Interakcje / Ryfampicyna / Ryfampicyna i zolpidem
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu oceniaj skuteczność zolpidemu i w razie jej utraty rozważ zmianę leku nasennego zamiast zwiększania dawki ponad zalecaną.
Nie zwiększaj samodzielnie dawki zolpidemu, a jeśli przestał ci pomagać, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą.
Niekorzystna interakcjaRyfampicyna+ ZolpidemPrzy jednoczesnym stosowaniu oceniaj skuteczność zolpidemu i w razie jej utraty rozważ zmianę leku nasennego zamiast zwiększania dawki ponad zalecaną.Nie zwiększaj samodzielnie dawki zolpidemu, a jeśli przestał ci pomagać, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie zwiększaj samodzielnie dawki zolpidemu, a jeśli przestał ci pomagać, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą.
Ryfampicyna przyspiesza rozkład zolpidemu w organizmie. Przez to lek nasenny może działać słabiej i krócej niż zwykle. Po zakończeniu leczenia ryfampicyną zolpidem może znów działać mocniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- trudności z zaśnięciem mimo przyjęcia leku
- budzenie się w nocy
- silna senność lub otępienie rano po odstawieniu ryfampicyny
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu oceniaj skuteczność zolpidemu i w razie jej utraty rozważ zmianę leku nasennego zamiast zwiększania dawki ponad zalecaną. Po rozpoczęciu lub zakończeniu leczenia ryfampicyną może być konieczna zmiana dawkowania leków metabolizowanych przez cytochrom P450[1]. Po odstawieniu ryfampicyny wróć do dotychczasowej dawki zolpidemu, jeśli była zwiększana, i obserwuj pacjenta pod kątem nadmiernej senności.
Skutek kliniczny
Podczas leczenia ryfampicyną zolpidem może działać słabiej lub krócej, co objawia się trudnością z zaśnięciem albo wybudzaniem w nocy[2]. Po odstawieniu ryfampicyny efekt indukcji stopniowo ustępuje i zolpidem może znów działać silniej, zwłaszcza jeśli wcześniej zwiększono jego dawkę[1].
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem enzymów cytochromu P450 i przyspiesza metabolizm leków nasennych, w tym zolpidemu[1]. Zolpidem jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 z udziałem CYP1A2, a induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, zmniejszają jego działanie farmakodynamiczne[3].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ryfampicyna – umiarkowany induktor CYP1A2[4], zolpidem – substrat CYP1A2[5]
- Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[4], zolpidem – substrat CYP3A4[5]
- Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], umiarkowany induktor CYP1A2[4], umiarkowany induktor CYP2B6[4], silny induktor CYP2C19[4], umiarkowany induktor CYP2C8[4], umiarkowany induktor CYP2C9[4], silny induktor CYP3A4[4], silny induktor P-gp[6], silny induktor UGT1A1[6]
- Zolpidem: substrat CYP1A2[5], substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- skuteczność leczenia bezsenności (czas zasypiania, wybudzenia nocne)
- senność i zaburzenia psychoruchowe dnia następnego po odstawieniu ryfampicyny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie ryfampicyny przy utrzymanym zolpidemiekolejność włączenia · ryfampicyna | inne zalecenie | Po odstawieniu ryfampicyny indukcja stopniowo wygasa i stężenie zolpidemu rośnie. Jeśli dawkę zolpidemu zwiększano, wróć do wcześniejszej dawki i obserwuj pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zolpic 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zolpic-100113155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nasen ODT 5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nasen-odt-100460359/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 26.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nasen ODT. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 26.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nasen-odt-100460359/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 26.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaRyfampicynaa alkoholZaleć choremu leczonemu ryfampicyną unikanie alkoholu przez cały okres terapii, a szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu.W trakcie leczenia ryfampicyną nie pij alkoholu, a gdy zauważysz zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo silny ból brzucha, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
W trakcie leczenia ryfampicyną nie pij alkoholu, a gdy zauważysz zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo silny ból brzucha, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Ryfampicyna i alkohol mogą obciążać wątrobę, a razem mogą jej szkodzić bardziej niż osobno. Badania nie są w tej sprawie jednoznaczne, ale ryzyko jest na tyle poważne, że w trakcie leczenia lepiej nie pić alkoholu. Szczególnie ostrożny powinien być chory, który przyjmuje także izoniazyd.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz i jasne stolce
- ból w prawej górnej części brzucha
- uporczywe nudności lub wymioty
- nietypowe osłabienie i brak apetytu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Zaleć choremu leczonemu ryfampicyną unikanie alkoholu przez cały okres terapii, a szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu. Przy objawach uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, silne nudności, ból brzucha) chory powinien niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Ryfampicyna jest przeciwwskazana przy żółtaczce[1].
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie uszkodzenia wątroby, które może objawiać się żółtaczką, bólem w prawym górnym brzuchu, ciemnym moczem, nudnościami i osłabieniem. Ryzyko jest większe, gdy ryfampicyna jest stosowana razem z izoniazydem, jak w typowym leczeniu gruźlicy.
Mechanizm
Zarówno ryfampicyna, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, więc ich działanie szkodliwe na ten narząd może się sumować. ChPL ryfampicyny nie wspomina o alkoholu, ale opisuje zwiększone ryzyko hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu z halotanem lub izoniazydem i przeciwwskazuje lek przy żółtaczce[1]. Wyniki badań nad samym połączeniem ryfampicyny z alkoholem są niejednoznaczne.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nudności)
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny, zgodnie z decyzją lekarza prowadzącego
- ścisła obserwacja w kierunku hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu {{ZR_CHPL}}
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub nadmierne picieilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Regularne lub nadmierne spożywanie alkoholu zwiększa obciążenie wątroby i podnosi ryzyko hepatotoksyczności w trakcie leczenia ryfampicyną, tym bardziej gdy stosowany jest też izoniazyd. |
| Leczenie wielomiesięczneczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Długotrwałe leczenie ryfampicyną, np. w gruźlicy, wydłuża okres narażenia wątroby na jednoczesne działanie leku i alkoholu, dlatego unikanie alkoholu powinno obejmować całą terapię. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
Niekorzystna interakcjaZolpidema alkoholPacjentowi leczonemu zolpidemem należy odradzić alkohol w całym okresie terapii.W czasie leczenia nie pij alkoholu, a gdy mimo to go wypiłaś lub wypiłeś, nie bierz tabletki na sen i nie prowadź pojazdów.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
W czasie leczenia nie pij alkoholu, a gdy mimo to go wypiłaś lub wypiłeś, nie bierz tabletki na sen i nie prowadź pojazdów.
Alkohol i ten lek na sen wzmacniają się nawzajem. Po ich połączeniu można być znacznie bardziej senną lub sennym, niż się spodziewano, mieć kłopoty z równowagą i zebraniem myśli. Zdarza się też, że człowiek zamiast się uspokoić, staje się pobudzony lub agresywny. Mogą się pojawić niebezpieczne zachowania w nocy, których rano się nie pamięta.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- zawroty głowy, chwiejny chód, upadki
- niezwykłe pobudzenie, agresja lub drażliwość
- chodzenie, jedzenie lub inne czynności w nocy bez pamięci o nich
- spowolniony lub płytki oddech
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Pacjentowi leczonemu zolpidemem należy odradzić alkohol w całym okresie terapii. ChPL nie zaleca jednoczesnego przyjmowania alkoholu i nakazuje ostrzec pacjentów, aby nie spożywali alkoholu ani innych substancji psychoaktywnych podczas przyjmowania zolpidemu.[1] Połączenie nie jest ujęte w przeciwwskazaniach (4.3), ale wymaga stanowczego unikania. U osób nadużywających alkoholu obecnie lub w przeszłości zolpidem należy stosować ze szczególną ostrożnością i pod ścisłą obserwacją, ze względu na ryzyko nadużywania i uzależnienia.[1]
Skutek kliniczny
Silniejsze uspokojenie i senność, w tym następnego dnia, pogorszenie zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn oraz większe ryzyko upadków. Opisywane są także reakcje paradoksalne, czyli pobudzenie psychoruchowe, agresja i drażliwość. Zwiększa się też ryzyko niebezpiecznych zachowań podczas snu bez pamięci o nich.
Mechanizm
Zolpidem i alkohol hamują ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działania uspokajające się sumują. Połączenie nasila senność, zaburza koordynację i sprawność psychofizyczną oraz może zwiększać ryzyko zachowań złożonych podczas snu, takich jak chodzenie we śnie.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nadmierna senność i spowolnienie, także następnego dnia
- zaburzenia równowagi i upadki
- pobudzenie, agresja lub drażliwość (reakcje paradoksalne)
- zachowania podczas snu bez pamięci o nich
- nadużywanie alkoholu lub oznaki uzależnienia od leku nasennego w wywiadzie
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nasen ODT 5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nasen-odt-100460359/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nasen ODT. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nasen-odt-100460359/
Inne interakcje tych leków 350
Połączenie przeciwwskazaneLorazepam+ ZolpidemNależy unikać jednoczesnego stosowania lorazepamu i zolpidemu, a jeśli jest ono konieczne, stosuje się mniejsze dawki lorazepamu.Nie przyjmuj tych leków razem bez wyraźnego zalecenia lekarza, nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu i zapytaj lekarza, czy wystarczy ci jeden z nich.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez wyraźnego zalecenia lekarza, nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu i zapytaj lekarza, czy wystarczy ci jeden z nich.
Lorazepam i zolpidem działają uspokajająco i nasennie w podobny sposób, więc razem działają mocniej niż każdy osobno. Możesz być bardzo senny, mieć problemy z równowagą i czuć się otumaniony jeszcze następnego dnia. Rośnie ryzyko upadków, a w rzadkich przypadkach oddech może stać się płytki i wolny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny lub płytki oddech
- chwiejny chód, zawroty głowy, upadek
- splątanie lub luki w pamięci
- otumanienie utrzymujące się rano i w ciągu dnia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania lorazepamu i zolpidemu, a jeśli jest ono konieczne, stosuje się mniejsze dawki lorazepamu[1]. Warto ustalić z lekarzem, czy oba leki są potrzebne, i w miarę możliwości pozostać przy jednym leku działającym na receptor GABA-A przez możliwie najkrótszy czas. Lorazepamu nie stosuje się w ostrym zatruciu lekami nasennymi[2]. Pacjent nie powinien prowadzić pojazdów ani pić alkoholu w trakcie leczenia[3]. Szczególną ostrożność zachowuje się przy dodatkowym stosowaniu opioidów, ponieważ wtedy rośnie ryzyko depresji oddechowej, śpiączki i zgonu[1].
Skutek kliniczny
Nasilona senność i uspokojenie, zaburzenia psychoruchowe utrzymujące się następnego dnia, w tym upośledzenie zdolności prowadzenia pojazdów[3]. Rośnie ryzyko ataksji, upadków i splątania, zwłaszcza u osób starszych. W dużych dawkach lub przy dodatkowych czynnikach (alkohol, opioidy, choroby układu oddechowego) możliwa depresja oddechowa. Połączenie dwóch leków działających na ten sam receptor to także dublowanie terapii i większe ryzyko uzależnienia.
Mechanizm
Lorazepam i zolpidem nasilają hamujące przekaźnictwo GABA-ergiczne przez receptor GABA-A, więc ich działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy się sumuje. Lorazepam łączony z innymi lekami tłumiącymi czynność OUN, w tym nasennymi, może interaktywnie nasilać działanie depresyjne na OUN[1]. Zolpidem łączony z lekami nasennymi, przeciwlękowymi i uspokajającymi może nasilać hamujące działanie na OUN[3]. Interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana, ponieważ lorazepam jest głównie glukuronidowany, a zolpidem metabolizowany przez CYP3A4 i CYP1A2[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nadmierna senność i uspokojenie w ciągu dnia
- zaburzenia psychoruchowe następnego dnia, sprawność prowadzenia pojazdów
- chwiejność, zawroty głowy, upadki (szczególnie u osób starszych)
- splątanie i zaburzenia pamięci
- częstość i głębokość oddechów, zwłaszcza przy chorobach płuc lub jednoczesnych opioidach
- objawy nadużywania i uzależnienia
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie działania uspokajającego wyraźnie zwiększa ryzyko upadków, złamań i splątania, dlatego połączenia należy szczególnie unikać. |
| Dawka zmniejszonadawka · lorazepam | inne zalecenie | Jeśli jednoczesne stosowanie jest konieczne, należy stosować mniejsze dawki lorazepamu. |
| Ostre zatrucie zolpidememdawka · zolpidem | interakcja nie dotyczy | Lorazepamu nie stosuje się w ostrym zatruciu lekami nasennymi, w tym zolpidemem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorazepam Orion 1 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorazepam-orion-100313405/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorazepam TZF 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorazepam-tzf-100453695/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nasen ODT 5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nasen-odt-100460359/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nasen ODT. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nasen-odt-100460359/
Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ KabotegrawirNie łącz ryfampicyny z kabotegrawirem w żadnej postaci – połączenie jest przeciwwskazane, a zaleceń dotyczących dawkowania kabotegrawiru przy ryfampicynie nie ustalono.Nie zaczynaj brać ryfampicyny, jeśli stosujesz kabotegrawir albo niedawno go stosowałeś(-aś) – powiedz o tym lekarzowi, który przepisuje ryfampicynę, oraz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać ryfampicyny, jeśli stosujesz kabotegrawir albo niedawno go stosowałeś(-aś) – powiedz o tym lekarzowi, który przepisuje ryfampicynę, oraz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.
Tych dwóch leków nie wolno stosować razem. Ryfampicyna sprawia, że organizm szybciej usuwa kabotegrawir, więc jego ilość we krwi wyraźnie spada. Przez to kabotegrawir może przestać działać – leczenie HIV może zawieść, a jeśli stosujesz go, żeby chronić się przed zakażeniem, ochrona może być niewystarczająca. Kabotegrawir we wstrzyknięciach długo utrzymuje się w organizmie, więc to ważne także wtedy, gdy ostatnie wstrzyknięcie było jakiś czas temu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, ból gardła, wysypka lub powiększone węzły chłonne u osoby stosującej lek, żeby chronić się przed HIV
- pogorszenie wyników badań kontrolnych HIV
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz ryfampicyny z kabotegrawirem w żadnej postaci – połączenie jest przeciwwskazane, a zaleceń dotyczących dawkowania kabotegrawiru przy ryfampicynie nie ustalono.[1] Jeśli pacjent wymaga leczenia ryfampicyną, schemat przeciwretrowirusowy albo sposób profilaktyki przedekspozycyjnej musi zmienić lekarz prowadzący leczenie HIV, z uwzględnieniem interakcji nowego schematu z ryfampicyną. Przy postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu należy pamiętać, że kabotegrawir utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu, więc decyzję o włączeniu ryfampicyny trzeba skonsultować także wtedy, gdy iniekcje niedawno przerwano.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia kabotegrawiru może prowadzić do utraty jego działania terapeutycznego.[1] W leczeniu zakażenia HIV-1 grozi to niepowodzeniem wirusologicznym i możliwym rozwojem oporności, a w profilaktyce przedekspozycyjnej – zakażeniem HIV-1 mimo stosowania leku.[2]
Mechanizm
Ryfampicyna silnie indukuje UGT1A1, CYP3A4 i P-gp, a kabotegrawir jest eliminowany głównie przez glukuronidację z udziałem UGT1A1 i w mniejszym stopniu UGT1A9.[3] Przyspieszony metabolizm powoduje istotne zmniejszenie stężenia kabotegrawiru w osoczu – po podaniu doustnym AUC zmniejszało się o 59%, a Cmax o 6%.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ryfampicyna – silny induktor P-gp[4], kabotegrawir – substrat P-gp[5]
- Ryfampicyna – silny induktor UGT1A1[4], kabotegrawir – substrat UGT1A1[5]
- Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[6], inhibitor OATP1B3[6], umiarkowany induktor CYP1A2[6], umiarkowany induktor CYP2B6[6], silny induktor CYP2C19[6], umiarkowany induktor CYP2C8[6], umiarkowany induktor CYP2C9[6], silny induktor CYP3A4[6], silny induktor P-gp[4], silny induktor UGT1A1[4]
- Kabotegrawir: inhibitor OAT1[5], inhibitor OAT3[5], substrat BCRP[5], substrat P-gp[5], substrat UGT1A1[5]
Monitorować
- wiremia HIV-1 (HIV RNA) u leczonych, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
- test w kierunku HIV-1 u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
- objawy ostrego zakażenia HIV u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · kabotegrawir | inne zalecenie | Kabotegrawir w postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie długo po ostatniej iniekcji, a interakcja dotyczy również tego okresu. Przed włączeniem ryfampicyny u osoby, która niedawno otrzymywała wstrzyknięcia, konieczna jest konsultacja z lekarzem prowadzącym leczenie lub profilaktykę HIV i zapewnienie w pełni skutecznego schematu ochronnego. |
| Ryfampicyna stosowana przed planowanym rozpoczęciem kabotegrawirukolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Nie rozpoczynaj kabotegrawiru u pacjenta w trakcie leczenia ryfampicyną. Termin rozpoczęcia kabotegrawiru po zakończeniu ryfampicyny powinien uwzględniać stopniowe ustępowanie indukcji enzymów i ustalić go lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vocabria 400 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vocabria-100441698/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Apretude 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/apretude-100486102/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vocabria. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vocabria-100441698/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ LefamulinaNie łącz lefamuliny z ryfampicyną.Jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo niedawno ją odstawiłeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia lefamuliną.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo niedawno ją odstawiłeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia lefamuliną.
Ryfampicyna bardzo przyspiesza usuwanie lefamuliny z organizmu. Lefamulina ma wtedy we krwi zbyt niskie stężenie i może nie wyleczyć zakażenia. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, która nie spada po kilku dniach leczenia
- nasilający się kaszel lub duszność
- pogorszenie samopoczucia mimo przyjmowania antybiotyku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz lefamuliny z ryfampicyną.[1] U pacjenta leczonego ryfampicyną wybierz antybiotyk spoza substratów CYP3A, na przykład beta-laktam. Indukcja enzymów utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu ryfampicyny, dlatego lefamuliny nie włącza się bezpośrednio po zakończeniu leczenia ryfampicyną.[2]
Skutek kliniczny
Znaczne obniżenie stężenia lefamuliny w osoczu grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia, w tym pozaszpitalnego zapalenia płuc, oraz sprzyja selekcji opornych szczepów.[1]
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A i P-gp, a lefamulina jest substratem tych szlaków. Indukcja przyspiesza metabolizm lefamuliny i zmniejsza jej wchłanianie, przez co ekspozycja na lefamulinę podaną doustnie spada o ponad 70% (AUC 0,28).[1] Ryfampicyna przyspiesza metabolizm leków metabolizowanych przez cytochrom P450 i zmniejsza ich aktywność.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], lefamulina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Ryfampicyna – silny induktor P-gp[5], lefamulina – substrat P-gp[4]
- Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
- Lefamulina: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2C8[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- skuteczność leczenia zakażenia (gorączka, objawy oddechowe, parametry stanu zapalnego) – jeśli połączenie zostało już zastosowane
- aktualna lista leków pacjenta pod kątem innych induktorów CYP3A
Bezpieczniejsze alternatywy
amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksymceftriakson
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · lefamulina | ryzyko maleje | Przy lefamulinie podawanej dożylnie spadek ekspozycji jest mniejszy (AUC 0,73, Cmax 0,92), ale połączenie pozostaje przeciwwskazane. |
| Lefamulina po niedawnym odstawieniu ryfampicynykolejność włączenia · ryfampicyna | inne zalecenie | Po odstawieniu ryfampicyny indukcja enzymów wygasa stopniowo, dlatego przy niedawnym zakończeniu terapii ryfampicyną należy liczyć się z obniżonym stężeniem lefamuliny i rozważyć inny antybiotyk. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
Połączenie przeciwwskazaneZolpidem+ TrazodonPrzy łączeniu stosuj najmniejsze skuteczne dawki obu leków i rozważ zmniejszenie dawek.Przyjmuj oba leki tylko w dawkach zaleconych przez lekarza, nie pij alkoholu i nie prowadź auta, jeśli rano czujesz się senny.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj oba leki tylko w dawkach zaleconych przez lekarza, nie pij alkoholu i nie prowadź auta, jeśli rano czujesz się senny.
Zolpidem i trazodon działają usypiająco, a przyjmowane razem mocniej się wzmacniają. Możesz czuć się bardziej senny lub oszołomiony, także rano następnego dnia. Trazodon może też obniżać ciśnienie, więc przy szybkim wstawaniu łatwiej o zawroty głowy i upadek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub oszołomienie w ciągu dnia
- zawroty głowy albo omdlenie przy wstawaniu
- upadki
- spowolniony lub płytki oddech
- widzenie rzeczy, których nie ma
- wykonywanie czynności w czasie snu, których potem nie pamiętasz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy łączeniu stosuj najmniejsze skuteczne dawki obu leków i rozważ zmniejszenie dawek[1]. Zolpidem przyjmuje się bezpośrednio przed snem, a pacjenta trzeba ostrzec przed prowadzeniem pojazdów i obsługą maszyn następnego dnia, jeśli czuje się senny[2]. Pacjent nie powinien pić alkoholu w trakcie leczenia[1]. Trazodonu nie podaje się osobie w stanie zatrucia lekami nasennymi lub alkoholem[1]. U osób starszych i z ryzykiem upadków oceń zasadność utrzymywania dwóch leków nasennych jednocześnie.
Skutek kliniczny
Nasilona senność, zaburzenia psychoruchowe i spowolnienie reakcji, które mogą utrzymywać się następnego dnia i upośledzać prowadzenie pojazdów[2]. Trazodon może dodatkowo powodować spadki ciśnienia, co razem z sedacją zwiększa ryzyko zawrotów głowy i upadków, szczególnie u osób starszych. Przy lekach przeciwdepresyjnych przyjmowanych z zolpidemem odnotowano pojedyncze przypadki omamów wzrokowych[2].
Mechanizm
Oba leki hamują ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające i nasenne się sumuje. Zolpidem nasila działanie hamujące innych leków działających na ośrodkowy układ nerwowy, w tym leków przeciwdepresyjnych[2]. Trazodon nasila działanie uspokajające leków nasennych[1]. Oba leki są metabolizowane przez CYP3A4, ale żaden z nich nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tego enzymu, dlatego interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- senność i sprawność psychomotoryczna następnego dnia
- zawroty głowy i ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej
- upadki, zwłaszcza w nocy
- nietypowe zachowania w czasie snu i omamy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie sedacji i niedociśnienia ortostatycznego wyraźnie zwiększa ryzyko upadków i złamań. Rozważ zmniejszenie dawek albo rezygnację z jednego z leków nasennych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trazodone Neuraxpharm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trazodone-neuraxpharm-100375725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nasen ODT 5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nasen-odt-100460359/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nasen ODT. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nasen-odt-100460359/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trazodone Neuraxpharm. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/trazodone-neuraxpharm-100375725/
Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaNie należy łączyć ryfampicyny z żadnym inhibitorem proteazy HIV, niezależnie od tego, czy jest on wzmocniony rytonawirem lub kobicystatem.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów proteazy i przed rozpoczęciem leczenia powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach na HIV, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów proteazy i przed rozpoczęciem leczenia powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach na HIV, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.
Ryfampicyna, czyli antybiotyk stosowany głównie w leczeniu gruźlicy, sprawia, że organizm bardzo szybko usuwa leki na HIV z grupy inhibitorów proteazy, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir. Wtedy leki na HIV przestają działać, wirus zaczyna się namnażać i może uodpornić się na leczenie. Tych leków nie wolno przyjmować razem. Lekarz może zamienić ryfampicynę na inny antybiotyk albo zmienić leki na HIV.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- nudności, wymioty lub ból brzucha po prawej stronie
- nietypowe zmęczenie i brak apetytu
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy łączyć ryfampicyny z żadnym inhibitorem proteazy HIV, niezależnie od tego, czy jest on wzmocniony rytonawirem lub kobicystatem. Połączenie ryfampicyny z darunawirem, atazanawirem, fosamprenawirem, sakwinawirem lub typranawirem jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL. Rytonawir stosowany jako lek wzmacniający nie chroni przed interakcją, a zwiększanie dawek nie jest bezpieczną strategią ze względu na ryzyko ciężkiej hepatotoksyczności. U pacjenta z gruźlicą i HIV należy zastąpić ryfampicynę ryfabutyną z odpowiednią modyfikacją dawki albo zmienić schemat przeciwretrowirusowy na lek bez tej interakcji, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie HIV wspólnie z ftyzjatrą. Po odstawieniu ryfampicyny inhibitor proteazy można włączyć dopiero po ustąpieniu indukcji, zwykle po kilku tygodniach.
Skutek kliniczny
Stężenia inhibitorów proteazy spadają poniżej poziomu skutecznego, co grozi utratą kontroli nad zakażeniem HIV, wzrostem wiremii i rozwojem oporności wirusa na leki z tej grupy oraz na inne leki przeciwretrowirusowe. Próby pokonania indukcji przez zwiększanie dawek wzmocnionych inhibitorów proteazy wiązały się z ciężkim uszkodzeniem wątroby, dlatego takie postępowanie nie jest dopuszczalne.
Mechanizm
Ryfampicyna jest bardzo silnym induktorem CYP3A4 oraz glikoproteiny P. Przyspiesza metabolizm wątrobowy i jelitowy wszystkich inhibitorów proteazy HIV i ogranicza ich wchłanianie. Wzmocnienie rytonawirem lub kobicystatem nie równoważy tej indukcji, bo ryfampicyna przyspiesza także metabolizm samego leku wzmacniającego. Efekt dotyczy w podobnym stopniu wszystkich leków z grupy inhibitorów proteazy, dlatego interakcja jest wspólna dla całej klasy. Indukcja narasta stopniowo przez kilka dni i utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu ryfampicyny.
Monitorować
- wiremia HIV RNA przy każdej zmianie schematu
- liczba limfocytów CD4
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- ocena interakcji przy włączaniu leczenia przeciwgruźliczego lub przeciwprątkowego
Kiedy ocena się zmienia
| Po odstawieniu ryfampicynyodstep · ryfamycyny | inne zalecenie | Indukcja enzymów wygasa stopniowo przez kilka tygodni po odstawieniu ryfampicyny, dlatego inhibitora proteazy nie należy włączać bezpośrednio po zakończeniu leczenia ryfampicyną bez oceny lekarza prowadzącego leczenie HIV. |
| Zwiększona dawka inhibitora proteazy lub rytonawirudawka · inhibitory proteazy | ryzyko rośnie | Zwiększanie dawek wzmocnionych inhibitorów proteazy w celu pokonania indukcji nie przywraca bezpiecznie skuteczności i wiązało się z ciężką hepatotoksycznością, dlatego nie jest rozwiązaniem tej interakcji. |
Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna) klasaRyfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.
Ryfampicyna, czyli antybiotyk stosowany głównie w leczeniu gruźlicy, przyspiesza usuwanie z organizmu niektórych leków na HIV, takich jak rylpiwiryna, dorawiryna, etrawiryna czy newirapina. Ich stężenie we krwi spada wtedy tak bardzo, że przestają skutecznie hamować wirusa, a wirus może się na nie uodpornić. Efawirenz jest wyjątkiem i zwykle można go stosować razem z ryfampicyną. Działanie ryfampicyny utrzymuje się jeszcze około dwóch tygodni po jej odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
- nawracające infekcje, gorączka lub nocne poty
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- silne zmęczenie, nudności, ból pod prawym łukiem żebrowym
- wysypka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Ryfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa. Połączenie ryfampicyny z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane, a z etrawiryną i newirapiną należy go unikać. Jeśli pacjent z HIV wymaga leczenia gruźlicy ryfampicyną, lekarz zwykle zmienia lek przeciwretrowirusowy na efawirenz albo na schemat z inhibitorem integrazy w dostosowanej dawce. Inną możliwością jest zastąpienie ryfampicyny ryfabutyną z odpowiednią modyfikacją dawek obu leków. Działanie indukujące ryfampicyny utrzymuje się około dwóch tygodni po jej odstawieniu, więc w tym czasie nadal nie należy rozpoczynać ani przywracać tych leków bez konsultacji z lekarzem chorób zakaźnych.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny lub dorawiryny poniżej poziomu terapeutycznego grozi utratą kontroli wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na leki z tej grupy, często krzyżowej w obrębie klasy. Przy połączeniu newirapiny z ryfampicyną obserwuje się ponadto zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. Efawirenz zachowuje skuteczność przy jednoczesnym stosowaniu ryfampicyny.
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4, a także UGT1A1 i glikoproteiny P. Newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna i dorawiryna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego indukcja znacznie przyspiesza ich eliminację i obniża ich stężenie we krwi. Etrawiryna jest dodatkowo metabolizowana przez CYP2C9 i CYP2C19, które ryfampicyna również indukuje. Efawirenz jest metabolizowany głównie przez CYP2B6, dlatego ryfampicyna wpływa na niego słabiej. Mechanizm dotyczy całej grupy B poza efawirenzem.
Monitorować
- miano RNA HIV (wiremia) po zmianie schematu i w trakcie leczenia gruźlicy
- liczba limfocytów CD4
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego przy stosowaniu efawirenzu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia ryfampicynyryfamycyny | inne zalecenie | Indukcja enzymatyczna wygasa stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny. W tym okresie stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny i dorawiryny nadal mogą być zbyt niskie, dlatego powrót do tych leków należy zaplanować z lekarzem chorób zakaźnych i potwierdzić skuteczność oznaczeniem wiremii. |
| Ryfampicyna włączana u pacjenta już leczonego lekiem z grupy Bkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | U pacjenta z wyrównaną wiremią włączenie ryfampicyny wymaga uprzedniej zmiany leku przeciwretrowirusowego, najczęściej na efawirenz lub dostosowany schemat z inhibitorem integrazy, albo zastąpienia ryfampicyny ryfabutyną. Zmiana powinna nastąpić przed rozpoczęciem leczenia przeciwprątkowego. |
Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Leki przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C (np. sofosbuwir) klasaRyfamycyn nie należy stosować jednocześnie z lekami przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka niepowodzenia terapii przeciwwirusowej.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na wirusowe zapalenie wątroby typu C i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie HCV, jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo przestałeś ją brać w ciągu ostatnich dwóch tygodni.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na wirusowe zapalenie wątroby typu C i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie HCV, jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo przestałeś ją brać w ciągu ostatnich dwóch tygodni.
Ryfampicyna, antybiotyk stosowany m.in. w leczeniu gruźlicy, przyspiesza usuwanie z organizmu sofosbuwiru i leków podawanych razem z nim w tabletkach na wirusowe zapalenie wątroby typu C. Lek przeciwwirusowy przestaje wtedy działać, a wirus może stać się na niego oporny. Ten efekt utrzymuje się jeszcze przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny. Rybawiryna przyjmowana bez sofosbuwiru nie wchodzi w taką interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- informacja od lekarza, że wynik badania na obecność wirusa HCV nie spada lub znów jest dodatni
- zalecenie rozpoczęcia ryfampicyny w trakcie leczenia HCV, np. z powodu gruźlicy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – transport, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Ryfamycyn nie należy stosować jednocześnie z lekami przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka niepowodzenia terapii przeciwwirusowej. Ryfampicyny nie łączy się z sofosbuwirem ani z żadnym preparatem złożonym zawierającym sofosbuwir. Gdy ryfampicyna jest niezbędna, najczęściej odracza się leczenie zakażenia HCV do jej zakończenia, a sofosbuwir włącza się dopiero po co najmniej dwóch tygodniach od odstawienia ryfampicyny. Gdy pilne jest leczenie HCV, lekarz prowadzący zakażenie bakteryjne powinien ocenić możliwość schematu bez ryfamycyn. Rybawiryna stosowana bez sofosbuwiru nie wchodzi w istotną interakcję z ryfampicyną.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia sofosbuwiru i leków z nim skojarzonych grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia HCV, brakiem trwałej odpowiedzi wirusologicznej i wyselekcjonowaniem wariantów wirusa opornych na leki przeciwwirusowe. Utrudnia to lub uniemożliwia skuteczne leczenie w przyszłości.
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem glikoproteiny P i białka BCRP oraz enzymów CYP3A4, CYP2B6 i CYP2C8. Sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i BCRP, dlatego indukcja tych transporterów w jelicie zmniejsza jego wchłanianie i znacznie obniża stężenie leku oraz jego aktywnego metabolitu. Leki skojarzone z sofosbuwirem w preparatach złożonych, takie jak welpataswir, ledipaswir i woksylaprewir, są dodatkowo substratami transporterów i enzymów CYP indukowanych przez ryfampicynę, więc ich stężenia również spadają. Indukcja narasta przez kilka dni i utrzymuje się do około dwóch tygodni po odstawieniu ryfampicyny. Interakcja dotyczy ryfampicyny i sofosbuwiru, nie dotyczy natomiast w istotnym stopniu rybawiryny.
Monitorować
- pełna lista leków przed rozpoczęciem terapii HCV, w tym leków przeciwprątkowych
- czas od odstawienia ryfampicyny przed włączeniem sofosbuwiru
- RNA HCV w trakcie i po zakończeniu leczenia, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 14 dni od odstawienia ryfampicynyryfamycyny | ryzyko maleje | Indukcja enzymów i transporterów wygasa stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny, dlatego sofosbuwir można bezpiecznie włączyć dopiero po tym czasie. |
Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Inhibitory dehydrogenazy izocytrynianowej (np. iwosydenib) klasaNie należy stosować ryfamycyny jednocześnie z inhibitorem dehydrogenazy izocytrynianowej, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj leku z grupy ryfamycyn, takiego jak ryfampicyna, razem z inhibitorem dehydrogenazy izocytrynianowej, takim jak iwosydenib, i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie nowotworu o każdym przepisanym antybiotyku.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku z grupy ryfamycyn, takiego jak ryfampicyna, razem z inhibitorem dehydrogenazy izocytrynianowej, takim jak iwosydenib, i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie nowotworu o każdym przepisanym antybiotyku.
Ryfampicyna, lek stosowany m.in. w gruźlicy, przyspiesza rozkład iwosydenibu w organizmie. Iwosydenib działa wtedy słabiej i może gorzej hamować chorobę nowotworową. Ten efekt utrzymuje się jeszcze około 2 tygodni po odstawieniu ryfampicyny. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie objawów choroby nowotworowej, np. większe zmęczenie, gorączka, łatwe powstawanie siniaków
- pogorszenie wyników badań krwi zgłoszone przez lekarza
- nawrót objawów, które wcześniej ustąpiły podczas leczenia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie należy stosować ryfamycyny jednocześnie z inhibitorem dehydrogenazy izocytrynianowej, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane. Jeśli pacjent leczony iwosydenibem wymaga terapii przeciwprątkowej albo przeciwgronkowcowej, należy dobrać schemat bez ryfampicyny we współpracy z onkologiem lub hematologiem i specjalistą chorób zakaźnych. Iwosydenib należy włączać dopiero około 2 tygodnie po odstawieniu ryfampicyny. Lekarza prowadzącego terapię przeciwnowotworową trzeba poinformować o każdym planowanym leczeniu ryfampicyną.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia iwosydenibu może osłabić jego działanie przeciwnowotworowe w ostrej białaczce szpikowej z mutacją IDH1 i w raku dróg żółciowych. Grozi to utratą odpowiedzi na leczenie albo progresją choroby. Po odstawieniu ryfampicyny stężenie iwosydenibu stopniowo rośnie wraz z wygasaniem indukcji.
Mechanizm
Ryfamycyny są silnymi induktorami CYP3A4, a inhibitory dehydrogenazy izocytrynianowej są metabolizowane głównie przez CYP3A4. Ryfampicyna przyspiesza więc metabolizm iwosydenibu i obniża jego stężenie we krwi. Indukcja narasta stopniowo przez kilka dni do około tygodnia i utrzymuje się około 2 tygodni po odstawieniu ryfampicyny. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup dostępnych w Polsce.
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwnowotworowego (morfologia krwi, ocena odpowiedzi hematologicznej lub obrazowej)
- odstęp co najmniej 2 tygodni między odstawieniem ryfampicyny a włączeniem iwosydenibu
- przegląd pozostałych leków pod kątem innych silnych induktorów CYP3A4
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 2 tygodnie od odstawienia ryfampicynyryfamycyny | inne zalecenie | Indukcja CYP3A4 utrzymuje się około 2 tygodni po odstawieniu ryfampicyny, dlatego iwosydenib należy włączać dopiero po tym czasie. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.