Interakcje / Makrolidy / Makrolidy i tryptany

Makrolidy i tryptany

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i tryptanu należy unikać tego połączenia albo ograniczyć dawkę tryptanu, a najlepiej wybrać antybiotyk lub lek przeciwmigrenowy bez tej interakcji.

Interakcja klasy Makrolidy + tryptany

Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.

Makrolidy: azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna, spiramycyna
Tryptany: sumatryptan, eletryptan, almotryptan, zolmitryptan, lasmidytan, ryzatryptan

Wyjątki – te leki zachowują się inaczej

azytromycyna – Praktycznie nie hamuje CYP3A4, więc nie zwiększa stężenia tryptanów rozkładanych przez ten enzym.
spiramycyna – Nie hamuje istotnie CYP3A4 i nie wpływa na metabolizm tryptanów.
sumatryptan – Jest rozkładany głównie przez MAO-A, a nie przez CYP3A4, dlatego hamowanie CYP3A4 przez makrolid nie zmienia istotnie jego stężenia.
ryzatryptan – Jest metabolizowany głównie przez MAO-A, bez istotnego udziału CYP3A4.
zolmitryptan – Jest metabolizowany przez CYP1A2 i MAO-A, a CYP3A4 nie ma istotnego znaczenia dla jego eliminacji.
lasmidytan – Jest ditanem (agonistą 5-HT1F bez działania naczynioskurczowego) i jest metabolizowany głównie przez reduktazy ketonowe, a nie przez CYP3A4.

Niekorzystna interakcjaMakrolidy (np. klarytromycyna, roksytromycyna)+ Tryptany (np. eletryptan, almotryptan) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i tryptanu należy unikać tego połączenia albo ograniczyć dawkę tryptanu, a najlepiej wybrać antybiotyk lub lek przeciwmigrenowy bez tej interakcji.Jeśli przyjmujesz antybiotyk z grupy makrolidów i lek na migrenę z grupy tryptanów, zapytaj lekarza lub farmaceutę przed kolejną dawką leku na migrenę, bo może być potrzebna jego zmiana albo mniejsza dawka.szybki (godziny)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, zwłaszcza klarytromycyna, spowalniają usuwanie z organizmu części leków na migrenę z grupy tryptanów, na przykład eletryptanu i w mniejszym stopniu almotryptanu. Lek na migrenę działa wtedy silniej i dłużej, co może powodować ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, wzrost ciśnienia lub zawroty głowy. Azytromycyna oraz leki na migrenę takie jak sumatryptan, ryzatryptan czy zolmitryptan nie wchodzą w tę interakcję.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej
kołatanie lub nierówne bicie serca
duszność
silne zawroty głowy lub nadmierna senność
zimne, blade lub drętwiejące palce
nagły, silny ból głowy innego rodzaju niż zwykle

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PK – metabolizm
Początek: szybki (godziny)
Dowody: badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i tryptanu należy unikać tego połączenia albo ograniczyć dawkę tryptanu, a najlepiej wybrać antybiotyk lub lek przeciwmigrenowy bez tej interakcji. Eletryptanu nie łączy się z klarytromycyną – w czasie kuracji i przez kilka dni po jej zakończeniu ataki migreny leczy się innym tryptanem (sumatryptan, ryzatryptan, zolmitryptan) albo lekiem przeciwbólowym. Almotryptan przy klarytromycynie stosuje się w najmniejszej skutecznej dawce, z mniejszą dawką maksymalną na dobę i bez powtarzania dawki bez potrzeby. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej, ale przy eletryptanie zaleca się ostrożność i obserwację działań niepożądanych. Jeśli antybiotyk można zmienić, azytromycyna nie wchodzi w tę interakcję.

Skutek kliniczny

Wyższe stężenie tryptanu nasila jego działanie naczynioskurczowe i typowe działania niepożądane. Mogą wystąpić ucisk lub ból w klatce piersiowej, wzrost ciśnienia tętniczego, kołatanie serca, zawroty głowy, senność i nudności, a u osób z chorobą wieńcową lub czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego rośnie ryzyko skurczu naczyń wieńcowych i niedokrwienia. Największe znaczenie ma połączenie klarytromycyny z eletryptanem.

Mechanizm

Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy i dotyczy tylko makrolidów hamujących CYP3A4 w połączeniu z tryptanami, które są przez ten enzym rozkładane. Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A4 zależnym od mechanizmu (inaktywuje enzym), a roksytromycyna hamuje go słabiej. Eletryptan jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, dlatego jego stężenie i czas działania wyraźnie rosną, a almotryptan jest rozkładany przez CYP3A4 tylko częściowo (obok MAO-A i wydalania przez nerki), więc wzrost jego stężenia jest umiarkowany. Azytromycyna i spiramycyna nie hamują istotnie CYP3A4, a sumatryptan, ryzatryptan, zolmitryptan i lasmidytan nie zależą od tego szlaku.

Monitorować

ciśnienie tętnicze po dawce tryptanu
objawy niedokrwienia mięśnia sercowego (ból lub ucisk w klatce piersiowej, duszność)
nasilenie działań niepożądanych tryptanu (zawroty głowy, senność, nudności, parestezje)
liczba dawek tryptanu przyjmowanych w czasie kuracji makrolidem

Kiedy ocena się zmienia

Kilka dni od ostatniej dawki klarytromycynyodstep · makrolidy	ryzyko maleje	Klarytromycyna inaktywuje CYP3A4 nieodwracalnie, więc aktywność enzymu wraca dopiero po odtworzeniu jego puli. Eletryptan można ponownie stosować po kilku dniach od zakończenia kuracji.
Najmniejsza skuteczna dawka almotryptanu, bez przekraczania zmniejszonej dawki dobowejdawka · tryptany	inne zalecenie	Almotryptan jest rozkładany przez CYP3A4 tylko częściowo, dlatego przy klarytromycynie zamiast odstawienia wystarcza zwykle zmniejszenie dawki pojedynczej i dobowej oraz obserwacja działań niepożądanych.

Alkohol przy tych lekach

Makrolidy a alkohol: brak opisu w bazie.

Tryptany a alkohol: brak opisu w bazie.

Inne interakcje tych leków 98

Połączenie przeciwwskazaneInne leki nasercowe (np. iwabradyna, ranolazyna, mawakamten)+ Makrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i leku nasercowego zależnego od CYP3A4 lub wpływającego na rytm serca należy unikać tego połączenia, a gdy antybiotyk jest konieczny, wybrać makrolid o najmniejszym ryzyku i kontrolować tętno oraz EKG.Jeśli przyjmujesz lek na serce i lekarz przepisuje ci antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz mu o swoim leku na serce i zapytaj farmaceutę, czy te leki możesz bezpiecznie brać razem.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na serce i lekarz przepisuje ci antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz mu o swoim leku na serce i zapytaj farmaceutę, czy te leki możesz bezpiecznie brać razem.

Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, zwłaszcza klarytromycyna, mogą zwiększać ilość w organizmie leków na serce takich jak iwabradyna, ranolazyna czy mawakamten. Może to nadmiernie zwolnić pracę serca, zaburzyć jego rytm albo osłabić siłę skurczu serca. Azytromycyna działa na te leki słabiej, ale też może zaburzać rytm serca. Ta interakcja nie dotyczy trimetazydyny, preparatów z głogu ani koenzymu Q10, czyli ubidekarenonu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

Bardzo wolne bicie serca albo uczucie, że serce bije nierówno
Kołatanie serca
Zawroty głowy, uczucie zbliżającego się omdlenia lub omdlenie
Narastająca duszność, obrzęki nóg albo szybkie męczenie się
Silne nudności lub zaburzenia widzenia

ChPL: przeciwwskazane
Mechanizm: PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i leku nasercowego zależnego od CYP3A4 lub wpływającego na rytm serca należy unikać tego połączenia, a gdy antybiotyk jest konieczny, wybrać makrolid o najmniejszym ryzyku i kontrolować tętno oraz EKG. Klarytromycyny nie należy łączyć z iwabradyną ani z ranolazyną, ponieważ jest to przeciwwskazane w ChPL, i zwykle najprościej zastąpić ją antybiotykiem z innej grupy. Jeśli klarytromycyna jest niezbędna, iwabradynę lub ranolazynę trzeba odstawić na czas leczenia i wznowić dopiero kilka dni po jego zakończeniu. U pacjenta przyjmującego mawakamten włączenie klarytromycyny wymaga decyzji kardiologa o zmniejszeniu dawki lub przerwie w leczeniu, zależnie od fenotypu CYP2C19, a azytromycyna nie wymaga zmiany dawki mawakamtenu. Azytromycynę, roksytromycynę i spiramycynę z iwabradyną lub ranolazyną stosuje się tylko po ocenie ryzyka wydłużenia QT, z wyrównaniem potasu i magnezu oraz z kontrolą EKG na początku leczenia.

Skutek kliniczny

Najgroźniejsze skutki to ciężka bradykardia, wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, zwłaszcza przy połączeniu klarytromycyny z iwabradyną lub ranolazyną. Wzrost stężenia ranolazyny zwiększa też ryzyko zawrotów głowy, nudności i omdleń. Wzrost stężenia mawakamtenu może nadmiernie obniżyć frakcję wyrzutową lewej komory i wywołać objawy niewydolności serca. Połączenie klarytromycyny z iwabradyną lub ranolazyną jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL tych leków nasercowych, a przy azytromycynie i spiramycynie ryzyko dotyczy głównie sumowania wpływu na odstęp QT i rytm serca.

Mechanizm

Interakcja dotyczy leków nasercowych metabolizowanych przez CYP3A4, czyli iwabradyny, ranolazyny i mawakamtenu, a nie całej grupy. Klarytromycyna jest silnym, zależnym od mechanizmu inhibitorem CYP3A4 i inhibitorem glikoproteiny P, przez co znacznie zwiększa stężenie iwabradyny i ranolazyny oraz mawakamtenu. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej, a azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują tego enzymu. Drugim, wspólnym dla wszystkich makrolidów mechanizmem jest wydłużanie odstępu QT, które sumuje się z wydłużeniem QT wywoływanym przez ranolazynę oraz z bradykardią wywoływaną przez iwabradynę, ponieważ zwolnienie rytmu sprzyja arytmii typu torsade de pointes^[1]. Mawakamten nie wydłuża odstępu QT, więc u niego znaczenie ma wyłącznie składowa farmakokinetyczna.

Monitorować

Częstość akcji serca, ze szczególną uwagą na bradykardię u osób przyjmujących iwabradynę
EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia makrolidem
Stężenie potasu i magnezu w surowicy
Zawroty głowy, kołatania serca i omdlenia
Objawy niewydolności serca i frakcja wyrzutowa lewej komory u osób przyjmujących mawakamten

Kiedy ocena się zmienia

Kilka dni po ostatniej dawce klarytromycynyodstep · makrolidy	inne zalecenie	Hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę jest zależne od mechanizmu i utrzymuje się kilka dni po jej odstawieniu, dlatego iwabradynę lub ranolazynę wznawia się dopiero po tym czasie, a nie od razu po ostatniej dawce antybiotyku.
wiek ≥ 65 latpacjent	ryzyko rośnie	U osób starszych częściej występują bradykardia, zaburzenia elektrolitowe, choroba strukturalna serca i wielolekowość, co zwiększa ryzyko wydłużenia QT i arytmii przy łączeniu makrolidu z iwabradyną lub ranolazyną.

Źródła

Yu Y, Zhang M, Chen R, Liu F, Zhou P, Bu L, et al. Action potential response of human induced-pluripotent stem cell derived cardiomyocytes to the 28 CiPA compounds: A non-core site data report of the CiPA study. J Pharmacol Toxicol Methods. 2019;98:106577. doi: 10.1016/j.vascn.2019.04.003. PMID: 31022455.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwpłytkowe (np. tikagrelor, klopidogrel, cylostazol)+ Makrolidy (np. klarytromycyna) klasaUnikaj łączenia makrolidu z lekiem przeciwpłytkowym i w miarę możliwości wybierz antybiotyk, który nie hamuje metabolizmu wątrobowego.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy, przed rozpoczęciem antybiotyku z grupy makrolidów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo może być potrzebny inny antybiotyk albo zmiana dawki twojego leku.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy, przed rozpoczęciem antybiotyku z grupy makrolidów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo może być potrzebny inny antybiotyk albo zmiana dawki twojego leku.

Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, przede wszystkim klarytromycyna, spowalniają usuwanie z organizmu części leków przeciwpłytkowych, takich jak tikagrelor i cylostazol. Lek przeciwpłytkowy może się wtedy kumulować i zwiększać ryzyko krwawień, a w przypadku klopidogrelu może działać słabiej. Azytromycyna oraz kwas acetylosalicylowy zwykle nie stwarzają tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

nietypowe siniaki lub krwawienie, które trudno zatrzymać
krwawienie z nosa lub dziąseł
czarne, smoliste stolce albo krew w moczu
wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy z kawy
nasilona duszność
kołatanie serca lub silny ból głowy
ból w klatce piersiowej

ChPL: przeciwwskazane
Mechanizm: PK – metabolizm, PK – transport
Początek: szybki (godziny)
Dowody: badania kliniczne

Postępowanie

Unikaj łączenia makrolidu z lekiem przeciwpłytkowym i w miarę możliwości wybierz antybiotyk, który nie hamuje metabolizmu wątrobowego. Połączenie tikagreloru z klarytromycyną jest przeciwwskazane w ChPL tikagreloru, dlatego należy zastosować inny antybiotyk, a gdy klarytromycyna jest niezbędna, o czasowej zmianie inhibitora P2Y12 decyduje kardiolog^[1]. Przy cylostazolu ChPL zaleca zmniejszenie dawki w trakcie stosowania silnych inhibitorów CYP3A4, a w krótkiej antybiotykoterapii rozsądną opcją jest czasowe wstrzymanie cylostazolu, który stosuje się objawowo w chromaniu przestankowym. Przy klopidogrelu, zwłaszcza we wczesnym okresie po zawale lub wszczepieniu stentu, lepiej wybrać inny antybiotyk niż klarytromycynę. Po odstawieniu klarytromycyny należy odczekać kilka dni przed powrotem do pełnej dawki cylostazolu lub włączeniem tikagreloru.

Skutek kliniczny

Przy tikagrelorze wzrost stężenia zwiększa ryzyko krwawień, w tym poważnych, oraz nasila działania niepożądane, takie jak duszność i bradyarytmie. Przy cylostazolu wzrost stężenia nasila bóle głowy, kołatanie serca, tachykardię, biegunkę i ryzyko krwawień. Przy klopidogrelu możliwe jest osłabienie działania przeciwpłytkowego i zwiększenie ryzyka zakrzepicy w stencie lub ponownego incydentu sercowo-naczyniowego, ale dane kliniczne są ograniczone.

Mechanizm

Interakcja nie dotyczy całej klasy, tylko połączenia klarytromycyny z lekami przeciwpłytkowymi metabolizowanymi przez CYP3A4, czyli z tikagrelorem, cylostazolem i klopidogrelem. Klarytromycyna jest silnym, mechanistycznym inhibitorem CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P. Hamuje w ten sposób metabolizm tikagreloru i cylostazolu, co zwiększa ich stężenie we krwi. W przypadku klopidogrelu, który jest prolekiem, hamowanie CYP3A4 może osłabiać powstawanie metabolitu czynnego, choć główną rolę w jego aktywacji odgrywa CYP2C19^[2]. Hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę jest nieodwracalne, dlatego utrzymuje się jeszcze kilka dni po jej odstawieniu, do czasu odtworzenia enzymu.

Monitorować

objawy krwawienia (siniaki, krwawienie z dziąseł lub nosa, krew w moczu lub stolcu, smoliste stolce)
stężenie hemoglobiny i morfologia krwi przy dłuższym leczeniu
duszność i wolna akcja serca przy tikagrelorze
tętno, kołatanie serca i bóle głowy przy cylostazolu
objawy niedokrwienia serca (ból w klatce piersiowej) przy klopidogrelu

Kiedy ocena się zmienia

Wczesny okres po ostrym zespole wieńcowym lub wszczepieniu stentuczas leczenia · pacjent	ryzyko rośnie	We wczesnym okresie po ostrym zespole wieńcowym lub wszczepieniu stentu zarówno nadmierne działanie tikagreloru, jak i osłabienie działania klopidogrelu niosą największe ryzyko, dlatego zmiana antybiotyku jest szczególnie ważna, a ewentualną modyfikację leczenia przeciwpłytkowego powinien zatwierdzić kardiolog.
Kilka dni od odstawienia klarytromycynyodstep · makrolidy	inne zalecenie	Hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę utrzymuje się kilka dni po jej odstawieniu, dlatego w tym czasie nie należy od razu wracać do pełnej dawki cylostazolu ani włączać tikagreloru.

Źródła

Ferri N, Corsini A, Bellosta S. Pharmacology of the new P2Y12 receptor inhibitors: insights on pharmacokinetic and pharmacodynamic properties. Drugs. 2013;73(15):1681-709. doi: 10.1007/s40265-013-0126-z. PMID: 24114622.
Zahno A, Brecht K, Bodmer M, Bur D, Tsakiris DA, Krähenbühl S. Effects of drug interactions on biotransformation and antiplatelet effect of clopidogrel in vitro. Br J Pharmacol. 2010;161(2):393-404. doi: 10.1111/j.1476-5381.2010.00881.x. PMID: 20735423.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMakrolidy (np. azytromycyna, roksytromycyna, spiramycyna)+ Neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (np. olanzapina, kwetiapina, klozapina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i neuroleptyku z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin lub oksepin rozważ antybiotyk bez wpływu na odstęp QT, a jeśli połączenie jest konieczne, oceń czynniki ryzyka arytmii i kontroluj EKG.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i dostajesz antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, zanim zaczniesz go brać, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.szybki (godziny)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i dostajesz antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, zanim zaczniesz go brać, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.

Antybiotyki z grupy makrolidów, na przykład azytromycyna lub klarytromycyna, oraz niektóre leki przeciwpsychotyczne, na przykład kwetiapina, klozapina lub olanzapina, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnej arytmii. Klarytromycyna może też podnieść ilość kwetiapiny lub klozapiny we krwi i nasilić senność oraz spadki ciśnienia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

kołatanie serca lub nierówne bicie serca
zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
omdlenie
bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
zawroty głowy przy wstawaniu
drgawki

ChPL: przeciwwskazane
Mechanizm: PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek: szybki (godziny)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i neuroleptyku z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin lub oksepin rozważ antybiotyk bez wpływu na odstęp QT, a jeśli połączenie jest konieczne, oceń czynniki ryzyka arytmii i kontroluj EKG. Unikaj połączenia u osób z wrodzonym zespołem długiego QT, bradykardią, niewyrównaną hipokaliemią lub hipomagnezemią, niewydolnością serca oraz przyjmujących inne leki wydłużające QT. Klarytromycyny nie łącz z kwetiapiną, bo połączenie jest przeciwwskazane w ChPL. Przy klarytromycynie z klozapiną lub loksapiną obserwuj objawy przedawkowania neuroleptyku i rozważ oznaczenie stężenia klozapiny. Azytromycyna i spiramycyna nie zmieniają istotnie stężenia neuroleptyków, ale ryzyko wydłużenia QT pozostaje.

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Przy połączeniu klarytromycyny z kwetiapiną dochodzą objawy przedawkowania neuroleptyku, takie jak nasilona senność, niedociśnienie ortostatyczne, tachykardia i zaburzenia świadomości^[1]. Podobne objawy, a także drgawki, mogą wystąpić przy wzroście stężenia klozapiny.

Mechanizm

Wspólnym mechanizmem dla całej klasy jest addycyjne wydłużenie odstępu QT. Makrolidy i neuroleptyki z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepin blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i opóźniają repolaryzację komór. Siła tego efektu różni się między lekami, ale żaden lek z obu list nie jest od niego wolny. Na ten efekt nakłada się interakcja farmakokinetyczna, która nie dotyczy całej klasy. Klarytromycyna silnie, a roksytromycyna słabo hamuje CYP3A4, przez co rośnie stężenie kwetiapiny, a w mniejszym stopniu klozapiny i loksapiny^[1]. Azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują CYP3A4. Olanzapina i asenapina są metabolizowane głównie przez CYP1A2 i glukuronidację, więc hamowanie CYP3A4 ma dla nich małe znaczenie.

Monitorować

EKG z oceną QTc przed włączeniem makrolidu i w trakcie leczenia u osób z czynnikami ryzyka
stężenie potasu i magnezu w surowicy
tętno i ciśnienie tętnicze, w tym niedociśnienie ortostatyczne
nasilenie sedacji i stan świadomości
stężenie klozapiny we krwi przy leczeniu klarytromycyną

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65 latpacjent	ryzyko rośnie	U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. Zalecana jest ocena EKG przed włączeniem makrolidu.
Dożylnadroga podania · makrolidy	ryzyko rośnie	Dożylne podanie makrolidu szybciej osiąga wysokie stężenie i silniej wydłuża QT. Wymaga monitorowania EKG, zwłaszcza u pacjentów leczonych klozapiną lub kwetiapiną.
Makrolid dołączany do stałego leczenia neuroleptykiemkolejność włączenia · makrolidy	inne zalecenie	Gdy klarytromycynę dołącza się do stałej dawki klozapiny lub loksapiny, stężenie neuroleptyku narasta w ciągu kilku dni, a po odstawieniu antybiotyku spada stopniowo. Obserwuj objawy przedawkowania w trakcie leczenia i przez kilka dni po jego zakończeniu.

Źródła

Christodoulou C, Margaritis D, Makris G, Kavatha D, Efstathiou V, Papageorgiou C, et al. Quetiapine and clarithromycin-induced neuroleptic malignant syndrome. Clin Neuropharmacol. 2015;38(1):36-7. doi: 10.1097/WNF.0000000000000060. PMID: 25580921.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Makrolidy (np. klarytromycyna, roksytromycyna) klasaAlkaloidu sporyszu nie należy stosować jednocześnie z makrolidem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj leku ze sporyszu razem z antybiotykiem z grupy makrolidów i przed rozpoczęciem antybiotyku powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz dihydroergotaminę.szybki (godziny)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj leku ze sporyszu razem z antybiotykiem z grupy makrolidów i przed rozpoczęciem antybiotyku powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz dihydroergotaminę.

Dihydroergotamina to lek na migrenę, który obkurcza naczynia krwionośne. Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, na przykład klarytromycyna i roksytromycyna, spowalniają jej usuwanie z organizmu, przez co lek może się nagromadzić i zbyt mocno zwęzić naczynia. Może to doprowadzić do niedokrwienia palców, rąk, nóg, serca lub mózgu. Azytromycyna i spiramycyna działają tak w niewielkim stopniu, ale ich także lepiej nie łączyć z dihydroergotaminą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

zimne, blade, sine lub bolesne palce dłoni albo stóp
drętwienie lub mrowienie rąk i nóg
ból nóg przy chodzeniu
ból lub ucisk w klatce piersiowej
nagłe zaburzenia widzenia, mowy lub osłabienie jednej strony ciała
silny ból brzucha

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PK – metabolizm
Początek: szybki (godziny)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Alkaloidu sporyszu nie należy stosować jednocześnie z makrolidem – połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to dihydroergotaminy z klarytromycyną i roksytromycyną. Jeśli potrzebny jest antybiotyk, wybiera się lek spoza makrolidów, a gdy wskazany jest makrolid, dihydroergotaminę odstawia się na czas leczenia i jeszcze przez kilka dni po jego zakończeniu, bo hamowanie enzymu przez klarytromycynę utrzymuje się po odstawieniu. Azytromycyny i spiramycyny również nie zaleca się łączyć z dihydroergotaminą, ale gdy jest to konieczne, wystarczy ścisła obserwacja objawów niedokrwienia. Przy podejrzeniu zatrucia sporyszem należy natychmiast odstawić oba leki i skierować pacjenta do szpitala.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi ostrym zatruciem sporyszem, czyli uogólnionym, silnym skurczem naczyń. Może dojść do niedokrwienia i martwicy palców oraz kończyn, niedokrwienia mięśnia sercowego, jelit i nerek, a także udaru mózgu. Opisano przypadki zakończone amputacją i zgonem. Interakcja jest wspólna dla dihydroergotaminy i makrolidów hamujących CYP3A4 (klarytromycyna, roksytromycyna), natomiast przy azytromycynie i spiramycynie ryzyko jest niewielkie.

Mechanizm

Dihydroergotamina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i ma małą biodostępność wynikającą z silnego efektu pierwszego przejścia. Makrolidy 14-członowe, zwłaszcza klarytromycyna, są mechanizmowo zależnymi inhibitorami CYP3A4, które tworzą z enzymem trwałe kompleksy i blokują jego aktywność do czasu syntezy nowego enzymu. W efekcie stężenie dihydroergotaminy wielokrotnie rośnie, a jej działanie obkurczające naczynia nasila się aż do ostrego zatrucia sporyszem. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej, ale opisano przy niej przypadki zatrucia sporyszem i jest traktowana tak samo jak klarytromycyna. Azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują CYP3A4.

Monitorować

objawy niedokrwienia kończyn – bladość, oziębienie, drętwienie, ból palców
ból w klatce piersiowej i zmiany w EKG
ciśnienie tętnicze
objawy neurologiczne – zaburzenia widzenia, mowy, niedowłady
ból brzucha jako możliwy objaw niedokrwienia jelit

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Tryptany (np. sumatryptan, eletryptan, almotryptan) klasaDihydroergotaminy i tryptanu nie należy stosować jednocześnie ani w odstępie krótszym niż 24 godziny.Nie przyjmuj dihydroergotaminy i leku z grupy tryptanów razem ani w odstępie krótszym niż doba, a jeśli pierwszy lek nie pomógł, zapytaj farmaceutę o lek przeciwbólowy innej grupy.szybki (godziny)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj dihydroergotaminy i leku z grupy tryptanów razem ani w odstępie krótszym niż doba, a jeśli pierwszy lek nie pomógł, zapytaj farmaceutę o lek przeciwbólowy innej grupy.

Dihydroergotamina i tryptany, takie jak sumatryptan, zolmitryptan czy ryzatryptan, przerywają napad migreny, ale oba obkurczają naczynia krwionośne. Przyjęte razem lub w krótkim odstępie mogą zbyt mocno zwęzić naczynia serca, rąk, nóg lub jelit. Może to wywołać ból w klatce piersiowej, a nawet zawał. Lasmidytan nie obkurcza naczyń, ale też nie łącz go z dihydroergotaminą bez rozmowy z lekarzem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej
duszność lub kołatanie serca
zimne, blade lub sine palce rąk albo stóp, drętwienie
silny ból brzucha
nagłe zaburzenia mowy, widzenia albo osłabienie ręki lub nogi

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – sumowanie
Początek: szybki (godziny)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Dihydroergotaminy i tryptanu nie należy stosować jednocześnie ani w odstępie krótszym niż 24 godziny. Jeśli w danym napadzie migreny pacjent przyjął tryptan, dihydroergotaminę może zastosować dopiero po upływie co najmniej 24 godzin, i odwrotnie. Zasada dotyczy wszystkich tryptanów – sumatryptanu, eletryptanu, almotryptanu, zolmitryptanu i ryzatryptanu – oraz wszystkich postaci dihydroergotaminy. Lasmidytan nie obkurcza naczyń i nie jest objęty przeciwwskazaniem, ale jego łączenia z dihydroergotaminą nie badano, więc lepiej go z nią nie łączyć w tym samym napadzie. Gdy jeden lek nie przynosi ulgi, w tym samym napadzie lepiej sięgnąć po lek przeciwbólowy innej grupy niż po drugi lek naczynioskurczowy. Należy też ustalić z pacjentem, który z leków ma być lekiem pierwszego wyboru w napadzie, aby nie przyjmował obu na zmianę.

Skutek kliniczny

Jednoczesne lub zbyt bliskie w czasie przyjęcie dihydroergotaminy i tryptanu grozi nasilonym, przedłużonym skurczem naczyń. Może to wywołać niedokrwienie mięśnia sercowego z dławicą lub zawałem, wzrost ciśnienia tętniczego, niedokrwienie kończyn, jelit lub mózgu. Ryzyko jest największe u osób z chorobą wieńcową, nadciśnieniem, chorobą naczyń obwodowych lub licznymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego.

Mechanizm

Dihydroergotamina i tryptany pobudzają receptory serotoninowe 5-HT1B w ścianie naczyń, a dihydroergotamina działa dodatkowo na receptory alfa-adrenergiczne. Oba leki obkurczają tętnice, w tym wieńcowe i obwodowe, a ich działanie naczynioskurczowe sumuje się. Interakcja ma charakter wyłącznie farmakodynamiczny i nie zależy od metabolizmu, dlatego dotyczy wszystkich tryptanów niezależnie od ich szlaku przemian. Nie obejmuje lasmidytanu, który nie działa na receptory naczyniowe 5-HT1B.

Monitorować

ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej, duszność
ciśnienie tętnicze
objawy niedokrwienia kończyn – zimne, blade lub sine palce, drętwienie, ból przy chodzeniu
silny ból brzucha
nowe objawy neurologiczne – zaburzenia mowy, widzenia, niedowład
czas, jaki upłynął od ostatniej dawki leku z drugiej grupy

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 24 hpacjent	ryzyko maleje	Zachowanie co najmniej 24-godzinnego odstępu między ostatnią dawką dihydroergotaminy a tryptanem, w obu kierunkach, pozwala stosować oba leki u tego samego pacjenta w różnych napadach migreny.
Każda (doustna, donosowa, pozajelitowa)droga podania · alkaloidy sporyszu	inne zalecenie	Przeciwwskazanie dotyczy każdej postaci dihydroergotaminy, w tym aerozolu do nosa i wstrzyknięć, bo lek działa ogólnoustrojowo niezależnie od drogi podania.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, finerenon)+ Makrolidy (np. klarytromycyna) klasaNie należy łączyć antagonisty aldosteronu metabolizowanego przez CYP3A4 z makrolidem silnie hamującym CYP3A4, bo połączenie jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL.Jeśli przyjmujesz eplerenon lub finerenon i lekarz przepisał ci klarytromycynę, nie zaczynaj brać antybiotyku, dopóki nie porozmawiasz z lekarzem lub farmaceutą o zmianie antybiotyku albo przerwie w leku moczopędnym.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz eplerenon lub finerenon i lekarz przepisał ci klarytromycynę, nie zaczynaj brać antybiotyku, dopóki nie porozmawiasz z lekarzem lub farmaceutą o zmianie antybiotyku albo przerwie w leku moczopędnym.

Niektóre leki moczopędne oszczędzające potas, takie jak eplerenon i finerenon, nie mogą być przyjmowane razem z antybiotykiem klarytromycyną. Klarytromycyna spowalnia usuwanie tych leków z organizmu, przez co ich stężenie we krwi mocno rośnie. Może to spowodować niebezpiecznie wysoki poziom potasu, który zaburza pracę serca. Spironolakton oraz antybiotyki azytromycyna i spiramycyna nie dają takiego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

osłabienie mięśni lub uczucie ciężkich nóg
mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo ust
kołatanie serca, nierówne lub bardzo wolne bicie serca
zawroty głowy lub omdlenie
nudności i wyraźne zmęczenie
wyraźnie mniej oddawanego moczu

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PK – metabolizm
Początek: szybki (godziny)
Dowody: badania kliniczne

Postępowanie

Nie należy łączyć antagonisty aldosteronu metabolizowanego przez CYP3A4 z makrolidem silnie hamującym CYP3A4, bo połączenie jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL. Dotyczy to eplerenonu i finerenonu stosowanych z klarytromycyną. Gdy makrolid jest niezbędny, najlepiej wybrać azytromycynę lub spiramycynę albo antybiotyk z innej grupy, zależnie od wskazania. Jeżeli klarytromycyna jest konieczna, na przykład w eradykacji Helicobacter pylori, eplerenon lub finerenon należy wstrzymać na czas jej stosowania i wznowić dopiero po kilku dniach od zakończenia antybiotyku, ponieważ aktywność CYP3A4 wraca stopniowo. Po wznowieniu leczenia trzeba skontrolować stężenie potasu i kreatyniny.

Skutek kliniczny

Główne ryzyko to ciężka hiperkaliemia z zaburzeniami rytmu serca, łącznie z bradykardią i zatrzymaniem krążenia. Może też wystąpić hipotonia i pogorszenie czynności nerek. Ryzyko jest największe u chorych z przewlekłą chorobą nerek, cukrzycą, niewydolnością serca oraz u osób przyjmujących jednocześnie inhibitory ACE, sartany albo suplementy potasu.

Mechanizm

Eplerenon i finerenon są eliminowane głównie przez metabolizm z udziałem CYP3A4. Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A4 działającym w mechanizmie zależnym od czasu, dlatego wielokrotnie zwiększa ekspozycję na te antagonisty aldosteronu i nasila ich działanie oszczędzające potas. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Spironolakton i kanrenon nie zależą istotnie od CYP3A4, a azytromycyna, spiramycyna i roksytromycyna nie hamują tego enzymu albo hamują go słabo.

Monitorować

stężenie potasu w surowicy
kreatynina i eGFR
ciśnienie tętnicze
EKG przy podejrzeniu hiperkaliemii lub objawach ze strony serca

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent	ryzyko rośnie	Upośledzona czynność nerek sama zwiększa ryzyko hiperkaliemii podczas leczenia eplerenonem lub finerenonem, dlatego skutki interakcji są u tych chorych cięższe i pojawiają się szybciej. U takich pacjentów także przy słabszych inhibitorach CYP3A4, takich jak roksytromycyna, potrzebna jest częstsza kontrola potasu.
Kilka dni od ostatniej dawki klarytromycynyodstep · makrolidy	ryzyko rośnie	Klarytromycyna hamuje CYP3A4 w sposób zależny od czasu i aktywność enzymu odbudowuje się stopniowo po odstawieniu antybiotyku. Wznowienie eplerenonu lub finerenonu bezpośrednio po zakończeniu kuracji nadal wiąże się ze zwiększoną ekspozycją, dlatego należy odczekać kilka dni i skontrolować potas po wznowieniu.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron)+ Makrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania leku przeciwarytmicznego klasy III i makrolidu, a przy potrzebie antybiotykoterapii wybrać antybiotyk z innej grupy, który nie wydłuża odstępu QT.Nie przyjmuj tego antybiotyku razem z lekiem na rytm serca bez wyraźnej decyzji lekarza i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz albo niedawno brałeś amiodaron lub dronedaron.szybki (godziny)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tego antybiotyku razem z lekiem na rytm serca bez wyraźnej decyzji lekarza i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz albo niedawno brałeś amiodaron lub dronedaron.

Leki na zaburzenia rytmu serca takie jak amiodaron i dronedaron oraz antybiotyki z grupy makrolidów, na przykład azytromycyna i klarytromycyna, mogą razem groźnie zaburzyć pracę serca. Takie połączenie może wywołać bardzo szybkie i nieregularne bicie serca, omdlenie, a nawet zatrzymanie krążenia. Klarytromycyna dodatkowo zwiększa ilość leku na serce w organizmie. Amiodaron działa jeszcze długo po odstawieniu, więc ryzyko dotyczy też osób, które niedawno go przestały brać.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

kołatanie serca lub bardzo szybkie, nieregularne bicie serca
zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
omdlenie lub utrata przytomności
bardzo wolne bicie serca i duże osłabienie
duszność lub ból w klatce piersiowej

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – transport
Początek: szybki (godziny)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Należy unikać jednoczesnego stosowania leku przeciwarytmicznego klasy III i makrolidu, a przy potrzebie antybiotykoterapii wybrać antybiotyk z innej grupy, który nie wydłuża odstępu QT. Połączenie dronedaronu z klarytromycyną jest przeciwwskazane w ChPL dronedaronu ze względu na silne hamowanie CYP3A4, a ChPL dronedaronu przeciwwskazuje też leki wywołujące torsade de pointes, w tym niektóre makrolidy. ChPL amiodaronu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków mogących wywoływać torsade de pointes, w tym spiramycyny podawanej dożylnie. Jeśli makrolid jest jedyną rozsądną opcją, na przykład azytromycyna u pacjenta leczonego amiodaronem, decyzję podejmuje lekarz po ocenie ryzyka, a leczenie prowadzi się przy wykonanym wcześniej EKG, wyrównanych elektrolitach i kontroli EKG w trakcie terapii. Należy pamiętać, że amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania, więc interakcja może wystąpić także wiele tygodni po jego odstawieniu.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Przy skojarzeniu z klarytromycyną dochodzi do wzrostu stężenia leku przeciwarytmicznego, co nasila bradykardię, zaburzenia przewodzenia i działania niepożądane dronedaronu oraz amiodaronu. Ryzyko jest większe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, u kobiet i u osób starszych.

Mechanizm

Amiodaron i dronedaron blokują kanały potasowe w sercu i wydłużają repolaryzację komór, czyli odstęp QT. Makrolidy również wydłużają odstęp QT, więc ich działanie sumuje się z działaniem leku przeciwarytmicznego. Dotyczy to wszystkich makrolidów z listy, choć siła tego efektu jest różna. Klarytromycyna jest dodatkowo silnym inhibitorem CYP3A4 i glikoproteiny P, przez co znacznie zwiększa stężenie dronedaronu i podnosi stężenie amiodaronu. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej. Azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują CYP3A4, więc u nich dominuje składowa farmakodynamiczna. Dronedaron i amiodaron hamują glikoproteinę P, co może nieznacznie zwiększać ekspozycję na niektóre makrolidy.

Monitorować

EKG z oceną QTc przed włączeniem makrolidu i w trakcie leczenia
stężenie potasu i magnezu w surowicy
częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
czynność nerek i wątroby u pacjentów z ich niewydolnością

Kiedy ocena się zmienia

Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III	inne zalecenie	Ze względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu i jego metabolitu interakcja z makrolidem może wystąpić jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu leku, dlatego zalecenia stosuje się także u pacjentów, którzy niedawno zakończyli leczenie amiodaronem.
Dożylnadroga podania · makrolidy	ryzyko rośnie	Dożylne podanie makrolidu wiąże się z szybkim osiągnięciem wysokich stężeń i większym ryzykiem wydłużenia QT oraz torsade de pointes, dlatego przy tej drodze podania skojarzenia należy bezwzględnie unikać.
Podeszły wiekwiek · pacjent	ryzyko rośnie	U osób starszych częściej występują zaburzenia elektrolitowe, choroby serca, osłabiona czynność nerek i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym połączeniu.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMakrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol) klasaNie należy łączyć makrolidu z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT i u pacjenta przyjmującego taki lek przeciwpsychotyczny trzeba wybrać antybiotyk z innej grupy.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny z tej grupy, zawsze powiedz lekarzowi i farmaceucie o nim, zanim dostaniesz antybiotyk z grupy makrolidów, bo zwykle trzeba wybrać inny antybiotyk.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny z tej grupy, zawsze powiedz lekarzowi i farmaceucie o nim, zanim dostaniesz antybiotyk z grupy makrolidów, bo zwykle trzeba wybrać inny antybiotyk.

Antybiotyki z grupy makrolidów, takie jak azytromycyna, klarytromycyna czy roksytromycyna, mogą razem z niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi, na przykład zyprazydonem i sertindolem, zaburzać pracę serca. Takie połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca, które mogą prowadzić do omdlenia. Klarytromycyna dodatkowo zwiększa ilość niektórych z tych leków we krwi. Lurazydon jest tu wyjątkiem, bo nie wolno go łączyć tylko z klarytromycyną.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
nagłe zawroty głowy
omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
duszność albo ból w klatce piersiowej
silna senność, niepokój ruchowy lub sztywność mięśni

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek: szybki (godziny)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć makrolidu z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT i u pacjenta przyjmującego taki lek przeciwpsychotyczny trzeba wybrać antybiotyk z innej grupy. Połączenie zyprazydonu lub sertindolu z którymkolwiek makrolidem jest przeciwwskazane w ChPL leków przeciwpsychotycznych ze względu na sumowanie wpływu na QT. Najbardziej niebezpieczne jest połączenie sertindolu z klarytromycyną, bo klarytromycyna dodatkowo zwiększa stężenie sertindolu. Spiramycyna ma słabszy wpływ na QT, ale również nie powinna być łączona z zyprazydonem ani sertindolem. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz po wykonaniu EKG, wyrównaniu potasu i magnezu oraz przy kontroli QTc w trakcie leczenia. Lurazydon stanowi wyjątek, bo nie łączy się z klarytromycyną z powodu interakcji metabolicznej, natomiast z azytromycyną i spiramycyną może być stosowany bez zmiany dawkowania.

Skutek kliniczny

Jednoczesne stosowanie może prowadzić do znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń, a nawet nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe dla połączeń sertindolu z klarytromycyną, gdzie sumują się oba mechanizmy. W przypadku lurazydonu z klarytromycyną skutkiem jest istotny wzrost stężenia lurazydonu z nasileniem senności, akatyzji, objawów pozapiramidowych i niedociśnienia ortostatycznego.

Mechanizm

Wspólnym mechanizmem dla całej klasy, poza lurazydonem, jest addycyjne wydłużenie odstępu QT. Makrolidy blokują kanały potasowe hERG i same wydłużają repolaryzację komór, a zyprazydon i sertindol należą do leków przeciwpsychotycznych o wyraźnym, zależnym od stężenia działaniu wydłużającym QT. Najsilniej działa sertindol, którego ChPL przeciwwskazuje łączenie z lekami wydłużającymi QT. Drugim mechanizmem, różnicującym leki grupy A, jest hamowanie CYP3A4. Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A4 i zwiększa stężenie sertindolu (metabolizowanego przez CYP3A4 i CYP2D6) oraz lurazydonu, co dodatkowo nasila ryzyko kardiotoksyczności lub działań niepożądanych. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabo, a azytromycyna i spiramycyna praktycznie wcale, więc u nich dominuje wyłącznie mechanizm farmakodynamiczny. Zyprazydon jest metabolizowany głównie przez oksydazę aldehydową, a CYP3A4 ma u niego mniejsze znaczenie, dlatego jego interakcja z makrolidami wynika przede wszystkim z sumowania wpływu na QT.

Monitorować

EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia, jeśli połączenie jest nieuniknione
stężenie potasu i magnezu w surowicy
objawy zaburzeń rytmu serca, takie jak kołatanie serca, zawroty głowy i omdlenia
inne przyjmowane leki wydłużające QT lub powodujące hipokaliemię, np. diuretyki pętlowe i tiazydowe
przy lurazydonie z roksytromycyną nasilenie senności, akatyzji i objawów pozapiramidowych

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnadroga podania · makrolidy	ryzyko rośnie	Dożylne podanie azytromycyny lub klarytromycyny daje wyższe stężenia szczytowe i silniej wydłuża QT niż podanie doustne, co zwiększa ryzyko torsade de pointes w połączeniu z zyprazydonem lub sertindolem.
wiek ≥ 65 latpacjent	ryzyko rośnie	U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa podatność na wydłużenie QT i arytmie.
Kilka dni po odstawieniu makroliduodstep · makrolidy	inne zalecenie	Azytromycyna ma bardzo długi okres półtrwania i utrzymuje się w tkankach przez kilka dni po zakończeniu leczenia, a hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę ustępuje stopniowo. Włączenie zyprazydonu, sertindolu lub lurazydonu (po klarytromycynie) wkrótce po odstawieniu makrolidu nadal wiąże się z ryzykiem interakcji.
Maksymalna dawka zalecana w ChPLdawka · przeciwpsychotyczne pochodne indolu	ryzyko rośnie	Wpływ zyprazydonu i sertindolu na QT zależy od stężenia, dlatego przy wyższych dawkach ryzyko arytmii w połączeniu z makrolidem jest większe.

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Opis interakcji lekówOpis dla pacjentaOpis specjalistyczny · 14 października 2026

Makrolidy i tryptany

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz antybiotyk z grupy makrolidów i lek na migrenę z grupy tryptanów, zapytaj lekarza lub farmaceutę przed kolejną dawką leku na migrenę, bo może być potrzebna jego zmiana albo mniejsza dawka.Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i tryptanu należy unikać tego połączenia albo ograniczyć dawkę tryptanu, a najlepiej wybrać antybiotyk lub lek przeciwmigrenowy bez tej interakcji.

Dlaczego

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej
kołatanie lub nierówne bicie serca
duszność
silne zawroty głowy lub nadmierna senność
zimne, blade lub drętwiejące palce
nagły, silny ból głowy innego rodzaju niż zwykle

Postępowanie

Skutek kliniczny

Monitorować

ciśnienie tętnicze po dawce tryptanu
objawy niedokrwienia mięśnia sercowego (ból lub ucisk w klatce piersiowej, duszność)
nasilenie działań niepożądanych tryptanu (zawroty głowy, senność, nudności, parestezje)
liczba dawek tryptanu przyjmowanych w czasie kuracji makrolidem

Charakterystyka produktu leczniczego: nie sprawdzono.