji – połączenie jest przeciwwskazane. Jeśli szczepienie jest konieczne, należy je wykonać przed rozpoczęciem leczenia karmustyną, z wyprzedzeniem pozwalającym na wytworzenie odporności, po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne. Po zakończeniu chemioterapii szczepienie odracza się co najmniej o kilka miesięcy, do czasu odbudowy odporności potwierdzonej przez lekarza. Gdy szczepienia nie można wykonać, pacjent powinien zrezygnować z podróży do rejonów występowania żółtej febry albo otrzymać zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i stosować ścisłą ochronę przed komarami.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją po chemioterapii szczepienie może wywołać ciężką, uogólnioną chorobę wywołaną wirusem szczepionkowym, w tym zajęcie narządów wewnętrznych lub ośrodkowego układu nerwowego, które może zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie może nie zapewnić ochrony przed żółtą febrą, co daje pacjentowi fałszywe poczucie bezpieczeństwa w czasie podróży.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez układ odpornościowy. Pochodne nitrozomocznika, takie jak karmustyna, silnie hamują czynność szpiku i wywołują głęboką, długotrwałą immunosupresję, w tym spadek liczby limfocytów i granulocytów. W tych warunkach wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a jednocześnie odpowiedź ochronna na szczepienie jest osłabiona lub nie powstaje wcale. Interakcja jest wspólna dla całej klasy i wynika z działania immunosupresyjnego, a nie z cech konkretnej substancji.
Monitorować
- Ustalenie, czy pacjent jest w trakcie chemioterapii lub w okresie po niej, przed kwalifikacją do szczepienia
- Morfologia krwi z rozmazem i liczba limfocytów przed ewentualnym szczepieniem po zakończeniu leczenia
- Gorączka, objawy grypopodobne, żółtaczka lub objawy neurologiczne w ciągu kilku tygodni po przypadkowym zaszczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia pochodną nitrozomocznikakolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | inne zalecenie | Szczepienie wykonane przed rozpoczęciem chemioterapii, z wyprzedzeniem wystarczającym do wytworzenia odporności i ustąpienia wiremii poszczepiennej, jest dopuszczalne po uzgodnieniu z onkologiem. Termin rozpoczęcia leczenia ustala lekarz prowadzący. |
| Kilka miesięcy od zakończenia chemioterapii i potwierdzona odbudowa odpornościodstep · pochodne nitrozomocznika | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia pochodną nitrozomocznika szczepienie można rozważyć dopiero po ustąpieniu immunosupresji, ocenionym klinicznie i w badaniach krwi przez lekarza prowadzącego. Długość odstępu zależy od intensywności leczenia i leków stosowanych jednocześnie, na przykład glikokortykosteroidów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Niekorzystna interakcja8
Niekorzystna interakcjaKarmustyna+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaJednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i karmustyny należy unikać, a jeśli jest ono konieczne, wymaga decyzji onkologa lub hematologa razem z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne oraz ścisłego monitorowania morfologii krwi i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz być leczony karmustyną, powiedz o tym onkologowi oraz lekarzowi, który przepisał ci lek na odporność, zanim zaczniesz chemioterapię.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz być leczony karmustyną, powiedz o tym onkologowi oraz lekarzowi, który przepisał ci lek na odporność, zanim zaczniesz chemioterapię.
Leki obniżające odporność, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid czy tofacytynib, oraz lek przeciwnowotworowy karmustyna osłabiają obronę organizmu przed zakażeniami. Razem działają mocniej, więc łatwiej o poważne infekcje, a także o spadek liczby krwinek, co może powodować krwawienia lub siniaki. Spadek krwinek po karmustynie pojawia się dopiero po kilku tygodniach, a niektóre leki na odporność działają jeszcze długo po odstawieniu. Dlatego lekarze muszą razem zaplanować twoje leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddychaniu
- bolesna wysypka z pęcherzykami, która może oznaczać półpasiec
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu lub stolcu
- nietypowe osłabienie, bladość lub szybkie męczenie się
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, osłabienie kończyn lub zmiany w zachowaniu
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i karmustyny należy unikać, a jeśli jest ono konieczne, wymaga decyzji onkologa lub hematologa razem z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne oraz ścisłego monitorowania morfologii krwi i objawów zakażenia. Przed rozpoczęciem chemioterapii warto ustalić, czy lek immunosupresyjny można odstawić lub czasowo wstrzymać, biorąc pod uwagę jego długi czas działania. Leflunomid i teriflunomid długo utrzymują się w organizmie, dlatego przed włączeniem karmustyny należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji z użyciem kolestyraminy lub węgla aktywowanego. Po odstawieniu fingolimodu, ozanimodu lub ponesimodu liczba limfocytów wraca do normy dopiero po pewnym czasie, a po inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T niedobór limfocytów może się utrzymywać długo, co trzeba uwzględnić przy planowaniu chemioterapii. Natalizumabu nie należy stosować u osób leczonych karmustyną ani z czynnym nowotworem złośliwym. Przed leczeniem trzeba sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i półpaśca, a u osób leczonych rawulizumabem także aktualność szczepienia przeciw meningokokom. W trakcie leczenia nie należy podawać szczepionek żywych. Przy objawach zakażenia lub gorączce trzeba szybko ocenić pacjenta i rozważyć wstrzymanie leku immunosupresyjnego.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji zakażeń utajonych (np. półpaśca, wirusowego zapalenia wątroby typu B, gruźlicy) oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Przy lekach mielotoksycznych dochodzi też ryzyko głębszej i dłużej trwającej neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości, z możliwymi krwawieniami i gorączką neutropeniczną. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie możliwe jest nasilenie uszkodzenia wątroby i płuc. Długotrwała, głęboka immunosupresja może też sprzyjać rozwojowi nowotworów wtórnych, w tym chorób limfoproliferacyjnych. Ryzyko dotyczy wszystkich leków grupy A poza apremilastem i nerandomilastem, a jego wielkość zależy od siły immunosupresji i mielotoksyczności konkretnego leku.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się działań. Karmustyna jest alkilującym lekiem cytostatycznym, który silnie i z opóźnieniem hamuje czynność szpiku. Wywołuje leukopenię, limfopenię i małopłytkowość, które mogą się nasilać po kolejnych cyklach. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odpowiedź immunologiczną różnymi drogami. Modulatory receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych. Leflunomid, teriflunomid i pochodne kwasu mykofenolowego hamują syntezę nukleotydów w limfocytach. Tofacytynib i tolebrutynib blokują wewnątrzkomórkowe szlaki sygnałowe. Abatacept i belatacept blokują kostymulację limfocytów T. Natalizumab hamuje migrację leukocytów, inebilizumab usuwa limfocyty B, a immunoglobulina przeciw limfocytom T usuwa limfocyty T. Rawulizumab blokuje dopełniacz, a efgartigimod alfa i imlifidaza obniżają stężenie IgG. Niektóre z tych leków (leflunomid, teriflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy, tofacytynib, immunoglobulina przeciw limfocytom T) same mogą powodować cytopenie, a leflunomid i teriflunomid dodatkowo działają hepatotoksycznie i mogą wywołać śródmiąższową chorobę płuc, co sumuje się z toksycznością płucną i wątrobową karmustyny. Interakcje farmakokinetyczne nie mają istotnego znaczenia.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, z uwzględnieniem opóźnionego spadku krwinek po karmustynie
- bezwzględna liczba limfocytów, szczególnie przy fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, zmiany skórne i objawy półpaśca
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- aktywność aminotransferaz i bilirubina, zwłaszcza przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- czynność płuc i objawy oddechowe, w tym duszność i suchy kaszel
Kiedy ocena się zmienia
| Implant z karmustyną umieszczany w jamie po usunięciu guza mózgupostać · pochodne nitrozomocznika | ryzyko maleje | Po miejscowym podaniu karmustyny w postaci implantu do jamy pooperacyjnej ekspozycja ogólnoustrojowa jest znacznie mniejsza niż po podaniu dożylnym, więc ryzyko sumowania się mielotoksyczności jest mniejsze. Ryzyko zakażeń, w tym zakażenia miejsca operowanego, pozostaje jednak istotne, a pacjenci ci często otrzymują też kortykosteroidy i inne leczenie onkologiczne, dlatego monitorowanie pozostaje wskazane. |
| Leflunomid lub teriflunomid odstawione bez przyspieszonej eliminacjiodstep · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo po odstawieniu, dlatego samo przerwanie ich przyjmowania nie usuwa ryzyka sumowania się z mielotoksycznością karmustyny. Przed rozpoczęciem chemioterapii należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji z użyciem kolestyraminy lub węgla aktywowanego. |
| Karmustyna po niedawnym leczeniu fingolimodem, ozanimodem, ponesimodem, inebilizumabem lub immunoglobuliną przeciw limfokolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Po odstawieniu tych leków niedobór limfocytów może się utrzymywać od kilku tygodni do wielu miesięcy. Przed włączeniem karmustyny należy ocenić liczbę limfocytów i uwzględnić, że działanie immunosupresyjne wciąż trwa, nawet jeśli lek nie jest już przyjmowany. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej mielosupresji jest większe, dlatego połączenie wymaga szczególnie częstej kontroli morfologii krwi i objawów zakażenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Niekorzystna interakcjaKarmustyna+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania inhibitora czynnika martwicy nowotworów i karmustyny, a jeśli jest ono konieczne, wymaga ono ścisłego monitorowania morfologii krwi i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek biologiczny na chorobę zapalną i masz dostać karmustynę, powiedz o tym obu lekarzom i nie przyjmuj kolejnej dawki leku biologicznego bez ich zgody.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek biologiczny na chorobę zapalną i masz dostać karmustynę, powiedz o tym obu lekarzom i nie przyjmuj kolejnej dawki leku biologicznego bez ich zgody.
Leki biologiczne stosowane w chorobach zapalnych, takie jak adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab czy certolizumab pegol, osłabiają odporność. Karmustyna to lek przeciwnowotworowy, który zmniejsza liczbę krwinek odpowiedzialnych za walkę z zakażeniami. Razem mogą bardzo osłabić organizm i zwiększyć ryzyko groźnych infekcji, także kilka tygodni po podaniu leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowa wysypka, pęcherze lub opryszczka
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- silne osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania inhibitora czynnika martwicy nowotworów i karmustyny, a jeśli jest ono konieczne, wymaga ono ścisłego monitorowania morfologii krwi i objawów zakażenia. W praktyce zwykle wstrzymuje się adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab lub certolizumab pegol na czas chemioterapii karmustyną i do odbudowy szpiku, a decyzję o ponownym włączeniu podejmuje lekarz prowadzący wspólnie z onkologiem lub hematologiem. Przed leczeniem trzeba wykluczyć utajoną gruźlicę i zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B. Należy uwzględnić długi czas działania inhibitorów czynnika martwicy nowotworów po odstawieniu oraz opóźniony szczyt mielosupresji po karmustynie. W czasie skojarzenia nie należy podawać szczepionek żywych.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych, w tym zakażeń oportunistycznych, reaktywacji gruźlicy i wirusowego zapalenia wątroby typu B oraz posocznicy. Ryzyko jest największe w okresie spadku liczby krwinek po karmustynie, który pojawia się z opóźnieniem i może utrzymywać się długo. Możliwe jest też cięższe przebieganie neutropenii i trombocytopenii oraz wolniejsza regeneracja szpiku.
Mechanizm
Inhibitory czynnika martwicy nowotworów hamują odpowiedź zapalną i odporność komórkową, a karmustyna jako lek alkilujący uszkadza szpik kostny i powoduje opóźnioną, długotrwałą mielosupresję. Oba mechanizmy sumują się i silnie osłabiają obronę przeciwzakaźną. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny, nie wynika z zaburzeń metabolizmu ani transportu i dotyczy wszystkich leków obu grup. Brak pary certolizumabu pegol z karmustyną w bazie oznacza brak danych, a nie odmienne działanie, ponieważ certolizumab pegol hamuje czynnik martwicy nowotworów tak samo jak pozostałe leki grupy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili i płytek krwi, regularnie przez kilka tygodni po każdym cyklu karmustyny
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, duszność, zmiany skórne
- badania w kierunku gruźlicy utajonej i wirusowego zapalenia wątroby typu B przed rozpoczęciem leczenia
- próby wątrobowe
- czynność płuc przy dłuższym leczeniu karmustyną
Kiedy ocena się zmienia
| Implant domózgowypostać · pochodne nitrozomocznika | ryzyko maleje | Karmustyna w postaci implantu wszczepianego do loży po guzie mózgu działa głównie miejscowo, a jej narażenie ogólnoustrojowe jest małe, dlatego addycyjna mielosupresja jest mniej prawdopodobna. Nadal należy uwzględnić ryzyko zakażeń rany i ośrodkowego układu nerwowego oraz immunosupresję wywołaną lekiem biologicznym. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń podczas leczenia biologicznego jest większe, a regeneracja szpiku po karmustynie wolniejsza, co nasila skutki interakcji. |
| Kilka okresów półtrwania leku biologicznego od ostatniej dawkiodstep · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Wstrzymanie inhibitora czynnika martwicy nowotworów z odpowiednim wyprzedzeniem przed chemioterapią zmniejsza nakładanie się immunosupresji, choć ze względu na długi okres półtrwania tych leków ryzyko nie znika od razu po odstawieniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Niekorzystna interakcjaKarmustyna+ Inhibitory kinaz janusowych (np. barycytynib, upadacytynib, filgotynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinaz janusowych i pochodnej nitrozomocznika należy unikać tego połączenia.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów JAK i masz rozpocząć leczenie karmustyną, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu przed chemioterapią i nie łącz tych leków bez ich decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów JAK i masz rozpocząć leczenie karmustyną, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu przed chemioterapią i nie łącz tych leków bez ich decyzji.
Leki takie jak barycytynib, upadacytynib, filgotynib czy ritlecytynib osłabiają układ odpornościowy. Karmustyna to lek przeciwnowotworowy, który na kilka tygodni obniża liczbę krwinek. Razem bardzo zwiększają ryzyko groźnych zakażeń i krwawień. Dlatego zwykle odstawia się lek z pierwszej grupy na czas chemioterapii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność, ból gardła
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu
- obrzęk i ból łydki albo nagła duszność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinaz janusowych i pochodnej nitrozomocznika należy unikać tego połączenia. Inhibitor JAK zwykle się wstrzymuje na czas leczenia i do odnowy szpiku. Inhibitorów JAK nie łączy się z silnymi lekami immunosupresyjnymi ani cytotoksycznymi. Decyzję o przerwaniu barycytynibu, upadacytynibu, filgotynibu, deukrawacytynibu lub ritlecytynibu oraz o terminie ich ponownego włączenia podejmuje lekarz prowadzący w porozumieniu z onkologiem. Bierze przy tym pod uwagę opóźniony nadir po karmustynie. Lek JAK włącza się ponownie dopiero po normalizacji morfologii i ustąpieniu zakażeń. Przed chemioterapią trzeba ocenić status zakażeń HBV i gruźlicy. Nie należy podawać szczepionek żywych.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym posocznicy, półpaśca, gruźlicy i reaktywacji wirusowego zapalenia wątroby typu B. Zwiększa też ryzyko głębokiej i przedłużonej neutropenii, małopłytkowości z krwawieniami oraz limfopenii. U pacjentów leczonych karmustyną z powodu nowotworu dochodzi do tego niekorzystny profil inhibitorów JAK, który obejmuje nowotwory złośliwe i zdarzenia zakrzepowo-zatorowe.
Mechanizm
Karmustyna jest lekiem alkilującym, który silnie uszkadza szpik kostny. Spadek liczby płytek krwi i krwinek białych pojawia się z opóźnieniem i utrzymuje się długo. Inhibitory kinaz janusowych hamują przekazywanie sygnału cytokin, co osłabia odpowiedź odpornościową. Mogą też obniżać liczbę limfocytów i neutrofili, a niektóre także hemoglobinę lub płytki. Oba działania sumują się i nasilają mielosupresję oraz immunosupresję. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Deukrawacytynib, jako selektywny inhibitor TYK2, w mniejszym stopniu wpływa na parametry morfologii, ale nadal osłabia odporność, dlatego nie traktuje się go jako wyjątku.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, limfocyty, płytki krwi, hemoglobina) przed leczeniem i regularnie do kilku tygodni po każdym cyklu karmustyny
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, zmiany skórne o charakterze półpaśca
- markery HBV i badanie w kierunku gruźlicy przed rozpoczęciem leczenia
- objawy krwawienia i zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej
Kiedy ocena się zmienia
| Żel na skórępostać · pochodne nitrozomocznika | ryzyko maleje | Karmustyna w postaci żelu stosowanego na zmiany skórne w ziarniniaku grzybiastym wchłania się do krwi w niewielkim stopniu, więc ryzyko sumowania mielosupresji jest mniejsze. Zahamowania czynności szpiku nie można jednak wykluczyć przy rozległych zmianach. Należy kontrolować morfologię i objawy zakażenia. |
| Do odnowy szpiku po ostatnim podaniu karmustynyodstep · pochodne nitrozomocznika | inne zalecenie | Z powodu opóźnionego i przedłużonego nadiru po karmustynie inhibitor JAK można rozważyć ponownie dopiero po normalizacji morfologii i wykluczeniu czynnego zakażenia. O terminie decyduje lekarz w porozumieniu z onkologiem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Niekorzystna interakcjaKarmustyna+ Etylenoiminy (np. tiotepa) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu etylenoiminy i pochodnej nitrozomocznika łącz je tylko w ramach ustalonego schematu onkologicznego lub hematologicznego, pod ścisłą kontrolą morfologii, funkcji wątroby i płuc.Jeśli dostajesz razem dwa takie leki przeciwnowotworowe, przyjmuj je tylko według planu lekarza prowadzącego, rób zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj gorączkę, krwawienie lub duszność.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz razem dwa takie leki przeciwnowotworowe, przyjmuj je tylko według planu lekarza prowadzącego, rób zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj gorączkę, krwawienie lub duszność.
Tiotepa i karmustyna to silne leki przeciwnowotworowe. Podane razem mocniej osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki, a także mogą uszkadzać wątrobę, płuca i błonę śluzową jamy ustnej. Lekarze łączą je celowo, zwykle przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych, i wtedy cały czas dokładnie cię obserwują. Przez kilka tygodni po leczeniu łatwiej o ciężkie zakażenie i krwawienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub nagłe złe samopoczucie
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu lub stolcu
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej, trudność w jedzeniu i piciu
- zażółcenie skóry lub oczu, szybki przyrost masy ciała, powiększenie lub ból brzucha
- duszność lub suchy kaszel – także wiele miesięcy po leczeniu
- splątanie, nadmierna senność lub drgawki
- zaczerwienienie, ciemnienie lub łuszczenie się skóry
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu etylenoiminy i pochodnej nitrozomocznika łącz je tylko w ramach ustalonego schematu onkologicznego lub hematologicznego, pod ścisłą kontrolą morfologii, funkcji wątroby i płuc. Tiotepa z karmustyną to w praktyce element kondycjonowania przed autologicznym przeszczepieniem komórek krwiotwórczych. Dawki, kolejność podania i wsparcie (profilaktyka przeciwzakaźna, przetoczenia, opieka nad błonami śluzowymi) wynikają wtedy z protokołu ośrodka przeszczepowego. Poza takim protokołem nie dodawaj jednego leku do drugiego bez decyzji onkologa. Przed leczeniem oceń wydolność płuc, wątroby i nerek. Zwróć uwagę na wcześniejszą radioterapię klatki piersiowej i wcześniejsze leczenie lekami alkilującymi. Unikaj dodatkowych leków hepatotoksycznych i mielotoksycznych, jeśli nie są konieczne.
Skutek kliniczny
Pogłębiona i wydłużona pancytopenia z dużym ryzykiem ciężkich zakażeń, krwawień i zależności od przetoczeń. Do tego ciężkie zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i przewodu pokarmowego oraz ryzyko zespołu niedrożności zatokowej wątroby. Może też wystąpić śródmiąższowe zapalenie płuc lub zwłóknienie płuc, także późno, nawet po wielu miesiącach. Przy dużych dawkach dochodzą encefalopatia i zmiany skórne. Połączenie stosuje się celowo w schematach kondycjonujących przed autologicznym przeszczepieniem komórek krwiotwórczych, na przykład w chłoniakach ośrodkowego układu nerwowego. Wtedy głęboka aplazja szpiku jest zamierzona i zabezpieczona przeszczepieniem.
Mechanizm
Etylenoiminy i pochodne nitrozomocznika to leki alkilujące, które uszkadzają DNA szybko dzielących się komórek. Działają tak na komórki nowotworowe, ale też na szpik kostny, błony śluzowe, wątrobę i płuca. Przy jednoczesnym podaniu ich toksyczność się sumuje. Najważniejsze jest nasilenie mielosupresji. Dochodzą do tego zapalenie błon śluzowych, uszkodzenie wątroby z zespołem niedrożności zatokowej (choroba zarostowa żył wątrobowych), toksyczność płucna typowa dla karmustyny oraz neurotoksyczność. Oba leki przenikają do ośrodkowego układu nerwowego. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej między nimi. Mechanizm wynika z działania całych grup, więc dotyczy obu leków.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i płytkami krwi – często, aż do odbudowy szpiku
- objawy zakażenia i gorączka neutropeniczna
- bilirubina, aminotransferazy, masa ciała, obwód brzucha, bolesność pod prawym łukiem żebrowym (zespół niedrożności zatokowej)
- czynność płuc (spirometria, DLCO) przed leczeniem i przy duszności lub kaszlu, także długo po leczeniu
- stan błon śluzowych jamy ustnej i przewodu pokarmowego
- stan neurologiczny (splątanie, senność, drgawki) przy dużych dawkach
- skóra (przebarwienia, złuszczanie, zwłaszcza w fałdach skórnych)
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawki w kondycjonowaniu przed autologicznym przeszczepieniem komórek krwiotwórczychdawka · pacjent | inne zalecenie | W kondycjonowaniu mieloablacyjnym głęboka aplazja szpiku jest celem leczenia i jest zabezpieczona przeszczepieniem. Postępowanie wyznacza protokół ośrodka przeszczepowego. Wzrasta wtedy znaczenie toksyczności pozaszpikowej: zespołu niedrożności zatokowej wątroby, ciężkiego zapalenia błon śluzowych, encefalopatii i toksyczności płucnej. |
| Starszy wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych i z chorobami współistniejącymi toksyczność połączenia, zwłaszcza neurologiczna, płucna i zakaźna, jest większa. Ośrodki często modyfikują dawki lub kwalifikację do takiego schematu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Niekorzystna interakcjaKarmustyna+ Neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (np. olanzapina, kwetiapina, asenapina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu neuroleptyku z tej grupy i karmustyny regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili oraz reaguj na pierwsze objawy zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek na zaburzenia psychiczne i masz dostać karmustynę, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, rób zlecone badania krwi i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na zaburzenia psychiczne i masz dostać karmustynę, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, rób zlecone badania krwi i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na własną rękę.
Karmustyna, lek stosowany w leczeniu nowotworów, osłabia szpik kostny i zmniejsza liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Niektóre leki na zaburzenia psychiczne, na przykład olanzapina czy kwetiapina, mogą rzadko działać podobnie, więc razem zwiększają ryzyko groźnych infekcji. Szczególnie niebezpieczne jest łączenie karmustyny z klozapiną, dlatego klozapinę zamienia się wtedy na inny lek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające infekcje
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nasilone osłabienie i bladość
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu neuroleptyku z tej grupy i karmustyny regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili oraz reaguj na pierwsze objawy zakażenia. Klozapiny nie łączy się z karmustyną – przed rozpoczęciem chemioterapii należy we współpracy z psychiatrą zamienić ją na inny lek przeciwpsychotyczny. Nie należy też włączać klozapiny w trakcie leczenia karmustyną ani do czasu pełnej regeneracji szpiku po jego zakończeniu. Olanzapinę, kwetiapinę, asenapinę i loksapinę można kontynuować, ale przy pogłębiającej się lub przedłużonej neutropenii warto rozważyć zmianę neuroleptyku. Olanzapina bywa celowo stosowana jako lek przeciwwymiotny w schematach z karmustyną, co nie wymaga rezygnacji z niej, a jedynie kontroli morfologii.
Skutek kliniczny
Przy jednoczesnym stosowaniu rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy, a w konsekwencji ciężkich zakażeń i posocznicy. Najgroźniejsze jest połączenie karmustyny z klozapiną, w którym agranulocytoza może przebiegać ciężko i być trudna do odróżnienia od toksyczności chemioterapii, co utrudnia decyzję o dalszym leczeniu. Przy olanzapinie, kwetiapinie, asenapinie i loksapinie ryzyko jest mniejsze, ale nadal mogą one pogłębić i przedłużyć spadek liczby krwinek po karmustynie.
Mechanizm
Karmustyna silnie i z opóźnieniem hamuje czynność szpiku kostnego, powodując leukopenię, neutropenię i małopłytkowość. Neuroleptyki z tej grupy mogą rzadko obniżać liczbę leukocytów i neutrofili, a klozapina wywołuje agranulocytozę o podłożu immunologiczno-toksycznym. Hamowanie szpiku przez oba leki sumuje się. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny, nie opisano istotnego wpływu na metabolizm któregokolwiek z leków.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili przed leczeniem i regularnie w jego trakcie oraz po jego zakończeniu
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, zmiany w jamie ustnej
- stan psychiczny przy zamianie klozapiny na inny lek przeciwpsychotyczny
Kiedy ocena się zmienia
| Implant domózgowypostać · pochodne nitrozomocznika | ryzyko maleje | Karmustyna podawana miejscowo w postaci implantu wszczepianego do loży po usunięciu guza mózgu daje niewielką ekspozycję ogólnoustrojową i słabo hamuje szpik, więc ryzyko sumowania mielosupresji jest znacznie mniejsze. U pacjentów przyjmujących klozapinę nadal zaleca się kontrolę morfologii. |
| Klozapina po zakończeniu leczenia karmustynąkolejność włączenia · neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny | inne zalecenie | Klozapinę można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia karmustyną i po potwierdzeniu trwałej regeneracji szpiku z prawidłową liczbą neutrofili, z zachowaniem standardowego, częstego monitorowania morfologii jak przy rozpoczynaniu leczenia klozapiną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Niekorzystna interakcjaKarmustyna+ Chelatory żelaza (np. deferazyroks, deferypron) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza uszkadzającego szpik i pochodnej nitrozomocznika należy unikać sumowania działania mielotoksycznego i nie łączyć tych leków bez ścisłej kontroli morfologii.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz dostać karmustynę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków samodzielnie i regularnie badaj morfologię krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz dostać karmustynę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków samodzielnie i regularnie badaj morfologię krwi.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferypron i w mniejszym stopniu deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek. Karmustyna, lek stosowany w leczeniu nowotworów, również osłabia szpik kostny, i to z opóźnieniem kilku tygodni. Razem mogą bardzo obniżyć odporność i liczbę płytek krwi, co grozi ciężkimi zakażeniami i krwawieniami. Deferoksamina nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- drobne czerwone plamki na skórze
- nasilone osłabienie i bladość
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza uszkadzającego szpik i pochodnej nitrozomocznika należy unikać sumowania działania mielotoksycznego i nie łączyć tych leków bez ścisłej kontroli morfologii. Deferypronu nie łączy się z karmustyną – połączenie jest przeciwwskazane, a na czas leczenia karmustyną i do odbudowy szpiku deferypron należy odstawić. Jeśli chelatacja jest w tym okresie konieczna, preferowana jest deferoksamina. Deferazyroks można rozważyć tylko po ocenie korzyści i ryzyka, z częstą kontrolą morfologii i przerwaniem leczenia przy narastającej cytopenii. Decyzję o wznowieniu chelatora opartego na deferypronie lub deferazyroksie należy podejmować po powrocie liczby neutrofili i płytek do bezpiecznych wartości.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii, agranulocytozy i małopłytkowości, a w konsekwencji ciężkich zakażeń, posocznicy i krwawień. Ryzyko jest największe przy deferypronie. Ponieważ najniższe wartości krwinek po karmustynie występują z opóźnieniem kilku tygodni, nakładanie się działania obu leków może ujawnić się późno i trwać długo.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu toksycznego działania na szpik kostny. Karmustyna jako lek alkilujący wywołuje opóźnioną i kumulującą się mielosupresję z leukopenią, neutropenią i małopłytkowością. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie, w tym neutropenię i małopłytkowość. Nie jest wspólna dla całej grupy chelatorów, bo deferoksamina nie działa toksycznie na szpik. Interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami nie opisano.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili, przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
- objawy skazy krwotocznej
Kiedy ocena się zmienia
| Implant do wszczepienia w loży po guzie mózgupostać · pochodne nitrozomocznika | ryzyko maleje | Karmustyna w postaci implantu umieszczanego w loży po resekcji guza mózgu działa głównie miejscowo i daje małą ekspozycję ogólnoustrojową, więc ryzyko sumowania mielotoksyczności z chelatorem jest znacznie mniejsze niż przy podaniu dożylnym. Kontrola morfologii nadal jest zalecana u pacjentów przyjmujących deferypron. |
| Kolejne cykle leczeniaczas leczenia · pochodne nitrozomocznika | ryzyko rośnie | Mielosupresja po karmustynie kumuluje się wraz z kolejnymi cyklami, dlatego ryzyko ciężkiej cytopenii przy dołączeniu chelatora uszkadzającego szpik rośnie w trakcie leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Niekorzystna interakcjaKarmustyna+ Analogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu puryn i karmustyny należy liczyć się z sumowaniem toksyczności szpikowej i immunosupresji, dlatego połączenie stosuje się tylko w przemyślanym schemacie onkologicznym, ze ścisłą kontrolą morfologii.Jeśli przyjmujesz analog puryn i karmustynę albo jeden z tych leków niedługo po drugim, rób wszystkie zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, krwawienie lub nietypowe siniaki.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz analog puryn i karmustynę albo jeden z tych leków niedługo po drugim, rób wszystkie zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, krwawienie lub nietypowe siniaki.
Leki takie jak merkaptopuryna, tioguanina, fludarabina czy kladrybina oraz karmustyna osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem lub krótko po sobie mogą mocniej obniżyć liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. Zwiększa to ryzyko poważnych zakażeń i krwawień, a spadek liczby krwinek po karmustynie może pojawić się dopiero po kilku tygodniach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- kaszel, duszność
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub stolcu, czarne stolce
- silne osłabienie, bladość
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu puryn i karmustyny należy liczyć się z sumowaniem toksyczności szpikowej i immunosupresji, dlatego połączenie stosuje się tylko w przemyślanym schemacie onkologicznym, ze ścisłą kontrolą morfologii. Przed podaniem kolejnego leku trzeba się upewnić, że parametry krwi wróciły do wartości pozwalających na leczenie, pamiętając o opóźnionym spadku liczby krwinek po karmustynie. Dawki obu leków dostosowuje się do stopnia mielosupresji. Przy merkaptopurynie i tioguaninie warto znać aktywność TPMT lub genotyp NUDT15, bo ich niedobór wielokrotnie nasila toksyczność szpikową. U pacjentów leczonych kladrybiną lub fludarabiną należy rozważyć profilaktykę zakażeń oportunistycznych oraz stosowanie wyłącznie napromienianych składników krwi. Doustnej kladrybiny stosowanej w stwardnieniu rozsianym nie łączy się z karmustyną.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej i przedłużonej neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości. Rośnie ryzyko ciężkich zakażeń, w tym oportunistycznych i wirusowych, oraz krwawień. Powrót prawidłowej morfologii może być wyraźnie opóźniony, co utrudnia planowanie kolejnych cykli leczenia.
Mechanizm
Analogi puryn i karmustyna uszkadzają dzielące się komórki szpiku kostnego, każdy lek innym mechanizmem. Analogi puryn wbudowują się do DNA lub hamują jego syntezę, a karmustyna alkiluje DNA i tworzy wiązania krzyżowe. Działanie mielosupresyjne i immunosupresyjne obu grup się sumuje. Karmustyna daje mielosupresję opóźnioną i przedłużoną, dlatego jej działanie nakłada się także na lek podany kilka tygodni później. Część analogów puryn, zwłaszcza kladrybina i fludarabina, wywołuje długotrwały spadek limfocytów, co dodatkowo nasila immunosupresję. Interakcja dotyczy wszystkich leków obu grup podawanych ogólnoustrojowo i nie wynika z wpływu na metabolizm ani wydalanie.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym podaniem i regularnie w okresie spodziewanego nadiru, także kilka tygodni po karmustynie
- liczba limfocytów, zwłaszcza przy kladrybinie i fludarabinie
- objawy zakażenia, w tym gorączka
- objawy skazy krwotocznej
- aktywność TPMT lub genotyp NUDT15 przed włączeniem merkaptopuryny albo tioguaniny
Kiedy ocena się zmienia
| Implant do jamy pooperacyjnejpostać · pochodne nitrozomocznika | ryzyko maleje | Karmustyna w postaci implantu wszczepianego po resekcji guza mózgu daje niewielką ekspozycję ogólnoustrojową, więc sumowanie mielosupresji z analogiem puryn jest mało prawdopodobne. Kontrola morfologii nadal jest wskazana. |
| Kladrybina doustna (stwardnienie rozsiane)postać · analogi puryn | ryzyko rośnie | Doustnej kladrybiny stosowanej w stwardnieniu rozsianym nie stosuje się u pacjentów otrzymujących leczenie immunosupresyjne lub mielosupresyjne, w tym karmustynę. Połączenie jest przeciwwskazane. |
| Analog puryn po niedawnym podaniu karmustynykolejność włączenia · analogi puryn | inne zalecenie | Ze względu na opóźnioną i przedłużoną mielosupresję po karmustynie analog puryn włącza się dopiero po potwierdzeniu odnowy szpiku w morfologii, a nie według samego upływu czasu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accordpharma 50 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accordpharma-100443987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Zentiva 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-zentiva-100405484/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carmustine Accord 100 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/carmustine-accord-100427706/
Niekorzystna interakcjaKarmustyna+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejSzczepienie najlepiej zaplanować przed rozpoczęciem leczenia karmustyną albo po ustąpieniu immunosupresji, w porozumieniu z onkologiem.Zanim się zaszczepisz, powiedz o leczeniu karmustyną i ustal z onkologiem najlepszy termin szczepienia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Zanim się zaszczepisz, powiedz o leczeniu karmustyną i ustal z onkologiem najlepszy termin szczepienia.
Karmustyna to lek przeciwnowotworowy, który osłabia układ odporności. Przez to szczepionka przeciw ospie może zadziałać słabiej i nie dać pełnej ochrony. Sama szczepionka nie wywoła u ciebie zakażenia, bo wirus w niej zawarty nie namnaża się w organizmie człowieka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, wysypka lub pęcherze na skórze po kontakcie z osobą chorą na ospę małpią
- nasilony obrzęk, zaczerwienienie lub ropienie w miejscu wstrzyknięcia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Szczepienie najlepiej zaplanować przed rozpoczęciem leczenia karmustyną albo po ustąpieniu immunosupresji, w porozumieniu z onkologiem. Gdy szczepienie jest pilne, na przykład po kontakcie z wirusem ospy małpiej, nie odkłada się go z powodu chemioterapii, ale trzeba uprzedzić pacjenta, że ochrona może być niepełna, i utrzymać pozostałe środki ostrożności.
Skutek kliniczny
Odpowiedź poszczepienna może być osłabiona albo niewystarczająca, przez co pacjent może pozostać niechroniony mimo pełnego schematu szczepienia. Nie należy oczekiwać zwiększenia toksyczności karmustyny ani rozsianego zakażenia wirusem szczepionkowym.
Mechanizm
Karmustyna jest lekiem alkilującym z grupy pochodnych nitrozomocznika i działa mielosupresyjnie i immunosupresyjnie. Hamuje proliferację limfocytów, więc osłabia odpowiedź immunologiczną na antygeny szczepionki. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara[1]. Wirus ten nie namnaża się w komórkach człowieka, dlatego głównym problemem jest słabsza ochrona po szczepieniu, a nie zakażenie wirusem szczepionkowym.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą limfocytów w dniu planowanego szczepienia
- oznaki zakażenia po kontakcie z wirusem ospy małpiej mimo szczepienia
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia karmustyną albo po regeneracji szpikuodstep · pacjent | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane przed rozpoczęciem chemioterapii albo po ustąpieniu immunosupresji pozwala uzyskać pełną odpowiedź immunologiczną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
Alkohol
Brak opisu połączenia z alkoholem w bazie.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.