Interakcje / Lanzoprazol / Lanzoprazol i rylpiwiryna
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz lanzoprazolu z doustną rylpiwiryną, ponieważ ChPL rylpiwiryny wymienia inhibitory pompy protonowej, w tym lanzoprazol, w przeciwwskazaniach.
Nie przyjmuj lanzoprazolu razem z rylpiwiryną w tabletkach i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV, czym bezpiecznie leczyć zgagę.
Połączenie przeciwwskazaneLanzoprazol+ RylpiwirynaNie łącz lanzoprazolu z doustną rylpiwiryną, ponieważ ChPL rylpiwiryny wymienia inhibitory pompy protonowej, w tym lanzoprazol, w przeciwwskazaniach.Nie przyjmuj lanzoprazolu razem z rylpiwiryną w tabletkach i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV, czym bezpiecznie leczyć zgagę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj lanzoprazolu razem z rylpiwiryną w tabletkach i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV, czym bezpiecznie leczyć zgagę.
Lanzoprazol zmniejsza ilość kwasu w żołądku, a rylpiwiryna w tabletkach potrzebuje kwaśnego środowiska, żeby dobrze się wchłonąć. Przyjmowane razem mogą sprawić, że lek na HIV przestanie działać i wirus stanie się na niego oporny. Dotyczy to także innych leków z tej samej grupy co lanzoprazol, również tych kupowanych bez recepty.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- potrzebujesz leku na zgagę, nadkwasotę lub refluks
- lekarz informuje cię o wzroście ilości wirusa we krwi
- przyjąłeś lanzoprazol razem z rylpiwiryną przez kilka dni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz lanzoprazolu z doustną rylpiwiryną, ponieważ ChPL rylpiwiryny wymienia inhibitory pompy protonowej, w tym lanzoprazol, w przeciwwskazaniach[1]. Zamiana na inny inhibitor pompy protonowej nie rozwiązuje problemu, bo przeciwwskazanie obejmuje całą grupę[1]. Gdy pacjent wymaga leczenia zmniejszającego wydzielanie kwasu, decyzję o innym leku i o odstępach czasowych należy podjąć z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zgodnie z zaleceniami ChPL rylpiwiryny. ChPL rylpiwiryny w postaci wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu nie wymienia inhibitorów pompy protonowej w przeciwwskazaniach[2].
Skutek kliniczny
Stężenie rylpiwiryny w osoczu może się znacznie zmniejszyć, co grozi utratą skuteczności leczenia przeciwretrowirusowego, niepowodzeniem wirusologicznym i rozwojem oporności HIV. Dla omeprazolu w dawce 20 mg raz na dobę AUC rylpiwiryny zmniejszało się o 40%, Cmin o 33%, a Cmax o 40%, natomiast dla lanzoprazolu interakcji nie badano, ale spodziewane jest znaczne zmniejszenie stężeń rylpiwiryny[1].
Mechanizm
Lanzoprazol hamuje wydzielanie kwasu solnego i podnosi pH w żołądku, a wchłanianie doustnej rylpiwiryny zależy od kwaśnego środowiska żołądka. ChPL rylpiwiryny podaje, że inhibitory pompy protonowej zmniejszają wchłanianie rylpiwiryny z powodu zwiększenia pH w żołądku[1]. ChPL lanzoprazolu ostrzega ogólnie, że lanzoprazol może zaburzać wchłanianie leków, których dostępność biologiczna zależy od pH soku żołądkowego[3].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- miano RNA HIV (wiremia) w razie przypadkowego jednoczesnego stosowania
- przestrzeganie schematu przyjmowania rylpiwiryny
Kiedy ocena się zmienia
| Domięśniowa (zawiesina o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · rylpiwiryna | inne zalecenie | Rylpiwiryna podawana domięśniowo nie wchłania się z przewodu pokarmowego, więc mechanizm zależny od pH w żołądku nie ma zastosowania, a ChPL postaci we wstrzykiwaniach nie wymienia inhibitorów pompy protonowej w przeciwwskazaniach. Przeciwwskazanie nadal obowiązuje w okresie przyjmowania rylpiwiryny w tabletkach, na przykład przed rozpoczęciem wstrzyknięć albo przy ich zastępowaniu tabletkami. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego REKAMBYS 600 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rekambys-100445800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zalanzo 15 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zalanzo-100116001/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zalanzo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zalanzo-100116001/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieLanzoprazola alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki ani schematu lanzoprazolu z powodu alkoholu.Nie musisz zmieniać sposobu przyjmowania leku, ale ogranicz alkohol w czasie leczenia i nie pij go przed snem, jeśli masz zgagę w nocy.nieznanybadania kliniczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Nie musisz zmieniać sposobu przyjmowania leku, ale ogranicz alkohol w czasie leczenia i nie pij go przed snem, jeśli masz zgagę w nocy.
Lanzoprazol i alkohol nie wchodzą ze sobą w niebezpieczną interakcję. Alkohol nie zmienia działania leku, a lek nie zwiększa działania alkoholu. Sam alkohol drażni jednak żołądek i przełyk, nasila zgagę i może utrudniać gojenie się wrzodów, przez co leczenie może działać słabiej, niż się spodziewasz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zgaga lub ból w nadbrzuszu, które nie ustępują mimo leczenia
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- skurcze mięśni, drżenie lub kołatanie serca przy długim leczeniu i regularnym piciu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki ani schematu lanzoprazolu z powodu alkoholu. Ze względu na leczoną chorobę warto zalecić ograniczenie alkoholu, zwłaszcza w okresie gojenia owrzodzenia lub zapalenia przełyku, oraz unikanie picia przed snem przy objawach nocnego refluksu.
Skutek kliniczny
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu w czasie leczenia lanzoprazolem nie powoduje działań niepożądanych wynikających z interakcji. Regularne lub obfite picie może utrzymywać objawy choroby refluksowej, opóźniać gojenie nadżerek i owrzodzeń oraz zwiększać ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, co pacjent może odebrać jako nieskuteczność leku.
Mechanizm
Między lanzoprazolem a etanolem nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej na poziomie samych substancji. Charakterystyki produktów leczniczych lanzoprazolu nie wymieniają alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, a jedynym przeciwwskazaniem interakcyjnym jest atazanawir.[1] Lanzoprazol jest metabolizowany głównie przez CYP2C19 i CYP3A4, a umiarkowane spożycie alkoholu nie zmienia w istotny sposób jego ekspozycji. Inhibitory pompy protonowej, w przeciwieństwie do niektórych leków blokujących receptor H2, nie hamują w klinicznie istotnym stopniu żołądkowej dehydrogenazy alkoholowej i nie zwiększają stężenia alkoholu we krwi. Znaczenie praktyczne ma natomiast działanie samego alkoholu – drażni on błonę śluzową żołądka i przełyku, zmniejsza napięcie dolnego zwieracza przełyku i nasila refluks, przez co działa przeciwnie do celu leczenia, choć nie osłabia samego hamowania wydzielania kwasu przez lanzoprazol.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- utrzymywanie się zgagi i bólu w nadbrzuszu mimo leczenia
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego u osób pijących regularnie lub obficie
- stężenie magnezu u osób nadużywających alkoholu i przyjmujących lanzoprazol długotrwale
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub obfite picieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Regularne lub obfite picie alkoholu utrzymuje uszkodzenie błony śluzowej i zwiększa ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, co zmniejsza skuteczność leczenia choroby refluksowej i wrzodowej, choć nie wynika z interakcji z lanzoprazolem. |
| czas leczenia ≥ 3 miesiącealkohol | inne zalecenie | U osób nadużywających alkoholu i przyjmujących lanzoprazol długotrwale sumuje się ryzyko hipomagnezemii i niedoboru witaminy B12, dlatego warto rozważyć kontrolę stężenia magnezu i witaminy B12. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zalanzo 15 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zalanzo-100116001/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zalanzo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zalanzo-100116001/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja nieistotna klinicznieRylpiwirynaa alkoholNie trzeba modyfikować dawki rylpiwiryny ani zakazywać okazjonalnego, umiarkowanego spożycia alkoholu.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale nie pomijaj dawki i przyjmuj tabletkę z posiłkiem, a jeśli pijesz dużo lub często, porozmawiaj o tym z lekarzem.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale nie pomijaj dawki i przyjmuj tabletkę z posiłkiem, a jeśli pijesz dużo lub często, porozmawiaj o tym z lekarzem.
Picie niewielkich ilości alkoholu nie osłabia działania tego leku na HIV. Większe ilości alkoholu mogą jednak nasilać zawroty głowy, kłopoty ze snem i gorszy nastrój, a także obciążać wątrobę. Po alkoholu łatwiej też zapomnieć o dawce albo przyjąć tabletkę bez jedzenia, a to może sprawić, że leczenie przestanie działać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pominięta dawka lub tabletka przyjęta bez posiłku
- utrzymujące się obniżenie nastroju lub myśli rezygnacyjne
- nasilone kłopoty ze snem
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba modyfikować dawki rylpiwiryny ani zakazywać okazjonalnego, umiarkowanego spożycia alkoholu. Warto przypomnieć, że tabletkę należy przyjmować z posiłkiem codziennie o stałej porze, także w dniu spożywania alkoholu. U pacjentów nadużywających alkoholu lub z chorobą wątroby należy zalecić ograniczenie picia i omówienie tego z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
U większości pacjentów umiarkowane spożycie alkoholu nie zmienia skuteczności ani bezpieczeństwa leczenia rylpiwiryną. Przewlekłe nadużywanie alkoholu może nasilać zaburzenia nastroju i snu oraz zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby, zwłaszcza u osób ze współistniejącym zakażeniem HBV lub HCV. Najważniejszym praktycznym skutkiem nadmiernego picia jest gorsze przestrzeganie zaleceń – pominięte dawki, przyjęcie tabletki bez posiłku albo opuszczenie wizyty na wstrzyknięcie, co grozi niepowodzeniem wirusologicznym i rozwojem oporności.
Mechanizm
Nie należy się spodziewać istotnej klinicznie interakcji farmakokinetycznej między rylpiwiryną a etanolem. Rylpiwiryna jest metabolizowana głównie przy udziale CYP3A, a jej stężenia zmieniają się istotnie dopiero pod wpływem silnych induktorów lub inhibitorów tego enzymu albo leków zwiększających pH w żołądku.[1] Etanol nie jest istotnym klinicznie induktorem ani inhibitorem CYP3A, dlatego nie powinien zmieniać ekspozycji na rylpiwirynę. ChPL rylpiwiryny w postaci doustnej i w postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu nie wymienia alkoholu wśród przeciwwskazań ani interakcji.[1] Teoretycznie możliwe jest jedynie addycyjne nasilenie działań niepożądanych wspólnych dla obu substancji, takich jak zawroty głowy, zaburzenia snu, obniżenie nastroju i obciążenie wątroby.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- regularność przyjmowania dawek lub zgłaszania się na wstrzyknięcia
- aktywność aminotransferaz u pacjentów nadużywających alkoholu lub z zakażeniem HBV/HCV
- nastrój i jakość snu
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby i zaburzeń nastroju, które mogą sumować się z działaniami niepożądanymi rylpiwiryny, oraz pogarsza przestrzeganie schematu leczenia. Wskazana rozmowa o ograniczeniu picia i kontrola aminotransferaz. |
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · alkohol | inne zalecenie | W postaci do wstrzykiwań nie ma ryzyka pominięcia dawki doustnej ani przyjęcia leku bez posiłku, ale nadużywanie alkoholu może sprzyjać opuszczaniu wizyt na wstrzyknięcie, co grozi spadkiem stężeń i rozwojem oporności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 67
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ RylpiwirynaNie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej.Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.
Deksametazon w tabletkach lub zastrzykach może przyspieszać usuwanie rylpiwiryny z organizmu. Wtedy lek na HIV słabiej działa, a wirus może się namnażać i uodpornić na leczenie. Pojedyncza dawka deksametazonu nie stanowi problemu, ale dłuższego leczenia nie łączy się z rylpiwiryną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- lekarz przepisał ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na kilka dni lub dłużej
- wynik badania wiremii HIV jest gorszy niż wcześniej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej[1]. Należy rozważyć alternatywne leczenie, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu glikokortykosteroidu[2]. Jeśli pacjent wymaga ogólnoustrojowego glikokortykosteroidu przez dłuższy czas, wybierz inny lek z tej grupy albo – gdy deksametazon jest niezbędny – skonsultuj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu przeciwretrowirusowego.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężeń rylpiwiryny może prowadzić do utraty jej działania terapeutycznego[1]. Klinicznie oznacza to ryzyko niepowodzenia wirusologicznego leczenia zakażenia HIV i rozwoju oporności na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.
Mechanizm
Deksametazon podawany ogólnie indukuje CYP3A, a rylpiwiryna jest metabolizowana głównie przy udziale CYP3A. Należy spodziewać się zależnego od dawki zmniejszenia stężeń rylpiwiryny w osoczu[1]. Połączenia nie badano, a spodziewany efekt wynika z mechanizmu indukcji enzymatycznej[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- miano RNA HIV (wiremia), jeśli doszło do jednoczesnego stosowania dłuższego niż jednorazowa dawka deksametazonu
- droga podania i planowany czas leczenia deksametazonem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka jednorazowadawka · deksametazon | ryzyko maleje | Pojedyncza dawka deksametazonu podawanego ogólnie nie jest objęta przeciwwskazaniem. |
| Miejscowa (krople do oczu lub uszu, maści, kremy)droga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy wyłącznie deksametazonu podawanego ogólnoustrojowo. Przy podaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, więc istotna indukcja CYP3A jest mało prawdopodobna. |
| Więcej niż jedna dawkaczas leczenia · deksametazon | ryzyko rośnie | Ryzyko utraty skuteczności rylpiwiryny rośnie przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu, dlatego wtedy szczególnie należy rozważyć alternatywne leczenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego REKAMBYS 600 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rekambys-100445800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
Połączenie przeciwwskazaneEzomeprazol+ RylpiwirynaNie należy łączyć doustnej rylpiwiryny z ezomeprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane w charakterystykach obu leków.Nie przyjmuj ezomeprazolu ani innych podobnych leków na zgagę razem z rylpiwiryną w tabletkach, a jeśli już to zrobiłeś, odstaw ezomeprazol i powiedz o tym lekarzowi, który leczy cię z powodu HIV.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj ezomeprazolu ani innych podobnych leków na zgagę razem z rylpiwiryną w tabletkach, a jeśli już to zrobiłeś, odstaw ezomeprazol i powiedz o tym lekarzowi, który leczy cię z powodu HIV.
Ezomeprazol to lek na zgagę, który zmniejsza ilość kwasu w żołądku. Rylpiwiryna w tabletkach potrzebuje kwasu, żeby dobrze wchłonąć się do krwi, więc przy ezomeprazolu jej ilość w organizmie mocno spada. Wtedy lek przestaje skutecznie hamować wirusa HIV, a wirus może się na niego uodpornić. Tego nie czuć, dlatego nie łącz tych leków nawet na krótko.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania ilości wirusa we krwi gorszy niż poprzednio
- nawracająca zgaga, która skłania do sięgania po leki na zgagę bez recepty
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie należy łączyć doustnej rylpiwiryny z ezomeprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane w charakterystykach obu leków[1][2]. U pacjenta leczonego rylpiwiryną, który wymaga leczenia zgagi lub choroby wrzodowej, należy zrezygnować z ezomeprazolu i skonsultować z lekarzem prowadzącym leczenie HIV inne leczenie objawów, na przykład lek z grupy antagonistów receptora H2 lub lek zobojętniający przyjmowany w odstępie od rylpiwiryny zgodnie z jej charakterystyką produktu. Gdy pacjent wymaga przewlekłego stosowania inhibitora pompy protonowej, lekarz prowadzący powinien rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego. Jeżeli oba leki były już przyjmowane razem, należy odstawić ezomeprazol i skierować pacjenta na kontrolę wiremii HIV.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi utratą skuteczności rylpiwiryny doustnej, co może prowadzić do niepowodzenia wirusologicznego leczenia HIV[1]. Zbyt niskie stężenia leku przeciwretrowirusowego sprzyjają też wyselekcjonowaniu szczepów wirusa opornych na rylpiwirynę i często na inne leki z tej grupy, co zawęża późniejsze możliwości leczenia. Spadek stężenia następuje od pierwszych dawek, ale skutek kliniczny ujawnia się z opóźnieniem i przez długi czas nie daje żadnych objawów.
Mechanizm
Ezomeprazol silnie hamuje wydzielanie kwasu solnego i podnosi pH w żołądku. Rylpiwiryna podawana doustnie potrzebuje kwaśnego środowiska, żeby się dobrze wchłonąć, więc przy podwyższonym pH jej stężenie w osoczu wyraźnie spada[1]. W badaniu z omeprazolem w dawce 20 mg raz na dobę AUC rylpiwiryny zmniejszyło się o 40%, Cmin o 33%, a Cmax o 40%[1]. Ezomeprazolu nie badano, ale charakterystyka produktu rylpiwiryny przewiduje dla niego znaczne zmniejszenie stężeń rylpiwiryny, ponieważ ezomeprazol jest enancjomerem omeprazolu i działa tak samo[1]. Mechanizm dotyczy wyłącznie rylpiwiryny doustnej i nie obejmuje postaci domięśniowej o przedłużonym uwalnianiu, która omija przewód pokarmowy.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po każdym okresie jednoczesnego stosowania obu leków
- pytanie o leki na zgagę kupowane bez recepty przy każdej wizycie i wydaniu leku
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Domięśniowa (zawiesina o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · rylpiwiryna | interakcja nie dotyczy | Rylpiwiryna podawana domięśniowo nie wchłania się z przewodu pokarmowego, więc pH żołądka nie wpływa na jej stężenie, a charakterystyka tej postaci nie wymienia inhibitorów pompy protonowej w przeciwwskazaniach. Przeciwwskazanie wraca w okresie doustnego wprowadzenia leczenia oraz przy doustnym leczeniu pomostowym w razie opóźnienia iniekcji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nexium Control 20 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nexium-control-100312021/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nexium Control. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nexium-control-100312021/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol, ezomeprazol)+ Inhibitory proteazy (np. atazanawir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i atazanawiru należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne – stosować wyłącznie atazanawir wzmacniany, najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej i ścisłe monitorowanie skuteczności leczenia HIV.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV lub farmaceutę, czy możesz je łączyć.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV lub farmaceutę, czy możesz je łączyć.
Leki zmniejszające wydzielanie kwasu w żołądku, takie jak omeprazol, pantoprazol czy ezomeprazol, mogą sprawić, że atazanawir prawie się nie wchłania. Wtedy leczenie HIV przestaje dobrze działać, a wirus może stać się odporny na leki. Dotyczy to wszystkich leków z tej grupy, także kupowanych bez recepty na zgagę. Inne leki na HIV z tej grupy, na przykład darunawir, nie mają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa HIV we krwi
- spadek liczby limfocytów CD4 w kolejnych badaniach
- nawracające infekcje lub gorsze samopoczucie po rozpoczęciu leku na zgagę
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i atazanawiru należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne – stosować wyłącznie atazanawir wzmacniany, najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej i ścisłe monitorowanie skuteczności leczenia HIV. Dotyczy to pantoprazolu, omeprazolu, ezomeprazolu, rabeprazolu, lanzoprazolu i dekslanzoprazolu w równym stopniu, więc zamiana jednego inhibitora pompy protonowej na inny nie rozwiązuje problemu. W pierwszej kolejności warto rozważyć lek blokujący receptor H2, na przykład famotydynę, z zachowaniem odstępu zalecanego w ChPL atazanawiru albo leki zobojętniające przyjmowane z odstępem od atazanawiru. Jeśli pacjent wymaga długotrwałego, silnego hamowania wydzielania kwasu, lekarz prowadzący leczenie HIV powinien rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na taki, który nie zależy od pH żołądka, na przykład oparty na darunawirze. Decyzję o każdym połączeniu z atazanawirem należy uzgodnić z ośrodkiem leczenia HIV.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężenia atazanawiru może prowadzić do niepełnego zahamowania replikacji HIV, wzrostu wiremii i wyboru szczepów wirusa opornych na inhibitory proteazy, co ogranicza przyszłe możliwości leczenia. Ryzyko jest największe przy atazanawirze stosowanym bez leku wzmacniającego, przy większych dawkach inhibitora pompy protonowej oraz u pacjentów z wcześniejszymi niepowodzeniami leczenia przeciwretrowirusowego[1].
Mechanizm
Atazanawir słabo rozpuszcza się w środowisku o wyższym pH i do dobrego wchłonięcia wymaga kwaśnej treści żołądka[1]. Inhibitory pompy protonowej trwale i silnie hamują wydzielanie kwasu solnego, co znacząco zmniejsza rozpuszczalność i wchłanianie atazanawiru, także wtedy, gdy jest on wzmacniany rytonawirem lub kobicystatem[2]. Efekt jest wspólny dla wszystkich inhibitorów pompy protonowej, ponieważ wynika z samego zahamowania wydzielania kwasu, a nie z cech poszczególnych substancji. Pozostałe inhibitory proteazy z tej grupy nie mają tej zależności od pH, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej klasy[2].
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po rozpoczęciu lub zmianie dawki inhibitora pompy protonowej
- liczba limfocytów CD4 w kolejnych kontrolach
- samodzielne przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej bez recepty
- przestrzeganie zaleceń dotyczących pory przyjmowania atazanawiru z posiłkiem
Kiedy ocena się zmienia
| Atazanawir bez leku wzmacniającego (bez rytonawiru lub kobicystatu)postać · inhibitory proteazy | ryzyko rośnie | Atazanawir stosowany bez rytonawiru lub kobicystatu osiąga zbyt niskie stężenia po dodaniu inhibitora pompy protonowej i takiego połączenia nie należy stosować w żadnych okolicznościach. |
| Dawka większa niż najmniejsza dawka terapeutycznadawka · inhibitory pompy protonowej | ryzyko rośnie | Im silniejsze i dłuższe hamowanie wydzielania kwasu, tym większy spadek wchłaniania atazanawiru, dlatego przy koniecznym połączeniu należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej zgodnie z ChPL atazanawiru. |
| Stosowanie przewlekłeczas leczenia · inhibitory pompy protonowej | inne zalecenie | Gdy pacjent wymaga przewlekłego leczenia przeciwwydzielniczego, korzystniejsza od długotrwałego łączenia jest zmiana schematu przeciwretrowirusowego na niezależny od pH żołądka, uzgodniona z ośrodkiem leczenia HIV. |
Źródła
- Zhu L, Persson A, Mahnke L, Eley T, Li T, Xu X, et al. Effect of low-dose omeprazole (20 mg daily) on the pharmacokinetics of multiple-dose atazanavir with ritonavir in healthy subjects. J Clin Pharmacol. 2010;51(3):368-77. doi: 10.1177/0091270010367651. PMID: 20457590.
- Klein CE, Chiu YL, Cai Y, Beck K, King KR, Causemaker SJ, et al. Effects of acid-reducing agents on the pharmacokinetics of lopinavir/ritonavir and ritonavir-boosted atazanavir. J Clin Pharmacol. 2008;48(5):553-62. doi: 10.1177/0091270007313392. PMID: 18440920.
Połączenie przeciwwskazaneOmeprazol+ RylpiwirynaNie łącz doustnej rylpiwiryny z omeprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej.Nie przyjmuj omeprazolu ani innych leków z tej grupy, jeśli bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczny lek na zgagę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj omeprazolu ani innych leków z tej grupy, jeśli bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczny lek na zgagę.
Omeprazol, podobnie jak inne leki z tej grupy stosowane na zgagę i chorobę wrzodową, zmniejsza kwaśność w żołądku. Przez to rylpiwiryna w tabletkach słabiej się wchłania i może przestać skutecznie hamować wirusa HIV. Wirus może wtedy stać się odporny na leczenie. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wzrost ilości wirusa we krwi w badaniu kontrolnym
- nawracające infekcje lub gorączka bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz doustnej rylpiwiryny z omeprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej. ChPL rylpiwiryny zaleca nie podawać jej w skojarzeniu z inhibitorami pompy protonowej[1]. Jeśli pacjent wymaga leczenia zmniejszającego kwaśność soku żołądkowego, rozważ antagonistę receptora H2 lub lek zobojętniający, podawane z zachowaniem odstępu od dawki rylpiwiryny zgodnego z jej ChPL. Gdy konieczne jest przewlekłe stosowanie inhibitora pompy protonowej, skonsultuj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu przeciwretrowirusowego na niezależny od pH żołądka.
Skutek kliniczny
Obniżenie stężeń rylpiwiryny grozi utratą skuteczności leczenia przeciwretrowirusowego, wzrostem wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na rylpiwirynę oraz inne NNRTI. ChPL rylpiwiryny wymienia inhibitory pompy protonowej, w tym omeprazol, wśród leków przeciwwskazanych, ponieważ prawdopodobna jest utrata jej działania terapeutycznego[1].
Mechanizm
Omeprazol hamuje wydzielanie kwasu solnego i podnosi pH w żołądku, a wchłanianie doustnej rylpiwiryny zależy od kwaśnego środowiska, więc jej biodostępność istotnie spada. Jednoczesne podawanie omeprazolu w dawce 20 mg raz na dobę zmniejszało AUC rylpiwiryny o 40%, Cmin o 33% i Cmax o 40%[1]. Dla ezomeprazolu, lanzoprazolu, pantoprazolu i rabeprazolu nie przeprowadzono badań, ale ChPL rylpiwiryny przewiduje znaczne zmniejszenie jej stężeń w osoczu z tego samego powodu[1]. Wpływ rylpiwiryny na omeprazol jest niewielki i nie ma znaczenia klinicznego.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po każdej zmianie leczenia zmniejszającego kwaśność soku żołądkowego
- przestrzeganie odstępów czasowych przy stosowaniu antagonistów receptora H2 lub leków zobojętniających
- samoleczenie lekami na zgagę dostępnymi bez recepty
Bezpieczniejsze alternatywy
famotydynaleki zobojętniające (np. wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, węglan wapnia)
Kiedy ocena się zmienia
| Domięśniowa (zawiesina o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · rylpiwiryna | ryzyko maleje | Rylpiwiryna podawana domięśniowo nie wchłania się z przewodu pokarmowego, więc zmiana pH w żołądku nie wpływa na jej ekspozycję, a jej ChPL nie wymienia inhibitorów pompy protonowej wśród przeciwwskazań. Przeciwwskazanie obowiązuje jednak w okresie stosowania tabletek rylpiwiryny w fazie wprowadzającej lub pomostowej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ultop-100230955/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
Połączenie przeciwwskazanePantoprazol+ RylpiwirynaNie łącz pantoprazolu z doustną rylpiwiryną, ponieważ połączenie jest ujęte w przeciwwskazaniach charakterystyki rylpiwiryny.Nie przyjmuj pantoprazolu, także kupionego bez recepty, jeśli bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na zgagę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj pantoprazolu, także kupionego bez recepty, jeśli bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na zgagę.
Pantoprazol zmniejsza ilość kwasu w żołądku, a rylpiwiryna w tabletkach potrzebuje kwaśnego środowiska, żeby się dobrze wchłonąć. Gdy przyjmujesz oba leki razem, do krwi trafia dużo mniej rylpiwiryny i lek może przestać kontrolować wirusa HIV. Takiego osłabienia leczenia zwykle nie czujesz, a może ono sprawić, że wirus stanie się odporny na leki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zwykle brak objawów – osłabienie leczenia widać dopiero w badaniu miana wirusa
- wzrost miana wirusa HIV w wynikach badań
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz pantoprazolu z doustną rylpiwiryną, ponieważ połączenie jest ujęte w przeciwwskazaniach charakterystyki rylpiwiryny[1]. Gdy konieczne jest zmniejszenie wydzielania kwasu, rozważ antagonistę receptora H2 przyjmowanego z odpowiednim odstępem czasowym od rylpiwiryny albo, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, zmianę leku przeciwretrowirusowego na taki, którego wchłanianie nie zależy od pH żołądka. Charakterystyka rylpiwiryny w postaci wstrzyknięć o przedłużonym uwalnianiu nie wymienia inhibitorów pompy protonowej w przeciwwskazaniach[2], jednak w fazie doustnego wprowadzenia lub doustnego leczenia pomostowego obowiązuje przeciwwskazanie jak dla tabletek.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężeń doustnej rylpiwiryny grozi utratą jej działania przeciwwirusowego, czyli wzrostem miana wirusa HIV, niepowodzeniem leczenia i ryzykiem rozwoju oporności. Charakterystyka doustnej rylpiwiryny wymienia pantoprazol wśród inhibitorów pompy protonowej przeciwwskazanych do łącznego stosowania[1].
Mechanizm
Pantoprazol silnie i długotrwale hamuje wydzielanie kwasu solnego i podnosi pH w żołądku, a wchłanianie doustnej rylpiwiryny zależy od kwaśnego środowiska żołądka. Charakterystyka doustnej rylpiwiryny podaje, że omeprazol w dawce 20 mg raz na dobę zmniejszał AUC rylpiwiryny o 40%, Cmin o 33% i Cmax o 40%, a dla pantoprazolu spodziewane jest znaczne zmniejszenie stężeń rylpiwiryny w osoczu z tego samego powodu[1]. Charakterystyka pantoprazolu opisuje ten sam mechanizm dla leków, których biodostępność zależy od pH w żołądku, i wymienia inhibitory proteazy HIV, ale nie wymienia rylpiwiryny[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- miano wirusa HIV (HIV RNA) po każdej sytuacji, w której pacjent przyjmował pantoprazol razem z doustną rylpiwiryną
- samodzielne stosowanie przez pacjenta pantoprazolu bez recepty
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Domięśniowa (zawiesina o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · rylpiwiryna | ryzyko maleje | Rylpiwiryna podawana we wstrzyknięciach domięśniowych omija wchłanianie z przewodu pokarmowego, a jej charakterystyka nie wymienia inhibitorów pompy protonowej w przeciwwskazaniach. Przeciwwskazanie dotyczy jednak doustnej fazy wprowadzenia i doustnego leczenia pomostowego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego REKAMBYS 600 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rekambys-100445800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix 40 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/contix-100134453/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/contix-100134453/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneRylpiwiryna+ RabeprazolNie łącz doustnej rylpiwiryny z rabeprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej, bo ChPL rylpiwiryny umieszcza całą tę grupę w przeciwwskazaniach.Nie przyjmuj rabeprazolu ani innych podobnych leków na zgagę, gdy bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, jeśli potrzebujesz leku na nadkwasotę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj rabeprazolu ani innych podobnych leków na zgagę, gdy bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, jeśli potrzebujesz leku na nadkwasotę.
Rabeprazol zmniejsza ilość kwasu w żołądku, a rylpiwiryna w tabletkach potrzebuje kwasu, żeby dobrze się wchłonąć. Gdy przyjmujesz oba leki, do krwi trafia za mało rylpiwiryny i lek na HIV może przestać działać. Wirus może wtedy stać się oporny na leczenie. To samo dotyczy innych podobnych leków na zgagę, takich jak omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol czy ezomeprazol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- brak wyraźnych objawów – spadek skuteczności leczenia HIV widać zwykle dopiero w badaniu krwi
- przyjmowanie leku na zgagę lub nadkwasotę razem z rylpiwiryną w tabletkach, nawet przez krótki czas
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz doustnej rylpiwiryny z rabeprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej, bo ChPL rylpiwiryny umieszcza całą tę grupę w przeciwwskazaniach[1]. Odstęp czasowy między dawkami nie rozwiązuje problemu, bo rabeprazol hamuje wydzielanie kwasu długotrwale. Jeśli pacjent wymaga leczenia hamującego wydzielanie kwasu, lekarz powinien rozważyć lek innej grupy stosowany zgodnie z zaleceniami dotyczącymi odstępów w ChPL rylpiwiryny albo zmianę schematu przeciwretrowirusowego. Jeśli pacjent już przyjmował oba leki, należy przerwać inhibitor pompy protonowej i skierować pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie HIV w celu oceny wiremii.
Skutek kliniczny
Połączenie jest przeciwwskazane, bo zmniejszenie stężeń doustnej rylpiwiryny może prowadzić do utraty jej działania terapeutycznego[1]. Klinicznie oznacza to ryzyko niepowodzenia wirusologicznego leczenia zakażenia HIV i możliwość wyselekcjonowania wirusa opornego na leki z grupy NNRTI.
Mechanizm
Rabeprazol podnosi pH w żołądku, a wchłanianie doustnej rylpiwiryny zależy od kwaśnego środowiska, więc jej stężenia w osoczu znacznie się zmniejszają. W badaniu z omeprazolem w dawce 20 mg raz na dobę AUC rylpiwiryny zmniejszyło się o 40%, Cmin o 33%, a Cmax o 40%[1]. Rabeprazolu nie badano, ale ChPL doustnej rylpiwiryny przewiduje dla niego znaczne zmniejszenie stężeń rylpiwiryny z tego samego powodu[1]. ChPL rabeprazolu nie wymienia rylpiwiryny, ale ostrzega, że rabeprazol może wchodzić w interakcje z substancjami, których wchłanianie zależy od pH[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- obecność jakiegokolwiek inhibitora pompy protonowej na liście leków, także kupionego bez recepty
- wiremia HIV (HIV RNA) po okresie jednoczesnego stosowania
Kiedy ocena się zmienia
| Domięśniowa (wstrzyknięcie o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · rylpiwiryna | ryzyko maleje | ChPL rylpiwiryny w postaci wstrzyknięć o przedłużonym uwalnianiu nie wymienia inhibitorów pompy protonowej wśród przeciwwskazań. Lek podany domięśniowo nie wchłania się z przewodu pokarmowego, więc zmiana pH w żołądku nie wpływa na jego stężenia. Jeśli pacjent przyjmuje rylpiwirynę doustnie przed rozpoczęciem wstrzyknięć albo zamiast pominiętego wstrzyknięcia, w tym czasie obowiązuje przeciwwskazanie z ChPL postaci doustnej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zulbex 10 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zulbex-100234870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zulbex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zulbex-100234870/
Połączenie przeciwwskazaneRylpiwiryna+ DekslanzoprazolNie łącz doustnej rylpiwiryny z dekslanzoprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej.Nie przyjmuj dekslanzoprazolu razem z rylpiwiryną w tabletkach i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV o innym leku na zgagę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj dekslanzoprazolu razem z rylpiwiryną w tabletkach i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV o innym leku na zgagę.
Lek na zgagę i nadkwasotę dekslanzoprazol zmniejsza ilość kwasu w żołądku, a rylpiwiryna w tabletkach potrzebuje kwaśnego żołądka, żeby dobrze się wchłonąć. Gdy przyjmujesz oba leki razem, rylpiwiryna może przestać skutecznie kontrolować wirusa HIV. Może to prowadzić do wzrostu ilości wirusa we krwi i do tego, że wirus stanie się odporny na leczenie. Tych leków nie wolno łączyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania ilości wirusa we krwi wyższy niż wcześniej
- nawracające infekcje lub nietypowe osłabienie
- zgaga, która wraca mimo leczenia – sygnał, by z lekarzem dobrać bezpieczny lek
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz doustnej rylpiwiryny z dekslanzoprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej[1]. Jeśli pacjent wymaga leczenia hamującego wydzielanie kwasu, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie HIV w celu wyboru leku z innej grupy, z zachowaniem odstępów czasowych opisanych w ChPL rylpiwiryny, albo zmiany schematu przeciwretrowirusowego. Jeżeli oba leki były już przyjmowane razem, odstaw dekslanzoprazol w porozumieniu z lekarzem i zleć kontrolę wiremii HIV.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężenia rylpiwiryny może prowadzić do utraty jej działania terapeutycznego[1]. W praktyce oznacza to ryzyko niepowodzenia wirusologicznego, ponownego wzrostu wiremii HIV i wyselekcjonowania szczepów opornych na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.
Mechanizm
Dekslanzoprazol jako inhibitor pompy protonowej trwale zwiększa pH soku żołądkowego, a wchłanianie doustnej rylpiwiryny zależy od kwaśnego środowiska w żołądku. Charakterystyka doustnej rylpiwiryny przeciwwskazuje łączenie jej z inhibitorami pompy protonowej, ponieważ zwiększenie pH w żołądku może istotnie zmniejszyć stężenie rylpiwiryny w osoczu[1]. Dekslanzoprazol nie jest wymieniony z nazwy, ale jest enancjomerem lanzoprazolu, który znajduje się na liście, więc przeciwwskazanie obejmuje go jako przedstawiciela tej samej grupy. ChPL dekslanzoprazolu nie wymienia rylpiwiryny, ale ostrzega, że lek może zaburzać wchłanianie produktów, których dostępność biologiczna zależy od pH soku żołądkowego[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po okresie jednoczesnego stosowania
- liczba limfocytów CD4
- ocena oporności przy wzroście wiremii
Bezpieczniejsze alternatywy
famotydyna – z zachowaniem odstępu w czasie od rylpiwiryny zgodnie z ChPL rylpiwirynydorawiryna – jako inny lek z grupy rylpiwiryny niezależny od pH, wyłącznie decyzją lekarza prowadzącego leczenie HIV
Kiedy ocena się zmienia
| Domięśniowa (zawiesina o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · rylpiwiryna | ryzyko maleje | ChPL rylpiwiryny we wstrzyknięciach nie wymienia inhibitorów pompy protonowej w przeciwwskazaniach, a podanie domięśniowe omija mechanizm zależny od pH w żołądku. Przeciwwskazanie wraca w każdej fazie doustnej, czyli w okresie wprowadzającym i przy doustnym leczeniu pomostowym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexilant 30 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexilant-100306888/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexilant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexilant-100306888/
Połączenie przeciwwskazaneBarbiturany (np. fenobarbital, prymidon)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. rylpiwiryna, etrawiryna, dorawiryna) klasaBarbituranów nie należy stosować jednocześnie z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, bo grozi to utratą skuteczności leczenia przeciwwirusowego i rozwojem oporności HIV.Nie łącz leku z grupy barbituranów z lekiem na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy bez wyraźnej zgody lekarza prowadzącego leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku z grupy barbituranów z lekiem na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy bez wyraźnej zgody lekarza prowadzącego leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.
Fenobarbital i prymidon to leki stosowane głównie w padaczce, które przyspieszają rozkład wielu innych leków w wątrobie. Gdy przyjmujesz je razem z lekiem na HIV takim jak rylpiwiryna, etrawiryna albo dorawiryna, ilość leku na HIV we krwi może spaść tak bardzo, że przestanie on działać. Wirus może wtedy zacząć się namnażać i uodpornić na leczenie, a ty możesz tego długo nie odczuwać. Podobne, choć słabsze działanie dotyczy efawirenzu i newirapiny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wzrost wiremii HIV w wynikach badań
- nawracające infekcje lub gorsze samopoczucie bez wyraźnej przyczyny
- powrót lub nasilenie napadów padaczkowych po zmianie leczenia
- nadmierna senność lub zawroty głowy po zmianie leczenia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Barbituranów nie należy stosować jednocześnie z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, bo grozi to utratą skuteczności leczenia przeciwwirusowego i rozwojem oporności HIV. Połączenie fenobarbitalu lub prymidonu z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane w ChPL, a z etrawiryną niezalecane. Jeśli barbituran jest niezbędny, należy zmienić schemat przeciwwirusowy na taki, którego skuteczność nie zależy od CYP3A4, w porozumieniu z lekarzem leczącym HIV. Częściej prostszym rozwiązaniem jest zamiana barbituranu na lek przeciwpadaczkowy bez właściwości indukujących. Po odstawieniu barbituranu indukcja enzymów ustępuje stopniowo przez kilka tygodni, więc rylpiwiryny ani dorawiryny nie należy włączać od razu po jego odstawieniu. Efawirenz i newirapina nie są przeciwwskazane z barbituranami, ale tego połączenia też należy unikać, a gdy jest konieczne, monitorować wiremię i stężenia leków.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy grozi niepełną supresją replikacji HIV, wzrostem wiremii i utratą skuteczności terapii przeciwwirusowej. Niskie stężenie leku przy trwającej replikacji sprzyja wyborowi wariantów opornych, co może dotyczyć całej klasy i ograniczyć przyszłe opcje leczenia. Skutek nie daje wczesnych objawów i ujawnia się dopiero w badaniu wiremii.
Mechanizm
Fenobarbital i prymidon, który w organizmie przekształca się w fenobarbital, są silnymi induktorami CYP3A4 oraz innych enzymów metabolizujących, w tym CYP2B6 i UGT. Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a efawirenz i newirapina także przez CYP2B6. Barbituran przyspiesza więc ich metabolizm i obniża ich stężenie we krwi. Najsilniej dotyczy to rylpiwiryny, etrawiryny i dorawiryny, których eliminacja zależy w dużej mierze od CYP3A4. Interakcja jest wspólna dla obu barbituranów, a różnice w grupie nienukleozydowych inhibitorów wynikają z ich szlaków metabolizmu i własnych właściwości indukujących.
Monitorować
- wiremia HIV (RNA HIV) po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu barbituranu
- stężenie nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy we krwi, gdy połączenie jest nieuniknione
- test oporności HIV przy wzroście wiremii
- kontrola napadów padaczkowych i stężenie fenobarbitalu przy zmianie leczenia
- przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leków
Kiedy ocena się zmienia
| Barbituran odstawiony w ciągu ostatnich kilku tygodnikolejność włączenia · barbiturany | inne zalecenie | Indukcja enzymów wygasa stopniowo przez kilka tygodni po odstawieniu fenobarbitalu lub prymidonu. Rylpiwiryny i dorawiryny nie należy włączać od razu po odstawieniu barbituranu, a przy wcześniejszym rozpoczęciu leczenia przeciwwirusowego trzeba ściśle kontrolować wiremię. |
| Rylpiwiryna we wstrzyknięciach o przedłużonym uwalnianiudroga podania · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Rylpiwiryna podawana domięśniowo w postaci o przedłużonym uwalnianiu pozostaje w organizmie przez wiele miesięcy po ostatnim wstrzyknięciu. Włączenie barbituranu w tym okresie, także po zakończeniu terapii iniekcyjnej, może obniżyć jej resztkowe stężenie i sprzyjać oporności, dlatego wymaga konsultacji z lekarzem leczącym HIV. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.