Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Klarytromycyna / Klarytromycyna i rysperydon

Klarytromycyna i rysperydon

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Jeśli to możliwe, wybierz antybiotyk, który nie hamuje CYP3A4 i nie wydłuża odstępu QT.

Powiedz lekarzowi, który przepisuje antybiotyk, że przyjmujesz rysperydon, i nie zmieniaj sam dawki żadnego z leków.

Niekorzystna interakcjaKlarytromycyna+ RysperydonJeśli to możliwe, wybierz antybiotyk, który nie hamuje CYP3A4 i nie wydłuża odstępu QT.Powiedz lekarzowi, który przepisuje antybiotyk, że przyjmujesz rysperydon, i nie zmieniaj sam dawki żadnego z leków.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi, który przepisuje antybiotyk, że przyjmujesz rysperydon, i nie zmieniaj sam dawki żadnego z leków.

Klarytromycyna może spowolnić usuwanie rysperydonu z organizmu, przez co jego działanie się nasila. Możesz wtedy odczuwać większą senność, zawroty głowy przy wstawaniu albo sztywność i drżenie mięśni. Oba leki mogą też wpływać na rytm serca, a razem to działanie się sumuje.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
  • silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
  • nadmierna senność
  • sztywność mięśni, drżenie, niepokój ruchowy
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Jeśli to możliwe, wybierz antybiotyk, który nie hamuje CYP3A4 i nie wydłuża odstępu QT. Gdy klarytromycyna jest konieczna, oceń ponownie dawkowanie rysperydonu na początku i po zakończeniu antybiotykoterapii[1]. Przed włączeniem wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Klarytromycyny nie podaje się pacjentom z hipokaliemią, hipomagnezemią ani z wydłużeniem odstępu QT lub komorowymi zaburzeniami rytmu w wywiadzie[2][3]. U pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka wykonaj EKG przed leczeniem i w jego trakcie. Azytromycyna nie hamuje istotnie CYP3A4, ale również może wydłużać odstęp QT, więc nie usuwa całkowicie ryzyka.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia czynnej frakcji rysperydonu może nasilić jego działania zależne od dawki. Należą do nich sedacja, objawy pozapiramidowe i niedociśnienie ortostatyczne. Sumowanie działania na odstęp QT zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii i u pacjentów z wolnym metabolizmem przez CYP2D6.

Mechanizm

Klarytromycyna silnie hamuje CYP3A4. Przy jej podawaniu z doustnym midazolamem AUC midazolamu zwiększyło się 7-krotnie[2]. Klarytromycyna hamuje także glikoproteinę P. Rysperydon jest metabolizowany głównie przez CYP2D6 i w mniejszym stopniu przez CYP3A4. Rysperydon i jego czynny metabolit 9-hydroksyrysperydon są substratami P-gp, dlatego silny inhibitor CYP3A4 i (lub) P-gp może znacząco zwiększyć stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej w osoczu[1]. Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje[1][2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Klarytromycyna – silny inhibitor CYP3A4[4], rysperydon – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Klarytromycyna – inhibitor P-gp[4], rysperydon – substrat P-gp[5]
  • Klarytromycyna: silny inhibitor CYP3A4[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], inhibitor P-gp[4], substrat CYP3A4[6]
  • Rysperydon: wrażliwy substrat CYP2D6[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed leczeniem i w jego trakcie u pacjentów z czynnikami ryzyka
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • nadmierna senność i sedacja
  • objawy pozapiramidowe (drżenie, sztywność, niepokój ruchowy)
  • ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pozycji stojącej
  • kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

azytromycyna

Kiedy ocena się zmienia

Zawiesina domięśniowa o przedłużonym uwalnianiupostać · rysperydoninne zaleceniePrzy postaci długo działającej nie można szybko zmniejszyć ekspozycji na rysperydon. Tym bardziej preferuje się antybiotyk, który nie hamuje CYP3A4 i P-gp.
Zakończenie klarytromycyny po zmianie dawki rysperydonukolejność włączenia · klarytromycynainne zaleceniePo odstawieniu klarytromycyny należy ponownie ocenić dawkę rysperydonu, jeśli zmniejszono ją na czas skojarzenia.
Podeszły wiekwiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych częstsze są zaburzenia elektrolitowe, bradykardia, niedociśnienie ortostatyczne i upadki, co zwiększa znaczenie kliniczne interakcji.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orizon 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/orizon-100207086/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid 250 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Klacid 125 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/klacid-100033462/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orizon. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/orizon-100207086/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fromilid-100140169/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuKlarytromycynaa alkoholNie ma podstaw do bezwzględnego zakazu.Na czas kuracji najlepiej nie pij alkoholu, a jeśli wypijesz, to niewiele i obserwuj, czy nie pojawiają się nudności, biegunka lub zawroty głowy.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Na czas kuracji najlepiej nie pij alkoholu, a jeśli wypijesz, to niewiele i obserwuj, czy nie pojawiają się nudności, biegunka lub zawroty głowy.

Z klarytromycyną nie ma zakazu picia alkoholu, ale oba mogą wywoływać dolegliwości żołądkowe i zawroty głowy, więc po połączeniu możesz poczuć się gorzej. W czasie infekcji organizm i tak lepiej radzi sobie bez alkoholu. Jeśli masz chorobę wątroby albo serca, alkoholu lepiej w ogóle nie pij podczas kuracji.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne nudności, wymioty lub uporczywa biegunka
  • zawroty głowy, omdlenie lub kołatanie serca
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, silne zmęczenie
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma podstaw do bezwzględnego zakazu. Pacjentowi zaleca się powstrzymać od alkoholu w czasie infekcji i kuracji, a jeśli już go spożyje, to w niewielkiej ilości i obserwować, czy nie pojawiają się nudności, biegunka lub zawroty głowy. Osoby z chorobą wątroby, zaburzeniami rytmu serca, wydłużonym odstępem QT lub zaburzeniami elektrolitowymi powinny alkoholu unikać. Pacjent pijący ryzykownie lub nadużywający alkoholu wymaga oceny lekarskiej przed włączeniem klarytromycyny.

Skutek kliniczny

U większości pacjentów jednorazowe spożycie niewielkiej ilości alkoholu w trakcie kuracji klarytromycyną nie powoduje poważnych następstw. Można się spodziewać nasilenia nudności, niestrawności, biegunki, bólu głowy i zawrotów głowy. Ryzyko poważnych zdarzeń (zaburzenia rytmu serca, uszkodzenie wątroby) dotyczy głównie osób pijących dużo, z chorobą wątroby lub z zaburzeniami rytmu serca.

Mechanizm

Klarytromycyna nie hamuje metabolizmu etanolu i nie wywołuje reakcji disulfiramopodobnej, więc nie ma udokumentowanej interakcji farmakokinetycznej. Możliwe jest jedynie addytywne nasilenie działań niepożądanych obu substancji: dolegliwości żołądkowo-jelitowych (nudności, ból brzucha, biegunka), zawrotów głowy oraz obciążenia wątroby. Przy intensywnym piciu alkohol może dodatkowo sprzyjać zaburzeniom elektrolitowym i arytmii, a to są sytuacje, w których klarytromycyny nie wolno stosować ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT[1].

Metabolizm i transportery

  • Klarytromycyna: silny inhibitor CYP3A4[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], inhibitor P-gp[2], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha
  • zawroty głowy, kołatanie serca, omdlenia (sygnał do pilnej oceny lekarskiej)
  • żółtaczka, ciemny mocz, świąd, ból w prawym podżebrzu (objawy uszkodzenia wątroby)

Kiedy ocena się zmienia

Picie ryzykowne lub upijanie sięilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieIntensywne picie sprzyja zaburzeniom elektrolitowym (hipokaliemia, hipomagnezemia) i arytmii, a ChPL przeciwwskazuje klarytromycynę przy takich zaburzeniach oraz przy wydłużeniu QT. Przed włączeniem leku warto rozważyć ocenę elektrolitów i EKG, a u pacjenta uzależnionego skonsultować wybór antybiotyku z lekarzem.
Jednorazowa niewielka ilośćilość alkoholu · pacjentryzyko malejePrzy pojedynczej, niewielkiej ilości alkoholu u osoby zdrowej spodziewane są co najwyżej łagodne objawy żołądkowo-jelitowe lub zawroty głowy. Szczególne postępowanie nie jest potrzebne.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid 250 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fromilid-100140169/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaRysperydona alkoholZalecaj unikanie alkoholu w trakcie leczenia rysperydonem.Unikaj alkoholu w trakcie leczenia rysperydonem, a jeśli go wypijesz, nie prowadź pojazdów i wstawaj powoli.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Unikaj alkoholu w trakcie leczenia rysperydonem, a jeśli go wypijesz, nie prowadź pojazdów i wstawaj powoli.

Alkohol może nasilać senność i zawroty głowy podczas leczenia rysperydonem. Może też pogarszać koncentrację i koordynację ruchów, a u części osób powodować spadki ciśnienia przy wstawaniu. Dodatkowo alkohol może utrudniać leczenie choroby, na którą przyjmujesz ten lek. Lepiej go unikać.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna senność lub trudność z utrzymaniem przytomności
  • zawroty głowy albo uczucie omdlenia przy wstawaniu
  • zaburzenia równowagi i koordynacji
  • dezorientacja lub wyraźne pogorszenie samopoczucia psychicznego
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie, PD – synergizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zalecaj unikanie alkoholu w trakcie leczenia rysperydonem. Jeśli pacjent mimo to pije, powinien ograniczyć ilość do minimum, nie łączyć alkoholu z innymi lekami działającymi uspokajająco i nie prowadzić pojazdów ani nie obsługiwać maszyn. ChPL wymaga w tym skojarzeniu ostrożności z powodu zwiększonego ryzyka sedacji[1].

Skutek kliniczny

Nasilona senność, spowolnienie, zaburzenia koordynacji i uwagi, pogorszenie sprawności psychomotorycznej, zawroty głowy oraz możliwe spadki ciśnienia przy wstawaniu. Alkohol może też pogarszać stabilność psychiczną i utrudniać przestrzeganie zaleceń terapeutycznych.

Mechanizm

Rysperydon i etanol działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich efekty sedacyjne się sumują. ChPL wskazuje na zwiększone ryzyko sedacji przy łącznym stosowaniu z alkoholem[1]. Rysperydon blokuje też receptory alfa-adrenergiczne, a alkohol rozszerza naczynia, co może nasilać spadki ciśnienia przy wstawaniu. Etanol jest dodatkowo czynnikiem destabilizującym przebieg choroby psychicznej, w której stosuje się rysperydon.

Metabolizm i transportery

  • Rysperydon: wrażliwy substrat CYP2D6[2], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • nasilenie senności i spowolnienia psychoruchowego
  • zawroty głowy i ortostatyczne spadki ciśnienia
  • stan psychiczny i przestrzeganie zaleceń dotyczących leku
  • jednoczesne przyjmowanie innych leków działających ośrodkowo (opioidy, benzodiazepiny, leki przeciwhistaminowe)

Kiedy ocena się zmienia

Duża ilość alkoholu (upijanie się)ilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieWiększa ilość etanolu nasila sedację i ryzyko ortostatycznych spadków ciśnienia, a epizody upijania się zwiększają ryzyko zaburzeń świadomości i upadków. Należy stanowczo odradzać takie picie.
Podeszływiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych zwykle silniej występują sedacja i spadki ciśnienia, co zwiększa ryzyko upadków. Zalecaj bezwzględne unikanie alkoholu i zwróć uwagę na inne leki działające ośrodkowo.
Początek leczenia lub zwiększenie dawkiczas leczenia · pacjentryzyko rośnieNa początku leczenia i po zmianie dawki skłonność do sedacji i spadków ciśnienia jest największa, dlatego w tym okresie alkoholu należy unikać bezwzględnie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orizon 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/orizon-100207086/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orizon. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/orizon-100207086/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 198

Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ KlarytromycynaNie łączyć cytalopramu z klarytromycyną, bo ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT Należy wybrać antybiotyk bez wpływu na odstęp QT, odpowiedni do wskazania, np. betalaktam albo doksycyklinę.Nie zaczynaj przyjmować tego antybiotyku i skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby dobrać inny antybiotyk, nie odstawiaj przy tym samodzielnie leku przeciwdepresyjnego.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować tego antybiotyku i skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby dobrać inny antybiotyk, nie odstawiaj przy tym samodzielnie leku przeciwdepresyjnego.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem działają na niego silniej. Może to wywołać groźne zaburzenia rytmu, w tym omdlenie, a w rzadkich przypadkach zatrzymanie krążenia. Tych leków nie należy przyjmować razem. Zwykle lekarz może zamiast tego antybiotyku przepisać inny, bezpieczny dla serca.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łączyć cytalopramu z klarytromycyną, bo ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT[1][2][3] Należy wybrać antybiotyk bez wpływu na odstęp QT, odpowiedni do wskazania, np. betalaktam albo doksycyklinę. Nie należy zamieniać klarytromycyny na inny makrolid, bo cała grupa wydłuża QT. Jeśli klarytromycyna jest niezbędna, decyzję o czasowej zmianie leczenia przeciwdepresyjnego podejmuje lekarz. Cytalopramu nie należy wtedy odstawiać nagle bez porozumienia z lekarzem. Przed podaniem trzeba sprawdzić EKG oraz stężenie potasu i magnezu.

Skutek kliniczny

Ryzyko istotnego wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, częstoskurczu komorowego i migotania komór, które mogą prowadzić do nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, w podeszłym wieku i przy dużych dawkach cytalopramu.

Mechanizm

Główny mechanizm to sumowanie działania obu leków wydłużających odstęp QT. ChPL cytalopramu podaje, że nie można wykluczyć efektu addytywnego cytalopramu i innych leków wydłużających odstęp QT, dlatego takie połączenia są przeciwwskazane[1] Klarytromycyna sama wydłuża odstęp QT i może wywoływać komorowe zaburzenia rytmu, co ChPL klarytromycyny opisuje przy połączeniach z innymi lekami o tym działaniu[4] Dodatkowym, mniej istotnym mechanizmem jest hamowanie CYP3A przez klarytromycynę[4] CYP3A4 jest jedną z dróg metabolizmu cytalopramu obok CYP2C19 i CYP2D6, więc stężenie cytalopramu może umiarkowanie wzrosnąć, co dodatkowo nasila jego wpływ na QT.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Klarytromycyna – silny inhibitor CYP3A4[5], cytalopram – substrat CYP3A4[6]
  • Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[6], słaby inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2D6[6], substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]
  • Klarytromycyna: silny inhibitor CYP3A4[5], inhibitor OATP1B1[5], inhibitor OATP1B3[5], inhibitor P-gp[5], substrat CYP3A4[7]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem klarytromycyny i w trakcie leczenia, jeśli połączenia nie da się uniknąć
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
  • inne leki pacjenta wydłużające QT lub obniżające potas

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymdoksycyklinacefuroksymsertralina

Kiedy ocena się zmienia

Podeszły wiekwiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują zaburzenia elektrolitowe, choroby serca i wolniejsza eliminacja cytalopramu, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym połączeniu.
Dożylnadroga podania · klarytromycynaryzyko rośniePodanie dożylne makrolidu daje wyższe stężenia i większy wpływ na odstęp QT. ChPL cytalopramu wymienia dożylną erytromycynę jako przykład przeciwwskazanego połączenia

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Aurex 20 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aurex-20-100122504/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid 250 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fromilid-100140169/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ RysperydonPołączenia należy unikać.Nie przerywaj leczenia, ale jak najszybciej powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zapytaj o badanie EKG.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przerywaj leczenia, ale jak najszybciej powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zapytaj o badanie EKG.

Te dwa leki razem mogą zaburzać rytm serca, bo każdy z nich osobno wpływa na pracę serca, a razem ten wpływ się sumuje. Zwykle się ich nie łączy. Czasem lekarz świadomie przepisuje oba leki, ale wtedy potrzebne są badania EKG i kontrola poziomu potasu i magnezu we krwi. Nie odstawiaj żadnego z leków sam, bo to może pogorszyć twój stan psychiczny.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • silne zawroty głowy
  • nietypowe siniaki lub krwawienia
  • silna senność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenia należy unikać.[1] Gdy jedno z leczeń można zmienić, preferowany jest lek przeciwdepresyjny lub przeciwpsychotyczny o mniejszym wpływie na QT. Jeśli psychiatra uzna kontynuację za konieczną, decyzję trzeba udokumentować, wykonać EKG przed i w trakcie leczenia, wyrównać potas i magnez oraz unikać kolejnych leków wydłużających QT.[2] Przy zmianach dawki cytalopramu warto ponownie ocenić dawkowanie rysperydonu.[3]

Skutek kliniczny

Główne ryzyko to addytywne wydłużenie odstępu QT z możliwością groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Ryzyko złośliwych arytmii rośnie przy hipokaliemii i hipomagnezemii.[2] Drugorzędnie możliwe jest zwiększone ryzyko krwawień, zwłaszcza przy dodatkowych lekach przeciwpłytkowych lub przeciwzakrzepowych.[2]

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działanie może się sumować. Cytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi.[2] Rysperydon, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, wymaga ostrożności przy łączeniu z innymi lekami wydłużającymi QT i z lekami hamującymi jego metabolizm wątrobowy.[4] Cytalopram słabo hamuje CYP2D6, główny szlak metabolizmu rysperydonu, ale przy jednoczesnym podawaniu nie obserwowano zmian farmakokinetyki rysperydonu lub były one niewielkie i bez znaczenia klinicznego.[1] Dodatkowo atypowe leki przeciwpsychotyczne mogą wraz z cytalopramem zwiększać ryzyko krwawień.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[5], rysperydon – wrażliwy substrat CYP2D6[6]
  • Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[5], słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
  • Rysperydon: wrażliwy substrat CYP2D6[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6], substrat P-gp[6]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i po zmianach dawek
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
  • objawy krwawienia
  • sedacja i objawy pozapiramidowe

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralinaarypiprazol

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Aurex 20 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aurex-20-100122504/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orizon 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/orizon-100207086/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orizon. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/orizon-100207086/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneFlukonazol+ KlarytromycynaNależy unikać jednoczesnego stosowania, ponieważ klarytromycyna mieści się w grupie leków przeciwwskazanych w ChPL flukonazolu.Nie przyjmuj tych leków razem bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, który może dobrać inny antybiotyk.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, który może dobrać inny antybiotyk.

Lek przeciwgrzybiczy flukonazol i antybiotyk klarytromycyna mogą razem wpływać na pracę serca. W rzadkich przypadkach takie połączenie może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Flukonazol działa w organizmie jeszcze przez kilka dni po przyjęciu ostatniej dawki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca
  • nierówne lub bardzo szybkie bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Należy unikać jednoczesnego stosowania, ponieważ klarytromycyna mieści się w grupie leków przeciwwskazanych w ChPL flukonazolu.[1] Jeśli potrzebny jest makrolid, warto rozważyć azytromycynę, która nie jest metabolizowana przez CYP3A4, pamiętając, że również może wydłużać QT. Gdy skojarzenie jest niezbędne według lekarza, należy przed leczeniem wykonać EKG, wyrównać potas i magnez oraz kontrolować QTc w trakcie terapii. Ryzyko utrzymuje się 4–5 dni po odstawieniu flukonazolu.[2]

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest addycyjne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Zmiana farmakokinetyki klarytromycyny jest niewielka i według ChPL klarytromycyny nie wymaga zmiany dawki.[3] ChPL flukonazolu opisuje dla erytromycyny – makrolidu z tej samej grupy ryzyka – kardiotoksyczność mogącą prowadzić do nagłej śmierci sercowej.[2]

Mechanizm

Klarytromycyna spełnia kryteria grupy, której stosowanie z flukonazolem przeciwwskazuje ChPL flukonazolu, czyli leków wydłużających odstęp QT i metabolizowanych przez CYP3A4.[2] Flukonazol jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4, a hamowanie enzymów utrzymuje się 4–5 dni po jego odstawieniu.[2] Flukonazol w dawce 200 mg na dobę zwiększał minimalne stężenie klarytromycyny w stanie stacjonarnym o 33% i AUC o 18%, bez istotnej zmiany stężenia 14-OH-klarytromycyny.[4] Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca może się sumować.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Flukonazol – umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], klarytromycyna – substrat CYP3A4[6]
  • Flukonazol: silny inhibitor CYP2C19[5], umiarkowany inhibitor CYP2C9[5], umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[7]
  • Klarytromycyna: silny inhibitor CYP3A4[5], inhibitor OATP1B1[5], inhibitor OATP1B3[5], inhibitor P-gp[5], substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed leczeniem i w jego trakcie
  • stężenie potasu w surowicy
  • stężenie magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca

Bezpieczniejsze alternatywy

azytromycyna

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 5 dni od ostatniej dawki flukonazoluflukonazolryzyko malejeHamowanie enzymów przez flukonazol utrzymuje się 4–5 dni po jego odstawieniu, dlatego klarytromycynę bezpieczniej włączyć dopiero po tym czasie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Flucofast 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/flucofast-100094541/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluconazole Polfarmex 50 mg/10 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluconazole-polfarmex-100100023/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid 250 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Klacid 125 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/klacid-100033462/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluconazole Polfarmex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fluconazole-polfarmex-100100023/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneHydroksyzyna+ KlarytromycynaPołączenie jest przeciwwskazane.Nie łącz tych leków i przed pierwszą dawką antybiotyku skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, który zdecyduje o zmianie jednego z nich.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie łącz tych leków i przed pierwszą dawką antybiotyku skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, który zdecyduje o zmianie jednego z nich.

Hydroksyzyna i klarytromycyna mogą zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko wyraźnie rośnie. Antybiotyk może też zwiększyć ilość hydroksyzyny w organizmie, przez co będziesz bardziej senny. Tych leków nie należy przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
  • silna senność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane.[1] Jeśli klarytromycyna jest konieczna, hydroksyzynę należy odstawić na czas antybiotykoterapii albo wybrać antybiotyk spoza grupy leków wydłużających QT, zależnie od wskazania. Gdy pacjent potrzebuje leku przeciwhistaminowego, lepszym wyborem jest lek o małym wpływie na QT i niezależny od CYP3A4. Klarytromycyny nie podaje się pacjentom z hipokaliemią lub hipomagnezemią ani z wydłużeniem QT lub komorowymi zaburzeniami rytmu w wywiadzie.[2]

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu, w tym częstoskurcz komorowy, migotanie komór i torsade de pointes.[2] Wzrost stężenia hydroksyzyny może też nasilić senność, zaburzenia koordynacji i działanie przeciwcholinergiczne.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich wpływ na repolaryzację komór się sumuje. Hydroksyzyny nie łączy się z lekami wydłużającymi QT lub wywołującymi torsade de pointes, w tym z antybiotykami makrolidowymi.[1] Klarytromycyna sama wydłuża odstęp QT i nie podaje się jej pacjentom z wydłużeniem QT w wywiadzie.[3] Dodatkowo hydroksyzyna jest metabolizowana przez CYP3A4/5, a silne inhibitory tych enzymów zwiększają jej stężenie we krwi.[1] Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A, co może podnieść stężenie hydroksyzyny i nasilić zarówno ryzyko arytmii, jak i sedację.[4]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Hydroksyzyna – inhibitor CYP3A4[5], klarytromycyna – substrat CYP3A4[6]
  • Klarytromycyna – silny inhibitor CYP3A4[7], hydroksyzyna – substrat CYP3A4[5]
  • Hydroksyzyna: inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[5]
  • Klarytromycyna: silny inhibitor CYP3A4[7], inhibitor OATP1B1[7], inhibitor OATP1B3[7], inhibitor P-gp[7], substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc, jeśli połączenia nie udało się uniknąć
  • stężenie potasu i magnezu
  • objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
  • nasilenie senności

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynalewocetyryzyna

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Klacid 125 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/klacid-100033462/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid 250 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Taclar 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/taclar-100104080/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneHydroksyzyna+ RysperydonHydroksyzyny nie łączy się z rysperydonem, ponieważ rysperydon należy do leków wydłużających odstęp QT.Nie zaczynaj brać hydroksyzyny, jeśli przyjmujesz rysperydon, tylko zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj brać hydroksyzyny, jeśli przyjmujesz rysperydon, tylko zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek.

Hydroksyzyna i rysperydon mogą zaburzać rytm serca, a razem to działanie się nasila i może stać się groźne. Oba leki powodują też senność, więc razem mogą mocno spowalniać reakcje i zwiększać ryzyko upadku. Tych leków zwykle się ze sobą nie łączy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • silne zawroty głowy
  • bardzo silna senność i trudność z wybudzeniem
  • upadki lub chwiejny chód
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Hydroksyzyny nie łączy się z rysperydonem, ponieważ rysperydon należy do leków wydłużających odstęp QT. U pacjenta leczonego rysperydonem należy wybrać lek przeciwświądowy lub przeciwlękowy bez wpływu na QT. Jeśli lekarz po ocenie korzyści i ryzyka mimo to utrzyma oba leki, potrzebne jest EKG przed włączeniem i w trakcie leczenia, wyrównanie potasu i magnezu oraz najmniejsze skuteczne dawki obu leków.

Skutek kliniczny

Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Nasilona senność, zawroty głowy, spowolnienie psychoruchowe i zwiększone ryzyko upadków.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Oba działają też depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, co nasila sedację. Hydroksyzyna hamuje CYP2D6 i w dużych dawkach może zwiększać stężenie rysperydonu, który jest metabolizowany głównie przez ten enzym, przy czym stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rośnie w mniejszym stopniu.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Hydroksyzyna – inhibitor CYP2D6[1], rysperydon – wrażliwy substrat CYP2D6[2]
  • Hydroksyzyna – inhibitor CYP3A4[1], rysperydon – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2]
  • Hydroksyzyna: inhibitor CYP2C19[1], inhibitor CYP2C9[1], inhibitor CYP2D6[1], inhibitor CYP3A4[1], substrat CYP3A4[1]
  • Rysperydon: wrażliwy substrat CYP2D6[2], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • częstość akcji serca (bradykardia)
  • nasilenie sedacji i ryzyko upadków
  • omdlenia, kołatania serca, zawroty głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynafeksofenadynaarypiprazol

Kiedy ocena się zmienia

Duże dawki hydroksyzynydawka · hydroksyzynaryzyko rośnieDuże dawki hydroksyzyny silniej hamują CYP2D6 i mogą zwiększać stężenie rysperydonu, co dodatkowo nasila ryzyko wydłużenia QT i sedacji.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orizon. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/orizon-100207086/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneInne leki nasercowe (np. iwabradyna, ranolazyna, mawakamten)+ Makrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i leku nasercowego zależnego od CYP3A4 lub wpływającego na rytm serca należy unikać tego połączenia, a gdy antybiotyk jest konieczny, wybrać makrolid o najmniejszym ryzyku i kontrolować tętno oraz EKG.Jeśli przyjmujesz lek na serce i lekarz przepisuje ci antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz mu o swoim leku na serce i zapytaj farmaceutę, czy te leki możesz bezpiecznie brać razem.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na serce i lekarz przepisuje ci antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz mu o swoim leku na serce i zapytaj farmaceutę, czy te leki możesz bezpiecznie brać razem.

Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, zwłaszcza klarytromycyna, mogą zwiększać ilość w organizmie leków na serce takich jak iwabradyna, ranolazyna czy mawakamten. Może to nadmiernie zwolnić pracę serca, zaburzyć jego rytm albo osłabić siłę skurczu serca. Azytromycyna działa na te leki słabiej, ale też może zaburzać rytm serca. Ta interakcja nie dotyczy trimetazydyny, preparatów z głogu ani koenzymu Q10, czyli ubidekarenonu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Bardzo wolne bicie serca albo uczucie, że serce bije nierówno
  • Kołatanie serca
  • Zawroty głowy, uczucie zbliżającego się omdlenia lub omdlenie
  • Narastająca duszność, obrzęki nóg albo szybkie męczenie się
  • Silne nudności lub zaburzenia widzenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i leku nasercowego zależnego od CYP3A4 lub wpływającego na rytm serca należy unikać tego połączenia, a gdy antybiotyk jest konieczny, wybrać makrolid o najmniejszym ryzyku i kontrolować tętno oraz EKG. Klarytromycyny nie należy łączyć z iwabradyną ani z ranolazyną, ponieważ jest to przeciwwskazane w ChPL, i zwykle najprościej zastąpić ją antybiotykiem z innej grupy. Jeśli klarytromycyna jest niezbędna, iwabradynę lub ranolazynę trzeba odstawić na czas leczenia i wznowić dopiero kilka dni po jego zakończeniu. U pacjenta przyjmującego mawakamten włączenie klarytromycyny wymaga decyzji kardiologa o zmniejszeniu dawki lub przerwie w leczeniu, zależnie od fenotypu CYP2C19, a azytromycyna nie wymaga zmiany dawki mawakamtenu. Azytromycynę, roksytromycynę i spiramycynę z iwabradyną lub ranolazyną stosuje się tylko po ocenie ryzyka wydłużenia QT, z wyrównaniem potasu i magnezu oraz z kontrolą EKG na początku leczenia.

Skutek kliniczny

Najgroźniejsze skutki to ciężka bradykardia, wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, zwłaszcza przy połączeniu klarytromycyny z iwabradyną lub ranolazyną. Wzrost stężenia ranolazyny zwiększa też ryzyko zawrotów głowy, nudności i omdleń. Wzrost stężenia mawakamtenu może nadmiernie obniżyć frakcję wyrzutową lewej komory i wywołać objawy niewydolności serca. Połączenie klarytromycyny z iwabradyną lub ranolazyną jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL tych leków nasercowych, a przy azytromycynie i spiramycynie ryzyko dotyczy głównie sumowania wpływu na odstęp QT i rytm serca.

Mechanizm

Interakcja dotyczy leków nasercowych metabolizowanych przez CYP3A4, czyli iwabradyny, ranolazyny i mawakamtenu, a nie całej grupy. Klarytromycyna jest silnym, zależnym od mechanizmu inhibitorem CYP3A4 i inhibitorem glikoproteiny P, przez co znacznie zwiększa stężenie iwabradyny i ranolazyny oraz mawakamtenu. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej, a azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują tego enzymu. Drugim, wspólnym dla wszystkich makrolidów mechanizmem jest wydłużanie odstępu QT, które sumuje się z wydłużeniem QT wywoływanym przez ranolazynę oraz z bradykardią wywoływaną przez iwabradynę, ponieważ zwolnienie rytmu sprzyja arytmii typu torsade de pointes[1]. Mawakamten nie wydłuża odstępu QT, więc u niego znaczenie ma wyłącznie składowa farmakokinetyczna.

Monitorować

  • Częstość akcji serca, ze szczególną uwagą na bradykardię u osób przyjmujących iwabradynę
  • EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia makrolidem
  • Stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • Zawroty głowy, kołatania serca i omdlenia
  • Objawy niewydolności serca i frakcja wyrzutowa lewej komory u osób przyjmujących mawakamten

Kiedy ocena się zmienia

Kilka dni po ostatniej dawce klarytromycynyodstep · makrolidyinne zalecenieHamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę jest zależne od mechanizmu i utrzymuje się kilka dni po jej odstawieniu, dlatego iwabradynę lub ranolazynę wznawia się dopiero po tym czasie, a nie od razu po ostatniej dawce antybiotyku.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują bradykardia, zaburzenia elektrolitowe, choroba strukturalna serca i wielolekowość, co zwiększa ryzyko wydłużenia QT i arytmii przy łączeniu makrolidu z iwabradyną lub ranolazyną.

Źródła

  1. Yu Y, Zhang M, Chen R, Liu F, Zhou P, Bu L, et al. Action potential response of human induced-pluripotent stem cell derived cardiomyocytes to the 28 CiPA compounds: A non-core site data report of the CiPA study. J Pharmacol Toxicol Methods. 2019;98:106577. doi: 10.1016/j.vascn.2019.04.003. PMID: 31022455.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKlarytromycyna+ SymwastatynaSymwastatynę należy odstawić na czas leczenia klarytromycyną i wznowić kilka dni po ostatniej dawce antybiotyku.Odstaw symwastatynę na czas leczenia klarytromycyną i wróć do niej kilka dni później.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Odstaw symwastatynę na czas leczenia klarytromycyną i wróć do niej kilka dni później.

Klarytromycyna blokuje rozkład symwastatyny w wątrobie, przez co jej ilość we krwi rośnie około 10 razy. Tak duża ilość leku może uszkodzić mięśnie, a produkty rozpadu mięśni mogą uszkodzić nerki. Na czas leczenia antybiotykiem symwastatynę trzeba odstawić i wrócić do niej kilka dni po zakończeniu kuracji. Kilkudniowa przerwa w przyjmowaniu statyny nie szkodzi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bóle mięśni, szczególnie ud i ramion
  • osłabienie mięśni
  • ciemny, brązowy mocz
  • zmniejszona ilość moczu
  • gorączka z bólami mięśni
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Symwastatynę należy odstawić na czas leczenia klarytromycyną i wznowić kilka dni po ostatniej dawce antybiotyku. Przerwa w przyjmowaniu statyny przez 1–2 tygodnie nie ma istotnego znaczenia dla ryzyka sercowo-naczyniowego. Gdy wskazanie na to pozwala, lekarz może wybrać azytromycynę, która nie hamuje CYP3A4[1]. Przy długim leczeniu klarytromycyną symwastatynę można zastąpić rosuwastatyną, która nie jest metabolizowana przez CYP3A4[2].

Skutek kliniczny

Wysokie stężenie symwastatyny zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy z ostrym uszkodzeniem nerek[1]. Bóle i osłabienie mięśni oraz ciemny mocz mogą pojawić się w ciągu kilku dni od rozpoczęcia antybiotyku. Opisano przypadki zgonów.

Mechanizm

Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A4 zależnym od mechanizmu, który trwale inaktywuje enzym, i hamuje transporter wątrobowy OATP1B1[2]. Symwastatyna jest metabolizowana prawie wyłącznie przez CYP3A4 i ma duży efekt pierwszego przejścia, więc ekspozycja na nią i na aktywny kwas symwastatyny rośnie około 10-krotnie. Ponieważ enzym jest inaktywowany nieodwracalnie, hamowanie utrzymuje się jeszcze kilka dni po ostatniej dawce antybiotyku, do czasu syntezy nowego CYP3A4.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Klarytromycyna – silny inhibitor CYP3A4[3], symwastatyna – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Klarytromycyna – inhibitor OATP1B1[3], symwastatyna – substrat OATP1B1[3]
  • Klarytromycyna – inhibitor OATP1B3[3], symwastatyna – substrat OATP1B3[3]
  • Klarytromycyna: silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], inhibitor P-gp[3], substrat CYP3A4[4]
  • Symwastatyna: substrat BCRP[5], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3]

Monitorować

  • bóle i osłabienie mięśni
  • ciemny mocz
  • kinaza kreatynowa przy objawach
  • kreatynina

Bezpieczniejsze alternatywy

azytromycynarosuwastatyna

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 40 mg symwastatyny na dobęsymwastatynaryzyko rośnieRyzyko miopatii przy symwastatynie zależy od dawki, a przy 10-krotnym wzroście ekspozycji dawka 40 mg daje ekspozycję kilkukrotnie większą niż maksymalna dawka 80 mg.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieWiek powyżej 65 lat, niewydolność nerek i niedoczynność tarczycy to czynniki ryzyka miopatii wymienione w charakterystyce symwastatyny.

Źródła

  1. Patel AM, Shariff S, Bailey DG, Juurlink DN, Gandhi S, Mamdani M, et al. Statin toxicity from macrolide antibiotic coprescription: a population-based cohort study. Ann Intern Med. 2013;158(12):869-76. doi: 10.7326/0003-4819-158-12-201306180-00004. PMID: 23778904.
  2. Hougaard Christensen MM, Bruun Haastrup M, Øhlenschlaeger T, Esbech P, Arnspang Pedersen S, Bach Dunvald AC, et al. Interaction potential between clarithromycin and individual statins-A systematic review. Basic Clin Pharmacol Toxicol. 2019;126(4):307-317. doi: 10.1111/bcpt.13343. PMID: 31628882.
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKlarytromycyna+ EscytalopramNależy unikać łączenia klarytromycyny z escytalopramem, ponieważ escytalopram jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie zaczynaj tego antybiotyku bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą i nie przerywaj samodzielnie leku przeciwdepresyjnego.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj tego antybiotyku bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą i nie przerywaj samodzielnie leku przeciwdepresyjnego.

Ten antybiotyk i lek na depresję lub lęk mogą razem zaburzać pracę serca. Każdy z nich osobno może nieco zmieniać rytm serca, a razem to działanie się sumuje. W rzadkich przypadkach może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia klarytromycyny z escytalopramem, ponieważ escytalopram jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT.[1] Przy potrzebie antybiotykoterapii trzeba wybrać lek spoza makrolidów, ponieważ azytromycyna i erytromycyna również wydłużają QT, a wybór zależy od wskazania i lokalnej oporności. Odstawianie escytalopramu na czas krótkiej kuracji antybiotykowej zwykle nie jest właściwe ze względu na ryzyko objawów odstawiennych i nawrotu. Jeżeli lekarz uzna połączenie za niezbędne, należy przed leczeniem i w jego trakcie wykonać EKG z oceną QTc oraz wyrównać potas i magnez.

Skutek kliniczny

Najważniejszym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, częstoskurczu komorowego i migotania komór. Ryzyko rośnie przy zaburzeniach elektrolitowych, chorobach serca, bradykardii, w starszym wieku i przy innych lekach wydłużających QT.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. Charakterystyka escytalopramu wskazuje, że nie przeprowadzono badań z innymi lekami wydłużającymi QT i nie można wykluczyć działania addytywnego, dlatego takie połączenia są przeciwwskazane.[1] Klarytromycyna sama może wydłużać odstęp QT i wywoływać torsade de pointes, dlatego jest przeciwwskazana u pacjentów z wydłużonym QT w wywiadzie oraz z hipokaliemią lub hipomagnezemią.[2] Dodatkowo escytalopram jest metabolizowany głównie przez CYP2C19, a w mniejszym stopniu przez CYP3A4 i CYP2D6, więc silne hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę może umiarkowanie zwiększać jego stężenie.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Klarytromycyna – silny inhibitor CYP3A4[3], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]
  • Klarytromycyna: silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], inhibitor P-gp[3], substrat CYP3A4[5]
  • Escytalopram: słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2D6[3], wrażliwy substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
  • inne leki wydłużające QT przyjmowane przez pacjenta

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid 250 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fromilid-100140169/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.