Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Klozapina / Klozapina i tyzanidyna

Klozapina i tyzanidyna

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Połączenie stosuje się tylko z wyraźnego wskazania, zaczynając od najmniejszej dawki tyzanidyny i zwiększając ją powoli pod kontrolą ciśnienia tętniczego i stopnia sedacji.

Wstawaj powoli, nie pij alkoholu, nie odstawiaj tyzanidyny nagle na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli rzucasz lub zaczynasz palić.

Niekorzystna interakcjaKlozapina+ TyzanidynaPołączenie stosuje się tylko z wyraźnego wskazania, zaczynając od najmniejszej dawki tyzanidyny i zwiększając ją powoli pod kontrolą ciśnienia tętniczego i stopnia sedacji.Wstawaj powoli, nie pij alkoholu, nie odstawiaj tyzanidyny nagle na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli rzucasz lub zaczynasz palić.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Wstawaj powoli, nie pij alkoholu, nie odstawiaj tyzanidyny nagle na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli rzucasz lub zaczynasz palić.

Oba leki obniżają ciśnienie krwi i powodują senność, a przyjmowane razem mogą działać silniej. Może to wywołać zawroty głowy, omdlenie przy wstawaniu, upadek albo bardzo silną senność. Rzadko połączenie może też zaburzać rytm serca.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
  • bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
  • wyraźnie wolne albo nierówne bicie serca
  • kołatanie serca
  • spłycony lub wolny oddech
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie stosuje się tylko z wyraźnego wskazania, zaczynając od najmniejszej dawki tyzanidyny i zwiększając ją powoli pod kontrolą ciśnienia tętniczego i stopnia sedacji. Klozapina nasila działanie leków hamujących OUN oraz substancji obniżających ciśnienie i hamujących oddychanie, a szczególną ostrożność zachowuje się przy rozpoczynaniu jej stosowania u pacjentów przyjmujących inne leki psychotropowe[1]. Dużych dawek tyzanidyny nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT[2], a klozapinę z takimi lekami stosuje się ostrożnie[1]. Tyzanidyny nie odstawia się nagle, ponieważ u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki obniżające ciśnienie występowało po nagłym odstawieniu nadciśnienie i tachykardia z odbicia[2]. U palących mężczyzn ekspozycja na tyzanidynę jest o 30% mniejsza[2], a po nagłym rzuceniu palenia stężenie klozapiny rośnie[1], dlatego zmiana nawyku palenia wymaga ponownej oceny dawek obu leków.

Skutek kliniczny

Możliwe jest niedociśnienie ortostatyczne z zawrotami głowy, omdleniami i upadkami, nasilona senność oraz zaburzenia sprawności psychomotorycznej. Tyzanidyna łączona z lekami obniżającymi ciśnienie może wywołać niedociśnienie i bradykardię[2]. W skrajnych przypadkach przy łączeniu klozapiny z innymi lekami psychotropowymi może dojść do zapaści krążeniowej prowadzącej do zatrzymania czynności serca lub oddychania[1]. Przy dużych dawkach tyzanidyny rośnie ryzyko wydłużenia odstępu QT i arytmii.

Mechanizm

Klozapina blokuje receptory alfa-1-adrenergiczne, a tyzanidyna jako ośrodkowy agonista receptorów alfa-2 zmniejsza napięcie układu współczulnego, dlatego oba leki addytywnie obniżają ciśnienie tętnicze. Oba leki hamują ośrodkowy układ nerwowy i działają uspokajająco, a każdy z nich może wydłużać odstęp QT. Oba są metabolizowane przez CYP1A2, ale klozapina nie jest istotnym inhibitorem tego enzymu, więc interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
  • Tyzanidyna: wrażliwy substrat CYP1A2[3]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze, w tym pomiar w pozycji stojącej
  • tętno
  • stopień senności i sprawność psychomotoryczna
  • EKG z oceną odstępu QTc przy dużych dawkach tyzanidyny lub innych czynnikach ryzyka
  • stężenie potasu i magnezu
  • częstość i wydolność oddechu u pacjentów z grupy ryzyka

Bezpieczniejsze alternatywy

tolperyzon

Kiedy ocena się zmienia

Duża dawka tyzanidyny (bez podanej wartości progowej)dawka · tyzanidynaryzyko rośniePrzy dużych dawkach tyzanidyny łączenie z lekami wydłużającymi QT, w tym z klozapiną, nie jest zalecane i wymaga kontroli EKG oraz elektrolitów.
Klozapina włączana u pacjenta już przyjmującego tyzanidynękolejność włączenia · klozapinaryzyko rośnieRyzyko niedociśnienia i zapaści krążeniowej jest największe w okresie rozpoczynania i zwiększania dawki klozapiny, dlatego wtedy ciśnienie i sedację kontroluje się najczęściej.
Nagłe odstawienie po dłuższym stosowaniuczas leczenia · tyzanidynainne zalecenieTyzanidynę odstawia się stopniowo, ponieważ nagłe odstawienie u pacjentów przyjmujących leki obniżające ciśnienie może wywołać nadciśnienie i tachykardię z odbicia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tizanor 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tizanor-100228088/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaKlozapinaa alkoholPacjentowi leczonemu klozapiną należy zalecić niespożywanie alkoholu przez cały okres leczenia.Nie pij alkoholu przez cały czas leczenia klozapiną, a jeśli zdarzy się to mimo wszystko, nie prowadź pojazdów i poproś bliską osobę, aby zwróciła uwagę na Twoje samopoczucie.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu przez cały czas leczenia klozapiną, a jeśli zdarzy się to mimo wszystko, nie prowadź pojazdów i poproś bliską osobę, aby zwróciła uwagę na Twoje samopoczucie.

W czasie leczenia klozapiną nie należy pić alkoholu. Oba działają uspokajająco i usypiająco, więc razem mogą wywołać bardzo silną senność, spowolnienie i zaburzenia równowagi. Mogą też wystąpić zawroty głowy i omdlenia przy wstawaniu, a po większej ilości alkoholu nawet zaburzenia oddychania. Picie alkoholu może dodatkowo obciążać wątrobę i zwiększać ryzyko drgawek.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
  • zawroty głowy albo omdlenie przy wstawaniu
  • wolny lub płytki oddech
  • drgawki
  • splątanie albo dezorientacja
  • zakrztuszenie się śliną lub wymiotami
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Pacjentowi leczonemu klozapiną należy zalecić niespożywanie alkoholu przez cały okres leczenia.[1] Pacjenta trzeba poinformować o addycyjnym działaniu uspokajającym i odradzić mu prowadzenie pojazdów oraz obsługiwanie maszyn.[1] U osób, które mimo zaleceń piją alkohol, należy ustalić wzorzec picia, kontrolować sedację, ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej i funkcję wątroby oraz pamiętać o ryzyku napadów drgawkowych w okresie odstawienia alkoholu. U pacjenta z psychozą alkoholową, czynną chorobą wątroby albo w stanie zahamowania OUN klozapina jest przeciwwskazana.[1]

Skutek kliniczny

Najczęstszym skutkiem jest nasilona senność, spowolnienie psychoruchowe oraz zaburzenia koncentracji i koordynacji ruchowej.[1] Może to prowadzić do upadków i urazów oraz do wypadków podczas prowadzenia pojazdów. Możliwe są zawroty głowy i omdlenia przy zmianie pozycji ciała. Po większej ilości alkoholu mogą wystąpić głębokie zahamowanie OUN, depresja oddechowa i zachłyśnięcie, zwłaszcza że klozapina często powoduje nadmierne ślinienie. Opisane w ChPL ryzyko zapaści krążeniowo-oddechowej przy łączeniu klozapiny z innymi lekami hamującymi OUN wskazuje, że przy upojeniu alkoholowym należy liczyć się z podobnym zagrożeniem.[1]

Mechanizm

Klozapina i alkohol hamują ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające, nasenne oraz upośledzające funkcje poznawcze i ruchowe sumuje się.[1] Klozapina działa też silnie alfa-adrenolitycznie, a alkohol rozszerza naczynia, co nasila niedociśnienie ortostatyczne. Oba czynniki mogą też obniżać próg drgawkowy. Klozapina sama w sobie wiąże się z zależnym od dawki ryzykiem napadów, a u osób pijących alkohol napady mogą pojawić się zwłaszcza w okresie odstawienia alkoholu. ChPL wszystkich ocenianych produktów klozapiny jednakowo zaleca, aby nie spożywać alkoholu w trakcie leczenia ze względu na nasilenie działania uspokajającego.[1] ChPL wymienia w przeciwwskazaniach psychozy alkoholowe, zahamowanie czynności OUN niezależnie od przyczyny oraz czynną lub postępującą chorobę wątroby i niewydolność wątroby. Przeciwwskazania te dotyczą stanu pacjenta, a nie samego spożycia alkoholu.[1]

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[2], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • stopień sedacji i stan świadomości
  • ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
  • częstość i głębokość oddechów po spożyciu alkoholu
  • napady drgawkowe, zwłaszcza w okresie odstawienia alkoholu
  • próby wątrobowe przy regularnym piciu alkoholu
  • ilość i częstość spożywanego alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Ilość wywołująca upojenie alkoholoweilość alkoholu · alkoholryzyko rośnieUpojenie alkoholowe z zahamowaniem czynności OUN jest stanem, w którym ChPL przeciwwskazuje stosowanie klozapiny niezależnie od przyczyny zahamowania. Rośnie ryzyko depresji oddechowej, zapaści krążeniowej i zachłyśnięcia.
Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjentryzyko rośnieU pacjentów z psychozą alkoholową oraz z czynną lub postępującą chorobą wątroby albo niewydolnością wątroby klozapina jest przeciwwskazana. U osób przewlekle pijących należy też brać pod uwagę ryzyko napadów drgawkowych w okresie odstawienia alkoholu.
Okres rozpoczynania leczenia i ustalania dawki klozapinyczas leczenia · pacjentryzyko rośnieChPL wskazuje, że niedociśnienie oraz zapaść krążeniowo-oddechowa przy łączeniu klozapiny z innymi środkami hamującymi OUN są bardziej prawdopodobne na początku leczenia skojarzonego i w okresie ustalania dawki. W tym czasie spożycie alkoholu jest szczególnie niebezpieczne.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaTyzanidynaa alkoholPodczas leczenia tyzanidyną należy ograniczyć lub unikać spożywania alkoholu.W czasie leczenia tyzanidyną ogranicz alkohol do minimum albo w ogóle go unikaj, a po jego wypiciu nie prowadź pojazdów.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

W czasie leczenia tyzanidyną ogranicz alkohol do minimum albo w ogóle go unikaj, a po jego wypiciu nie prowadź pojazdów.

Alkohol nasila działanie tyzanidyny, która sama powoduje senność i może obniżać ciśnienie. Po połączeniu obu można być bardzo senną lub bardzo sennym, mieć zawroty głowy albo zasłabnąć. Pogarsza się też koncentracja i refleks.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna senność lub trudność z utrzymaniem przytomności
  • zawroty głowy, zwłaszcza po wstaniu
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz się zemdleje
  • spowolnienie, problemy z koncentracją i równowagą
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Podczas leczenia tyzanidyną należy ograniczyć lub unikać spożywania alkoholu[1]. Pacjenta, który mimo to pije, należy poinformować o nasileniu senności i ryzyku spadku ciśnienia. Nie powinien wtedy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.

Skutek kliniczny

Nasilenie senności i działania uspokajającego, niedociśnienie tętnicze oraz zaburzenia sprawności psychomotorycznej, a więc gorsza koncentracja i większe ryzyko upadków albo wypadków.

Mechanizm

Tyzanidyna i alkohol hamują ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działania się sumują. Alkohol może nasilać hamujące działanie tyzanidyny na ośrodkowy układ nerwowy[1]. Oba czynniki mogą też obniżać ciśnienie tętnicze, co dodatkowo zwiększa ryzyko zawrotów głowy i omdleń.

Metabolizm i transportery

  • Tyzanidyna: wrażliwy substrat CYP1A2[2]

Monitorować

  • senność i sprawność psychomotoryczna
  • ciśnienie tętnicze i zawroty głowy przy zmianie pozycji
  • ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych

Kiedy ocena się zmienia

Większa ilość alkoholu jednorazowoilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieWiększa ilość alkoholu nasila sumowanie działania uspokajającego i hipotensyjnego, więc ryzyko senności, niedociśnienia i upadków rośnie. W takiej sytuacji jednoznacznie należy odradzać picie.
Osoba starszawiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych sedacja, niedociśnienie ortostatyczne i zaburzenia równowagi częściej prowadzą do upadków i urazów, dlatego unikanie alkoholu jest tu szczególnie ważne.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tizanor 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tizanor-100228088/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 478

Połączenie przeciwwskazaneAmisulpryd+ TyzanidynaPołączenia należy unikać i zastąpić jeden z leków lekiem bez działania wydłużającego QT.Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już je przyjmujesz, nie odstawiaj ich sam, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub zapytaj farmaceutę.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już je przyjmujesz, nie odstawiaj ich sam, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub zapytaj farmaceutę.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Tyzanidyna może też zwalniać tętno i obniżać ciśnienie, a razem z amisulprydem silniej powoduje senność i zawroty głowy. Tych leków zwykle się ze sobą nie łączy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • bardzo wolne tętno
  • silne zawroty głowy przy wstawaniu
  • nadmierna senność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenia należy unikać i zastąpić jeden z leków lekiem bez działania wydłużającego QT. Amisulprydu nie łączy się z lekami mogącymi wydłużać odstęp QT[1]. Jeśli lekarz uzna jednoczesne leczenie za konieczne, należy stosować możliwie małą dawkę tyzanidyny, unikać inhibitorów CYP1A2 zwiększających jej stężenie[2], wyrównać hipokaliemię[1] oraz wykonać EKG przed włączeniem i w trakcie leczenia.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes, nasilane przez bradykardię. Możliwe są także nasilona senność, zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne i omdlenia z ryzykiem upadków.

Mechanizm

Amisulprydu nie łączy się z lekami, które mogą wydłużać odstęp QT[1]. Tyzanidyna przy zwiększonym stężeniu w osoczu wydłuża odstęp QT, a w dużych dawkach nie zaleca się łączenia jej z innymi lekami wydłużającymi QT[2]. Do tego dochodzi sumowanie innych działań. Tyzanidyna jako agonista receptorów alfa-2 adrenergicznych może wywołać niedociśnienie i bradykardię[2], a leki powodujące bradykardię, w tym agoniści alfa-2 klonidyna i guanfacyna, dodatkowo zwiększają ryzyko torsade de pointes podczas leczenia amisulprydem[1]. Oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy i obniżają ciśnienie tętnicze[1][2].

Metabolizm i transportery

  • Tyzanidyna: wrażliwy substrat CYP1A2[3]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i po osiągnięciu stałej dawki
  • stężenie potasu i magnezu
  • tętno (bradykardia)
  • ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
  • nasilenie senności i zawrotów głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

tolperyzonbaklofenarypiprazol

Kiedy ocena się zmienia

Duże dawkidawka · tyzanidynaryzyko rośnieDuże dawki tyzanidyny oraz wzrost jej stężenia przez inhibitory CYP1A2 nasilają wydłużenie QT, dlatego takiego skojarzenia z innymi lekami wydłużającymi QT się nie stosuje.
Nagłe odstawienie tyzanidynykolejność włączenia · tyzanidynainne zaleceniePrzy zamianie leków tyzanidyny nie odstawia się nagle, bo po nagłym odstawieniu, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących leki obniżające ciśnienie, obserwowano nadciśnienie i tachykardię z odbicia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Symamis 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symamis-100402758/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tizanor 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tizanor-100228088/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ KlozapinaNie należy łączyć klozapiny z cyklofosfamidem, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego cyklofosfamid.Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi, który przepisał cyklofosfamid, że przyjmujesz oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi, który przepisał cyklofosfamid, że przyjmujesz oba leki.

Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Przyjmowane razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się, a lekarze muszą wspólnie zdecydować o dalszym leczeniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy przypominające grypę
  • nagłe silne osłabienie
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć klozapiny z cyklofosfamidem, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego cyklofosfamid[1][2][3]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga cyklofosfamidu, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego na lek o mniejszym ryzyku agranulocytozy powinni podjąć wspólnie psychiatra i lekarz prowadzący leczenie cyklofosfamidem. Jeśli w wyjątkowej sytuacji uzna się, że korzyść przewyższa ryzyko, potrzebne są częste badania morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa reakcja na spadek liczby neutrofili, zgodnie z zaleceniem ChPL cyklofosfamidu o ścisłym monitorowaniu oznak toksyczności[4]. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1].

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Spadek liczby neutrofili wywołany chemioterapią utrudnia też rozpoznanie agranulocytozy poklozapinowej i przypisanie jej przyczyny.

Mechanizm

Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Cyklofosfamid jako lek cytotoksyczny wywołuje zależną od dawki leukopenię i neutropenię, a klozapina niezależnie od dawki może wywołać neutropenię i agranulocytozę. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. ChPL cyklofosfamidu ostrzega, że łączenie z innymi środkami o podobnym działaniu toksycznym może nasilić toksyczność wobec krwi i układu krwiotwórczego[4]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ ChPL cyklofosfamidu nie wymienia klozapiny wśród leków zmieniających jego aktywację[4], a ChPL klozapiny nie wymienia cyklofosfamidu wśród inhibitorów ani induktorów jej metabolizmu[1].

Metabolizm i transportery

  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[5], substrat CYP2B6[5]
  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], substrat CYP3A4[7]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
  • objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i zapalenie gardła lub jamy ustnej
  • stan psychiczny przy zmianie leku przeciwpsychotycznego

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinakwetiapinaarypiprazolrisperidon

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana po zakończeniu leczenia cyklofosfamidem i powrocie prawidłowej morfologiikolejność włączenia · klozapinainne zalecenieGranulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Włączenie klozapiny po zakończeniu chemioterapii jest możliwe przy regularnej kontroli morfologii zgodnie z ChPL klozapiny.
Cyklofosfamid u pacjenta już leczonego klozapinąkolejność włączenia · cyklofosfamidinne zalecenieChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania środków cytotoksycznych niezależnie od kolejności włączenia. Potrzebna jest wspólna decyzja psychiatry i lekarza prowadzącego leczenie cyklofosfamidem o zamianie leku przeciwpsychotycznego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyprofloksacyna+ TyzanidynaNie łącz cyprofloksacyny z tyzanidyną.Nie przyjmuj tych leków razem i jeszcze przed pierwszą dawką skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby zmienić antybiotyk albo ustalić, jak bezpiecznie przerwać tyzanidynę.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i jeszcze przed pierwszą dawką skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby zmienić antybiotyk albo ustalić, jak bezpiecznie przerwać tyzanidynę.

Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Antybiotyk cyprofloksacyna sprawia, że lek rozluźniający mięśnie tyzanidyna gromadzi się w organizmie w wielokrotnie większej ilości niż zwykle. Może to spowodować bardzo silny spadek ciśnienia, ogromną senność, zawroty głowy, a nawet utratę przytomności.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne zawroty głowy lub omdlenie, zwłaszcza przy wstawaniu
  • bardzo silna senność, trudność z wybudzeniem
  • wyraźne osłabienie, spowolnienie ruchów i myślenia
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • bardzo wolne tętno
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łącz cyprofloksacyny z tyzanidyną.[1][2] Jeżeli pacjent przyjmuje tyzanidynę, wybierz antybiotyk, który nie hamuje jej metabolizmu, albo – gdy cyprofloksacyna jest niezbędna – przerwij tyzanidynę na czas leczenia i do eliminacji antybiotyku, zastępując ją w razie potrzeby innym lekiem zmniejszającym napięcie mięśni. U pacjentów leczonych jednocześnie lekami hipotensyjnymi nie odstawiaj tyzanidyny nagle, bo grozi to nadciśnieniem i tachykardią z odbicia.[2] Inne fluorochinolony hamujące CYP1A2 (enoksacyna, pefloksacyna, norfloksacyna) również nie są zalecane z tyzanidyną.[2]

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia tyzanidyny nasila jej działanie obniżające ciśnienie i uspokajające.[1] Może dojść do ciężkiego, przedłużającego się niedociśnienia tętniczego z sennością, zawrotami głowy i zaburzeniami psychomotorycznymi aż do śpiączki, a także do objawów przedawkowania tyzanidyny, takich jak wydłużenie odstępu QT.[2]

Mechanizm

Cyprofloksacyna hamuje CYP1A2, główny enzym metabolizujący tyzanidynę, przez co gwałtownie rośnie jej stężenie w osoczu.[1] U zdrowych osób Cmax tyzanidyny wzrosło średnio 7-krotnie (zakres od 4- do 21-krotnego), a AUC 10-krotnie (zakres od 6- do 24-krotnego).[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cyprofloksacyna – umiarkowany inhibitor CYP1A2[3], tyzanidyna – wrażliwy substrat CYP1A2[3]
  • Cyprofloksacyna: umiarkowany inhibitor CYP1A2[3], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], substrat OAT1[3], substrat OAT3[3]
  • Tyzanidyna: wrażliwy substrat CYP1A2[3]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze i tętno, jeśli doszło do jednoczesnego przyjęcia
  • stopień sedacji i stan świadomości
  • EKG z oceną odstępu QT przy objawach przedawkowania tyzanidyny

Bezpieczniejsze alternatywy

baklofenlewofloksacyna

Kiedy ocena się zmienia

Tyzanidyna przyjmowana przewlekle razem z lekami hipotensyjnymi, cyprofloksacyna włączana późniejkolejność włączenia · tyzanidynainne zalecenieGdy na czas leczenia cyprofloksacyną trzeba przerwać tyzanidynę u pacjenta leczonego lekami hipotensyjnymi, unikaj nagłego odstawienia, bo może wystąpić nadciśnienie i tachykardia z odbicia, w skrajnych przypadkach prowadzące do udaru mózgu. Rozważ w pierwszej kolejności zmianę antybiotyku.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Proxacin 250 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/proxacin-250-100120570/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tizanor 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tizanor-100228088/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ KlozapinaNie należy łączyć cytalopramu z klozapiną, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi.Nie odstawiaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o dalszym leczeniu i ewentualnym badaniu EKG.nieznanyopisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o dalszym leczeniu i ewentualnym badaniu EKG.

Cytalopram i klozapina mogą razem wpływać na rytm serca i zwiększać ryzyko jego groźnych zaburzeń. Ulotka cytalopramu zabrania łączenia go z lekami, które w ten sposób działają na serce. Cytalopram może też nasilać działania niepożądane klozapiny i zwiększać skłonność do krwawień.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy, omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • nadmierna senność lub osłabienie
  • nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Nie należy łączyć cytalopramu z klozapiną, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi[1]. Jeśli pacjent przyjmuje oba leki, trzeba skontaktować się z lekarzem prowadzącym w sprawie zamiany cytalopramu na lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na odstęp QT, a pacjent nie powinien odstawiać żadnego z leków samodzielnie. Gdy psychiatra świadomie utrzymuje połączenie, konieczne jest EKG z oceną QTc, kontrola potasu i magnezu oraz obserwacja działań niepożądanych klozapiny. Przy zamianie leku przeciwdepresyjnego nie należy wybierać fluwoksaminy, która jako inhibitor CYP1A2 zwiększa stężenie klozapiny[2].

Skutek kliniczny

Połączenie może sumować wydłużenie odstępu QT i zwiększać ryzyko złośliwych komorowych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy hipokaliemii lub hipomagnezemii[1]. Możliwe jest też nasilenie działań niepożądanych klozapiny o niewyjaśnionym mechanizmie[3]. Dochodzi do tego zwiększone ryzyko krwawień[1].

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jego łączenie z lekami wydłużającymi odstęp QT i wymienia wśród nich leki przeciwpsychotyczne[1]. ChPL klozapiny zaleca, tak jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, ostrożność przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QTc[2]. Zgłaszano też przypadki interakcji między cytalopramem i klozapiną zwiększającej ryzyko działań niepożądanych klozapiny, a jej podłoże nie zostało w pełni wyjaśnione[2]. Według ChPL cytalopramu jego podawanie z klozapiną jako substratem CYP1A2 nie powodowało klinicznie istotnych zmian farmakokinetycznych, więc mechanizm metaboliczny jest mało prawdopodobny[4]. ChPL cytalopramu zaleca ponadto ostrożność przy łączeniu z atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi ze względu na zwiększone ryzyko krwawień[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cytalopram – słaby inhibitor CYP1A2[5], klozapina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6]
  • Cytalopram – słaby inhibitor CYP2C19[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7]
  • Cytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7]
  • Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[5], słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], substrat CYP3A4[7]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia skojarzonego
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy działań niepożądanych klozapiny, w tym nadmierna senność, niedociśnienie ortostatyczne i omdlenia
  • objawy krwawienia, w tym siniaki i krwawienia z dziąseł lub nosa
  • stężenie klozapiny we krwi w razie nasilenia jej działań niepożądanych

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralina

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana u pacjenta już przyjmującego cytalopramkolejność włączenia · klozapinainne zalecenieChPL klozapiny zaleca szczególną ostrożność przy rozpoczynaniu leczenia klozapiną u pacjentów otrzymujących inne leki psychotropowe ze względu na ryzyko zapaści krążeniowej. W tej sytuacji należy dodatkowo kontrolować ciśnienie tętnicze i tętno w okresie zwiększania dawki klozapiny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ KlozapinaNie należy łączyć cytarabiny z klozapiną ani rozpoczynać klozapiny w trakcie chemioterapii zawierającej cytarabinę.Jeśli przyjmujesz klozapinę i masz dostać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, ale nie odstawiaj klozapiny sam bez rozmowy z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz klozapinę i masz dostać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, ale nie odstawiaj klozapiny sam bez rozmowy z lekarzem.

Cytarabina to lek stosowany w chemioterapii, a klozapina to lek na zaburzenia psychiczne. Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Razem mogą bardzo osłabić odporność i doprowadzić do groźnych zakażeń, dlatego nie łączy się ich.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć cytarabiny z klozapiną ani rozpoczynać klozapiny w trakcie chemioterapii zawierającej cytarabinę[1]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii, decyzję o odstawieniu klozapiny i o leczeniu zastępczym podejmuje wspólnie onkolog lub hematolog z psychiatrą, a klozapiny nie odstawia się nagle bez nadzoru lekarza. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1][2]. Klozapinę można więc rozważyć po zakończeniu chemioterapii i po odbudowie szpiku, przy regularnej kontroli morfologii.

Skutek kliniczny

Jednoczesne stosowanie grozi głęboką i przedłużoną neutropenią albo agranulocytozą, a w konsekwencji ciężkimi zakażeniami i posocznicą, które mogą zagrażać życiu. Neutropenia wywołana chemioterapią utrudnia też rozpoznanie agranulocytozy po klozapinie i podjęcie decyzji o jej odstawieniu.

Mechanizm

Oba leki uszkadzają szpik kostny, więc ich działania się sumują. Cytarabina jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku i powoduje leukopenię, neutropenię i małopłytkowość. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. Nie należy też rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjentów, którzy przyjmują substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku kostnego są przeciwwskazaniem do klozapiny[1][3][2]. ChPL cytarabiny nie wymienia klozapiny ani leków przeciwpsychotycznych.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
  • liczba płytek krwi
  • temperatura ciała i objawy zakażenia
  • stan psychiczny po zmianie leczenia przeciwpsychotycznego

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolrisperidon

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina stosowana przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · klozapinainne zalecenieU pacjenta stabilnie leczonego klozapiną, który wymaga chemioterapii z cytarabiną, połączenie pozostaje przeciwwskazane w ChPL klozapiny. Decyzję o odstawieniu klozapiny lub zmianie leku przeciwpsychotycznego podejmuje zespół onkologiczny wspólnie z psychiatrą przed rozpoczęciem chemioterapii.
Po zakończeniu chemioterapii i odbudowie szpikuodstep · klozapinaryzyko malejeGranulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Po zakończeniu leczenia cytarabiną i normalizacji morfologii klozapinę można rozważyć przy ścisłej kontroli morfologii krwi.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ KlozapinaDifenhydraminy nie należy stosować u pacjenta leczonego klozapiną.Nie przyjmuj difenhydraminy, gdy leczysz się klozapiną, a jeśli potrzebujesz leku na sen lub alergię, zapytaj farmaceutę albo lekarza prowadzącego o bezpieczny zamiennik.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj difenhydraminy, gdy leczysz się klozapiną, a jeśli potrzebujesz leku na sen lub alergię, zapytaj farmaceutę albo lekarza prowadzącego o bezpieczny zamiennik.

Difenhydramina, popularny lek nasenny i przeciwalergiczny, nie powinna być łączona z klozapiną. Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem silnie zwalniają pracę jelit i pęcherza, co przy klozapinie może skończyć się groźnym zatrzymaniem pracy jelit. Razem mogą też wywołać silną senność, splątanie, spadki ciśnienia i upadki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca, nierówne bicie serca lub omdlenie
  • brak wypróżnienia przez kilka dni, wzdęty i bolesny brzuch, wymioty
  • trudności z oddaniem moczu
  • silna senność, trudność z obudzeniem się, płytki lub wolny oddech
  • splątanie, dezorientacja, widzenie rzeczy, których nie ma
  • zawroty głowy przy wstawaniu, upadki
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Difenhydraminy nie należy stosować u pacjenta leczonego klozapiną[1]. Przy objawach alergii wybierz lek przeciwhistaminowy II generacji, a problem z bezsennością skieruj do psychiatry prowadzącego leczenie klozapiną. Jeśli pacjent przyjął już oba leki, oceń wypróżnienia, oddawanie moczu, stopień senności i stan świadomości, a w razie kołatania serca, omdlenia lub splątania skieruj go pilnie do lekarza.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes oraz nasilone działanie przeciwcholinergiczne – ciężkie zaparcia aż do niedrożności porażennej jelit, zatrzymanie moczu i majaczenie. Możliwe są też nadmierna senność, zahamowanie oddychania, niedociśnienie ortostatyczne z upadkami, a w rzadkich przypadkach zapaść krążeniowa z zatrzymaniem czynności serca lub oddychania[2].

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, działają silnie przeciwcholinergicznie, uspokajająco i obniżają ciśnienie tętnicze, a ich działania się sumują. Difenhydraminy nie stosuje się jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes[1]. Difenhydramina nasila działanie przeciwcholinergiczne innych leków oraz uspokajające działanie leków hamujących OUN[1]. Klozapina nasila ośrodkowe działanie leków przeciwhistaminowych, a przy lekach o działaniu przeciwcholinergicznym, hipotensyjnym i hamującym oddychanie wymaga ostrożności z powodu działania addytywnego[2]. Istotna interakcja farmakokinetyczna przez hamowanie CYP2D6 jest mało prawdopodobna, ponieważ inhibitory tego izoenzymu w niewielkim stopniu wpływają na stężenie klozapiny[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Difenhydramina – inhibitor CYP2D6[3], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4]
  • Difenhydramina: inhibitor CYP2D6[3], substrat CYP2D6[3]
  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przy przypadkowym łączeniu
  • stężenie potasu i magnezu
  • wypróżnienia i objawy niedrożności jelit
  • oddawanie moczu
  • ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
  • stopień sedacji i częstość oddechów
  • objawy majaczenia i splątania

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynaloratadynadesloratadynafeksofenadynabilastyna

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób starszych sumowanie działania przeciwcholinergicznego i uspokajającego szczególnie często prowadzi do majaczenia, zatrzymania moczu, zaparć i upadków.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEscytalopram+ TyzanidynaEscytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z tyzanidyną.Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już je stosujesz, nie odstawiaj ich sam, tylko szybko skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już je stosujesz, nie odstawiaj ich sam, tylko szybko skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Lek na napięcie mięśni może też obniżać ciśnienie i spowalniać tętno, co dodatkowo zwiększa to ryzyko. Razem mogą też nasilać senność i zawroty głowy. Zwykle lekarz zamienia jeden z tych leków na bezpieczniejszy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zasłabnięcie lub omdlenie
  • silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
  • bardzo wolne tętno
  • nadmierna senność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Escytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z tyzanidyną.[1][2][3] Tyzanidyny, zwłaszcza w dużych dawkach, nie stosuje się razem z innymi lekami wydłużającymi QT.[4] Należy wybrać lek zmniejszający napięcie mięśni bez wpływu na QT albo zmienić lek przeciwdepresyjny. Jeśli lekarz po ocenie korzyści i ryzyka utrzyma połączenie, trzeba wykonać EKG przed włączeniem i po osiągnięciu docelowej dawki, wyrównać stężenie potasu i magnezu, stosować najmniejszą skuteczną dawkę tyzanidyny i unikać inhibitorów CYP1A2. Tyzanidyny nie odstawia się nagle u pacjentów z nadciśnieniem leczonych hipotensyjnie ze względu na ryzyko nadciśnienia i tachykardii z odbicia.[4]

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, w podeszłym wieku i przy dużych dawkach któregokolwiek z leków. Może też wystąpić nasilona senność, zawroty głowy i niedociśnienie ortostatyczne.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór może się sumować.[1][4] Tyzanidyna wydłuża QT zwłaszcza w dużych dawkach i przy zwiększonym stężeniu w osoczu, a dodatkowo może wywoływać bradykardię i niedociśnienie, które sprzyjają arytmiom.[4] Escytalopram nie jest istotnym inhibitorem CYP1A2, dlatego nie należy oczekiwać wzrostu stężenia tyzanidyny takiego jak przy fluwoksaminie. Możliwe jest też sumowanie działania na ośrodkowy układ nerwowy w postaci senności i zawrotów głowy.

Metabolizm i transportery

  • Escytalopram: słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2D6[6], wrażliwy substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Tyzanidyna: wrażliwy substrat CYP1A2[6]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i po ustaleniu dawki
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • tętno i ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
  • kołatania serca, zasłabnięcia i omdlenia
  • nadmierna senność i zawroty głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

tolperyzonbaklofenmetokarbamol

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pralex 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pralex-100274250/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Symescital 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symescital-100286246/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tizanor 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tizanor-100228088/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ KlozapinaNie należy łączyć fluorouracylu podawanego ogólnie z klozapiną ani rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta w trakcie chemioterapii fluorouracylem.Jeśli bierzesz klozapinę i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym zarówno onkologowi, jak i psychiatrze, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli bierzesz klozapinę i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym zarówno onkologowi, jak i psychiatrze, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.

Fluorouracyl podawany w kroplówce lub zastrzyku jako chemioterapia i klozapina mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki. Razem mocno zwiększają ryzyko bardzo dużego spadku liczby białych krwinek, a wtedy łatwo o groźne zakażenie. Dlatego tych leków nie łączy się. Krem z fluorouracylem na skórę nie stwarza takiego ryzyka.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • nagłe osłabienie lub objawy grypopodobne
  • częste lub nawracające infekcje
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć fluorouracylu podawanego ogólnie z klozapiną ani rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta w trakcie chemioterapii fluorouracylem[1][2]. Jeśli pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii, decyzję o dalszym postępowaniu powinni podjąć wspólnie onkolog i psychiatra. Najczęściej rozważa się zmianę leku przeciwpsychotycznego na inny o mniejszym ryzyku agranulocytozy. Klozapiny nie należy jednak odstawiać nagle bez decyzji lekarza. Jeśli specjaliści uznają, że nie ma alternatywy, połączenie wymaga ścisłej kontroli morfologii z rozmazem i szybkiej reakcji na spadek liczby neutrofili. Fluorouracyl stosowany na skórę w postaci kremu nie wymaga takiego postępowania.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Gdy neutropenia wystąpi, trudno ustalić, który lek ją wywołał. Może to prowadzić do niepotrzebnego trwałego odstawienia klozapiny albo do przerwania chemioterapii.

Mechanizm

Fluorouracyl podawany ogólnie jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku kostnego, a klozapina może wywołać agranulocytozę. Oba leki działają toksycznie na szpik, więc ich działania niepożądane sumują się. ChPL fluorouracylu do podawania dożylnego zaleca unikać łączenia z klozapiną ze względu na zwiększone ryzyko agranulocytozy[2]. ChPL klozapiny zakazuje jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. ChPL klozapiny przeciwwskazuje też rozpoczynanie leczenia u osób przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[1][3][4]. Nie ma przesłanek do interakcji farmakokinetycznej.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
  • objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
  • stan psychiczny w razie zmiany leku przeciwpsychotycznego

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinakwetiapinaarypiprazolrysperydon

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowo na skórę (krem)droga podania · fluorouracylryzyko malejeOstrzeżenie o agranulocytozie dotyczy fluorouracylu podawanego ogólnie. ChPL kremów z fluorouracylem nie wymieniają klozapiny, a wchłanianie przez skórę jest niewielkie. Ostrożność warto zachować przy stosowaniu na duże powierzchnie lub uszkodzoną skórę.
Klozapina stosowana przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · klozapinainne zalecenieNie wolno rozpoczynać klozapiny u pacjenta przyjmującego leki o znacznym ryzyku agranulocytozy. Gdy chemioterapia ma się rozpocząć u pacjenta już leczonego klozapiną, połączenie nadal nie jest zalecane, ale klozapiny nie odstawia się nagle. O zmianie leczenia decydują wspólnie onkolog i psychiatra.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.