Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Klozapina / Klozapina i paliperydon

Klozapina i paliperydon

Jaki opis pokazać?

Połączenie przeciwwskazane

Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego paliperydon w postaci depot i nie podawaj paliperydonu depot pacjentowi leczonemu klozapiną.

Jeśli dostajesz zastrzyki z paliperydonem i masz zacząć brać klozapinę, nie zaczynaj leczenia bez rozmowy z lekarzem prowadzącym.

Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ PaliperydonNie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego paliperydon w postaci depot i nie podawaj paliperydonu depot pacjentowi leczonemu klozapiną.Jeśli dostajesz zastrzyki z paliperydonem i masz zacząć brać klozapinę, nie zaczynaj leczenia bez rozmowy z lekarzem prowadzącym.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli dostajesz zastrzyki z paliperydonem i masz zacząć brać klozapinę, nie zaczynaj leczenia bez rozmowy z lekarzem prowadzącym.

Klozapiny nie łączy się z paliperydonem podawanym w zastrzykach o przedłużonym działaniu. Klozapina może rzadko powodować groźny spadek liczby białych krwinek, a lek z zastrzyku działa długo i nie da się go szybko usunąć z organizmu. Oba leki razem mogą też nasilać senność, zawroty głowy przy wstawaniu i zaburzenia rytmu serca.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
  • silna senność lub trudność z wybudzeniem
  • zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • sztywność mięśni z wysoką gorączką i splątaniem
  • drgawki
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego paliperydon w postaci depot i nie podawaj paliperydonu depot pacjentowi leczonemu klozapiną[1][2][3]. Przy zmianie leczenia z paliperydonu depot na klozapinę uwzględnij długi czas działania ostatniego wstrzyknięcia. Jeśli lekarz prowadzący uzna skojarzenie dwóch leków przeciwpsychotycznych za konieczne, rozważ paliperydon w postaci doustnej i monitoruj morfologię krwi, EKG, ciśnienie tętnicze oraz objawy nadmiernego hamowania OUN[1][4].

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to brak możliwości szybkiego odstawienia paliperydonu w postaci depot, gdy w trakcie leczenia klozapiną wystąpi neutropenia lub agranulocytoza[1]. Dodatkowo może wystąpić nasilona senność, hipotonia ortostatyczna z omdleniami, napady drgawkowe, wydłużenie odstępu QT i złośliwy zespół neuroleptyczny[1][4].

Mechanizm

Klozapiny nie łączy się z lekami przeciwpsychotycznymi w postaci depot, ponieważ w razie neutropenii lub agranulocytozy takiego leku nie można szybko usunąć z organizmu, a sam może działać mielosupresyjnie[1]. Oba leki sumują działanie hamujące ośrodkowy układ nerwowy, hipotensyjne i obniżające próg drgawkowy[1][4]. Oba wymagają ostrożności przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT[1][4]. Jednoczesne stosowanie klozapiny z innymi lekami działającymi na OUN może zwiększać ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie oczekuje się, bo izoenzymy cytochromu P450 nie odgrywają znaczącej roli w metabolizmie paliperydonu[4].

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]
  • Paliperydon: słaby inhibitor P-gp[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[7], substrat P-gp[7]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów zgodnie z programem monitorowania klozapiny
  • EKG z oceną odstępu QTc
  • elektrolity (potas, magnez)
  • ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
  • nasilenie sedacji i czynność oddechowa
  • gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości (złośliwy zespół neuroleptyczny)
  • napady drgawkowe

Bezpieczniejsze alternatywy

paliperydon w tabletkach o przedłużonym uwalnianiuarypiprazol w tabletkach

Kiedy ocena się zmienia

Tabletki o przedłużonym uwalnianiu (postać doustna)postać · paliperydonryzyko malejeZakaz dotyczy leków przeciwpsychotycznych w postaci depot. Paliperydon doustny można odstawić od razu, ale nadal sumuje się z klozapiną działanie hamujące OUN, hipotensyjne, obniżające próg drgawkowy i wydłużające QT, dlatego wymaga ścisłego monitorowania.
Okres działania ostatniego wstrzyknięcia depotodstep · paliperydoninne zaleceniePo ostatnim wstrzyknięciu paliperydonu depot lek pozostaje w organizmie przez długi czas, dlatego przy przejściu na klozapinę termin jej włączenia ustala lekarz prowadzący z uwzględnieniem czasu działania ostatniej dawki.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaKlozapinaa alkoholPacjentowi leczonemu klozapiną należy zalecić niespożywanie alkoholu przez cały okres leczenia.Nie pij alkoholu przez cały czas leczenia klozapiną, a jeśli zdarzy się to mimo wszystko, nie prowadź pojazdów i poproś bliską osobę, aby zwróciła uwagę na Twoje samopoczucie.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu przez cały czas leczenia klozapiną, a jeśli zdarzy się to mimo wszystko, nie prowadź pojazdów i poproś bliską osobę, aby zwróciła uwagę na Twoje samopoczucie.

W czasie leczenia klozapiną nie należy pić alkoholu. Oba działają uspokajająco i usypiająco, więc razem mogą wywołać bardzo silną senność, spowolnienie i zaburzenia równowagi. Mogą też wystąpić zawroty głowy i omdlenia przy wstawaniu, a po większej ilości alkoholu nawet zaburzenia oddychania. Picie alkoholu może dodatkowo obciążać wątrobę i zwiększać ryzyko drgawek.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
  • zawroty głowy albo omdlenie przy wstawaniu
  • wolny lub płytki oddech
  • drgawki
  • splątanie albo dezorientacja
  • zakrztuszenie się śliną lub wymiotami
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Pacjentowi leczonemu klozapiną należy zalecić niespożywanie alkoholu przez cały okres leczenia.[1] Pacjenta trzeba poinformować o addycyjnym działaniu uspokajającym i odradzić mu prowadzenie pojazdów oraz obsługiwanie maszyn.[1] U osób, które mimo zaleceń piją alkohol, należy ustalić wzorzec picia, kontrolować sedację, ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej i funkcję wątroby oraz pamiętać o ryzyku napadów drgawkowych w okresie odstawienia alkoholu. U pacjenta z psychozą alkoholową, czynną chorobą wątroby albo w stanie zahamowania OUN klozapina jest przeciwwskazana.[1]

Skutek kliniczny

Najczęstszym skutkiem jest nasilona senność, spowolnienie psychoruchowe oraz zaburzenia koncentracji i koordynacji ruchowej.[1] Może to prowadzić do upadków i urazów oraz do wypadków podczas prowadzenia pojazdów. Możliwe są zawroty głowy i omdlenia przy zmianie pozycji ciała. Po większej ilości alkoholu mogą wystąpić głębokie zahamowanie OUN, depresja oddechowa i zachłyśnięcie, zwłaszcza że klozapina często powoduje nadmierne ślinienie. Opisane w ChPL ryzyko zapaści krążeniowo-oddechowej przy łączeniu klozapiny z innymi lekami hamującymi OUN wskazuje, że przy upojeniu alkoholowym należy liczyć się z podobnym zagrożeniem.[1]

Mechanizm

Klozapina i alkohol hamują ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające, nasenne oraz upośledzające funkcje poznawcze i ruchowe sumuje się.[1] Klozapina działa też silnie alfa-adrenolitycznie, a alkohol rozszerza naczynia, co nasila niedociśnienie ortostatyczne. Oba czynniki mogą też obniżać próg drgawkowy. Klozapina sama w sobie wiąże się z zależnym od dawki ryzykiem napadów, a u osób pijących alkohol napady mogą pojawić się zwłaszcza w okresie odstawienia alkoholu. ChPL wszystkich ocenianych produktów klozapiny jednakowo zaleca, aby nie spożywać alkoholu w trakcie leczenia ze względu na nasilenie działania uspokajającego.[1] ChPL wymienia w przeciwwskazaniach psychozy alkoholowe, zahamowanie czynności OUN niezależnie od przyczyny oraz czynną lub postępującą chorobę wątroby i niewydolność wątroby. Przeciwwskazania te dotyczą stanu pacjenta, a nie samego spożycia alkoholu.[1]

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[2], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • stopień sedacji i stan świadomości
  • ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
  • częstość i głębokość oddechów po spożyciu alkoholu
  • napady drgawkowe, zwłaszcza w okresie odstawienia alkoholu
  • próby wątrobowe przy regularnym piciu alkoholu
  • ilość i częstość spożywanego alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Ilość wywołująca upojenie alkoholoweilość alkoholu · alkoholryzyko rośnieUpojenie alkoholowe z zahamowaniem czynności OUN jest stanem, w którym ChPL przeciwwskazuje stosowanie klozapiny niezależnie od przyczyny zahamowania. Rośnie ryzyko depresji oddechowej, zapaści krążeniowej i zachłyśnięcia.
Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjentryzyko rośnieU pacjentów z psychozą alkoholową oraz z czynną lub postępującą chorobą wątroby albo niewydolnością wątroby klozapina jest przeciwwskazana. U osób przewlekle pijących należy też brać pod uwagę ryzyko napadów drgawkowych w okresie odstawienia alkoholu.
Okres rozpoczynania leczenia i ustalania dawki klozapinyczas leczenia · pacjentryzyko rośnieChPL wskazuje, że niedociśnienie oraz zapaść krążeniowo-oddechowa przy łączeniu klozapiny z innymi środkami hamującymi OUN są bardziej prawdopodobne na początku leczenia skojarzonego i w okresie ustalania dawki. W tym czasie spożycie alkoholu jest szczególnie niebezpieczne.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaPaliperydona alkoholZalecaj pacjentowi unikanie alkoholu w trakcie leczenia paliperydonem.Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli mimo to wypiłeś, nie prowadź pojazdów i wstawaj powoli.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli mimo to wypiłeś, nie prowadź pojazdów i wstawaj powoli.

Paliperydon działa uspokajająco i może powodować senność, a alkohol robi to samo. Razem mogą bardziej osłabić uwagę i szybkość reagowania, a także nasilić zawroty głowy. Dlatego w czasie leczenia najlepiej nie pić alkoholu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna senność lub trudność z utrzymaniem uwagi
  • zawroty głowy przy wstawaniu
  • zaburzenia równowagi lub upadki
  • splątanie lub wyraźne spowolnienie myślenia
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zalecaj pacjentowi unikanie alkoholu w trakcie leczenia paliperydonem. Jeśli pacjent mimo to pije, poinformuj go o nasileniu senności i zawrotów głowy oraz o zakazie prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn po alkoholu.[1]

Skutek kliniczny

Nasilone zahamowanie ośrodkowego układu nerwowego: senność, spowolnienie, zaburzenia koordynacji i uwagi. Dodatkowo paliperydon może powodować hipotonię ortostatyczną, więc u części pacjentów możliwe są zawroty głowy i upadki. Skutki nasilają się wraz z ilością wypitego alkoholu.

Mechanizm

Paliperydon działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, podobnie jak alkohol. Oba działania się sumują, więc senność, zawroty głowy i spowolnienie reakcji mogą być silniejsze niż po samym lekarstwie lub samym alkoholu. ChPL każe zachować ostrożność przy łącznym stosowaniu z lekami działającymi ośrodkowo i z alkoholem.[1]

Metabolizm i transportery

  • Paliperydon: słaby inhibitor P-gp[2], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[2], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • senność i spowolnienie psychoruchowe
  • zawroty głowy i objawy hipotonii ortostatycznej
  • upadki
  • przestrzeganie zaleceń dotyczących leczenia i podawania kolejnych wstrzyknięć

Kiedy ocena się zmienia

Większe ilości alkoholuilość alkoholu · alkoholryzyko rośnieIm większa ilość alkoholu, tym silniejszy addytywny efekt hamujący na ośrodkowy układ nerwowy i większe ryzyko senności, hipotonii ortostatycznej oraz upadków.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 490

Połączenie przeciwwskazaneAmantadyna+ PaliperydonNie łączyć amantadyny z paliperydonem.Nie zaczynaj brać amantadyny bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już ją bierzesz, nie odstawiaj jej nagle, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj brać amantadyny bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już ją bierzesz, nie odstawiaj jej nagle, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.

Amantadyna i paliperydon razem mogą groźnie zaburzyć rytm serca. Amantadyna może też nasilić objawy choroby psychicznej, takie jak splątanie czy omamy, a paliperydon może osłabiać działanie amantadyny. Paliperydon w zastrzyku działa w organizmie przez wiele tygodni, więc ryzyko utrzymuje się także po ostatnim zastrzyku.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub zasłabnięcie
  • zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
  • bardzo wolne tętno
  • splątanie, omamy lub nasilenie objawów choroby
  • drgawki
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PD – antagonizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łączyć amantadyny z paliperydonem. Jeśli amantadynę włączono w celu leczenia polekowego parkinsonizmu, w pierwszej kolejności należy rozważyć zmniejszenie dawki paliperydonu albo zmianę leku przeciwpsychotycznego na lek o mniejszym ryzyku objawów pozapiramidowych i wydłużenia QT. Gdy potrzebny jest lek korygujący objawy pozapiramidowe, należy wybrać lek bez wpływu na odstęp QT. Paliperydon w postaci wstrzyknięć o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie przez wiele tygodni po ostatniej dawce, dlatego odstawienie go nie usuwa ryzyka od razu. Amantadyny nie należy odstawiać nagle, tylko stopniowo zmniejszać dawkę. Jeśli lekarz mimo to uzna połączenie za niezbędne, przed włączeniem i w trakcie leczenia należy wykonać EKG z oceną QTc oraz oznaczyć potas, magnez i czynność nerek.

Skutek kliniczny

Najgroźniejszym skutkiem jest nadmierne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes[1]. Ryzyko rośnie przy niedoborze potasu lub magnezu, bradykardii i chorobach serca[1]. Amantadyna może też nasilić objawy psychotyczne, takie jak splątanie i omamy, co u chorego leczonego paliperydonem oznacza ryzyko pogorszenia psychozy. Oba leki działają ośrodkowo, a paliperydon wymaga ostrożności z lekami obniżającymi próg drgawkowy[2], natomiast amantadyny nie stosuje się u osób z drgawkami[3].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich wpływ na repolaryzację mięśnia sercowego się sumuje. Amantadyny nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi[1]. Paliperydon łączy się z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT tylko z zachowaniem ostrożności[2]. Dodatkowo amantadyna działa dopaminergicznie, a paliperydon może antagonizować działanie lewodopy i innych agonistów dopaminergicznych[2]. W efekcie amantadyna może osłabiać działanie przeciwpsychotyczne paliperydonu, a paliperydon osłabiać działanie przeciwparkinsonowskie amantadyny.

Metabolizm i transportery

  • Paliperydon: słaby inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu we krwi
  • częstość rytmu serca
  • czynność nerek (eGFR)
  • nasilenie objawów psychotycznych
  • objawy pozapiramidowe
  • drgawki

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolkariprazynabiperyden

Kiedy ocena się zmienia

Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · paliperydoninne zaleceniePaliperydon w postaci depot utrzymuje się w organizmie przez wiele tygodni, dlatego ryzyko interakcji trwa także po ostatnim wstrzyknięciu. Włączenie amantadyny należy rozważać dopiero po ocenie czasu od ostatniej dawki i zapisu EKG.
Niewydolność nerekeGFR · pacjentryzyko rośnieAmantadyna i paliperydon są wydalane przez nerki, więc przy niewydolności nerek ich stężenia rosną, a ryzyko wydłużenia QT i objawów psychotycznych się zwiększa. Amantadyny nie stosuje się w ciężkiej chorobie nerek.
Amantadyna przyjmowana przed włączeniem paliperydonukolejność włączenia · amantadynainne zalecenieJeśli pacjent przyjmuje już amantadynę, nie należy jej odstawiać nagle, tylko stopniowo zmniejszać dawkę przed włączeniem paliperydonu albo przed zmianą leczenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Amantix 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amantix-100218629/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Viregyt-K 100 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viregyt-k-100070658/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ KlozapinaNie należy łączyć klozapiny z cyklofosfamidem, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego cyklofosfamid.Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi, który przepisał cyklofosfamid, że przyjmujesz oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi, który przepisał cyklofosfamid, że przyjmujesz oba leki.

Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Przyjmowane razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się, a lekarze muszą wspólnie zdecydować o dalszym leczeniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy przypominające grypę
  • nagłe silne osłabienie
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć klozapiny z cyklofosfamidem, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego cyklofosfamid[1][2][3]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga cyklofosfamidu, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego na lek o mniejszym ryzyku agranulocytozy powinni podjąć wspólnie psychiatra i lekarz prowadzący leczenie cyklofosfamidem. Jeśli w wyjątkowej sytuacji uzna się, że korzyść przewyższa ryzyko, potrzebne są częste badania morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa reakcja na spadek liczby neutrofili, zgodnie z zaleceniem ChPL cyklofosfamidu o ścisłym monitorowaniu oznak toksyczności[4]. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1].

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Spadek liczby neutrofili wywołany chemioterapią utrudnia też rozpoznanie agranulocytozy poklozapinowej i przypisanie jej przyczyny.

Mechanizm

Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Cyklofosfamid jako lek cytotoksyczny wywołuje zależną od dawki leukopenię i neutropenię, a klozapina niezależnie od dawki może wywołać neutropenię i agranulocytozę. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. ChPL cyklofosfamidu ostrzega, że łączenie z innymi środkami o podobnym działaniu toksycznym może nasilić toksyczność wobec krwi i układu krwiotwórczego[4]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ ChPL cyklofosfamidu nie wymienia klozapiny wśród leków zmieniających jego aktywację[4], a ChPL klozapiny nie wymienia cyklofosfamidu wśród inhibitorów ani induktorów jej metabolizmu[1].

Metabolizm i transportery

  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[5], substrat CYP2B6[5]
  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], substrat CYP3A4[7]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
  • objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i zapalenie gardła lub jamy ustnej
  • stan psychiczny przy zmianie leku przeciwpsychotycznego

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinakwetiapinaarypiprazolrisperidon

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana po zakończeniu leczenia cyklofosfamidem i powrocie prawidłowej morfologiikolejność włączenia · klozapinainne zalecenieGranulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Włączenie klozapiny po zakończeniu chemioterapii jest możliwe przy regularnej kontroli morfologii zgodnie z ChPL klozapiny.
Cyklofosfamid u pacjenta już leczonego klozapinąkolejność włączenia · cyklofosfamidinne zalecenieChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania środków cytotoksycznych niezależnie od kolejności włączenia. Potrzebna jest wspólna decyzja psychiatry i lekarza prowadzącego leczenie cyklofosfamidem o zamianie leku przeciwpsychotycznego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ KlozapinaNie należy łączyć cytalopramu z klozapiną, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi.Nie odstawiaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o dalszym leczeniu i ewentualnym badaniu EKG.nieznanyopisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o dalszym leczeniu i ewentualnym badaniu EKG.

Cytalopram i klozapina mogą razem wpływać na rytm serca i zwiększać ryzyko jego groźnych zaburzeń. Ulotka cytalopramu zabrania łączenia go z lekami, które w ten sposób działają na serce. Cytalopram może też nasilać działania niepożądane klozapiny i zwiększać skłonność do krwawień.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy, omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • nadmierna senność lub osłabienie
  • nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Nie należy łączyć cytalopramu z klozapiną, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi[1]. Jeśli pacjent przyjmuje oba leki, trzeba skontaktować się z lekarzem prowadzącym w sprawie zamiany cytalopramu na lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na odstęp QT, a pacjent nie powinien odstawiać żadnego z leków samodzielnie. Gdy psychiatra świadomie utrzymuje połączenie, konieczne jest EKG z oceną QTc, kontrola potasu i magnezu oraz obserwacja działań niepożądanych klozapiny. Przy zamianie leku przeciwdepresyjnego nie należy wybierać fluwoksaminy, która jako inhibitor CYP1A2 zwiększa stężenie klozapiny[2].

Skutek kliniczny

Połączenie może sumować wydłużenie odstępu QT i zwiększać ryzyko złośliwych komorowych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy hipokaliemii lub hipomagnezemii[1]. Możliwe jest też nasilenie działań niepożądanych klozapiny o niewyjaśnionym mechanizmie[3]. Dochodzi do tego zwiększone ryzyko krwawień[1].

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jego łączenie z lekami wydłużającymi odstęp QT i wymienia wśród nich leki przeciwpsychotyczne[1]. ChPL klozapiny zaleca, tak jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, ostrożność przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QTc[2]. Zgłaszano też przypadki interakcji między cytalopramem i klozapiną zwiększającej ryzyko działań niepożądanych klozapiny, a jej podłoże nie zostało w pełni wyjaśnione[2]. Według ChPL cytalopramu jego podawanie z klozapiną jako substratem CYP1A2 nie powodowało klinicznie istotnych zmian farmakokinetycznych, więc mechanizm metaboliczny jest mało prawdopodobny[4]. ChPL cytalopramu zaleca ponadto ostrożność przy łączeniu z atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi ze względu na zwiększone ryzyko krwawień[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cytalopram – słaby inhibitor CYP1A2[5], klozapina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6]
  • Cytalopram – słaby inhibitor CYP2C19[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7]
  • Cytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7]
  • Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[5], słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], substrat CYP3A4[7]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia skojarzonego
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy działań niepożądanych klozapiny, w tym nadmierna senność, niedociśnienie ortostatyczne i omdlenia
  • objawy krwawienia, w tym siniaki i krwawienia z dziąseł lub nosa
  • stężenie klozapiny we krwi w razie nasilenia jej działań niepożądanych

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralina

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana u pacjenta już przyjmującego cytalopramkolejność włączenia · klozapinainne zalecenieChPL klozapiny zaleca szczególną ostrożność przy rozpoczynaniu leczenia klozapiną u pacjentów otrzymujących inne leki psychotropowe ze względu na ryzyko zapaści krążeniowej. W tej sytuacji należy dodatkowo kontrolować ciśnienie tętnicze i tętno w okresie zwiększania dawki klozapiny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ PaliperydonPołączenia cytalopramu z paliperydonem należy unikać, ponieważ jest przeciwwskazane.Nie zaczynaj brać cytalopramu i nie przerywaj leczenia na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który przepisał leki.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj brać cytalopramu i nie przerywaj leczenia na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który przepisał leki.

Cytalopram i paliperydon mogą razem zaburzać rytm serca, bo oba leki wpływają na pracę serca w podobny sposób. Takiego połączenia zwykle się nie stosuje. Jeśli dostajesz paliperydon w zastrzyku, pamiętaj, że działa on jeszcze długo po podaniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca
  • nierówne lub bardzo szybkie bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie
  • drgawki
  • nietypowe siniaki lub krwawienia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenia cytalopramu z paliperydonem należy unikać, ponieważ jest przeciwwskazane[1]. U pacjenta leczonego paliperydonem, który wymaga leczenia przeciwdepresyjnego, wybiera się lek przeciwdepresyjny bez przeciwwskazania do łączenia z lekami wydłużającymi odstęp QT. Jeśli lekarz mimo to utrzymuje skojarzenie, konieczne jest EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia oraz kontrola stężenia potasu i magnezu[1].

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to addytywne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem złośliwych komorowych zaburzeń rytmu, większym przy hipokaliemii lub hipomagnezemii[1]. Mniej istotne są sumowanie się ryzyka drgawek, krwawień oraz działania hamującego ośrodkowy układ nerwowy[2].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działanie może się sumować. Cytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi[1]. Paliperydon wymaga ostrożności w skojarzeniu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT[2]. Dodatkowo oba leki obniżają próg drgawkowy[2], a SSRI stosowane z atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi mogą zwiększać ryzyko krwawień[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, bo paliperydon nie jest w istotnym stopniu metabolizowany przez izoenzymy cytochromu P-450[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[3], paliperydon – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4]
  • Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[3], słaby inhibitor CYP2C19[3], słaby inhibitor CYP2D6[3], substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], substrat CYP3A4[3]
  • Paliperydon: słaby inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
  • objawy krwawienia

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralinaparoksetynaarypiprazol

Kiedy ocena się zmienia

Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · paliperydoninne zaleceniePaliperydon w postaci długo działającej zawiesiny utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu, więc odstawienie go nie usuwa szybko ryzyka. Przy potrzebie leczenia przeciwdepresyjnego zwykle zmienia się lek przeciwdepresyjny na taki, który nie jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ KlozapinaNie należy łączyć cytarabiny z klozapiną ani rozpoczynać klozapiny w trakcie chemioterapii zawierającej cytarabinę.Jeśli przyjmujesz klozapinę i masz dostać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, ale nie odstawiaj klozapiny sam bez rozmowy z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz klozapinę i masz dostać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, ale nie odstawiaj klozapiny sam bez rozmowy z lekarzem.

Cytarabina to lek stosowany w chemioterapii, a klozapina to lek na zaburzenia psychiczne. Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Razem mogą bardzo osłabić odporność i doprowadzić do groźnych zakażeń, dlatego nie łączy się ich.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć cytarabiny z klozapiną ani rozpoczynać klozapiny w trakcie chemioterapii zawierającej cytarabinę[1]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii, decyzję o odstawieniu klozapiny i o leczeniu zastępczym podejmuje wspólnie onkolog lub hematolog z psychiatrą, a klozapiny nie odstawia się nagle bez nadzoru lekarza. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1][2]. Klozapinę można więc rozważyć po zakończeniu chemioterapii i po odbudowie szpiku, przy regularnej kontroli morfologii.

Skutek kliniczny

Jednoczesne stosowanie grozi głęboką i przedłużoną neutropenią albo agranulocytozą, a w konsekwencji ciężkimi zakażeniami i posocznicą, które mogą zagrażać życiu. Neutropenia wywołana chemioterapią utrudnia też rozpoznanie agranulocytozy po klozapinie i podjęcie decyzji o jej odstawieniu.

Mechanizm

Oba leki uszkadzają szpik kostny, więc ich działania się sumują. Cytarabina jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku i powoduje leukopenię, neutropenię i małopłytkowość. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. Nie należy też rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjentów, którzy przyjmują substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku kostnego są przeciwwskazaniem do klozapiny[1][3][2]. ChPL cytarabiny nie wymienia klozapiny ani leków przeciwpsychotycznych.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
  • liczba płytek krwi
  • temperatura ciała i objawy zakażenia
  • stan psychiczny po zmianie leczenia przeciwpsychotycznego

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolrisperidon

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina stosowana przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · klozapinainne zalecenieU pacjenta stabilnie leczonego klozapiną, który wymaga chemioterapii z cytarabiną, połączenie pozostaje przeciwwskazane w ChPL klozapiny. Decyzję o odstawieniu klozapiny lub zmianie leku przeciwpsychotycznego podejmuje zespół onkologiczny wspólnie z psychiatrą przed rozpoczęciem chemioterapii.
Po zakończeniu chemioterapii i odbudowie szpikuodstep · klozapinaryzyko malejeGranulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Po zakończeniu leczenia cytarabiną i normalizacji morfologii klozapinę można rozważyć przy ścisłej kontroli morfologii krwi.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ KlozapinaDifenhydraminy nie należy stosować u pacjenta leczonego klozapiną.Nie przyjmuj difenhydraminy, gdy leczysz się klozapiną, a jeśli potrzebujesz leku na sen lub alergię, zapytaj farmaceutę albo lekarza prowadzącego o bezpieczny zamiennik.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj difenhydraminy, gdy leczysz się klozapiną, a jeśli potrzebujesz leku na sen lub alergię, zapytaj farmaceutę albo lekarza prowadzącego o bezpieczny zamiennik.

Difenhydramina, popularny lek nasenny i przeciwalergiczny, nie powinna być łączona z klozapiną. Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem silnie zwalniają pracę jelit i pęcherza, co przy klozapinie może skończyć się groźnym zatrzymaniem pracy jelit. Razem mogą też wywołać silną senność, splątanie, spadki ciśnienia i upadki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca, nierówne bicie serca lub omdlenie
  • brak wypróżnienia przez kilka dni, wzdęty i bolesny brzuch, wymioty
  • trudności z oddaniem moczu
  • silna senność, trudność z obudzeniem się, płytki lub wolny oddech
  • splątanie, dezorientacja, widzenie rzeczy, których nie ma
  • zawroty głowy przy wstawaniu, upadki
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Difenhydraminy nie należy stosować u pacjenta leczonego klozapiną[1]. Przy objawach alergii wybierz lek przeciwhistaminowy II generacji, a problem z bezsennością skieruj do psychiatry prowadzącego leczenie klozapiną. Jeśli pacjent przyjął już oba leki, oceń wypróżnienia, oddawanie moczu, stopień senności i stan świadomości, a w razie kołatania serca, omdlenia lub splątania skieruj go pilnie do lekarza.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes oraz nasilone działanie przeciwcholinergiczne – ciężkie zaparcia aż do niedrożności porażennej jelit, zatrzymanie moczu i majaczenie. Możliwe są też nadmierna senność, zahamowanie oddychania, niedociśnienie ortostatyczne z upadkami, a w rzadkich przypadkach zapaść krążeniowa z zatrzymaniem czynności serca lub oddychania[2].

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, działają silnie przeciwcholinergicznie, uspokajająco i obniżają ciśnienie tętnicze, a ich działania się sumują. Difenhydraminy nie stosuje się jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes[1]. Difenhydramina nasila działanie przeciwcholinergiczne innych leków oraz uspokajające działanie leków hamujących OUN[1]. Klozapina nasila ośrodkowe działanie leków przeciwhistaminowych, a przy lekach o działaniu przeciwcholinergicznym, hipotensyjnym i hamującym oddychanie wymaga ostrożności z powodu działania addytywnego[2]. Istotna interakcja farmakokinetyczna przez hamowanie CYP2D6 jest mało prawdopodobna, ponieważ inhibitory tego izoenzymu w niewielkim stopniu wpływają na stężenie klozapiny[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Difenhydramina – inhibitor CYP2D6[3], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4]
  • Difenhydramina: inhibitor CYP2D6[3], substrat CYP2D6[3]
  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przy przypadkowym łączeniu
  • stężenie potasu i magnezu
  • wypróżnienia i objawy niedrożności jelit
  • oddawanie moczu
  • ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
  • stopień sedacji i częstość oddechów
  • objawy majaczenia i splątania

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynaloratadynadesloratadynafeksofenadynabilastyna

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób starszych sumowanie działania przeciwcholinergicznego i uspokajającego szczególnie często prowadzi do majaczenia, zatrzymania moczu, zaparć i upadków.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ PaliperydonNie stosuj difenhydraminy u pacjenta leczonego paliperydonem.Nie przyjmuj difenhydraminy, a jeśli masz kłopoty ze snem lub alergię, zapytaj farmaceutę albo lekarza prowadzącego o bezpieczniejszy lek.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj difenhydraminy, a jeśli masz kłopoty ze snem lub alergię, zapytaj farmaceutę albo lekarza prowadzącego o bezpieczniejszy lek.

Difenhydraminy, leku nasennego bez recepty, nie łącz z paliperydonem. Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko rośnie i może dojść do groźnej arytmii. Razem silniej usypiają i mogą powodować zawroty głowy oraz spadki ciśnienia przy wstawaniu. Paliperydon podany w zastrzyku działa jeszcze długo po ostatniej dawce.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zasłabnięcie lub omdlenie
  • silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
  • bardzo silna senność lub splątanie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj difenhydraminy u pacjenta leczonego paliperydonem[1]. Przy bezsenności lub alergii dobierz lek bez działania wydłużającego QT i skonsultuj wybór z lekarzem prowadzącym leczenie przeciwpsychotyczne. Jeśli difenhydramina miałaby łagodzić objawy pozapiramidowe po paliperydonie, potraktuj to jako sygnał do oceny dawki leku przeciwpsychotycznego przez psychiatrę, a nie do samoleczenia. Jeśli połączenie zostało już przyjęte, oceń objawy sercowe, w razie kołatania serca, omdlenia lub zawrotów głowy wykonaj EKG z oceną QTc i oznacz potas oraz magnez.

Skutek kliniczny

Ryzyko wydłużenia odstępu QT z możliwością częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Nasilona senność, zaburzenia koncentracji i sprawności psychoruchowej, zawroty głowy i spadki ciśnienia przy wstawaniu ze zwiększonym ryzykiem upadków, szczególnie u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują torsade de pointes[1]. Paliperydon wymaga ostrożności przy łączeniu z innymi lekami wydłużającymi QT, w tym z niektórymi lekami przeciwhistaminowymi[2]. Sumuje się też działanie hamujące na OUN, ponieważ difenhydramina nasila działanie innych leków działających depresyjnie na OUN[1], a paliperydon wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami działającymi ośrodkowo[2]. Możliwy jest addycyjny efekt hipotensyjny, bo paliperydon wywołuje hipotonię ortostatyczną[2]. Hamowanie CYP2D6 przez difenhydraminę[1] nie ma istotnego znaczenia, ponieważ CYP2D6 tylko w minimalnym stopniu uczestniczy w metabolizmie paliperydonu, a silny inhibitor tego enzymu nie zmieniał istotnie jego farmakokinetyki[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Difenhydramina – inhibitor CYP2D6[3], paliperydon – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4]
  • Difenhydramina: inhibitor CYP2D6[3], substrat CYP2D6[3]
  • Paliperydon: słaby inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc, jeśli połączenie zostało przyjęte
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • nasilenie senności i sprawność psychoruchowa
  • ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
  • kołatanie serca, zasłabnięcia, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

melatoninaloratadynafeksofenadyna

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · difenhydraminaryzyko malejeDifenhydramina stosowana miejscowo na niewielką powierzchnię nieuszkodzonej skóry daje małą ekspozycję ogólnoustrojową. Ryzyko rośnie przy stosowaniu na duże powierzchnie, uszkodzoną skórę lub u dzieci.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych sumowanie sedacji i hipotonii ortostatycznej znacznie zwiększa ryzyko upadków i splątania, a choroby serca i zaburzenia elektrolitowe częściej nasilają ryzyko arytmii.
Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · paliperydoninne zaleceniePo ostatnim wstrzyknięciu paliperydon utrzymuje się w organizmie przez wiele tygodni, więc unikanie difenhydraminy obowiązuje także po zakończeniu leczenia, do czasu konsultacji z lekarzem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ KlozapinaNie należy łączyć fluorouracylu podawanego ogólnie z klozapiną ani rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta w trakcie chemioterapii fluorouracylem.Jeśli bierzesz klozapinę i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym zarówno onkologowi, jak i psychiatrze, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli bierzesz klozapinę i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym zarówno onkologowi, jak i psychiatrze, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.

Fluorouracyl podawany w kroplówce lub zastrzyku jako chemioterapia i klozapina mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki. Razem mocno zwiększają ryzyko bardzo dużego spadku liczby białych krwinek, a wtedy łatwo o groźne zakażenie. Dlatego tych leków nie łączy się. Krem z fluorouracylem na skórę nie stwarza takiego ryzyka.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • nagłe osłabienie lub objawy grypopodobne
  • częste lub nawracające infekcje
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć fluorouracylu podawanego ogólnie z klozapiną ani rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta w trakcie chemioterapii fluorouracylem[1][2]. Jeśli pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii, decyzję o dalszym postępowaniu powinni podjąć wspólnie onkolog i psychiatra. Najczęściej rozważa się zmianę leku przeciwpsychotycznego na inny o mniejszym ryzyku agranulocytozy. Klozapiny nie należy jednak odstawiać nagle bez decyzji lekarza. Jeśli specjaliści uznają, że nie ma alternatywy, połączenie wymaga ścisłej kontroli morfologii z rozmazem i szybkiej reakcji na spadek liczby neutrofili. Fluorouracyl stosowany na skórę w postaci kremu nie wymaga takiego postępowania.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Gdy neutropenia wystąpi, trudno ustalić, który lek ją wywołał. Może to prowadzić do niepotrzebnego trwałego odstawienia klozapiny albo do przerwania chemioterapii.

Mechanizm

Fluorouracyl podawany ogólnie jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku kostnego, a klozapina może wywołać agranulocytozę. Oba leki działają toksycznie na szpik, więc ich działania niepożądane sumują się. ChPL fluorouracylu do podawania dożylnego zaleca unikać łączenia z klozapiną ze względu na zwiększone ryzyko agranulocytozy[2]. ChPL klozapiny zakazuje jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. ChPL klozapiny przeciwwskazuje też rozpoczynanie leczenia u osób przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[1][3][4]. Nie ma przesłanek do interakcji farmakokinetycznej.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
  • objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
  • stan psychiczny w razie zmiany leku przeciwpsychotycznego

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinakwetiapinaarypiprazolrysperydon

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowo na skórę (krem)droga podania · fluorouracylryzyko malejeOstrzeżenie o agranulocytozie dotyczy fluorouracylu podawanego ogólnie. ChPL kremów z fluorouracylem nie wymieniają klozapiny, a wchłanianie przez skórę jest niewielkie. Ostrożność warto zachować przy stosowaniu na duże powierzchnie lub uszkodzoną skórę.
Klozapina stosowana przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · klozapinainne zalecenieNie wolno rozpoczynać klozapiny u pacjenta przyjmującego leki o znacznym ryzyku agranulocytozy. Gdy chemioterapia ma się rozpocząć u pacjenta już leczonego klozapiną, połączenie nadal nie jest zalecane, ale klozapiny nie odstawia się nagle. O zmianie leczenia decydują wspólnie onkolog i psychiatra.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.