Interakcje / Omeprazol / Omeprazol i tobramycyna
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Leki można stosować razem bez zmiany dawek i bez zachowywania odstępu.
Przyjmuj oba leki tak jak dotychczas, bez zmiany dawek i godzin.
Interakcja nieistotna klinicznieOmeprazol+ TobramycynaLeki można stosować razem bez zmiany dawek i bez zachowywania odstępu.Przyjmuj oba leki tak jak dotychczas, bez zmiany dawek i godzin.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki tak jak dotychczas, bez zmiany dawek i godzin.
Omeprazol i tobramycynę możesz bezpiecznie stosować w tym samym czasie. Omeprazol działa w żołądku i nie wpływa na antybiotyk, który przyjmujesz wziewnie lub w zastrzykach. Te leki nie nasilają też wzajemnie swoich działań niepożądanych.
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Leki można stosować razem bez zmiany dawek i bez zachowywania odstępu. Monitorowanie czynności nerek i słuchu wynika z samego leczenia tobramycyną, a nie z jej łączenia z omeprazolem.
Skutek kliniczny
Nie należy oczekiwać klinicznie istotnych zmian stężeń ani nasilenia działań niepożądanych któregokolwiek z leków.
Mechanizm
Mechanizm nie wskazuje na interakcję. Omeprazol wpływa na inne leki przez zmniejszenie kwaśności soku żołądkowego, co zmienia wchłanianie leków zależnych od pH, oraz przez hamowanie CYP2C19[1]. Tobramycyna jest podawana wziewnie lub pozajelitowo, nie jest metabolizowana przez CYP2C19 i jest wydalana w postaci niezmienionej przez nerki, dlatego żaden z tych mechanizmów jej nie dotyczy. Na stężenie omeprazolu wpływają inhibitory i induktory CYP2C19 oraz CYP3A4[1], a tobramycyna do nich nie należy. Ostrożność przy tobramycynie dotyczy leków nefrotoksycznych, ototoksycznych, moczopędnych oraz wpływających na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe[2], a omeprazol nie należy do żadnej z tych grup.
Metabolizm i transportery
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop 10 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ultop-100230955/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tobi Podhaler 28 mg, proszek do inhalacji w kapsułkach twardych. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tobi-podhaler-100315203/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ultop-100230955/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieOmeprazola alkoholNie trzeba zmieniać dawki ani schematu leczenia.Możesz przyjmować omeprazol zgodnie z zaleceniami, a jeśli pijesz alkohol, ogranicz jego ilość, bo może nasilać dolegliwości żołądkowe.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz przyjmować omeprazol zgodnie z zaleceniami, a jeśli pijesz alkohol, ogranicz jego ilość, bo może nasilać dolegliwości żołądkowe.
Omeprazol nie wchodzi w niebezpieczną interakcję z alkoholem. Lek nie nasila działania alkoholu i nie zmienia sposobu, w jaki organizm sobie z nim radzi. Alkohol może jednak podrażniać żołądek i nasilać zgagę lub ból, a wtedy leczenie bywa mniej skuteczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona zgaga lub pieczenie w przełyku po alkoholu
- ból w górnej części brzucha
- wymioty z domieszką krwi lub czarne stolce – wymagają pilnej konsultacji z lekarzem
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawki ani schematu leczenia. Pacjentowi można wyjaśnić, że omeprazol nie wchodzi w interakcję z alkoholem. Warto dodać, że alkohol może osłabiać efekt leczenia choroby podstawowej, ponieważ drażni żołądek i sprzyja nawrotom zgagi.
Skutek kliniczny
Omeprazol nie nasila działania alkoholu ani nie zwiększa ryzyka powikłań po jego spożyciu. Alkohol może natomiast sam drażnić błonę śluzową żołądka i pogarszać dolegliwości, z powodu których stosuje się omeprazol, na przykład zgagę lub chorobę wrzodową. To jednak nie jest interakcja między lekami.
Mechanizm
Nie opisano interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej między omeprazolem a alkoholem. Omeprazol hamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku i nie wpływa na metabolizm etanolu w stopniu, który miałby znaczenie kliniczne.
Metabolizm i transportery
Źródła
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ultop-100230955/
Interakcja nieistotna klinicznieTobramycynaa alkoholNie jest wymagana zmiana dawki ani schematu.Gdy pojawią się zawroty głowy, szumy w uszach lub kłopoty z równowagą, zgłoś to lekarzowi lub farmaceucie, także jeśli piłeś alkohol.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Gdy pojawią się zawroty głowy, szumy w uszach lub kłopoty z równowagą, zgłoś to lekarzowi lub farmaceucie, także jeśli piłeś alkohol.
Nie ma dowodów, że alkohol zmienia działanie tobramycyny. Alkohol sam może powodować zawroty głowy, a ten sam objaw bywa też sygnałem ubocznego działania antybiotyku na ucho. Dlatego nowych zawrotów głowy czy szumów w uszach nie wolno zrzucać wyłącznie na alkohol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub uczucie chwiania się
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie jest wymagana zmiana dawki ani schematu. Nie trzeba zakazywać alkoholu z powodu tej interakcji. Przy leczeniu ogólnoustrojowym warto poinformować pacjenta, że zawroty głowy, szumy uszne lub zaburzenia równowagi należy zgłosić lekarzowi i nie przypisywać ich alkoholowi.
Skutek kliniczny
Nie wykazano wpływu alkoholu na skuteczność ani bezpieczeństwo tobramycyny. Alkohol może jedynie utrudnić rozpoznanie zawrotów głowy lub zaburzeń równowagi, które przy leczeniu aminoglikozydem mogą być objawem uszkodzenia ucha wewnętrznego.
Mechanizm
Nie opisano interakcji farmakokinetycznej między tobramycyną a etanolem. ChPL tobramycyny wziewnej nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1] Po podaniu wziewnym ekspozycja ogólnoustrojowa jest niska, więc znaczenie kliniczne jest znikome. Przy tobramycynie ogólnoustrojowej teoretycznie możliwe jest nakładanie się objawów, ponieważ aminoglikozydy mogą uszkadzać błędnik, a alkohol sam wywołuje zawroty głowy i zaburzenia równowagi.
Monitorować
- objawy ze strony narządu słuchu i równowagi (szumy uszne, zawroty głowy, niedosłuch)
- czynność nerek przy leczeniu ogólnoustrojowym zgodnie z ChPL danego preparatu
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (dożylna lub domięśniowa)postać · alkohol | inne zalecenie | Przy podaniu ogólnoustrojowym ekspozycja na aminoglikozyd jest wyższa niż po inhalacji, więc zawroty głowy po alkoholu mogą maskować objawy ototoksyczności. Zaleć pacjentowi zgłaszanie nowych objawów ze strony słuchu i równowagi niezależnie od spożycia alkoholu. |
| Duże ilości lub upojenie alkoholoweilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Znaczne spożycie alkoholu sprzyja odwodnieniu i utrudnia ocenę objawów neurologicznych oraz przedsionkowych. Brak danych, że zmienia to farmakokinetykę tobramycyny, ale przy leczeniu ogólnoustrojowym nawodnienie ma znaczenie dla bezpieczeństwa nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tobi Podhaler 28 mg, proszek do inhalacji w kapsułkach twardych. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tobi-podhaler-100315203/
Inne interakcje tych leków 45
Połączenie przeciwwskazaneAntybiotyki okulistyczne (np. tobramycyna, netylmycyna)+ Diuretyki pętlowe (np. torasemid, furosemid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antybiotyku aminoglikozydowego w kroplach lub maści do oczu i diuretyku pętlowego nie trzeba zmieniać leczenia ani dawkowania.Stosuj antybiotyk do oczu i lek moczopędny tak, jak zalecił lekarz, i nie przedłużaj leczenia kroplami lub maścią do oczu bez porozumienia z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Stosuj antybiotyk do oczu i lek moczopędny tak, jak zalecił lekarz, i nie przedłużaj leczenia kroplami lub maścią do oczu bez porozumienia z lekarzem.
Antybiotyki do oczu, takie jak tobramycyna czy netylmycyna, możesz stosować razem z lekami moczopędnymi, takimi jak furosemid czy torasemid. Z kropli i maści do oczu do krwi przedostaje się bardzo mało leku, więc nie wzmacnia on działania leku moczopędnego na uszy i nerki. Ostrożność jest potrzebna dopiero wtedy, gdy podobny antybiotyk dostajesz w zastrzyku lub kroplówce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antybiotyku aminoglikozydowego w kroplach lub maści do oczu i diuretyku pętlowego nie trzeba zmieniać leczenia ani dawkowania. Dotyczy to jednakowo tobramycyny i netylmycyny podawanych do oka oraz furosemidu i torasemidu. Należy upewnić się, że aminoglikozyd jest stosowany wyłącznie miejscowo do oka i przez zalecany czas. Jeżeli pacjent otrzymuje jednocześnie aminoglikozyd ogólnie (dożylnie lub domięśniowo), obowiązuje postępowanie jak przy interakcji niekorzystnej – unikanie połączenia albo ścisłe monitorowanie słuchu, czynności nerek i stężenia aminoglikozydu[1].
Skutek kliniczny
Przy miejscowym stosowaniu antybiotyku aminoglikozydowego do oka razem z diuretykiem pętlowym nie oczekuje się klinicznie istotnego nasilenia ototoksyczności ani nefrotoksyczności. Ryzyko szumów usznych, niedosłuchu, zaburzeń równowagi i uszkodzenia nerek staje się realne dopiero przy ogólnym podaniu aminoglikozydu, zwłaszcza z dożylnym diuretykiem pętlowym w dużej dawce.
Mechanizm
Aminoglikozydy (tobramycyna, netylmycyna) i diuretyki pętlowe (furosemid, torasemid) mogą każdy z osobna uszkadzać ucho wewnętrzne[2]. Aminoglikozydy dodatkowo uszkadzają nerki. Przy podaniu ogólnym ich działanie ototoksyczne sumuje się, a odwodnienie po diuretyku może zwiększać stężenie aminoglikozydu w surowicy i w perylimfie. Po miejscowym podaniu do worka spojówkowego wchłanianie aminoglikozydu do krwi jest znikome, więc nie powstaje stężenie, które mogłoby nasilić toksyczność diuretyku pętlowego.
Monitorować
- Weryfikacja drogi podania aminoglikozydu (tylko miejscowo do oka)
- Przy podaniu ogólnym aminoglikozydu – kreatynina i eGFR, stężenie aminoglikozydu, słuch i równowaga, nawodnienie i elektrolity
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (dożylnie lub domięśniowo)droga podania · antybiotyki okulistyczne | ryzyko rośnie | Przy ogólnym podaniu tobramycyny lub netylmycyny razem z diuretykiem pętlowym ototoksyczność i nefrotoksyczność sumują się, a ryzyko rośnie przy dożylnym podaniu diuretyku w dużej dawce, odwodnieniu i niewydolności nerek. Należy unikać połączenia albo monitorować stężenie aminoglikozydu, czynność nerek, słuch i nawodnienie. |
| Noworodki i wcześniakiwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U noworodków, zwłaszcza wcześniaków, względne wchłanianie ogólne leków podawanych do oka jest większe, a czynność nerek niedojrzała. Przy jednoczesnym podawaniu diuretyku pętlowego warto ograniczyć czas leczenia okulistycznego do niezbędnego minimum i zwracać uwagę na czynność nerek. |
Źródła
- Triggs E, Charles B. Pharmacokinetics and therapeutic drug monitoring of gentamicin in the elderly. Clin Pharmacokinet. 1999;37(4):331-41. doi: 10.2165/00003088-199937040-00004. PMID: 10554048.
- Schacht J. Molecular mechanisms of drug-induced hearing loss. Hear Res. 1986;22:297-304. doi: 10.1016/0378-5955(86)90105-x. PMID: 3015857.
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol, ezomeprazol)+ Inhibitory proteazy (np. atazanawir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i atazanawiru należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne – stosować wyłącznie atazanawir wzmacniany, najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej i ścisłe monitorowanie skuteczności leczenia HIV.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV lub farmaceutę, czy możesz je łączyć.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV lub farmaceutę, czy możesz je łączyć.
Leki zmniejszające wydzielanie kwasu w żołądku, takie jak omeprazol, pantoprazol czy ezomeprazol, mogą sprawić, że atazanawir prawie się nie wchłania. Wtedy leczenie HIV przestaje dobrze działać, a wirus może stać się odporny na leki. Dotyczy to wszystkich leków z tej grupy, także kupowanych bez recepty na zgagę. Inne leki na HIV z tej grupy, na przykład darunawir, nie mają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa HIV we krwi
- spadek liczby limfocytów CD4 w kolejnych badaniach
- nawracające infekcje lub gorsze samopoczucie po rozpoczęciu leku na zgagę
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i atazanawiru należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne – stosować wyłącznie atazanawir wzmacniany, najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej i ścisłe monitorowanie skuteczności leczenia HIV. Dotyczy to pantoprazolu, omeprazolu, ezomeprazolu, rabeprazolu, lanzoprazolu i dekslanzoprazolu w równym stopniu, więc zamiana jednego inhibitora pompy protonowej na inny nie rozwiązuje problemu. W pierwszej kolejności warto rozważyć lek blokujący receptor H2, na przykład famotydynę, z zachowaniem odstępu zalecanego w ChPL atazanawiru albo leki zobojętniające przyjmowane z odstępem od atazanawiru. Jeśli pacjent wymaga długotrwałego, silnego hamowania wydzielania kwasu, lekarz prowadzący leczenie HIV powinien rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na taki, który nie zależy od pH żołądka, na przykład oparty na darunawirze. Decyzję o każdym połączeniu z atazanawirem należy uzgodnić z ośrodkiem leczenia HIV.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężenia atazanawiru może prowadzić do niepełnego zahamowania replikacji HIV, wzrostu wiremii i wyboru szczepów wirusa opornych na inhibitory proteazy, co ogranicza przyszłe możliwości leczenia. Ryzyko jest największe przy atazanawirze stosowanym bez leku wzmacniającego, przy większych dawkach inhibitora pompy protonowej oraz u pacjentów z wcześniejszymi niepowodzeniami leczenia przeciwretrowirusowego[1].
Mechanizm
Atazanawir słabo rozpuszcza się w środowisku o wyższym pH i do dobrego wchłonięcia wymaga kwaśnej treści żołądka[1]. Inhibitory pompy protonowej trwale i silnie hamują wydzielanie kwasu solnego, co znacząco zmniejsza rozpuszczalność i wchłanianie atazanawiru, także wtedy, gdy jest on wzmacniany rytonawirem lub kobicystatem[2]. Efekt jest wspólny dla wszystkich inhibitorów pompy protonowej, ponieważ wynika z samego zahamowania wydzielania kwasu, a nie z cech poszczególnych substancji. Pozostałe inhibitory proteazy z tej grupy nie mają tej zależności od pH, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej klasy[2].
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po rozpoczęciu lub zmianie dawki inhibitora pompy protonowej
- liczba limfocytów CD4 w kolejnych kontrolach
- samodzielne przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej bez recepty
- przestrzeganie zaleceń dotyczących pory przyjmowania atazanawiru z posiłkiem
Kiedy ocena się zmienia
| Atazanawir bez leku wzmacniającego (bez rytonawiru lub kobicystatu)postać · inhibitory proteazy | ryzyko rośnie | Atazanawir stosowany bez rytonawiru lub kobicystatu osiąga zbyt niskie stężenia po dodaniu inhibitora pompy protonowej i takiego połączenia nie należy stosować w żadnych okolicznościach. |
| Dawka większa niż najmniejsza dawka terapeutycznadawka · inhibitory pompy protonowej | ryzyko rośnie | Im silniejsze i dłuższe hamowanie wydzielania kwasu, tym większy spadek wchłaniania atazanawiru, dlatego przy koniecznym połączeniu należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej zgodnie z ChPL atazanawiru. |
| Stosowanie przewlekłeczas leczenia · inhibitory pompy protonowej | inne zalecenie | Gdy pacjent wymaga przewlekłego leczenia przeciwwydzielniczego, korzystniejsza od długotrwałego łączenia jest zmiana schematu przeciwretrowirusowego na niezależny od pH żołądka, uzgodniona z ośrodkiem leczenia HIV. |
Źródła
- Zhu L, Persson A, Mahnke L, Eley T, Li T, Xu X, et al. Effect of low-dose omeprazole (20 mg daily) on the pharmacokinetics of multiple-dose atazanavir with ritonavir in healthy subjects. J Clin Pharmacol. 2010;51(3):368-77. doi: 10.1177/0091270010367651. PMID: 20457590.
- Klein CE, Chiu YL, Cai Y, Beck K, King KR, Causemaker SJ, et al. Effects of acid-reducing agents on the pharmacokinetics of lopinavir/ritonavir and ritonavir-boosted atazanavir. J Clin Pharmacol. 2008;48(5):553-62. doi: 10.1177/0091270007313392. PMID: 18440920.
Połączenie przeciwwskazaneOmeprazol+ RylpiwirynaNie łącz doustnej rylpiwiryny z omeprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej.Nie przyjmuj omeprazolu ani innych leków z tej grupy, jeśli bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczny lek na zgagę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj omeprazolu ani innych leków z tej grupy, jeśli bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczny lek na zgagę.
Omeprazol, podobnie jak inne leki z tej grupy stosowane na zgagę i chorobę wrzodową, zmniejsza kwaśność w żołądku. Przez to rylpiwiryna w tabletkach słabiej się wchłania i może przestać skutecznie hamować wirusa HIV. Wirus może wtedy stać się odporny na leczenie. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wzrost ilości wirusa we krwi w badaniu kontrolnym
- nawracające infekcje lub gorączka bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz doustnej rylpiwiryny z omeprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej. ChPL rylpiwiryny zaleca nie podawać jej w skojarzeniu z inhibitorami pompy protonowej[1]. Jeśli pacjent wymaga leczenia zmniejszającego kwaśność soku żołądkowego, rozważ antagonistę receptora H2 lub lek zobojętniający, podawane z zachowaniem odstępu od dawki rylpiwiryny zgodnego z jej ChPL. Gdy konieczne jest przewlekłe stosowanie inhibitora pompy protonowej, skonsultuj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu przeciwretrowirusowego na niezależny od pH żołądka.
Skutek kliniczny
Obniżenie stężeń rylpiwiryny grozi utratą skuteczności leczenia przeciwretrowirusowego, wzrostem wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na rylpiwirynę oraz inne NNRTI. ChPL rylpiwiryny wymienia inhibitory pompy protonowej, w tym omeprazol, wśród leków przeciwwskazanych, ponieważ prawdopodobna jest utrata jej działania terapeutycznego[1].
Mechanizm
Omeprazol hamuje wydzielanie kwasu solnego i podnosi pH w żołądku, a wchłanianie doustnej rylpiwiryny zależy od kwaśnego środowiska, więc jej biodostępność istotnie spada. Jednoczesne podawanie omeprazolu w dawce 20 mg raz na dobę zmniejszało AUC rylpiwiryny o 40%, Cmin o 33% i Cmax o 40%[1]. Dla ezomeprazolu, lanzoprazolu, pantoprazolu i rabeprazolu nie przeprowadzono badań, ale ChPL rylpiwiryny przewiduje znaczne zmniejszenie jej stężeń w osoczu z tego samego powodu[1]. Wpływ rylpiwiryny na omeprazol jest niewielki i nie ma znaczenia klinicznego.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po każdej zmianie leczenia zmniejszającego kwaśność soku żołądkowego
- przestrzeganie odstępów czasowych przy stosowaniu antagonistów receptora H2 lub leków zobojętniających
- samoleczenie lekami na zgagę dostępnymi bez recepty
Bezpieczniejsze alternatywy
famotydynaleki zobojętniające (np. wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, węglan wapnia)
Kiedy ocena się zmienia
| Domięśniowa (zawiesina o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · rylpiwiryna | ryzyko maleje | Rylpiwiryna podawana domięśniowo nie wchłania się z przewodu pokarmowego, więc zmiana pH w żołądku nie wpływa na jej ekspozycję, a jej ChPL nie wymienia inhibitorów pompy protonowej wśród przeciwwskazań. Przeciwwskazanie obowiązuje jednak w okresie stosowania tabletek rylpiwiryny w fazie wprowadzającej lub pomostowej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ultop-100230955/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
Niekorzystna interakcjaDiklofenak+ TobramycynaUnikaj łączenia diklofenaku z tobramycyną podawaną ogólnie lub wziewnie.Nie sięgaj samodzielnie po diklofenak w czasie leczenia tobramycyną wziewną lub w zastrzykach i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy lek przeciwbólowy.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie sięgaj samodzielnie po diklofenak w czasie leczenia tobramycyną wziewną lub w zastrzykach i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy lek przeciwbólowy.
Diklofenak może osłabiać pracę nerek, a tobramycyna jest usuwana z organizmu właśnie przez nerki. Gdy przyjmujesz oba leki, antybiotyk może gromadzić się w organizmie i bardziej obciążać nerki oraz słuch. Dotyczy to głównie tobramycyny wziewnej i podawanej w zastrzykach, a nie kropli do oczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- szumy w uszach albo pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- nietypowe zmęczenie i nudności
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – wydalanie, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Unikaj łączenia diklofenaku z tobramycyną podawaną ogólnie lub wziewnie. Tobramycyny nie łączy się z lekami nefrotoksycznymi ani nie podaje bezpośrednio po nich.[1] Jeśli połączenie jest konieczne, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę diklofenaku przez możliwie krótki czas, dbaj o dobre nawodnienie i kontroluj czynność nerek oraz stężenie tobramycyny. Do leczenia bólu rozważ lek przeciwbólowy niebędący NLPZ.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko ostrego uszkodzenia nerek oraz kumulacji tobramycyny z ototoksycznością. Ryzyko jest największe przy tobramycynie podawanej dożylnie lub domięśniowo, u osób odwodnionych, starszych, z upośledzoną czynnością nerek i przyjmujących jednocześnie leki moczopędne.
Mechanizm
Diklofenak hamuje syntezę prostaglandyn nerkowych, co zmniejsza przepływ nerkowy i przesączanie kłębuszkowe. Tobramycyna jest wydalana prawie wyłącznie przez nerki, więc spadek przesączania sprzyja jej kumulacji. Oba leki działają nefrotoksycznie, a ich działanie uszkadzające nerki się sumuje. Wyższe stężenie tobramycyny zwiększa też ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika.
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[2]
Monitorować
- stężenie kreatyniny i przesączanie kłębuszkowe przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie tobramycyny w surowicy przy podaniu ogólnym
- ilość oddawanego moczu i nawodnienie
- słuch, szumy uszne i zawroty głowy
Kiedy ocena się zmienia
| Do oczudroga podania · tobramycyna | ryzyko maleje | Tobramycyna w kroplach lub maści do oczu osiąga znikome stężenie we krwi, więc interakcja nie ma znaczenia klinicznego. |
| Na skórędroga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak w żelu lub plastrze wchłania się w niewielkim stopniu, a ryzyko dla nerek jest małe, choć nie zerowe przy stosowaniu na duże powierzchnie skóry. |
| Dożylnie lub domięśniowodroga podania · tobramycyna | ryzyko rośnie | Przy ogólnym podaniu tobramycyny ryzyko nefrotoksyczności i kumulacji jest największe – połączenie z diklofenakiem wymaga unikania albo ścisłej kontroli kreatyniny i stężeń leku. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | U osób z upośledzoną czynnością nerek łatwiej dochodzi do kumulacji tobramycyny i ostrego uszkodzenia nerek – unikaj diklofenaku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tobi Podhaler 28 mg, proszek do inhalacji w kapsułkach twardych. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tobi-podhaler-100315203/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Niekorzystna interakcjaInhibitory pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol, ezomeprazol)+ Inhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, bosutynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy BCR-ABL wrażliwego na pH żołądka należy unikać przewlekłego podawania inhibitora pompy protonowej i rozważyć inne leczenie objawów nadkwaśności.Jeśli przyjmujesz lek na białaczkę z tej grupy, nie zaczynaj samodzielnie stosować leków na zgagę takich jak pantoprazol czy omeprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny sposób łagodzenia objawów.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na białaczkę z tej grupy, nie zaczynaj samodzielnie stosować leków na zgagę takich jak pantoprazol czy omeprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny sposób łagodzenia objawów.
Leki na zgagę i nadkwaśność z grupy inhibitorów pompy protonowej, na przykład pantoprazol, omeprazol czy ezomeprazol, zmniejszają ilość kwasu w żołądku. Niektóre leki na białaczkę, przede wszystkim dazatynib i bosutynib, potrzebują kwaśnego środowiska, aby dobrze się wchłonąć, więc przy takim połączeniu mogą działać słabiej. Osłabienia leczenia nie da się odczuć, a może ono zmniejszyć kontrolę choroby. Imatynibu, nilotynibu, ponatynibu i asciminibu ten problem w praktyce nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawracające lub nasilające się zmęczenie i osłabienie
- częstsze infekcje, gorączka bez wyraźnej przyczyny
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- uczucie pełności lub ból pod lewym łukiem żebrowym
- niepokojące wyniki kontrolnych badań krwi przekazane przez lekarza
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy BCR-ABL wrażliwego na pH żołądka należy unikać przewlekłego podawania inhibitora pompy protonowej i rozważyć inne leczenie objawów nadkwaśności. Dotyczy to przede wszystkim dazatynibu i bosutynibu. Przy dazatynibie zamiast inhibitora pompy protonowej można stosować leki zobojętniające, na przykład wodorotlenek glinu z wodorotlenkiem magnezu, przyjmowane co najmniej 2 godziny przed albo 2 godziny po dawce dazatynibu, natomiast antagonisty receptora H2 nie zaleca się. Przy bosutynibie można zastosować krótko działające leki zobojętniające lub famotydynę z rozdzieleniem pór przyjmowania, na przykład bosutynib rano, a lek zmniejszający kwasowość wieczorem[1]. Gdy inhibitor pompy protonowej jest bezwzględnie potrzebny, na przykład w leczeniu choroby wrzodowej z krwawieniem, decyzję o dalszym leczeniu i ewentualnej zmianie inhibitora kinazy należy podjąć wspólnie z hematologiem i kontrolować odpowiedź na leczenie. Imatynib, nilotynib, ponatynib i asciminib można w razie potrzeby łączyć z inhibitorami pompy protonowej bez modyfikacji schematu.
Skutek kliniczny
Zmniejszone stężenie dazatynibu lub bosutynibu we krwi może osłabić skuteczność leczenia przewlekłej białaczki szpikowej lub ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia[1]. Konsekwencją może być brak osiągnięcia lub utrata odpowiedzi hematologicznej, cytogenetycznej albo molekularnej oraz zwiększone ryzyko progresji choroby. Interakcja nie powoduje ostrej toksyczności, a jej znaczenie polega na niezauważalnym dla pacjenta spadku skuteczności terapii przeciwnowotworowej.
Mechanizm
Inhibitory pompy protonowej trwale hamują wydzielanie kwasu solnego i podnoszą pH w żołądku przez większą część doby. Dazatynib i bosutynib to słabe zasady, których rozpuszczalność gwałtownie spada przy wyższym pH, więc w obecności inhibitora pompy protonowej mniej leku rozpuszcza się i wchłania z przewodu pokarmowego[1]. Efekt dotyczy wszystkich inhibitorów pompy protonowej w podobnym stopniu, ponieważ wynika z samego zahamowania wydzielania kwasu, a nie z właściwości konkretnej substancji. Rozłożenie przyjmowania leków na różne pory dnia nie usuwa interakcji, ponieważ działanie inhibitora pompy protonowej utrzymuje się przez całą dobę. Wśród inhibitorów kinazy BCR-ABL interakcja jest wyraźna dla dazatynibu i bosutynibu, a nieistotna klinicznie dla imatynibu, nilotynibu, ponatynibu i asciminibu.
Monitorować
- odpowiedź molekularna – poziom transkryptu BCR-ABL w badaniu RQ-PCR zgodnie z harmonogramem kontroli hematologicznych
- odpowiedź hematologiczna – morfologia krwi z rozmazem
- objawy nadkwaśności i skuteczność leczenia zastępczego (leki zobojętniające, famotydyna)
- przegląd listy leków pod kątem inhibitorów pompy protonowej kupowanych bez recepty
Źródła
- Abbas R, Leister C, Sonnichsen D. A clinical study to examine the potential effect of lansoprazole on the pharmacokinetics of bosutinib when administered concomitantly to healthy subjects. Clin Drug Investig. 2013;33(8):589-95. doi: 10.1007/s40261-013-0103-z. PMID: 23839484.
Niekorzystna interakcjaInhibitory pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol, ezomeprazol)+ Inhibitory kinazy EGFR (np. erlotynib, gefitynib, dakomitynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy EGFR należy w miarę możliwości unikać inhibitora pompy protonowej, bo może on osłabić wchłanianie i skuteczność leku przeciwnowotworowego.Jeśli przyjmujesz lek na raka płuca z tej grupy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę, czym możesz je bezpiecznie zastąpić.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na raka płuca z tej grupy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę, czym możesz je bezpiecznie zastąpić.
Leki na zgagę i wrzody z grupy inhibitorów pompy protonowej, takie jak omeprazol czy pantoprazol, zmniejszają kwaśność żołądka. Niektóre leki na raka płuca, na przykład erlotynib, gefitynib i dakomitynib, potrzebują kwaśnego środowiska, żeby dobrze się wchłonąć. Przy jednoczesnym stosowaniu lek przeciwnowotworowy może działać słabiej, choć nie odczujesz od razu żadnych objawów. Ozymertynib, afatynib i lazertynib nie mają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie dolegliwości związanych z chorobą nowotworową, np. większy kaszel lub duszność
- nawracająca zgaga, która skłania cię do sięgania po leki bez recepty
- informacja od lekarza o gorszych wynikach badań kontrolnych
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy EGFR należy w miarę możliwości unikać inhibitora pompy protonowej, bo może on osłabić wchłanianie i skuteczność leku przeciwnowotworowego. Dotyczy to szczególnie erlotynibu, dakomitynibu i gefitynibu, a rozłożenie przyjmowania leków w ciągu doby nie rozwiązuje problemu. Jeśli leczenie zmniejszające kwaśność żołądka jest konieczne, lepiej zastosować antagonistę receptora H2 albo lek zobojętniający kwas solny z zachowaniem odstępu czasowego wskazanego w ChPL danego inhibitora kinazy EGFR. U pacjentów przyjmujących erlotynib lub dakomitynib warto zweryfikować wskazanie do inhibitora pompy protonowej i rozważyć jego odstawienie[1]. Przy ozymertynibie, afatynibie i lazertynibie modyfikacja leczenia nie jest konieczna, a przy aumolertynibie ze względu na brak danych zaleca się ostrożność.
Skutek kliniczny
Zmniejszone wchłanianie inhibitora kinazy EGFR prowadzi do niższego stężenia leku we krwi, co może osłabić kontrolę choroby nowotworowej i przyspieszyć jej progresję[1]. Interakcja nie powoduje ostrych objawów, więc łatwo ją przeoczyć, a jej skutek ujawnia się dopiero jako gorsza odpowiedź na leczenie.
Mechanizm
Inhibitory pompy protonowej trwale hamują wydzielanie kwasu solnego i podnoszą pH w żołądku przez większą część doby. Erlotynib, gefitynib i dakomitynib są słabymi zasadami, których rozpuszczalność wyraźnie spada wraz ze wzrostem pH, dlatego w mniej kwaśnym środowisku rozpuszczają się i wchłaniają gorzej[2]. Efekt dotyczy wszystkich inhibitorów pompy protonowej w równym stopniu, bo wynika z samego zahamowania wydzielania kwasu, a nie z właściwości konkretnej cząsteczki. Ze względu na długi czas działania inhibitorów pompy protonowej rozłożenie dawek w ciągu doby nie znosi tej interakcji. Afatynib, ozymertynib i lazertynib nie wykazują istotnej zależności wchłaniania od pH. Dla aumolertynibu brak wystarczających danych, dlatego do czasu ich uzyskania należy postępować ostrożnie jak w przypadku całej klasy.
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwnowotworowego w kontrolnych badaniach obrazowych
- zasadność i czas trwania terapii inhibitorem pompy protonowej
- objawy refluksu i dolegliwości żołądkowe po zmianie leku zmniejszającego kwaśność
- przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej kupowanych bez recepty
Źródła
- Hsieh HH, Wu TY, Chen CH, Kuo YH, Hour MJ. Clinical impact of tetracyclines and/or proton pump inhibitors on the efficacy of epidermal growth factor receptor inhibitors in non-small cell lung cancer: a retrospective cohort study. BMC Cancer. 2023;23(1):151. doi: 10.1186/s12885-023-10623-w. PMID: 36782147.
- Kumarakulasinghe NB, Syn N, Soon YY, Asmat A, Zheng H, Loy EY, et al. EGFR kinase inhibitors and gastric acid suppressants in EGFR-mutant NSCLC: a retrospective database analysis of potential drug interaction. Oncotarget. 2016;7(51):85542-85550. doi: 10.18632/oncotarget.13458. PMID: 27907909.
Niekorzystna interakcjaKetoprofen+ TobramycynaUnikaj ketoprofenu w trakcie leczenia tobramycyną podawaną dożylnie lub domięśniowo, a do leczenia bólu i gorączki wybieraj paracetamol.Na ból lub gorączkę w trakcie leczenia tobramycyną wybierz raczej paracetamol, a ketoprofen przyjmuj tylko po uzgodnieniu z lekarzem lub farmaceutą i pij wtedy odpowiednio dużo płynów.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Na ból lub gorączkę w trakcie leczenia tobramycyną wybierz raczej paracetamol, a ketoprofen przyjmuj tylko po uzgodnieniu z lekarzem lub farmaceutą i pij wtedy odpowiednio dużo płynów.
Ketoprofen i tobramycyna mogą razem obciążać nerki. Gdy nerki pracują słabiej, tobramycyna dłużej zostaje w organizmie i łatwiej o jej działania niepożądane, także na słuch. Ryzyko jest większe u osób starszych, odwodnionych i z chorymi nerkami. Przy tobramycynie wziewnej ryzyko jest mniejsze, ale nadal warto zachować ostrożność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- nietypowe zmęczenie i nudności
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Unikaj ketoprofenu w trakcie leczenia tobramycyną podawaną dożylnie lub domięśniowo, a do leczenia bólu i gorączki wybieraj paracetamol. Jeśli NLPZ jest konieczny, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę możliwie najkrócej, zadbaj o dobre nawodnienie pacjenta i kontroluj czynność nerek oraz stężenie tobramycyny. Przy tobramycynie wziewnej krótkotrwałe przyjęcie ketoprofenu jest zwykle akceptowalne u pacjenta z prawidłową czynnością nerek, ale nie łącz go z diuretykami pętlowymi ani innymi lekami nefrotoksycznymi[1].
Skutek kliniczny
Możliwe ostre uszkodzenie nerek z narastaniem kreatyniny i zmniejszeniem diurezy oraz kumulacja tobramycyny z ryzykiem uszkodzenia słuchu i błędnika. Ryzyko jest największe przy tobramycynie podawanej ogólnie, u osób starszych, odwodnionych, z przewlekłą chorobą nerek oraz przyjmujących jednocześnie diuretyki, inhibitory konwertazy angiotensyny lub antagonistów receptora angiotensyny II.
Mechanizm
Ketoprofen hamuje syntezę prostaglandyn nerkowych i zmniejsza przepływ krwi przez nerki, co może pogorszyć ich czynność, zwłaszcza u osób odwodnionych, w podeszłym wieku i z chorobami nerek[2]. Tobramycyna jest wydalana przez nerki i sama działa nefrotoksycznie, więc spadek przesączania kłębuszkowego zmniejsza jej klirens i podnosi stężenie we krwi. Oba leki sumują więc działanie uszkadzające nerki, a wzrost stężenia tobramycyny dodatkowo zwiększa ryzyko działania ototoksycznego. Tobramycyny nie zaleca się łączyć z innymi lekami o działaniu nefrotoksycznym[1].
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia skojarzonego
- stężenie minimalne tobramycyny przy podaniu ogólnym
- diureza i stan nawodnienia
- objawy uszkodzenia słuchu i błędnika (szumy uszne, pogorszenie słuchu, zawroty głowy)
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewnadroga podania · tobramycyna | ryzyko maleje | Tobramycyna wziewna osiąga niewielkie stężenia ogólnoustrojowe, więc krótkotrwałe stosowanie ketoprofenu u pacjenta z prawidłową czynnością nerek niesie małe ryzyko. Nadal unika się łączenia z diuretykami i innymi lekami nefrotoksycznymi. |
| Dożylna lub domięśniowadroga podania · tobramycyna | ryzyko rośnie | Przy tobramycynie podawanej ogólnie należy unikać ketoprofenu, a jeśli jest niezbędny, kontrolować kreatyninę i stężenie minimalne tobramycyny. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy zaburzonej czynności nerek ketoprofen może ją dodatkowo pogorszyć aż do ostrej niewydolności nerek, a ciężka niewydolność nerek jest przeciwwskazaniem do jego stosowania. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych i odwodnionych NLPZ łatwiej pogarszają czynność nerek, co zwiększa ryzyko kumulacji tobramycyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tobi Podhaler 28 mg, proszek do inhalacji w kapsułkach twardych. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tobi-podhaler-100315203/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Okitask 25 mg, granulat powlekany. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/okitask-100358098/
Niekorzystna interakcjaKwas acetylosalicylowy+ TobramycynaUnikaj łączenia tobramycyny z dużymi dawkami kwasu acetylosalicylowego, a gdy jest to konieczne, monitoruj czynność nerek i słuch.Nie odstawiaj małej dawki „na serce” bez porozumienia z lekarzem, a na ból lub gorączkę w trakcie leczenia tobramycyną zapytaj farmaceutę o paracetamol zamiast dużych dawek kwasu acetylosalicylowego.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj małej dawki „na serce” bez porozumienia z lekarzem, a na ból lub gorączkę w trakcie leczenia tobramycyną zapytaj farmaceutę o paracetamol zamiast dużych dawek kwasu acetylosalicylowego.
Tobramycyna to antybiotyk, który może obciążać nerki i słuch. Kwas acetylosalicylowy w dużych dawkach, stosowany na ból lub gorączkę, też może szkodzić nerkom i uszom, więc razem ryzyko jest większe. Mała dawka przyjmowana na serce jest zwykle bezpieczna, ale warto obserwować swoje samopoczucie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj łączenia tobramycyny z dużymi dawkami kwasu acetylosalicylowego, a gdy jest to konieczne, monitoruj czynność nerek i słuch[1]. Małej dawki przeciwpłytkowej kwasu acetylosalicylowego nie trzeba odstawiać, ale u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek, w podeszłym wieku lub odwodnionych warto kontrolować kreatyninę i pytać o objawy ze strony uszu. Przy leczeniu przeciwbólowym lub przeciwgorączkowym w trakcie terapii tobramycyną wybierz paracetamol.
Skutek kliniczny
Możliwe zwiększone ryzyko uszkodzenia nerek oraz uszkodzenia słuchu i błędnika (szumy uszne, niedosłuch, zawroty głowy). Ryzyko dotyczy głównie dużych, przeciwbólowych lub przeciwzapalnych dawek kwasu acetylosalicylowego i tobramycyny podawanej pozajelitowo, a przy małych dawkach przeciwpłytkowych i tobramycynie wziewnej jest niewielkie.
Mechanizm
Tobramycyna jest nefrotoksyczna i ototoksyczna, a jej toksyczność nasilają inne leki uszkadzające nerki lub słuch[1]. Kwas acetylosalicylowy w dużych dawkach zmniejsza syntezę prostaglandyn w nerkach i filtrację kłębuszkową[2], co może sprzyjać kumulacji tobramycyny wydalanej przez nerki. Salicylany mają też własne działanie ototoksyczne, a kwas acetylosalicylowy może nasilać ototoksyczność innych leków[2].
Monitorować
- kreatynina i eGFR
- słuch – szumy uszne, niedosłuch, w razie potrzeby audiometria
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- stężenie tobramycyny w surowicy przy podaniu pozajelitowym
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≤ 100 mg/dobękwas acetylosalicylowy | ryzyko maleje | Mała dawka przeciwpłytkowa kwasu acetylosalicylowego w niewielkim stopniu wpływa na filtrację kłębuszkową i słuch, więc wystarczy obserwacja objawów i okresowa kontrola czynności nerek u pacjentów z grup ryzyka. |
| dawka ≥ 3 g/dobękwas acetylosalicylowy | ryzyko rośnie | W dawkach 3 g na dobę i większych kwas acetylosalicylowy zmniejsza filtrację kłębuszkową, co może prowadzić do kumulacji tobramycyny i nasilenia jej toksyczności. Unikaj takiego połączenia i zastąp kwas acetylosalicylowy paracetamolem. |
| Wziewnadroga podania · tobramycyna | ryzyko maleje | Po podaniu wziewnym ekspozycja ogólnoustrojowa na tobramycynę jest mniejsza niż po podaniu dożylnym, więc ryzyko sumowania toksyczności jest niższe, choć nadal nie zaleca się łączenia z lekami nefrotoksycznymi lub ototoksycznymi. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek tobramycyna łatwiej się kumuluje, a kwas acetylosalicylowy jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności nerek. Wymagana ścisła kontrola kreatyniny i stężenia tobramycyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tobi Podhaler 28 mg, proszek do inhalacji w kapsułkach twardych. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tobi-podhaler-100315203/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acard 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acard-100002148/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.