Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Pantoprazol / Pantoprazol i teofilina

Pantoprazol i teofilina

Jaki opis pokazać?

Interakcja nieistotna klinicznie

Leki można stosować razem bez zmiany dawek i bez dodatkowego odstępu.

Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, bez zmiany dawek i bez robienia przerw między nimi.

Interakcja nieistotna kliniczniePantoprazol+ TeofilinaLeki można stosować razem bez zmiany dawek i bez dodatkowego odstępu.Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, bez zmiany dawek i bez robienia przerw między nimi.nieznanybadania kliniczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, bez zmiany dawek i bez robienia przerw między nimi.

Pantoprazol i teofilinę możesz przyjmować razem. Pantoprazol nie zmienia ilości teofiliny we krwi i nie osłabia jej działania. Teofilina nie wpływa na działanie pantoprazolu.

ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Leki można stosować razem bez zmiany dawek i bez dodatkowego odstępu. Pantoprazol nie zmienia metabolizmu teofiliny[1]. Stężenie teofiliny kontroluje się jak zwykle, ze względu na jej wąski indeks terapeutyczny, a nie z powodu tego połączenia.

Skutek kliniczny

Nie należy oczekiwać klinicznie istotnej zmiany stężenia teofiliny ani skuteczności pantoprazolu. Pantoprazol nie wpływa na metabolizm teofiliny[2].

Mechanizm

Pantoprazol nie zmienia metabolizmu teofiliny. Teofilina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2, a w badaniach interakcji pantoprazol nie wpływał na metabolizm substancji przekształcanych przez ten enzym, w tym teofiliny i kofeiny[1]. Sam pantoprazol jest metabolizowany przez CYP2C19 i CYP3A4, więc teofilina nie ma powodu zmieniać jego stężenia[1]. Teofilina nie należy do leków, których wchłanianie istotnie zależy od kwaśnego pH w żołądku, dlatego zahamowanie wydzielania kwasu nie wskazuje na zmianę jej biodostępności.

Metabolizm i transportery

  • Pantoprazol: wrażliwy substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
  • Teofilina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4]

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix 40 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/contix-100134453/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Controloc 40 40 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/controloc-40-100015665/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/contix-100134453/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Interakcja nieistotna kliniczniePantoprazola alkoholNie trzeba zmieniać dawki ani schematu pantoprazolu u osoby pijącej alkohol.Możesz przyjmować lek jak zwykle, ale ogranicz alkohol, żeby nie nasilać zgagi i podrażnienia żołądka.nieznanybadania kliniczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz przyjmować lek jak zwykle, ale ogranicz alkohol, żeby nie nasilać zgagi i podrażnienia żołądka.

Pantoprazol i alkohol nie wchodzą ze sobą w szkodliwą interakcję. Alkohol nie zmienia działania leku, a lek nie zmienia działania alkoholu. Alkohol sam jednak nasila zgagę i podrażnia żołądek, więc może utrudniać wyleczenie dolegliwości, na które przyjmujesz ten lek.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Czarne, smoliste stolce
  • Wymioty z krwią lub o wyglądzie fusów od kawy
  • Silny lub nasilający się ból brzucha
  • Zgaga, która nie mija mimo regularnego przyjmowania leku
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
brak_interakcji
Początek
nieznany
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie trzeba zmieniać dawki ani schematu pantoprazolu u osoby pijącej alkohol. Ze względu na chorobę podstawową warto zalecić ograniczenie alkoholu, szczególnie w chorobie refluksowej i w leczeniu owrzodzeń. U osób przewlekle nadużywających alkoholu należy uwzględnić możliwe uszkodzenie wątroby, ponieważ pantoprazol jest w dużym stopniu metabolizowany w wątrobie[1].

Skutek kliniczny

Nie należy oczekiwać zmiany stężenia ani działania pantoprazolu ani zmiany stężenia alkoholu we krwi. Regularne lub obfite picie może jednak nasilać objawy refluksu i dyspepsji oraz utrudniać gojenie nadżerek i owrzodzeń, przez co leczenie wydaje się mniej skuteczne.

Mechanizm

Między pantoprazolem a etanolem nie występuje istotna interakcja farmakokinetyczna. W badaniach interakcji pantoprazol nie wpływał na metabolizm substancji przekształcanych przez CYP2E1, w tym etanolu[1]. Pantoprazol jest metabolizowany w wątrobie głównie przez CYP2C19 i w mniejszym stopniu przez CYP3A4[1]. Okazjonalne spożycie alkoholu nie zmienia aktywności tych szlaków w sposób istotny klinicznie. Charakterystyki wszystkich produktów pantoprazolu nie wymieniają alkoholu wśród przeciwwskazań ani nie zalecają jego unikania, a jedyny zapis o alkoholu poza punktem 4.5 dotyczy substancji pomocniczej (alkoholu poliwinylowego), która nie ma związku z napojami alkoholowymi. Alkohol działa niekorzystnie na samą chorobę leczoną pantoprazolem, ponieważ zwiększa wydzielanie kwasu, obniża napięcie dolnego zwieracza przełyku i uszkadza błonę śluzową żołądka. Jest to wpływ na chorobę, a nie interakcja z lekiem.

Metabolizm i transportery

  • Pantoprazol: wrażliwy substrat CYP2C19[2], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • Utrzymywanie się lub nasilenie zgagi i bólu w nadbrzuszu mimo leczenia
  • Objawy krwawienia z przewodu pokarmowego u osób pijących dużo alkoholu
  • Czynność wątroby u osób przewlekle nadużywających alkoholu
  • Stężenie magnezu i witaminy B12 przy wielomiesięcznym stosowaniu pantoprazolu u osób przewlekle pijących

Kiedy ocena się zmienia

Przewlekłe nadużywanie alkoholuilość alkoholu · pacjentinne zalecenieU osób przewlekle nadużywających alkoholu należy ocenić czynność wątroby, ponieważ pantoprazol jest w dużym stopniu metabolizowany w wątrobie. Przy zaburzeniach czynności wątroby i jednoczesnym stosowaniu inhibitorów CYP2C19 należy rozważyć zmniejszenie dawki pantoprazolu.
Leczenie wielomiesięczneczas leczenia · alkoholinne zaleceniePrzy długotrwałym stosowaniu pantoprazolu u osób przewlekle pijących warto okresowo kontrolować stężenie magnezu i witaminy B12, ponieważ oba czynniki niezależnie sprzyjają ich niedoborom.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix 40 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/contix-100134453/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/contix-100134453/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaTeofilinaa alkoholZalecaj pacjentowi niepicie alkoholu w czasie leczenia teofiliną.Nie pij alkoholu w czasie leczenia teofiliną, a jeśli się napiłeś i źle się czujesz, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.nieznanyteoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w czasie leczenia teofiliną, a jeśli się napiłeś i źle się czujesz, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Alkohol może zwiększać stężenie teofiliny we krwi, a wtedy lek działa silniej i częściej wywołuje działania niepożądane. Możesz poczuć nudności, drżenie rąk, niepokój albo szybkie bicie serca. W cięższych przypadkach mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca lub drgawki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nudności lub wymioty
  • drżenie rąk
  • silny niepokój lub pobudzenie
  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • trudności z zasypianiem
  • drgawki (wymagają natychmiastowej pomocy medycznej)
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zalecaj pacjentowi niepicie alkoholu w czasie leczenia teofiliną. Jeśli pacjent spożywa większe ilości alkoholu, wymaga mniejszych dawek teofiliny i szczególnej ostrożności przy decyzji o zwiększeniu dawki.[1] Wskazaniem do kontroli stężenia teofiliny w surowicy jest nieregularne picie alkoholu, nieoczekiwany brak kontroli objawów lub pojawienie się objawów toksyczności.

Skutek kliniczny

Zwiększone stężenie teofiliny nasila ryzyko działań niepożądanych i przedawkowania. Należą do nich nudności, wymioty, ból brzucha, pobudzenie, drżenie, bezsenność, przyspieszone bicie serca i zaburzenia rytmu. Przy dużych stężeniach mogą wystąpić drgawki, a skłonność do drgawek i padaczka są przeciwwskazaniami do stosowania teofiliny.[1]

Mechanizm

Alkohol zwiększa stężenie teofiliny we krwi, a po spożyciu większych ilości alkoholu wydalanie teofiliny przebiega wolniej.[1] Teofilina ma wąski zakres terapeutyczny, więc nawet niewielki wzrost stężenia może wywołać objawy toksyczne. Alkohol i teofilina mogą dodatkowo nasilać u pacjenta podobne objawy, takie jak kołatanie serca, drażnienie żołądka i zaburzenia snu.

Metabolizm i transportery

  • Teofilina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[2]

Monitorować

  • stężenie teofiliny w surowicy
  • tętno i rytm serca
  • nudności, wymioty, drżenia, pobudzenie, bezsenność
  • objawy neurologiczne, w tym drgawki
  • ocena wzorca picia alkoholu przy ustalaniu dawki

Kiedy ocena się zmienia

Większe ilości alkoholuilość alkoholu · alkoholryzyko rośniePo spożyciu większych ilości alkoholu wydalanie teofiliny jest wolniejsze, co zwiększa ryzyko toksyczności. W takiej sytuacji ChPL wskazuje na konieczność stosowania mniejszych dawek teofiliny i ostrożności przy ich zwiększaniu.
Podeszływiek · pacjentryzyko rośnieU osób w podeszłym wieku, a także z niewydolnością serca, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc lub gorączką wydalanie teofiliny jest już spowolnione, więc dodatkowy wpływ alkoholu zwiększa ryzyko przedawkowania. ChPL nie podaje liczbowej granicy wieku.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 138

Połączenie przeciwwskazaneInhibitory pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol, ezomeprazol)+ Inhibitory proteazy (np. atazanawir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i atazanawiru należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne – stosować wyłącznie atazanawir wzmacniany, najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej i ścisłe monitorowanie skuteczności leczenia HIV.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV lub farmaceutę, czy możesz je łączyć.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV lub farmaceutę, czy możesz je łączyć.

Leki zmniejszające wydzielanie kwasu w żołądku, takie jak omeprazol, pantoprazol czy ezomeprazol, mogą sprawić, że atazanawir prawie się nie wchłania. Wtedy leczenie HIV przestaje dobrze działać, a wirus może stać się odporny na leki. Dotyczy to wszystkich leków z tej grupy, także kupowanych bez recepty na zgagę. Inne leki na HIV z tej grupy, na przykład darunawir, nie mają tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa HIV we krwi
  • spadek liczby limfocytów CD4 w kolejnych badaniach
  • nawracające infekcje lub gorsze samopoczucie po rozpoczęciu leku na zgagę
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i atazanawiru należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne – stosować wyłącznie atazanawir wzmacniany, najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej i ścisłe monitorowanie skuteczności leczenia HIV. Dotyczy to pantoprazolu, omeprazolu, ezomeprazolu, rabeprazolu, lanzoprazolu i dekslanzoprazolu w równym stopniu, więc zamiana jednego inhibitora pompy protonowej na inny nie rozwiązuje problemu. W pierwszej kolejności warto rozważyć lek blokujący receptor H2, na przykład famotydynę, z zachowaniem odstępu zalecanego w ChPL atazanawiru albo leki zobojętniające przyjmowane z odstępem od atazanawiru. Jeśli pacjent wymaga długotrwałego, silnego hamowania wydzielania kwasu, lekarz prowadzący leczenie HIV powinien rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na taki, który nie zależy od pH żołądka, na przykład oparty na darunawirze. Decyzję o każdym połączeniu z atazanawirem należy uzgodnić z ośrodkiem leczenia HIV.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia atazanawiru może prowadzić do niepełnego zahamowania replikacji HIV, wzrostu wiremii i wyboru szczepów wirusa opornych na inhibitory proteazy, co ogranicza przyszłe możliwości leczenia. Ryzyko jest największe przy atazanawirze stosowanym bez leku wzmacniającego, przy większych dawkach inhibitora pompy protonowej oraz u pacjentów z wcześniejszymi niepowodzeniami leczenia przeciwretrowirusowego[1].

Mechanizm

Atazanawir słabo rozpuszcza się w środowisku o wyższym pH i do dobrego wchłonięcia wymaga kwaśnej treści żołądka[1]. Inhibitory pompy protonowej trwale i silnie hamują wydzielanie kwasu solnego, co znacząco zmniejsza rozpuszczalność i wchłanianie atazanawiru, także wtedy, gdy jest on wzmacniany rytonawirem lub kobicystatem[2]. Efekt jest wspólny dla wszystkich inhibitorów pompy protonowej, ponieważ wynika z samego zahamowania wydzielania kwasu, a nie z cech poszczególnych substancji. Pozostałe inhibitory proteazy z tej grupy nie mają tej zależności od pH, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej klasy[2].

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA) po rozpoczęciu lub zmianie dawki inhibitora pompy protonowej
  • liczba limfocytów CD4 w kolejnych kontrolach
  • samodzielne przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej bez recepty
  • przestrzeganie zaleceń dotyczących pory przyjmowania atazanawiru z posiłkiem

Kiedy ocena się zmienia

Atazanawir bez leku wzmacniającego (bez rytonawiru lub kobicystatu)postać · inhibitory proteazyryzyko rośnieAtazanawir stosowany bez rytonawiru lub kobicystatu osiąga zbyt niskie stężenia po dodaniu inhibitora pompy protonowej i takiego połączenia nie należy stosować w żadnych okolicznościach.
Dawka większa niż najmniejsza dawka terapeutycznadawka · inhibitory pompy protonowejryzyko rośnieIm silniejsze i dłuższe hamowanie wydzielania kwasu, tym większy spadek wchłaniania atazanawiru, dlatego przy koniecznym połączeniu należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej zgodnie z ChPL atazanawiru.
Stosowanie przewlekłeczas leczenia · inhibitory pompy protonowejinne zalecenieGdy pacjent wymaga przewlekłego leczenia przeciwwydzielniczego, korzystniejsza od długotrwałego łączenia jest zmiana schematu przeciwretrowirusowego na niezależny od pH żołądka, uzgodniona z ośrodkiem leczenia HIV.

Źródła

  1. Zhu L, Persson A, Mahnke L, Eley T, Li T, Xu X, et al. Effect of low-dose omeprazole (20 mg daily) on the pharmacokinetics of multiple-dose atazanavir with ritonavir in healthy subjects. J Clin Pharmacol. 2010;51(3):368-77. doi: 10.1177/0091270010367651. PMID: 20457590.
  2. Klein CE, Chiu YL, Cai Y, Beck K, King KR, Causemaker SJ, et al. Effects of acid-reducing agents on the pharmacokinetics of lopinavir/ritonavir and ritonavir-boosted atazanavir. J Clin Pharmacol. 2008;48(5):553-62. doi: 10.1177/0091270007313392. PMID: 18440920.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazanePantoprazol+ RylpiwirynaNie łącz pantoprazolu z doustną rylpiwiryną, ponieważ połączenie jest ujęte w przeciwwskazaniach charakterystyki rylpiwiryny.Nie przyjmuj pantoprazolu, także kupionego bez recepty, jeśli bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na zgagę.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj pantoprazolu, także kupionego bez recepty, jeśli bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na zgagę.

Pantoprazol zmniejsza ilość kwasu w żołądku, a rylpiwiryna w tabletkach potrzebuje kwaśnego środowiska, żeby się dobrze wchłonąć. Gdy przyjmujesz oba leki razem, do krwi trafia dużo mniej rylpiwiryny i lek może przestać kontrolować wirusa HIV. Takiego osłabienia leczenia zwykle nie czujesz, a może ono sprawić, że wirus stanie się odporny na leki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zwykle brak objawów – osłabienie leczenia widać dopiero w badaniu miana wirusa
  • wzrost miana wirusa HIV w wynikach badań
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łącz pantoprazolu z doustną rylpiwiryną, ponieważ połączenie jest ujęte w przeciwwskazaniach charakterystyki rylpiwiryny[1]. Gdy konieczne jest zmniejszenie wydzielania kwasu, rozważ antagonistę receptora H2 przyjmowanego z odpowiednim odstępem czasowym od rylpiwiryny albo, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, zmianę leku przeciwretrowirusowego na taki, którego wchłanianie nie zależy od pH żołądka. Charakterystyka rylpiwiryny w postaci wstrzyknięć o przedłużonym uwalnianiu nie wymienia inhibitorów pompy protonowej w przeciwwskazaniach[2], jednak w fazie doustnego wprowadzenia lub doustnego leczenia pomostowego obowiązuje przeciwwskazanie jak dla tabletek.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężeń doustnej rylpiwiryny grozi utratą jej działania przeciwwirusowego, czyli wzrostem miana wirusa HIV, niepowodzeniem leczenia i ryzykiem rozwoju oporności. Charakterystyka doustnej rylpiwiryny wymienia pantoprazol wśród inhibitorów pompy protonowej przeciwwskazanych do łącznego stosowania[1].

Mechanizm

Pantoprazol silnie i długotrwale hamuje wydzielanie kwasu solnego i podnosi pH w żołądku, a wchłanianie doustnej rylpiwiryny zależy od kwaśnego środowiska żołądka. Charakterystyka doustnej rylpiwiryny podaje, że omeprazol w dawce 20 mg raz na dobę zmniejszał AUC rylpiwiryny o 40%, Cmin o 33% i Cmax o 40%, a dla pantoprazolu spodziewane jest znaczne zmniejszenie stężeń rylpiwiryny w osoczu z tego samego powodu[1]. Charakterystyka pantoprazolu opisuje ten sam mechanizm dla leków, których biodostępność zależy od pH w żołądku, i wymienia inhibitory proteazy HIV, ale nie wymienia rylpiwiryny[3].

Metabolizm i transportery

  • Pantoprazol: wrażliwy substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]
  • Rylpiwiryna: inhibitor MATE2-K[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • miano wirusa HIV (HIV RNA) po każdej sytuacji, w której pacjent przyjmował pantoprazol razem z doustną rylpiwiryną
  • samodzielne stosowanie przez pacjenta pantoprazolu bez recepty

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynadorawiryna

Kiedy ocena się zmienia

Domięśniowa (zawiesina o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · rylpiwirynaryzyko malejeRylpiwiryna podawana we wstrzyknięciach domięśniowych omija wchłanianie z przewodu pokarmowego, a jej charakterystyka nie wymienia inhibitorów pompy protonowej w przeciwwskazaniach. Przeciwwskazanie dotyczy jednak doustnej fazy wprowadzenia i doustnego leczenia pomostowego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego REKAMBYS 600 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rekambys-100445800/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix 40 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/contix-100134453/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/contix-100134453/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaInhibitory pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol, ezomeprazol)+ Inhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, bosutynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy BCR-ABL wrażliwego na pH żołądka należy unikać przewlekłego podawania inhibitora pompy protonowej i rozważyć inne leczenie objawów nadkwaśności.Jeśli przyjmujesz lek na białaczkę z tej grupy, nie zaczynaj samodzielnie stosować leków na zgagę takich jak pantoprazol czy omeprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny sposób łagodzenia objawów.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek na białaczkę z tej grupy, nie zaczynaj samodzielnie stosować leków na zgagę takich jak pantoprazol czy omeprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny sposób łagodzenia objawów.

Leki na zgagę i nadkwaśność z grupy inhibitorów pompy protonowej, na przykład pantoprazol, omeprazol czy ezomeprazol, zmniejszają ilość kwasu w żołądku. Niektóre leki na białaczkę, przede wszystkim dazatynib i bosutynib, potrzebują kwaśnego środowiska, aby dobrze się wchłonąć, więc przy takim połączeniu mogą działać słabiej. Osłabienia leczenia nie da się odczuć, a może ono zmniejszyć kontrolę choroby. Imatynibu, nilotynibu, ponatynibu i asciminibu ten problem w praktyce nie dotyczy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nawracające lub nasilające się zmęczenie i osłabienie
  • częstsze infekcje, gorączka bez wyraźnej przyczyny
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
  • uczucie pełności lub ból pod lewym łukiem żebrowym
  • niepokojące wyniki kontrolnych badań krwi przekazane przez lekarza
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy BCR-ABL wrażliwego na pH żołądka należy unikać przewlekłego podawania inhibitora pompy protonowej i rozważyć inne leczenie objawów nadkwaśności. Dotyczy to przede wszystkim dazatynibu i bosutynibu. Przy dazatynibie zamiast inhibitora pompy protonowej można stosować leki zobojętniające, na przykład wodorotlenek glinu z wodorotlenkiem magnezu, przyjmowane co najmniej 2 godziny przed albo 2 godziny po dawce dazatynibu, natomiast antagonisty receptora H2 nie zaleca się. Przy bosutynibie można zastosować krótko działające leki zobojętniające lub famotydynę z rozdzieleniem pór przyjmowania, na przykład bosutynib rano, a lek zmniejszający kwasowość wieczorem[1]. Gdy inhibitor pompy protonowej jest bezwzględnie potrzebny, na przykład w leczeniu choroby wrzodowej z krwawieniem, decyzję o dalszym leczeniu i ewentualnej zmianie inhibitora kinazy należy podjąć wspólnie z hematologiem i kontrolować odpowiedź na leczenie. Imatynib, nilotynib, ponatynib i asciminib można w razie potrzeby łączyć z inhibitorami pompy protonowej bez modyfikacji schematu.

Skutek kliniczny

Zmniejszone stężenie dazatynibu lub bosutynibu we krwi może osłabić skuteczność leczenia przewlekłej białaczki szpikowej lub ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia[1]. Konsekwencją może być brak osiągnięcia lub utrata odpowiedzi hematologicznej, cytogenetycznej albo molekularnej oraz zwiększone ryzyko progresji choroby. Interakcja nie powoduje ostrej toksyczności, a jej znaczenie polega na niezauważalnym dla pacjenta spadku skuteczności terapii przeciwnowotworowej.

Mechanizm

Inhibitory pompy protonowej trwale hamują wydzielanie kwasu solnego i podnoszą pH w żołądku przez większą część doby. Dazatynib i bosutynib to słabe zasady, których rozpuszczalność gwałtownie spada przy wyższym pH, więc w obecności inhibitora pompy protonowej mniej leku rozpuszcza się i wchłania z przewodu pokarmowego[1]. Efekt dotyczy wszystkich inhibitorów pompy protonowej w podobnym stopniu, ponieważ wynika z samego zahamowania wydzielania kwasu, a nie z właściwości konkretnej substancji. Rozłożenie przyjmowania leków na różne pory dnia nie usuwa interakcji, ponieważ działanie inhibitora pompy protonowej utrzymuje się przez całą dobę. Wśród inhibitorów kinazy BCR-ABL interakcja jest wyraźna dla dazatynibu i bosutynibu, a nieistotna klinicznie dla imatynibu, nilotynibu, ponatynibu i asciminibu.

Monitorować

  • odpowiedź molekularna – poziom transkryptu BCR-ABL w badaniu RQ-PCR zgodnie z harmonogramem kontroli hematologicznych
  • odpowiedź hematologiczna – morfologia krwi z rozmazem
  • objawy nadkwaśności i skuteczność leczenia zastępczego (leki zobojętniające, famotydyna)
  • przegląd listy leków pod kątem inhibitorów pompy protonowej kupowanych bez recepty

Źródła

  1. Abbas R, Leister C, Sonnichsen D. A clinical study to examine the potential effect of lansoprazole on the pharmacokinetics of bosutinib when administered concomitantly to healthy subjects. Clin Drug Investig. 2013;33(8):589-95. doi: 10.1007/s40261-013-0103-z. PMID: 23839484.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaInhibitory pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol, ezomeprazol)+ Inhibitory kinazy EGFR (np. erlotynib, gefitynib, dakomitynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy EGFR należy w miarę możliwości unikać inhibitora pompy protonowej, bo może on osłabić wchłanianie i skuteczność leku przeciwnowotworowego.Jeśli przyjmujesz lek na raka płuca z tej grupy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę, czym możesz je bezpiecznie zastąpić.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek na raka płuca z tej grupy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę, czym możesz je bezpiecznie zastąpić.

Leki na zgagę i wrzody z grupy inhibitorów pompy protonowej, takie jak omeprazol czy pantoprazol, zmniejszają kwaśność żołądka. Niektóre leki na raka płuca, na przykład erlotynib, gefitynib i dakomitynib, potrzebują kwaśnego środowiska, żeby dobrze się wchłonąć. Przy jednoczesnym stosowaniu lek przeciwnowotworowy może działać słabiej, choć nie odczujesz od razu żadnych objawów. Ozymertynib, afatynib i lazertynib nie mają tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilenie dolegliwości związanych z chorobą nowotworową, np. większy kaszel lub duszność
  • nawracająca zgaga, która skłania cię do sięgania po leki bez recepty
  • informacja od lekarza o gorszych wynikach badań kontrolnych
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy EGFR należy w miarę możliwości unikać inhibitora pompy protonowej, bo może on osłabić wchłanianie i skuteczność leku przeciwnowotworowego. Dotyczy to szczególnie erlotynibu, dakomitynibu i gefitynibu, a rozłożenie przyjmowania leków w ciągu doby nie rozwiązuje problemu. Jeśli leczenie zmniejszające kwaśność żołądka jest konieczne, lepiej zastosować antagonistę receptora H2 albo lek zobojętniający kwas solny z zachowaniem odstępu czasowego wskazanego w ChPL danego inhibitora kinazy EGFR. U pacjentów przyjmujących erlotynib lub dakomitynib warto zweryfikować wskazanie do inhibitora pompy protonowej i rozważyć jego odstawienie[1]. Przy ozymertynibie, afatynibie i lazertynibie modyfikacja leczenia nie jest konieczna, a przy aumolertynibie ze względu na brak danych zaleca się ostrożność.

Skutek kliniczny

Zmniejszone wchłanianie inhibitora kinazy EGFR prowadzi do niższego stężenia leku we krwi, co może osłabić kontrolę choroby nowotworowej i przyspieszyć jej progresję[1]. Interakcja nie powoduje ostrych objawów, więc łatwo ją przeoczyć, a jej skutek ujawnia się dopiero jako gorsza odpowiedź na leczenie.

Mechanizm

Inhibitory pompy protonowej trwale hamują wydzielanie kwasu solnego i podnoszą pH w żołądku przez większą część doby. Erlotynib, gefitynib i dakomitynib są słabymi zasadami, których rozpuszczalność wyraźnie spada wraz ze wzrostem pH, dlatego w mniej kwaśnym środowisku rozpuszczają się i wchłaniają gorzej[2]. Efekt dotyczy wszystkich inhibitorów pompy protonowej w równym stopniu, bo wynika z samego zahamowania wydzielania kwasu, a nie z właściwości konkretnej cząsteczki. Ze względu na długi czas działania inhibitorów pompy protonowej rozłożenie dawek w ciągu doby nie znosi tej interakcji. Afatynib, ozymertynib i lazertynib nie wykazują istotnej zależności wchłaniania od pH. Dla aumolertynibu brak wystarczających danych, dlatego do czasu ich uzyskania należy postępować ostrożnie jak w przypadku całej klasy.

Monitorować

  • skuteczność leczenia przeciwnowotworowego w kontrolnych badaniach obrazowych
  • zasadność i czas trwania terapii inhibitorem pompy protonowej
  • objawy refluksu i dolegliwości żołądkowe po zmianie leku zmniejszającego kwaśność
  • przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej kupowanych bez recepty

Źródła

  1. Hsieh HH, Wu TY, Chen CH, Kuo YH, Hour MJ. Clinical impact of tetracyclines and/or proton pump inhibitors on the efficacy of epidermal growth factor receptor inhibitors in non-small cell lung cancer: a retrospective cohort study. BMC Cancer. 2023;23(1):151. doi: 10.1186/s12885-023-10623-w. PMID: 36782147.
  2. Kumarakulasinghe NB, Syn N, Soon YY, Asmat A, Zheng H, Loy EY, et al. EGFR kinase inhibitors and gastric acid suppressants in EGFR-mutant NSCLC: a retrospective database analysis of potential drug interaction. Oncotarget. 2016;7(51):85542-85550. doi: 10.18632/oncotarget.13458. PMID: 27907909.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaKofeina+ TeofilinaNie łącz cytrynianu kofeiny z teofiliną ani teofiliny z innymi produktami zawierającymi ksantyny.Jeśli przyjmujesz teofilinę, ogranicz kawę, mocną herbatę i napoje energetyzujące, nie bierz bez porady farmaceuty leków z kofeiną i zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się kołatanie serca, drżenie albo wymioty.szybki (godziny)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz teofilinę, ogranicz kawę, mocną herbatę i napoje energetyzujące, nie bierz bez porady farmaceuty leków z kofeiną i zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się kołatanie serca, drżenie albo wymioty.

Kofeina i teofilina działają podobnie – pobudzają serce i układ nerwowy, a razem mogą działać za mocno. Teofilina wzmacnia działanie kofeiny z kawy, herbaty, napojów energetyzujących i niektórych leków przeciwbólowych. Może to wywołać szybkie bicie serca, drżenie, niepokój, nudności i kłopoty ze snem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • szybkie lub nierówne bicie serca
  • drżenie rąk
  • niepokój i rozdrażnienie
  • bezsenność
  • nudności lub wymioty
  • bóle głowy
  • drgawki – wezwij pomoc natychmiast
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łącz cytrynianu kofeiny z teofiliną ani teofiliny z innymi produktami zawierającymi ksantyny.[1][2] U noworodka wcześniej leczonego teofiliną oznacz wyjściowe stężenie kofeiny w osoczu przed rozpoczęciem leczenia cytrynianem kofeiny.[1] U dorosłych przyjmujących teofilinę ogranicz dodatkowe źródła kofeiny – kawę, mocną herbatę, napoje energetyzujące i leki złożone z kofeiną – a przy stosowaniu leków wpływających na stężenie teofiliny dostosuj jej dawkę.[2] W razie wątpliwości kontroluj stężenie teofiliny lub kofeiny w osoczu.

Skutek kliniczny

Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko objawów nadmiernej stymulacji metyloksantynami – tachykardii i zaburzeń rytmu serca, niepokoju, drżenia, bezsenności, nudności i wymiotów, a przy dużych stężeniach drgawek. Wzrost stężenia teofiliny nasila ryzyko przedawkowania i toksyczności tego leku o wąskim indeksie terapeutycznym.[2] U wcześniaków wcześniej leczonych teofiliną wyjściowe stężenie kofeiny może być już podwyższone.[1]

Mechanizm

Kofeiny i teofiliny nie stosuje się jednocześnie, ponieważ obie są metyloksantynami o tym samym kierunku działania i ich efekty się sumują.[1] Teofilina nasila działanie kofeiny i podobnych substancji, a z innymi lekami zawierającymi ksantyny działa synergistycznie.[2][3] U noworodków urodzonych przedwcześnie zachodzi interkonwersja pomiędzy kofeiną i teofiliną, a teofilina jest u nich metabolizowana do kofeiny.[1] Głównym enzymem metabolizującym kofeinę jest CYP1A2, przez który kofeina może wchodzić w interakcje z innymi substratami tego enzymu.[1] Teofilina również jest metabolizowana głównie przez CYP1A2, więc oba leki mogą konkurować o tę samą drogę eliminacji.

Metabolizm i transportery

  • Kofeina: wrażliwy substrat CYP1A2[4]
  • Teofilina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4]

Monitorować

  • stężenie teofiliny w surowicy
  • stężenie kofeiny w osoczu u noworodków wcześniej leczonych teofiliną
  • częstość i rytm serca
  • ciśnienie tętnicze
  • objawy toksyczności metyloksantyn – nudności, wymioty, drżenie, pobudzenie, bezsenność, drgawki

Kiedy ocena się zmienia

Noworodek urodzony przedwcześniewiek · pacjentinne zalecenieU wcześniaków zachodzi interkonwersja kofeiny i teofiliny, więc po wcześniejszym leczeniu teofiliną przed rozpoczęciem podawania cytrynianu kofeiny oznacz wyjściowe stężenie kofeiny w osoczu.
Kofeina z kawy, herbaty lub napojów energetyzujących u dorosłego leczonego teofilinądroga podania · kofeinainne zalecenieKofeina dietetyczna nie wymaga bezwzględnej abstynencji, ale jej ograniczenie zmniejsza ryzyko nasilenia działań niepożądanych teofiliny. Przy objawach nadmiernej stymulacji rozważ oznaczenie stężenia teofiliny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gencebok 10 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gencebok-100440256/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Euphyllin long 200 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/euphyllin-long-100090282/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaPantoprazol+ PazopanibUnikaj łączenia pazopanibu z pantoprazolem i innymi lekami silnie zmniejszającymi kwaśność soku żołądkowego.Nie przyjmuj pantoprazolu ani innych leków na zgagę bez uzgodnienia z onkologiem, a jeśli lekarz zaleci oba leki, przyjmuj pazopanib na czczo wieczorem razem z pantoprazolem.szybki (godziny)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Nie przyjmuj pantoprazolu ani innych leków na zgagę bez uzgodnienia z onkologiem, a jeśli lekarz zaleci oba leki, przyjmuj pazopanib na czczo wieczorem razem z pantoprazolem.

Pantoprazol zmniejsza kwaśność soku żołądkowego, a pazopanib potrzebuje kwaśnego środowiska, żeby dobrze się wchłonąć. Gdy przyjmujesz oba leki, do krwi może trafić mniej pazopanibu i leczenie nowotworu może działać słabiej. Nie odczujesz tego od razu, dlatego ważne jest, żeby lekarz wiedział o obu lekach.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilenie objawów choroby nowotworowej
  • nawracająca zgaga lub ból w nadbrzuszu, z powodu których sięgasz po leki bez recepty
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Unikaj łączenia pazopanibu z pantoprazolem i innymi lekami silnie zmniejszającymi kwaśność soku żołądkowego. Jeśli inhibitor pompy protonowej jest niezbędny, pazopanib podaje się bez posiłku raz na dobę wieczorem, razem z inhibitorem pompy protonowej. Jeśli potrzebne jest tylko doraźne łagodzenie objawów, rozważ krótko działające leki zobojętniające lub antagonistę receptora H2 z zachowaniem odstępu od pazopanibu ustalonego przez onkologa.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia pazopanibu w osoczu może osłabić jego działanie przeciwnowotworowe i zwiększyć ryzyko progresji choroby. Interakcja nie powoduje ostrych objawów, dlatego łatwo ją przeoczyć.

Mechanizm

Pantoprazol silnie i długotrwale hamuje wydzielanie kwasu solnego, przez co zaburza wchłanianie leków, których biodostępność zależy od kwaśnego pH w żołądku.[1] Rozpuszczalność pazopanibu zależy od pH i maleje wraz ze wzrostem pH, dlatego przy podwyższonym pH żołądka wchłania się go mniej. W badaniu z innym inhibitorem pompy protonowej (ezomeprazolem) biodostępność pazopanibu wyraźnie się zmniejszyła.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Pazopanib – inhibitor CYP2C19[2], pantoprazol – wrażliwy substrat CYP2C19[3]
  • Pazopanib – słaby inhibitor CYP3A4[2], pantoprazol – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
  • Pazopanib – induktor CYP3A4[2], pantoprazol – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
  • Pantoprazol: wrażliwy substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
  • Pazopanib: inhibitor BCRP[2], inhibitor CYP1A2[2], inhibitor CYP2B6[2], inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C8[2], inhibitor CYP2C9[2], inhibitor CYP2D6[2], inhibitor CYP2E1[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor P-gp[2], inhibitor UGT1A1[2], induktor CYP3A4[2], substrat BCRP[2], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[2], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[2], substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • skuteczność leczenia przeciwnowotworowego (ocena odpowiedzi w badaniach obrazowych)
  • rzeczywista potrzeba stosowania inhibitora pompy protonowej i możliwość jego odstawienia
  • pora i sposób przyjmowania pazopanibu (bez posiłku)

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynawodorotlenek glinu z wodorotlenkiem magnezu

Kiedy ocena się zmienia

Pazopanib przyjmowany wieczorem bez posiłku razem z inhibitorem pompy protonowejkolejność włączenia · pazopanibinne zalecenieJeśli inhibitor pompy protonowej jest niezbędny, pazopanib podaje się raz na dobę wieczorem, bez posiłku, jednocześnie z inhibitorem pompy protonowej. Nie eliminuje to interakcji, ale jest akceptowanym sposobem postępowania.
Krótkotrwałe, doraźne stosowanieczas leczenia · pantoprazolinne zaleceniePrzy doraźnym leczeniu objawów lepiej rozważyć krótko działający lek zobojętniający lub antagonistę receptora H2 z odstępem od pazopanibu ustalonym przez onkologa niż stały inhibitor pompy protonowej.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix 40 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/contix-100134453/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Votrient. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votrient-100222878/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/contix-100134453/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaPentoksyfilina+ TeofilinaPołączenia najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, pacjenta stosującego oba leki trzeba uważnie monitorować.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zgłoś się do niego, jeśli pojawią się niepokojące objawy.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zgłoś się do niego, jeśli pojawią się niepokojące objawy.

Pentoksyfilina może zwiększyć ilość teofiliny we krwi. Teofilina działa dobrze tylko w wąskim zakresie dawek, więc jej nadmiar łatwo wywołuje działania niepożądane. Mogą pojawić się nudności, kołatanie serca, drżenie rąk, niepokój i kłopoty ze snem. Lekarz może zlecić badanie krwi i zmniejszyć dawkę teofiliny.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub szybkie, nierówne bicie serca
  • nudności lub wymioty
  • drżenie rąk, niepokój, rozdrażnienie
  • bezsenność
  • drgawki – wezwij pomoc natychmiast
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Połączenia najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, pacjenta stosującego oba leki trzeba uważnie monitorować.[1] Przy włączaniu, zmianie dawki lub odstawianiu pentoksyfiliny u pacjenta leczonego teofiliną należy oznaczyć stężenie teofiliny i odpowiednio dostosować jej dawkę.[2] Może być konieczne zmniejszenie dawki teofiliny.[2] Pacjenta należy poinformować o objawach przedawkowania teofiliny.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia teofiliny, która ma wąski indeks terapeutyczny, grozi objawami toksyczności. Mogą wystąpić nudności, wymioty, kołatanie serca, tachykardia, zaburzenia rytmu serca, drżenie, niepokój, bezsenność, a przy wysokich stężeniach drgawki. Metabolizm teofiliny może przebiegać wolniej, a jej stężenie w osoczu może się zwiększyć, nasilając ryzyko przedawkowania i toksyczności.[2]

Mechanizm

Pentoksyfilina może zwiększać stężenie teofiliny w osoczu i nasilać jej działania niepożądane.[3] Oba leki są pochodnymi metyloksantyny, dlatego prawdopodobnym mechanizmem jest konkurencja o wspólne szlaki metabolizmu wątrobowego, co spowalnia eliminację teofiliny. Teofiliny nie łączy się z innymi produktami zawierającymi ksantyny i ich pochodne.[2] Do zmian farmakokinetycznych dochodzi sumowanie działań typowych dla metyloksantyn, takich jak pobudzenie układu sercowo-naczyniowego i ośrodkowego układu nerwowego oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

Metabolizm i transportery

  • Teofilina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4]

Monitorować

  • stężenie teofiliny w surowicy po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu pentoksyfiliny
  • częstość i rytm serca
  • objawy toksyczności teofiliny: nudności, wymioty, drżenie, niepokój, bezsenność, drgawki

Bezpieczniejsze alternatywy

cilostazolnaftidrofuryl

Kiedy ocena się zmienia

Pentoksyfilina dołączana do ustalonego leczenia teofilinąkolejność włączenia · pentoksyfilinaryzyko rośnieDołączenie pentoksyfiliny do ustalonej dawki teofiliny może podnieść stężenie teofiliny ponad zakres terapeutyczny, dlatego w tym momencie należy oznaczyć stężenie i rozważyć zmniejszenie dawki teofiliny.
Odstawienie pentoksyfiliny przy kontynuacji teofilinykolejność włączenia · pentoksyfilinainne zaleceniePo odstawieniu pentoksyfiliny stężenie teofiliny może się obniżyć, dlatego jeśli wcześniej zmniejszano dawkę teofiliny, należy ponownie oznaczyć jej stężenie i dostosować dawkę.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Agapurin 100 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/agapurin-100003248/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Agapurin SR 400 400 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/agapurin-sr-400-100164738/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ TeofilinaMonitoruj stężenie teofiliny u pacjentów, którzy rozpoczynają leczenie allopurynolem, oraz przy każdym zwiększeniu jego dawki.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, bo może zlecić badanie poziomu teofiliny we krwi i w razie potrzeby zmniejszyć jej dawkę.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, bo może zlecić badanie poziomu teofiliny we krwi i w razie potrzeby zmniejszyć jej dawkę.

Lek na dnę moczanową (allopurynol) może spowolnić usuwanie teofiliny z organizmu. Teofilina może się wtedy gromadzić we krwi i dawać objawy przedawkowania. Ryzyko jest największe w pierwszych tygodniach po rozpoczęciu allopurynolu albo po zwiększeniu jego dawki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nudności lub wymioty
  • kołatanie serca, szybkie lub nierówne bicie serca
  • drżenie rąk, niepokój, rozdrażnienie
  • bezsenność
  • bóle głowy
  • drgawki – wezwij pomoc natychmiast
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Monitoruj stężenie teofiliny u pacjentów, którzy rozpoczynają leczenie allopurynolem, oraz przy każdym zwiększeniu jego dawki.[1] W razie wzrostu stężenia lub objawów toksyczności może być konieczne zmniejszenie dawki teofiliny.[2] Po odstawieniu allopurynolu stężenie teofiliny może się obniżyć, więc warto je ponownie skontrolować.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia teofiliny zwiększa ryzyko przedawkowania i objawów toksycznych.[2] Teofilina ma wąski indeks terapeutyczny, dlatego nawet umiarkowany wzrost stężenia może wywołać nudności, wymioty, kołatanie serca, zaburzenia rytmu, drżenie, bezsenność, a przy dużych stężeniach drgawki.

Mechanizm

Allopurynol hamuje oksydazę ksantynową, która u człowieka bierze udział w biotransformacji teofiliny, przez co metabolizm teofiliny zwalnia.[1] W efekcie stężenie teofiliny w osoczu może się zwiększyć.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Allopurynol – słaby inhibitor CYP1A2[3], teofilina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[3]
  • Allopurynol: słaby inhibitor CYP1A2[3]
  • Teofilina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[3]

Monitorować

  • stężenie teofiliny w surowicy po włączeniu allopurynolu i po zwiększeniu jego dawki
  • objawy toksyczności teofiliny – nudności, wymioty, tachykardia, kołatanie serca, drżenie, bezsenność, niepokój
  • czynność serca (tętno, ewentualnie EKG przy kołataniach)

Kiedy ocena się zmienia

Allopurynol włączany u pacjenta stale przyjmującego teofilinękolejność włączenia · allopurynolinne zaleceniePrzy włączaniu allopurynolu do ustalonego leczenia teofiliną skontroluj stężenie teofiliny w kolejnych dniach leczenia.
Zwiększenie dawki allopurynoludawka · allopurynolryzyko rośnieKażde zwiększenie dawki allopurynolu wymaga ponownej kontroli stężenia teofiliny.
Odstawienie allopurynoluczas leczenia · allopurynolinne zaleceniePo odstawieniu allopurynolu stężenie teofiliny może się obniżyć, co grozi utratą kontroli objawów astmy lub POChP, jeśli wcześniej zmniejszono dawkę teofiliny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.