Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Makrolidy / Makrolidy i szczepionki przeciw durowi brzusznemu

Makrolidy i szczepionki przeciw durowi brzusznemu

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu należy zachować odstęp między antybiotykiem a szczepieniem, bo makrolid może unieczynnić bakterie szczepionkowe.

Jeśli bierzesz antybiotyk z grupy makrolidów i masz przyjmować szczepionkę przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo między antybiotykiem a szczepieniem potrzebny jest odstęp kilku dni.

Interakcja klasy Makrolidy + szczepionki przeciw durowi brzusznemu

Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.

Makrolidy
azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna, spiramycyna
Szczepionki przeciw durowi brzusznemu
szczepionka przeciw durowi brzusznemu, szczepionka przeciw durowi brzusznemu i tężcowi

Wyjątki – te leki zachowują się inaczej

  • szczepionka przeciw durowi brzusznemu i tężcowi – Jest to szczepionka inaktywowana podawana we wstrzyknięciu. Nie zawiera żywych bakterii, więc antybiotyk nie może jej unieczynnić, a makrolidy nie osłabiają odpowiedzi immunologicznej na ten preparat.
Niekorzystna interakcjaMakrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna)+ Szczepionki przeciw durowi brzusznemu (np. szczepionka przeciw durowi brzusznemu) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu należy zachować odstęp między antybiotykiem a szczepieniem, bo makrolid może unieczynnić bakterie szczepionkowe.Jeśli bierzesz antybiotyk z grupy makrolidów i masz przyjmować szczepionkę przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo między antybiotykiem a szczepieniem potrzebny jest odstęp kilku dni.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli bierzesz antybiotyk z grupy makrolidów i masz przyjmować szczepionkę przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo między antybiotykiem a szczepieniem potrzebny jest odstęp kilku dni.

Antybiotyki z grupy makrolidów, takie jak azytromycyna czy klarytromycyna, mogą zabić żywe, osłabione bakterie zawarte w szczepionce przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach. Wtedy szczepionka nie zadziała i nie ochroni cię przed chorobą w podróży. Połączenie nie jest groźne dla zdrowia, ale może sprawić, że szczepienie pójdzie na marne. Szczepionek podawanych w zastrzyku ten problem nie dotyczy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • przyjmowałeś kapsułki szczepionki w trakcie leczenia antybiotykiem lub tuż po nim
  • lekarz przepisał ci antybiotyk wkrótce po ostatniej kapsułce szczepionki
  • po powrocie z podróży masz gorączkę, ból brzucha, biegunkę lub zaparcie
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu należy zachować odstęp między antybiotykiem a szczepieniem, bo makrolid może unieczynnić bakterie szczepionkowe. Szczepienie doustne rozpoczyna się co najmniej 3 dni po ostatniej dawce makrolidu, a makrolidu nie włącza się wcześniej niż 3 dni po ostatniej kapsułce szczepionki. Po azytromycynie warto rozważyć dłuższy odstęp ze względu na jej długie utrzymywanie się w tkankach. Gdy antybiotyku nie można odroczyć, a wyjazd jest bliski, należy wybrać szczepionkę polisacharydową Vi we wstrzyknięciu, której makrolidy nie osłabiają. Jeśli doustne szczepienie odbyło się w trakcie leczenia makrolidem, należy uznać je za niepewne i rozważyć powtórzenie cyklu lub szczepienie we wstrzyknięciu.

Skutek kliniczny

Możliwe osłabienie lub brak ochrony przed durem brzusznym po szczepieniu doustnym. Pacjent może błędnie uważać się za zabezpieczonego przed wyjazdem do rejonu endemicznego. Połączenie nie powoduje działań niepożądanych ani toksyczności.

Mechanizm

Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione pałeczki Salmonella Typhi (szczep Ty21a). Aby wywołać odporność, muszą one przeżyć i namnożyć się w jelicie. Makrolidy, zwłaszcza azytromycyna, działają na pałeczki Salmonella i mogą je zabić, zanim dojdzie do pobudzenia układu odpornościowego. Azytromycyna utrzymuje się w tkankach długo po odstawieniu, więc jej działanie na szczep szczepionkowy może trwać dłużej niż przy innych makrolidach. Interakcja nie dotyczy szczepionek podawanych we wstrzyknięciu – polisacharydowej szczepionki Vi ani szczepionek inaktywowanych – bo nie zawierają one żywych bakterii.

Monitorować

  • data ostatniej dawki makrolidu względem pierwszej kapsułki szczepionki
  • planowane włączenie antybiotyku w ciągu kilku dni po ostatniej kapsułce
  • rodzaj szczepionki – doustna żywa czy we wstrzyknięciu

Kiedy ocena się zmienia

Wstrzyknięcie domięśniowe lub podskórnedroga podania · szczepionki przeciw durowi brzusznemuinterakcja nie dotyczySzczepionki przeciw durowi brzusznemu podawane we wstrzyknięciu, zarówno polisacharydowa Vi, jak i inaktywowane, nie zawierają żywych bakterii i nie wchodzą w interakcję z makrolidami. Szczepienie można przeprowadzić w trakcie antybiotykoterapii.
odstep ≥ 3 dnimakrolidyryzyko malejeZachowanie co najmniej 3 dni odstępu między ostatnią dawką makrolidu a pierwszą kapsułką szczepionki oraz między ostatnią kapsułką a włączeniem makrolidu zapobiega unieczynnieniu szczepu szczepionkowego. Po azytromycynie rozważ dłuższy odstęp.
Makrolid włączony w trakcie przyjmowania kapsułek szczepionkikolejność włączenia · makrolidyinne zalecenieJeśli makrolid trzeba włączyć w trakcie cyklu szczepienia doustnego, nie przerywa się leczenia infekcji. Szczepienie uznaje się za niepewne i po zakończeniu antybiotykoterapii rozważa się powtórzenie cyklu lub szczepionkę we wstrzyknięciu.

Alkohol przy tych lekach

Makrolidy a alkohol: brak opisu w bazie.

Szczepionki przeciw durowi brzusznemu a alkohol: brak opisu w bazie.

Inne interakcje tych leków 108

Połączenie przeciwwskazaneInne leki nasercowe (np. iwabradyna, ranolazyna, mawakamten)+ Makrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i leku nasercowego zależnego od CYP3A4 lub wpływającego na rytm serca należy unikać tego połączenia, a gdy antybiotyk jest konieczny, wybrać makrolid o najmniejszym ryzyku i kontrolować tętno oraz EKG.Jeśli przyjmujesz lek na serce i lekarz przepisuje ci antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz mu o swoim leku na serce i zapytaj farmaceutę, czy te leki możesz bezpiecznie brać razem.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na serce i lekarz przepisuje ci antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz mu o swoim leku na serce i zapytaj farmaceutę, czy te leki możesz bezpiecznie brać razem.

Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, zwłaszcza klarytromycyna, mogą zwiększać ilość w organizmie leków na serce takich jak iwabradyna, ranolazyna czy mawakamten. Może to nadmiernie zwolnić pracę serca, zaburzyć jego rytm albo osłabić siłę skurczu serca. Azytromycyna działa na te leki słabiej, ale też może zaburzać rytm serca. Ta interakcja nie dotyczy trimetazydyny, preparatów z głogu ani koenzymu Q10, czyli ubidekarenonu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Bardzo wolne bicie serca albo uczucie, że serce bije nierówno
  • Kołatanie serca
  • Zawroty głowy, uczucie zbliżającego się omdlenia lub omdlenie
  • Narastająca duszność, obrzęki nóg albo szybkie męczenie się
  • Silne nudności lub zaburzenia widzenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i leku nasercowego zależnego od CYP3A4 lub wpływającego na rytm serca należy unikać tego połączenia, a gdy antybiotyk jest konieczny, wybrać makrolid o najmniejszym ryzyku i kontrolować tętno oraz EKG. Klarytromycyny nie należy łączyć z iwabradyną ani z ranolazyną, ponieważ jest to przeciwwskazane w ChPL, i zwykle najprościej zastąpić ją antybiotykiem z innej grupy. Jeśli klarytromycyna jest niezbędna, iwabradynę lub ranolazynę trzeba odstawić na czas leczenia i wznowić dopiero kilka dni po jego zakończeniu. U pacjenta przyjmującego mawakamten włączenie klarytromycyny wymaga decyzji kardiologa o zmniejszeniu dawki lub przerwie w leczeniu, zależnie od fenotypu CYP2C19, a azytromycyna nie wymaga zmiany dawki mawakamtenu. Azytromycynę, roksytromycynę i spiramycynę z iwabradyną lub ranolazyną stosuje się tylko po ocenie ryzyka wydłużenia QT, z wyrównaniem potasu i magnezu oraz z kontrolą EKG na początku leczenia.

Skutek kliniczny

Najgroźniejsze skutki to ciężka bradykardia, wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, zwłaszcza przy połączeniu klarytromycyny z iwabradyną lub ranolazyną. Wzrost stężenia ranolazyny zwiększa też ryzyko zawrotów głowy, nudności i omdleń. Wzrost stężenia mawakamtenu może nadmiernie obniżyć frakcję wyrzutową lewej komory i wywołać objawy niewydolności serca. Połączenie klarytromycyny z iwabradyną lub ranolazyną jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL tych leków nasercowych, a przy azytromycynie i spiramycynie ryzyko dotyczy głównie sumowania wpływu na odstęp QT i rytm serca.

Mechanizm

Interakcja dotyczy leków nasercowych metabolizowanych przez CYP3A4, czyli iwabradyny, ranolazyny i mawakamtenu, a nie całej grupy. Klarytromycyna jest silnym, zależnym od mechanizmu inhibitorem CYP3A4 i inhibitorem glikoproteiny P, przez co znacznie zwiększa stężenie iwabradyny i ranolazyny oraz mawakamtenu. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej, a azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują tego enzymu. Drugim, wspólnym dla wszystkich makrolidów mechanizmem jest wydłużanie odstępu QT, które sumuje się z wydłużeniem QT wywoływanym przez ranolazynę oraz z bradykardią wywoływaną przez iwabradynę, ponieważ zwolnienie rytmu sprzyja arytmii typu torsade de pointes[1]. Mawakamten nie wydłuża odstępu QT, więc u niego znaczenie ma wyłącznie składowa farmakokinetyczna.

Monitorować

  • Częstość akcji serca, ze szczególną uwagą na bradykardię u osób przyjmujących iwabradynę
  • EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia makrolidem
  • Stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • Zawroty głowy, kołatania serca i omdlenia
  • Objawy niewydolności serca i frakcja wyrzutowa lewej komory u osób przyjmujących mawakamten

Kiedy ocena się zmienia

Kilka dni po ostatniej dawce klarytromycynyodstep · makrolidyinne zalecenieHamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę jest zależne od mechanizmu i utrzymuje się kilka dni po jej odstawieniu, dlatego iwabradynę lub ranolazynę wznawia się dopiero po tym czasie, a nie od razu po ostatniej dawce antybiotyku.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują bradykardia, zaburzenia elektrolitowe, choroba strukturalna serca i wielolekowość, co zwiększa ryzyko wydłużenia QT i arytmii przy łączeniu makrolidu z iwabradyną lub ranolazyną.

Źródła

  1. Yu Y, Zhang M, Chen R, Liu F, Zhou P, Bu L, et al. Action potential response of human induced-pluripotent stem cell derived cardiomyocytes to the 28 CiPA compounds: A non-core site data report of the CiPA study. J Pharmacol Toxicol Methods. 2019;98:106577. doi: 10.1016/j.vascn.2019.04.003. PMID: 31022455.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwpłytkowe (np. tikagrelor, klopidogrel, cylostazol)+ Makrolidy (np. klarytromycyna) klasaUnikaj łączenia makrolidu z lekiem przeciwpłytkowym i w miarę możliwości wybierz antybiotyk, który nie hamuje metabolizmu wątrobowego.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy, przed rozpoczęciem antybiotyku z grupy makrolidów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo może być potrzebny inny antybiotyk albo zmiana dawki twojego leku.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy, przed rozpoczęciem antybiotyku z grupy makrolidów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo może być potrzebny inny antybiotyk albo zmiana dawki twojego leku.

Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, przede wszystkim klarytromycyna, spowalniają usuwanie z organizmu części leków przeciwpłytkowych, takich jak tikagrelor i cylostazol. Lek przeciwpłytkowy może się wtedy kumulować i zwiększać ryzyko krwawień, a w przypadku klopidogrelu może działać słabiej. Azytromycyna oraz kwas acetylosalicylowy zwykle nie stwarzają tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nietypowe siniaki lub krwawienie, które trudno zatrzymać
  • krwawienie z nosa lub dziąseł
  • czarne, smoliste stolce albo krew w moczu
  • wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy z kawy
  • nasilona duszność
  • kołatanie serca lub silny ból głowy
  • ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Unikaj łączenia makrolidu z lekiem przeciwpłytkowym i w miarę możliwości wybierz antybiotyk, który nie hamuje metabolizmu wątrobowego. Połączenie tikagreloru z klarytromycyną jest przeciwwskazane w ChPL tikagreloru, dlatego należy zastosować inny antybiotyk, a gdy klarytromycyna jest niezbędna, o czasowej zmianie inhibitora P2Y12 decyduje kardiolog[1]. Przy cylostazolu ChPL zaleca zmniejszenie dawki w trakcie stosowania silnych inhibitorów CYP3A4, a w krótkiej antybiotykoterapii rozsądną opcją jest czasowe wstrzymanie cylostazolu, który stosuje się objawowo w chromaniu przestankowym. Przy klopidogrelu, zwłaszcza we wczesnym okresie po zawale lub wszczepieniu stentu, lepiej wybrać inny antybiotyk niż klarytromycynę. Po odstawieniu klarytromycyny należy odczekać kilka dni przed powrotem do pełnej dawki cylostazolu lub włączeniem tikagreloru.

Skutek kliniczny

Przy tikagrelorze wzrost stężenia zwiększa ryzyko krwawień, w tym poważnych, oraz nasila działania niepożądane, takie jak duszność i bradyarytmie. Przy cylostazolu wzrost stężenia nasila bóle głowy, kołatanie serca, tachykardię, biegunkę i ryzyko krwawień. Przy klopidogrelu możliwe jest osłabienie działania przeciwpłytkowego i zwiększenie ryzyka zakrzepicy w stencie lub ponownego incydentu sercowo-naczyniowego, ale dane kliniczne są ograniczone.

Mechanizm

Interakcja nie dotyczy całej klasy, tylko połączenia klarytromycyny z lekami przeciwpłytkowymi metabolizowanymi przez CYP3A4, czyli z tikagrelorem, cylostazolem i klopidogrelem. Klarytromycyna jest silnym, mechanistycznym inhibitorem CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P. Hamuje w ten sposób metabolizm tikagreloru i cylostazolu, co zwiększa ich stężenie we krwi. W przypadku klopidogrelu, który jest prolekiem, hamowanie CYP3A4 może osłabiać powstawanie metabolitu czynnego, choć główną rolę w jego aktywacji odgrywa CYP2C19[2]. Hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę jest nieodwracalne, dlatego utrzymuje się jeszcze kilka dni po jej odstawieniu, do czasu odtworzenia enzymu.

Monitorować

  • objawy krwawienia (siniaki, krwawienie z dziąseł lub nosa, krew w moczu lub stolcu, smoliste stolce)
  • stężenie hemoglobiny i morfologia krwi przy dłuższym leczeniu
  • duszność i wolna akcja serca przy tikagrelorze
  • tętno, kołatanie serca i bóle głowy przy cylostazolu
  • objawy niedokrwienia serca (ból w klatce piersiowej) przy klopidogrelu

Kiedy ocena się zmienia

Wczesny okres po ostrym zespole wieńcowym lub wszczepieniu stentuczas leczenia · pacjentryzyko rośnieWe wczesnym okresie po ostrym zespole wieńcowym lub wszczepieniu stentu zarówno nadmierne działanie tikagreloru, jak i osłabienie działania klopidogrelu niosą największe ryzyko, dlatego zmiana antybiotyku jest szczególnie ważna, a ewentualną modyfikację leczenia przeciwpłytkowego powinien zatwierdzić kardiolog.
Kilka dni od odstawienia klarytromycynyodstep · makrolidyinne zalecenieHamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę utrzymuje się kilka dni po jej odstawieniu, dlatego w tym czasie nie należy od razu wracać do pełnej dawki cylostazolu ani włączać tikagreloru.

Źródła

  1. Ferri N, Corsini A, Bellosta S. Pharmacology of the new P2Y12 receptor inhibitors: insights on pharmacokinetic and pharmacodynamic properties. Drugs. 2013;73(15):1681-709. doi: 10.1007/s40265-013-0126-z. PMID: 24114622.
  2. Zahno A, Brecht K, Bodmer M, Bur D, Tsakiris DA, Krähenbühl S. Effects of drug interactions on biotransformation and antiplatelet effect of clopidogrel in vitro. Br J Pharmacol. 2010;161(2):393-404. doi: 10.1111/j.1476-5381.2010.00881.x. PMID: 20735423.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMakrolidy (np. azytromycyna, roksytromycyna, spiramycyna)+ Neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (np. olanzapina, kwetiapina, klozapina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i neuroleptyku z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin lub oksepin rozważ antybiotyk bez wpływu na odstęp QT, a jeśli połączenie jest konieczne, oceń czynniki ryzyka arytmii i kontroluj EKG.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i dostajesz antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, zanim zaczniesz go brać, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.szybki (godziny)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i dostajesz antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, zanim zaczniesz go brać, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.

Antybiotyki z grupy makrolidów, na przykład azytromycyna lub klarytromycyna, oraz niektóre leki przeciwpsychotyczne, na przykład kwetiapina, klozapina lub olanzapina, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnej arytmii. Klarytromycyna może też podnieść ilość kwetiapiny lub klozapiny we krwi i nasilić senność oraz spadki ciśnienia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
  • omdlenie
  • bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
  • zawroty głowy przy wstawaniu
  • drgawki
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i neuroleptyku z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin lub oksepin rozważ antybiotyk bez wpływu na odstęp QT, a jeśli połączenie jest konieczne, oceń czynniki ryzyka arytmii i kontroluj EKG. Unikaj połączenia u osób z wrodzonym zespołem długiego QT, bradykardią, niewyrównaną hipokaliemią lub hipomagnezemią, niewydolnością serca oraz przyjmujących inne leki wydłużające QT. Klarytromycyny nie łącz z kwetiapiną, bo połączenie jest przeciwwskazane w ChPL. Przy klarytromycynie z klozapiną lub loksapiną obserwuj objawy przedawkowania neuroleptyku i rozważ oznaczenie stężenia klozapiny. Azytromycyna i spiramycyna nie zmieniają istotnie stężenia neuroleptyków, ale ryzyko wydłużenia QT pozostaje.

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Przy połączeniu klarytromycyny z kwetiapiną dochodzą objawy przedawkowania neuroleptyku, takie jak nasilona senność, niedociśnienie ortostatyczne, tachykardia i zaburzenia świadomości[1]. Podobne objawy, a także drgawki, mogą wystąpić przy wzroście stężenia klozapiny.

Mechanizm

Wspólnym mechanizmem dla całej klasy jest addycyjne wydłużenie odstępu QT. Makrolidy i neuroleptyki z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepin blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i opóźniają repolaryzację komór. Siła tego efektu różni się między lekami, ale żaden lek z obu list nie jest od niego wolny. Na ten efekt nakłada się interakcja farmakokinetyczna, która nie dotyczy całej klasy. Klarytromycyna silnie, a roksytromycyna słabo hamuje CYP3A4, przez co rośnie stężenie kwetiapiny, a w mniejszym stopniu klozapiny i loksapiny[1]. Azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują CYP3A4. Olanzapina i asenapina są metabolizowane głównie przez CYP1A2 i glukuronidację, więc hamowanie CYP3A4 ma dla nich małe znaczenie.

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem makrolidu i w trakcie leczenia u osób z czynnikami ryzyka
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • tętno i ciśnienie tętnicze, w tym niedociśnienie ortostatyczne
  • nasilenie sedacji i stan świadomości
  • stężenie klozapiny we krwi przy leczeniu klarytromycyną

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. Zalecana jest ocena EKG przed włączeniem makrolidu.
Dożylnadroga podania · makrolidyryzyko rośnieDożylne podanie makrolidu szybciej osiąga wysokie stężenie i silniej wydłuża QT. Wymaga monitorowania EKG, zwłaszcza u pacjentów leczonych klozapiną lub kwetiapiną.
Makrolid dołączany do stałego leczenia neuroleptykiemkolejność włączenia · makrolidyinne zalecenieGdy klarytromycynę dołącza się do stałej dawki klozapiny lub loksapiny, stężenie neuroleptyku narasta w ciągu kilku dni, a po odstawieniu antybiotyku spada stopniowo. Obserwuj objawy przedawkowania w trakcie leczenia i przez kilka dni po jego zakończeniu.

Źródła

  1. Christodoulou C, Margaritis D, Makris G, Kavatha D, Efstathiou V, Papageorgiou C, et al. Quetiapine and clarithromycin-induced neuroleptic malignant syndrome. Clin Neuropharmacol. 2015;38(1):36-7. doi: 10.1097/WNF.0000000000000060. PMID: 25580921.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Makrolidy (np. klarytromycyna, roksytromycyna) klasaAlkaloidu sporyszu nie należy stosować jednocześnie z makrolidem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj leku ze sporyszu razem z antybiotykiem z grupy makrolidów i przed rozpoczęciem antybiotyku powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz dihydroergotaminę.szybki (godziny)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj leku ze sporyszu razem z antybiotykiem z grupy makrolidów i przed rozpoczęciem antybiotyku powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz dihydroergotaminę.

Dihydroergotamina to lek na migrenę, który obkurcza naczynia krwionośne. Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, na przykład klarytromycyna i roksytromycyna, spowalniają jej usuwanie z organizmu, przez co lek może się nagromadzić i zbyt mocno zwęzić naczynia. Może to doprowadzić do niedokrwienia palców, rąk, nóg, serca lub mózgu. Azytromycyna i spiramycyna działają tak w niewielkim stopniu, ale ich także lepiej nie łączyć z dihydroergotaminą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zimne, blade, sine lub bolesne palce dłoni albo stóp
  • drętwienie lub mrowienie rąk i nóg
  • ból nóg przy chodzeniu
  • ból lub ucisk w klatce piersiowej
  • nagłe zaburzenia widzenia, mowy lub osłabienie jednej strony ciała
  • silny ból brzucha
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Alkaloidu sporyszu nie należy stosować jednocześnie z makrolidem – połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to dihydroergotaminy z klarytromycyną i roksytromycyną. Jeśli potrzebny jest antybiotyk, wybiera się lek spoza makrolidów, a gdy wskazany jest makrolid, dihydroergotaminę odstawia się na czas leczenia i jeszcze przez kilka dni po jego zakończeniu, bo hamowanie enzymu przez klarytromycynę utrzymuje się po odstawieniu. Azytromycyny i spiramycyny również nie zaleca się łączyć z dihydroergotaminą, ale gdy jest to konieczne, wystarczy ścisła obserwacja objawów niedokrwienia. Przy podejrzeniu zatrucia sporyszem należy natychmiast odstawić oba leki i skierować pacjenta do szpitala.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi ostrym zatruciem sporyszem, czyli uogólnionym, silnym skurczem naczyń. Może dojść do niedokrwienia i martwicy palców oraz kończyn, niedokrwienia mięśnia sercowego, jelit i nerek, a także udaru mózgu. Opisano przypadki zakończone amputacją i zgonem. Interakcja jest wspólna dla dihydroergotaminy i makrolidów hamujących CYP3A4 (klarytromycyna, roksytromycyna), natomiast przy azytromycynie i spiramycynie ryzyko jest niewielkie.

Mechanizm

Dihydroergotamina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i ma małą biodostępność wynikającą z silnego efektu pierwszego przejścia. Makrolidy 14-członowe, zwłaszcza klarytromycyna, są mechanizmowo zależnymi inhibitorami CYP3A4, które tworzą z enzymem trwałe kompleksy i blokują jego aktywność do czasu syntezy nowego enzymu. W efekcie stężenie dihydroergotaminy wielokrotnie rośnie, a jej działanie obkurczające naczynia nasila się aż do ostrego zatrucia sporyszem. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej, ale opisano przy niej przypadki zatrucia sporyszem i jest traktowana tak samo jak klarytromycyna. Azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują CYP3A4.

Monitorować

  • objawy niedokrwienia kończyn – bladość, oziębienie, drętwienie, ból palców
  • ból w klatce piersiowej i zmiany w EKG
  • ciśnienie tętnicze
  • objawy neurologiczne – zaburzenia widzenia, mowy, niedowłady
  • ból brzucha jako możliwy objaw niedokrwienia jelit

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, finerenon)+ Makrolidy (np. klarytromycyna) klasaNie należy łączyć antagonisty aldosteronu metabolizowanego przez CYP3A4 z makrolidem silnie hamującym CYP3A4, bo połączenie jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL.Jeśli przyjmujesz eplerenon lub finerenon i lekarz przepisał ci klarytromycynę, nie zaczynaj brać antybiotyku, dopóki nie porozmawiasz z lekarzem lub farmaceutą o zmianie antybiotyku albo przerwie w leku moczopędnym.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz eplerenon lub finerenon i lekarz przepisał ci klarytromycynę, nie zaczynaj brać antybiotyku, dopóki nie porozmawiasz z lekarzem lub farmaceutą o zmianie antybiotyku albo przerwie w leku moczopędnym.

Niektóre leki moczopędne oszczędzające potas, takie jak eplerenon i finerenon, nie mogą być przyjmowane razem z antybiotykiem klarytromycyną. Klarytromycyna spowalnia usuwanie tych leków z organizmu, przez co ich stężenie we krwi mocno rośnie. Może to spowodować niebezpiecznie wysoki poziom potasu, który zaburza pracę serca. Spironolakton oraz antybiotyki azytromycyna i spiramycyna nie dają takiego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • osłabienie mięśni lub uczucie ciężkich nóg
  • mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo ust
  • kołatanie serca, nierówne lub bardzo wolne bicie serca
  • zawroty głowy lub omdlenie
  • nudności i wyraźne zmęczenie
  • wyraźnie mniej oddawanego moczu
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie należy łączyć antagonisty aldosteronu metabolizowanego przez CYP3A4 z makrolidem silnie hamującym CYP3A4, bo połączenie jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL. Dotyczy to eplerenonu i finerenonu stosowanych z klarytromycyną. Gdy makrolid jest niezbędny, najlepiej wybrać azytromycynę lub spiramycynę albo antybiotyk z innej grupy, zależnie od wskazania. Jeżeli klarytromycyna jest konieczna, na przykład w eradykacji Helicobacter pylori, eplerenon lub finerenon należy wstrzymać na czas jej stosowania i wznowić dopiero po kilku dniach od zakończenia antybiotyku, ponieważ aktywność CYP3A4 wraca stopniowo. Po wznowieniu leczenia trzeba skontrolować stężenie potasu i kreatyniny.

Skutek kliniczny

Główne ryzyko to ciężka hiperkaliemia z zaburzeniami rytmu serca, łącznie z bradykardią i zatrzymaniem krążenia. Może też wystąpić hipotonia i pogorszenie czynności nerek. Ryzyko jest największe u chorych z przewlekłą chorobą nerek, cukrzycą, niewydolnością serca oraz u osób przyjmujących jednocześnie inhibitory ACE, sartany albo suplementy potasu.

Mechanizm

Eplerenon i finerenon są eliminowane głównie przez metabolizm z udziałem CYP3A4. Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A4 działającym w mechanizmie zależnym od czasu, dlatego wielokrotnie zwiększa ekspozycję na te antagonisty aldosteronu i nasila ich działanie oszczędzające potas. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Spironolakton i kanrenon nie zależą istotnie od CYP3A4, a azytromycyna, spiramycyna i roksytromycyna nie hamują tego enzymu albo hamują go słabo.

Monitorować

  • stężenie potasu w surowicy
  • kreatynina i eGFR
  • ciśnienie tętnicze
  • EKG przy podejrzeniu hiperkaliemii lub objawach ze strony serca

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjentryzyko rośnieUpośledzona czynność nerek sama zwiększa ryzyko hiperkaliemii podczas leczenia eplerenonem lub finerenonem, dlatego skutki interakcji są u tych chorych cięższe i pojawiają się szybciej. U takich pacjentów także przy słabszych inhibitorach CYP3A4, takich jak roksytromycyna, potrzebna jest częstsza kontrola potasu.
Kilka dni od ostatniej dawki klarytromycynyodstep · makrolidyryzyko rośnieKlarytromycyna hamuje CYP3A4 w sposób zależny od czasu i aktywność enzymu odbudowuje się stopniowo po odstawieniu antybiotyku. Wznowienie eplerenonu lub finerenonu bezpośrednio po zakończeniu kuracji nadal wiąże się ze zwiększoną ekspozycją, dlatego należy odczekać kilka dni i skontrolować potas po wznowieniu.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron)+ Makrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania leku przeciwarytmicznego klasy III i makrolidu, a przy potrzebie antybiotykoterapii wybrać antybiotyk z innej grupy, który nie wydłuża odstępu QT.Nie przyjmuj tego antybiotyku razem z lekiem na rytm serca bez wyraźnej decyzji lekarza i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz albo niedawno brałeś amiodaron lub dronedaron.szybki (godziny)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tego antybiotyku razem z lekiem na rytm serca bez wyraźnej decyzji lekarza i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz albo niedawno brałeś amiodaron lub dronedaron.

Leki na zaburzenia rytmu serca takie jak amiodaron i dronedaron oraz antybiotyki z grupy makrolidów, na przykład azytromycyna i klarytromycyna, mogą razem groźnie zaburzyć pracę serca. Takie połączenie może wywołać bardzo szybkie i nieregularne bicie serca, omdlenie, a nawet zatrzymanie krążenia. Klarytromycyna dodatkowo zwiększa ilość leku na serce w organizmie. Amiodaron działa jeszcze długo po odstawieniu, więc ryzyko dotyczy też osób, które niedawno go przestały brać.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub bardzo szybkie, nieregularne bicie serca
  • zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • omdlenie lub utrata przytomności
  • bardzo wolne bicie serca i duże osłabienie
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – transport
Początek
szybki (godziny)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Należy unikać jednoczesnego stosowania leku przeciwarytmicznego klasy III i makrolidu, a przy potrzebie antybiotykoterapii wybrać antybiotyk z innej grupy, który nie wydłuża odstępu QT. Połączenie dronedaronu z klarytromycyną jest przeciwwskazane w ChPL dronedaronu ze względu na silne hamowanie CYP3A4, a ChPL dronedaronu przeciwwskazuje też leki wywołujące torsade de pointes, w tym niektóre makrolidy. ChPL amiodaronu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków mogących wywoływać torsade de pointes, w tym spiramycyny podawanej dożylnie. Jeśli makrolid jest jedyną rozsądną opcją, na przykład azytromycyna u pacjenta leczonego amiodaronem, decyzję podejmuje lekarz po ocenie ryzyka, a leczenie prowadzi się przy wykonanym wcześniej EKG, wyrównanych elektrolitach i kontroli EKG w trakcie terapii. Należy pamiętać, że amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania, więc interakcja może wystąpić także wiele tygodni po jego odstawieniu.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Przy skojarzeniu z klarytromycyną dochodzi do wzrostu stężenia leku przeciwarytmicznego, co nasila bradykardię, zaburzenia przewodzenia i działania niepożądane dronedaronu oraz amiodaronu. Ryzyko jest większe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, u kobiet i u osób starszych.

Mechanizm

Amiodaron i dronedaron blokują kanały potasowe w sercu i wydłużają repolaryzację komór, czyli odstęp QT. Makrolidy również wydłużają odstęp QT, więc ich działanie sumuje się z działaniem leku przeciwarytmicznego. Dotyczy to wszystkich makrolidów z listy, choć siła tego efektu jest różna. Klarytromycyna jest dodatkowo silnym inhibitorem CYP3A4 i glikoproteiny P, przez co znacznie zwiększa stężenie dronedaronu i podnosi stężenie amiodaronu. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej. Azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują CYP3A4, więc u nich dominuje składowa farmakodynamiczna. Dronedaron i amiodaron hamują glikoproteinę P, co może nieznacznie zwiększać ekspozycję na niektóre makrolidy.

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem makrolidu i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
  • objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
  • czynność nerek i wątroby u pacjentów z ich niewydolnością

Kiedy ocena się zmienia

Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · leki przeciwarytmiczne klasy IIIinne zalecenieZe względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu i jego metabolitu interakcja z makrolidem może wystąpić jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu leku, dlatego zalecenia stosuje się także u pacjentów, którzy niedawno zakończyli leczenie amiodaronem.
Dożylnadroga podania · makrolidyryzyko rośnieDożylne podanie makrolidu wiąże się z szybkim osiągnięciem wysokich stężeń i większym ryzykiem wydłużenia QT oraz torsade de pointes, dlatego przy tej drodze podania skojarzenia należy bezwzględnie unikać.
Podeszły wiekwiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują zaburzenia elektrolitowe, choroby serca, osłabiona czynność nerek i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym połączeniu.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMakrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol) klasaNie należy łączyć makrolidu z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT i u pacjenta przyjmującego taki lek przeciwpsychotyczny trzeba wybrać antybiotyk z innej grupy.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny z tej grupy, zawsze powiedz lekarzowi i farmaceucie o nim, zanim dostaniesz antybiotyk z grupy makrolidów, bo zwykle trzeba wybrać inny antybiotyk.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny z tej grupy, zawsze powiedz lekarzowi i farmaceucie o nim, zanim dostaniesz antybiotyk z grupy makrolidów, bo zwykle trzeba wybrać inny antybiotyk.

Antybiotyki z grupy makrolidów, takie jak azytromycyna, klarytromycyna czy roksytromycyna, mogą razem z niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi, na przykład zyprazydonem i sertindolem, zaburzać pracę serca. Takie połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca, które mogą prowadzić do omdlenia. Klarytromycyna dodatkowo zwiększa ilość niektórych z tych leków we krwi. Lurazydon jest tu wyjątkiem, bo nie wolno go łączyć tylko z klarytromycyną.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • duszność albo ból w klatce piersiowej
  • silna senność, niepokój ruchowy lub sztywność mięśni
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć makrolidu z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT i u pacjenta przyjmującego taki lek przeciwpsychotyczny trzeba wybrać antybiotyk z innej grupy. Połączenie zyprazydonu lub sertindolu z którymkolwiek makrolidem jest przeciwwskazane w ChPL leków przeciwpsychotycznych ze względu na sumowanie wpływu na QT. Najbardziej niebezpieczne jest połączenie sertindolu z klarytromycyną, bo klarytromycyna dodatkowo zwiększa stężenie sertindolu. Spiramycyna ma słabszy wpływ na QT, ale również nie powinna być łączona z zyprazydonem ani sertindolem. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz po wykonaniu EKG, wyrównaniu potasu i magnezu oraz przy kontroli QTc w trakcie leczenia. Lurazydon stanowi wyjątek, bo nie łączy się z klarytromycyną z powodu interakcji metabolicznej, natomiast z azytromycyną i spiramycyną może być stosowany bez zmiany dawkowania.

Skutek kliniczny

Jednoczesne stosowanie może prowadzić do znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń, a nawet nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe dla połączeń sertindolu z klarytromycyną, gdzie sumują się oba mechanizmy. W przypadku lurazydonu z klarytromycyną skutkiem jest istotny wzrost stężenia lurazydonu z nasileniem senności, akatyzji, objawów pozapiramidowych i niedociśnienia ortostatycznego.

Mechanizm

Wspólnym mechanizmem dla całej klasy, poza lurazydonem, jest addycyjne wydłużenie odstępu QT. Makrolidy blokują kanały potasowe hERG i same wydłużają repolaryzację komór, a zyprazydon i sertindol należą do leków przeciwpsychotycznych o wyraźnym, zależnym od stężenia działaniu wydłużającym QT. Najsilniej działa sertindol, którego ChPL przeciwwskazuje łączenie z lekami wydłużającymi QT. Drugim mechanizmem, różnicującym leki grupy A, jest hamowanie CYP3A4. Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A4 i zwiększa stężenie sertindolu (metabolizowanego przez CYP3A4 i CYP2D6) oraz lurazydonu, co dodatkowo nasila ryzyko kardiotoksyczności lub działań niepożądanych. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabo, a azytromycyna i spiramycyna praktycznie wcale, więc u nich dominuje wyłącznie mechanizm farmakodynamiczny. Zyprazydon jest metabolizowany głównie przez oksydazę aldehydową, a CYP3A4 ma u niego mniejsze znaczenie, dlatego jego interakcja z makrolidami wynika przede wszystkim z sumowania wpływu na QT.

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia, jeśli połączenie jest nieuniknione
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca, takie jak kołatanie serca, zawroty głowy i omdlenia
  • inne przyjmowane leki wydłużające QT lub powodujące hipokaliemię, np. diuretyki pętlowe i tiazydowe
  • przy lurazydonie z roksytromycyną nasilenie senności, akatyzji i objawów pozapiramidowych

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnadroga podania · makrolidyryzyko rośnieDożylne podanie azytromycyny lub klarytromycyny daje wyższe stężenia szczytowe i silniej wydłuża QT niż podanie doustne, co zwiększa ryzyko torsade de pointes w połączeniu z zyprazydonem lub sertindolem.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa podatność na wydłużenie QT i arytmie.
Kilka dni po odstawieniu makroliduodstep · makrolidyinne zalecenieAzytromycyna ma bardzo długi okres półtrwania i utrzymuje się w tkankach przez kilka dni po zakończeniu leczenia, a hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę ustępuje stopniowo. Włączenie zyprazydonu, sertindolu lub lurazydonu (po klarytromycynie) wkrótce po odstawieniu makrolidu nadal wiąże się z ryzykiem interakcji.
Maksymalna dawka zalecana w ChPLdawka · przeciwpsychotyczne pochodne indoluryzyko rośnieWpływ zyprazydonu i sertindolu na QT zależy od stężenia, dlatego przy wyższych dawkach ryzyko arytmii w połączeniu z makrolidem jest większe.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMakrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna)+ Butyrofenony (np. haloperydol) klasaNie należy łączyć makrolidu z haloperydolem, ponieważ oba leki wydłużają odstęp QT, a połączenie jest przeciwwskazane w charakterystyce produktu leczniczego haloperydolu.Nie łącz antybiotyku z grupy makrolidów z haloperydolem bez wiedzy lekarza – powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz haloperydol, żeby mógł dobrać inny antybiotyk.szybki (godziny)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie łącz antybiotyku z grupy makrolidów z haloperydolem bez wiedzy lekarza – powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz haloperydol, żeby mógł dobrać inny antybiotyk.

Antybiotyki z grupy makrolidów, np. klarytromycyna czy azytromycyna, oraz haloperydol mogą zmieniać pracę serca. Gdy bierzesz je razem, rośnie ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, które mogą powodować zasłabnięcia, a rzadko nawet zatrzymanie krążenia. Klarytromycyna dodatkowo zwiększa ilość haloperydolu w organizmie, przez co możesz odczuwać silniejszą senność, drżenie lub sztywność mięśni. Zwykle można wybrać inny antybiotyk, który nie wchodzi w taką interakcję.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
  • nagłe zawroty głowy, zasłabnięcie lub omdlenie
  • duszność albo ból w klatce piersiowej
  • silna senność, drżenie, sztywność mięśni lub niepokój ruchowy
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Nie należy łączyć makrolidu z haloperydolem, ponieważ oba leki wydłużają odstęp QT, a połączenie jest przeciwwskazane w charakterystyce produktu leczniczego haloperydolu. U pacjenta leczonego haloperydolem zakażenie najlepiej leczyć antybiotykiem spoza grupy makrolidów, który nie wydłuża QT. Najbardziej niekorzystna jest klarytromycyna, bo poza wydłużeniem QT zwiększa też stężenie haloperydolu. Azytromycyna, roksytromycyna i spiramycyna też wydłużają QT, więc nie są bezpieczną zamianą w obrębie klasy. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, np. przy braku alternatywy antybiotykowej, trzeba przed leczeniem i w jego trakcie wykonać EKG, wyrównać potas i magnez, odstawić inne leki wydłużające QT i stosować najmniejszą skuteczną dawkę haloperydolu. Długi okres półtrwania azytromycyny i postaci depot haloperydolu sprawia, że ryzyko może się utrzymywać kilka dni po odstawieniu jednego z leków.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, który może prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Przy klarytromycynie dochodzi większe ryzyko działań niepożądanych haloperydolu, takich jak sedacja, drżenie, sztywność mięśni i akatyzja. Charakterystyka produktu leczniczego haloperydolu wymienia jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT wśród przeciwwskazań.

Mechanizm

Makrolidy i haloperydol wydłużają odstęp QT, bo hamują kanały potasowe hERG odpowiedzialne za repolaryzację komór serca. Przy jednoczesnym stosowaniu ich działanie na odstęp QT się sumuje. Ten mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup. Klarytromycyna dodatkowo silnie hamuje CYP3A4, który bierze udział w metabolizmie haloperydolu. Rośnie wtedy stężenie haloperydolu, a z nim ryzyko wydłużenia QT i objawów pozapiramidowych. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabo. Azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują CYP3A4, więc w ich przypadku interakcja jest tylko farmakodynamiczna. Z tego powodu nie traktujemy ich jako wyjątków.

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem makrolidu i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
  • objawy pozapiramidowe i nadmierna sedacja, zwłaszcza przy klarytromycynie
  • inne leki wydłużające QT przyjmowane przez pacjenta

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnadroga podania · butyrofenonyryzyko rośnieDożylne podanie haloperydolu wiąże się z największym ryzykiem wydłużenia QT i torsade de pointes. Połączenia z makrolidem trzeba bezwzględnie unikać, a jeśli jest konieczne, wymagane jest ciągłe monitorowanie EKG.
Depot (dekanian haloperydolu)postać · butyrofenonyinne zalecenieHaloperydol w postaci depot utrzymuje się w organizmie przez kilka tygodni, więc interakcji nie da się uniknąć przez czasowe odstawienie leku. U takiego pacjenta trzeba wybrać antybiotyk spoza grupy makrolidów.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy połączeniu makrolidu z haloperydolem.

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.