Interakcje / Sytagliptyna / Sytagliptyna i teriflunomid
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek.
Przyjmuj oba leki tak jak dotychczas i kontroluj cukier tak jak zwykle.
Interakcja nieistotna klinicznieSytagliptyna+ TeriflunomidPołączenie można stosować bez zmiany dawek.Przyjmuj oba leki tak jak dotychczas i kontroluj cukier tak jak zwykle.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki tak jak dotychczas i kontroluj cukier tak jak zwykle.
Lek na cukrzycę i lek na stwardnienie rozsiane możesz przyjmować razem. Lek na stwardnienie rozsiane może nieznacznie zwiększać ilość leku na cukrzycę we krwi, ale nie ma to praktycznego znaczenia. Nie trzeba zmieniać dawek.
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – transport, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek. Wystarczy rutynowa kontrola glikemii, jak przy każdym leczeniu cukrzycy.
Skutek kliniczny
Można oczekiwać co najwyżej umiarkowanego zwiększenia stężenia sytagliptyny bez znaczenia klinicznego. Wzrost AUC sytagliptyny o około 29% pod wpływem silnego inhibitora glikoproteiny P nie był istotny klinicznie, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa leku.[1]
Mechanizm
Teryflunomid hamuje transporter OAT3 w warunkach in vivo i zwiększa ekspozycję na jego substraty, czego przykładem jest wzrost AUC cefakloru 1,54-krotnie.[2] Sytagliptyna jest substratem OAT3, jednak ryzyko klinicznie istotnych interakcji z inhibitorami tego transportera uznaje się za niewielkie, a takiego połączenia nie badano in vivo.[1] Teryflunomid hamuje też CYP2C8, który współuczestniczy w metabolizmie sytagliptyny, ale u osób z prawidłową czynnością nerek metabolizm ma tylko niewielki wpływ na jej klirens.[2][1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Teriflunomid – umiarkowany inhibitor CYP2C8[3], sytagliptyna – substrat CYP2C8[4]
- Teriflunomid – słaby inhibitor OAT3[3], sytagliptyna – substrat OAT3[4]
- Sytagliptyna: słaby inhibitor P-gp[4], substrat CYP2C8[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat OAT3[4], substrat P-gp[4]
- Teriflunomid: umiarkowany inhibitor BCRP[3], umiarkowany inhibitor CYP2C8[3], słaby inhibitor OAT3[3], umiarkowany inhibitor OATP1B1[3], umiarkowany inhibitor OATP1B3[5], umiarkowany induktor CYP1A2[3], substrat BCRP[5]
Monitorować
- glikemia w ramach rutynowej kontroli cukrzycy
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30pacjent | inne zalecenie | W ciężkich zaburzeniach czynności nerek metabolizm z udziałem CYP3A4 i CYP2C8 może mieć większe znaczenie w eliminacji sytagliptyny. Hamowanie CYP2C8 przez teryflunomid może wtedy mocniej zwiększać jej stężenie, dlatego warto ściślej kontrolować glikemię. Teryflunomid jest przeciwwskazany u dializowanych pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/januvia-100152178/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Teriflunomide Accord 14 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/teriflunomide-accord-100476696/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/januvia-100152178/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Teriflunomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/teriflunomide-accord-100476696/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuSytagliptynaa alkoholOkazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia, ale pacjent powinien pić z posiłkiem i znać objawy hipoglikemii oraz zapalenia trzustki.Pij alkohol rzadko, w małych ilościach i zawsze z jedzeniem.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol rzadko, w małych ilościach i zawsze z jedzeniem.
Niewielka ilość alkoholu wypita z posiłkiem zwykle nie przeszkadza w leczeniu tym lekiem. Alkohol pity na pusty żołądek może obniżyć poziom cukru we krwi, szczególnie gdy przyjmujesz też insulinę lub inne leki obniżające cukier. Częste picie dużych ilości alkoholu zwiększa ryzyko zapalenia trzustki, które ten lek rzadko może wywołać. Jeśli masz problem z alkoholem, powiedz o tym lekarzowi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny, uporczywy ból brzucha, który może promieniować do pleców
- nudności i wymioty z bólem brzucha
- drżenie, poty, kołatanie serca, nagły głód
- splątanie lub senność po alkoholu, które mogą oznaczać niski cukier
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia, ale pacjent powinien pić z posiłkiem i znać objawy hipoglikemii oraz zapalenia trzustki. U pacjenta uzależnionego od alkoholu lub nadużywającego go należy rozważyć ryzyko zapalenia trzustki przed rozpoczęciem leczenia i poinformować lekarza[1]. Pacjent, który przyjmuje także pochodną sulfonylomocznika lub insulinę, powinien zachować szczególną ostrożność i kontrolować glikemię po spożyciu alkoholu.
Skutek kliniczny
U większości pacjentów, którzy piją umiarkowanie i z posiłkiem, nie należy oczekiwać istotnych klinicznie skutków. Przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko ostrego zapalenia trzustki, które jest znanym, rzadkim działaniem niepożądanym inhibitorów DPP-4. Picie na czczo może prowadzić do hipoglikemii, szczególnie gdy pacjent stosuje jednocześnie pochodną sulfonylomocznika lub insulinę. Alkohol pogarsza też kontrolę glikemii i może maskować objawy niedocukrzenia.
Mechanizm
Umiarkowane spożycie alkoholu nie wpływa w istotny sposób na działanie sytagliptyny, ale przy nadużywaniu alkoholu sumuje się ryzyko ostrego zapalenia trzustki. ChPL sytagliptyny nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach, a jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancję pomocniczą[1]. Informacja dla pacjenta zaleca poinformowanie lekarza o uzależnieniu od alkoholu, kamicy żółciowej lub bardzo wysokim stężeniu triglicerydów, ponieważ w takich sytuacjach może zwiększyć się ryzyko zapalenia trzustki[1]. Zapis ten jest jednakowy we wszystkich produktach sytagliptyny i dotyczy uzależnienia od alkoholu, a nie okazjonalnego picia. Sytagliptyna jest wydalana głównie przez nerki w postaci niezmienionej, a metabolizm z udziałem CYP3A4 ma u osób z prawidłową czynnością nerek tylko niewielki wpływ na jej klirens[1]. Dlatego interakcja farmakokinetyczna z etanolem jest mało prawdopodobna. Etanol hamuje glukoneogenezę wątrobową i może sam wywołać hipoglikemię, zwłaszcza gdy pacjent pije na czczo. Sytagliptyna działa zależnie od glukozy i w monoterapii rzadko powoduje hipoglikemię, ale ryzyko rośnie, gdy pacjent przyjmuje jednocześnie pochodną sulfonylomocznika lub insulinę.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia po spożyciu alkoholu, zwłaszcza przy leczeniu skojarzonym z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną
- objawy ostrego zapalenia trzustki – silny, uporczywy ból brzucha promieniujący do pleców
- stężenie triglicerydów u pacjentów nadużywających alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Nadużywanie lub uzależnienie od alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Uzależnienie od alkoholu jest czynnikiem ryzyka ostrego zapalenia trzustki, który informacja dla pacjenta każe zgłosić lekarzowi. U takiego pacjenta należy rozważyć ryzyko przed rozpoczęciem leczenia i monitorować objawy zapalenia trzustki oraz stężenie triglicerydów. |
| Alkohol na czczoodstep · pacjent | ryzyko rośnie | Etanol spożyty na czczo hamuje glukoneogenezę i może wywołać hipoglikemię, co ma znaczenie głównie przy leczeniu skojarzonym z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/januvia-100152178/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/januvia-100152178/
Niekorzystna interakcjaTeriflunomida alkoholPacjentowi leczonemu teriflunomidem należy odradzać spożywanie znacznych ilości alkoholu.Unikaj picia większych ilości alkoholu, a jeśli pijesz, powiedz o tym lekarzowi i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Unikaj picia większych ilości alkoholu, a jeśli pijesz, powiedz o tym lekarzowi i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Teriflunomid może wpływać na wątrobę, a alkohol także ją obciąża. Przy piciu dużych ilości alkoholu ryzyko uszkodzenia wątroby może być większe. Lekarz zwykle kontroluje wyniki badań krwi, które pokazują, jak pracuje wątroba. Warto powiedzieć lekarzowi, ile alkoholu pijesz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- silne zmęczenie lub osłabienie
- nudności i wymioty
- ból w prawej górnej części brzucha
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Pacjentowi leczonemu teriflunomidem należy odradzać spożywanie znacznych ilości alkoholu. Przy każdym spożywaniu alkoholu trzeba uważnie obserwować, czy nie pojawiają się objawy uszkodzenia wątroby. Ryzyko jest większe u osób z wcześniej występującym zaburzeniem czynności wątroby lub przyjmujących inne leki hepatotoksyczne. W razie nieprawidłowych wyników badań wątrobowych lekarz może przerwać leczenie.[1]
Skutek kliniczny
Większe ryzyko zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych i polekowego uszkodzenia wątroby u pacjentów pijących znaczne ilości alkoholu.[1]
Mechanizm
Teriflunomid może zwiększać aktywność enzymów wątrobowych i powodować polekowe uszkodzenie wątroby (DILI), a alkohol również działa hepatotoksycznie. Ryzyko uszkodzenia wątroby może się więc sumować, zwłaszcza przy spożywaniu znacznych ilości alkoholu.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy podmiotowe i przedmiotowe uszkodzenia wątroby
- aktywność enzymów wątrobowych przed leczeniem i w jego trakcie
- ilość spożywanego alkoholu w wywiadzie
- jednoczesne stosowanie innych leków hepatotoksycznych
Kiedy ocena się zmienia
| Znaczne ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | ChPL wskazuje spożywanie znacznych ilości alkoholu jako czynnik zwiększający ryzyko podwyższenia enzymów wątrobowych i DILI. Należy dokładnie monitorować objawy uszkodzenia wątroby i rozważyć kontrolę enzymów wątrobowych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Teriflunomide Accord 14 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/teriflunomide-accord-100476696/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Teriflunomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/teriflunomide-accord-100476696/
Inne interakcje tych leków 242
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją. |
| Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku. |
| Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów. |
| Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu. |
Źródła
- Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ SytagliptynaNie wydawaj doustnej fenylefryny pacjentowi leczonemu sytagliptyną, bo cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.Nie kupuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, na przykład krople lub aerozol do nosa.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie kupuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, na przykład krople lub aerozol do nosa.
Leki na przeziębienie zawierające fenylefrynę w tabletkach lub kapsułkach nie są dla osób z cukrzycą. Mogą podnosić cukier we krwi i ciśnienie, a także przyspieszać pracę serca. Ponieważ przyjmujesz sytagliptynę na cukrzycę, nie powinieneś łączyć jej z takimi lekami.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie wyższe niż zwykle pomiary cukru
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- silny ból głowy
- wysokie ciśnienie
- ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wydawaj doustnej fenylefryny pacjentowi leczonemu sytagliptyną, bo cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania[1][2]. Na objawy przeziębienia i niedrożność nosa zaproponuj krótkotrwały lek obkurczający śluzówkę podawany donosowo albo leczenie bez sympatykomimetyku. Jeśli pacjent już przyjął fenylefrynę, zaleć odstawienie i kontrolę glikemii oraz ciśnienia.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii oraz wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie lub zaburzenia rytmu serca u pacjenta z cukrzycą. Ryzyko jest większe przy współistniejącym nadciśnieniu, chorobie wieńcowej lub zaburzeniach rytmu, które same w sobie również wykluczają doustną fenylefrynę[1].
Mechanizm
Fenylefryny w postaci doustnej nie stosuje się u chorych na cukrzycę[1][2]. Sytagliptynę stosuje się wyłącznie w cukrzycy typu 2, więc każdy pacjent przyjmujący ją ma przeciwwskazanie do doustnej fenylefryny. Fenylefryna jako amina sympatykomimetyczna pobudza receptory adrenergiczne, co może podnosić stężenie glukozy we krwi i działać przeciwnie do leku przeciwcukrzycowego. Dodatkowo obciąża układ sercowo-naczyniowy, który u chorych na cukrzycę często jest już uszkodzony. Sytagliptyna nie wpływa na farmakokinetykę fenylefryny, bo nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP450[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia
- ciśnienie tętnicze
- tętno i rytm serca
Bezpieczniejsze alternatywy
ksylometazolina (donosowo, krótkotrwale)oksymetazolina (donosowo, krótkotrwale)
Kiedy ocena się zmienia
| Donosowadroga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Fenylefryna podawana donosowo w zalecanych dawkach i krótko ma znacznie mniejsze działanie ogólnoustrojowe niż postać doustna. U pacjenta z cukrzycą stosuj ją ostrożnie, najkrócej jak to możliwe, zwłaszcza przy współistniejących chorobach serca lub nadciśnieniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/januvia-100152178/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/januvia-100152178/
Połączenie przeciwwskazaneFingolimod+ TeriflunomidFingolimodu i teriflunomidu nie stosuje się jednocześnie, oba leki służą do leczenia stwardnienia rozsianego w monoterapii.Nie przyjmuj tych leków razem, a przy zmianie jednego na drugi stosuj się dokładnie do zaleceń neurologa co do przerwy i badań krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem, a przy zmianie jednego na drugi stosuj się dokładnie do zaleceń neurologa co do przerwy i badań krwi.
Fingolimod i teriflunomid to dwa leki na stwardnienie rozsiane, które osłabiają działanie układu odpornościowego. Razem mogą zbyt mocno obniżyć odporność i zwiększyć ryzyko poważnych zakażeń. Teriflunomid bardzo długo utrzymuje się w organizmie, dlatego nawet po jego odstawieniu potrzebna jest przerwa albo specjalne leczenie przyspieszające jego usunięcie. Fingolimod także działa jeszcze przez kilka tygodni po ostatniej dawce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel albo duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- nowe lub narastające osłabienie, zaburzenia mowy, widzenia albo myślenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Fingolimodu i teriflunomidu nie stosuje się jednocześnie, oba leki służą do leczenia stwardnienia rozsianego w monoterapii.[1] Przy przejściu z teriflunomidu na fingolimod należy wykonać zabieg przyspieszonej eliminacji teriflunomidu albo zachować przerwę co najmniej 3,5 miesiąca, a przed pierwszą dawką fingolimodu wykonać pełne badanie krwi potwierdzające ustąpienie cytopenii.[1] Przy przejściu z fingolimodu na teriflunomid trzeba pamiętać, że fingolimod jest usuwany z krążenia przez około 6 tygodni, a liczba limfocytów wraca do normy po 1–2 miesiącach, więc wcześniejsze włączenie teriflunomidu wymaga ostrożności.[2]
Skutek kliniczny
Jednoczesne działanie obu leków grozi głęboką limfopenią i cytopenią oraz zwiększonym ryzykiem ciężkich i oportunistycznych zakażeń. Nie badano skuteczności ani bezpieczeństwa przejścia z teriflunomidu na fingolimod.[1]
Mechanizm
Fingolimodu nie stosuje się u osób przyjmujących leki immunosupresyjne ani u pacjentów z odpornością osłabioną wcześniejszym leczeniem, a leków immunomodulujących i immunosupresyjnych nie łączy się z nim ze względu na addycyjne działanie na układ immunologiczny.[1] Fingolimod jako modulator receptora sfingozyno-1-fosforanu zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych, a teriflunomid hamuje proliferację aktywowanych limfocytów, więc oba leki wspólnie pogłębiają limfopenię i immunosupresję. Teriflunomid jest usuwany z osocza bardzo wolno, bez przyspieszonej eliminacji nawet do 2 lat, dlatego nakładanie się działania grozi także przy zmianie leczenia.[1] Rozpoczęcie teriflunomidu w ciągu około 6 tygodni po odstawieniu fingolimodu oznacza jednoczesną ekspozycję na oba leki i może prowadzić do addytywnego działania na układ immunologiczny.[2]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (limfocyty, neutrofile) przed włączeniem kolejnego leku
- objawy zakażenia w okresie zmiany leczenia
- objawy neurologiczne sugerujące PML lub aktywność choroby
Kiedy ocena się zmienia
| Teriflunomid odstawiony przed włączeniem fingolimodu z przyspieszoną eliminacją albo przerwą co najmniej 3,5 miesiącakolejność włączenia · teriflunomid | ryzyko maleje | Po zabiegu przyspieszonej eliminacji teriflunomidu albo po co najmniej 3,5 miesiąca przerwy można włączyć fingolimod, jeśli pełne badanie krwi nie wykazuje cytopenii. |
| odstep ≤ 6 tygodni od ostatniej dawki fingolimodufingolimod | inne zalecenie | Teriflunomid włączony w ciągu około 6 tygodni od odstawienia fingolimodu oznacza jednoczesną ekspozycję na oba leki, a limfocyty wracają do normy po 1–2 miesiącach, dlatego wymagana jest ostrożność i kontrola morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego AUBAGIO 7 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aubagio-100304493/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Teriflunomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/teriflunomide-accord-100476696/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaJednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora TNF należy unikać, a gdy specjalista uzna je za konieczne, wymaga ono ścisłej kontroli w kierunku zakażeń.Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że każdy lekarz prowadzący wie o obu lekach.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że każdy lekarz prowadzący wie o obu lekach.
Oba leki osłabiają działanie układu odpornościowego, a przyjmowane razem osłabiają je jeszcze bardziej. Zwiększa to ryzyko poważnych zakażeń, na przykład zapalenia płuc, półpaśca czy gruźlicy. Dotyczy to połączeń leków takich jak adalimumab, etanercept czy infliksymab z lekami takimi jak tofacytynib, abatacept, fingolimod czy leflunomid. Lekarz łączy takie leki tylko wtedy, gdy uzna to za konieczne, i regularnie kontroluje wyniki badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- uporczywy kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- nocne poty i utrata masy ciała
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie kończyn
- nowe lub zmieniające się zmiany na skórze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora TNF należy unikać, a gdy specjalista uzna je za konieczne, wymaga ono ścisłej kontroli w kierunku zakażeń. Łączenia inhibitora TNF z innym lekiem biologicznym lub celowanym, takim jak abatacept, tofacytynib, natalizumab, belatacept czy inebilizumab, nie zaleca się, a dla części z nich takie skojarzenie jest wymienione w ChPL jako przeciwwskazane lub niezalecane. Połączenie z leflunomidem bywa świadomie stosowane w reumatologii, ale wymaga regularnej kontroli morfologii i aktywności enzymów wątrobowych. Przy zamianie leku z jednej grupy na lek z drugiej należy uwzględnić długi okres działania obu grup i czas potrzebny na odbudowę odporności, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy wykluczyć gruźlicę utajoną oraz zakażenie HBV i nie podawać szczepionek żywych. Przy efgartigimodzie alfa i imlifidazie należy ustalić odstęp czasowy od podania przeciwciała anty-TNF ze względu na ryzyko jego przyspieszonego usunięcia lub rozłożenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym zakażeń oportunistycznych, reaktywacji gruźlicy, wirusowego zapalenia wątroby typu B i półpaśca. Przy lekach działających na migrację limfocytów, zwłaszcza natalizumabie, rośnie ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Długotrwała, głęboka immunosupresja może sprzyjać rozwojowi nowotworów, szczególnie chłoniaków i nowotworów skóry. W badaniach łączenia leków biologicznych zwiększeniu liczby ciężkich zakażeń zwykle nie towarzyszyła lepsza skuteczność.
Mechanizm
Obie grupy hamują odpowiedź immunologiczną różnymi drogami. Inhibitory TNF blokują kluczową cytokinę obrony przed bakteriami wewnątrzkomórkowymi, prątkami i grzybami. Selektywne leki immunosupresyjne działają m.in. przez zmniejszenie liczby lub zatrzymanie limfocytów w węzłach chłonnych, blokowanie kostymulacji limfocytów T, hamowanie syntezy nukleotydów, hamowanie kinaz JAK lub deplecję limfocytów B. Efekty sumują się, co pogłębia osłabienie odporności. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla większości leków obu grup, z wyjątkiem apremilastu i nerandomilastu o słabym działaniu immunosupresyjnym oraz efgartigimodu alfa i imlifidazy, które dodatkowo wpływają na usuwanie lub rozkład przeciwciał.
Monitorować
- objawy zakażeń, w tym gorączka, kaszel, zmiany skórne
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba limfocytów i neutrofilów
- aktywność enzymów wątrobowych
- badanie w kierunku gruźlicy utajonej przed leczeniem i przy objawach
- markery zakażenia HBV i HCV
- nowe objawy neurologiczne przy natalizumabie, ozanimodzie i fingolimodzie
- badanie skóry w kierunku nowotworów
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń przy łączeniu leków immunosupresyjnych jest wyraźnie większe, zwłaszcza przy współistniejącej cukrzycy, chorobach płuc lub stosowaniu glikokortykosteroidów. |
| Okres działania poprzedniego lekuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Przy zamianie leku z jednej grupy na lek z drugiej działanie immunosupresyjne poprzedniego leku utrzymuje się przez tygodnie lub miesiące. Należy uwzględnić okres półtrwania, czas odnowy limfocytów, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie rozważyć przyspieszoną eliminację. |
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Długotrwałe skojarzenie zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych, PML i nowotworów, w tym chłoniaków i nowotworów skóry niebędących czerniakiem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Teriflunomide Accord 14 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/teriflunomide-accord-100476696/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego AUBAGIO 7 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/aubagio-100304493/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hefiya 40 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hefiya-100409460/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Yuflyma 40 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/yuflyma-100448648/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humira 40 mg, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/humira-100087630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enbrel 50 mg, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enbrel-100211923/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Erelzi 25 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/erelzi-100391517/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fubelv 25 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fubelv-100539910/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory interleukin (np. ustekinumab, tocilizumab, ryzankizumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora interleukin należy unikać łączenia, chyba że uzasadnia je specjalista prowadzący, a połączenie stosowane ściśle monitorować pod kątem zakażeń.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek blokujący interleukiny, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, i szybko zgłaszaj każdą infekcję.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek blokujący interleukiny, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, i szybko zgłaszaj każdą infekcję.
Oba leki osłabiają układ odporności, a przyjmowane razem robią to mocniej. Zakażenia mogą być wtedy częstsze i cięższe, a czasem rozwijają się bez wysokiej gorączki. Dotyczy to na przykład natalizumabu, fingolimodu lub tofacytynibu łączonych z ustekinumabem, sekukinumabem albo tocilizumabem. Takie połączenie stosuje się tylko wtedy, gdy zaleci je lekarz specjalista, i wymaga ono regularnych badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne rozbicie
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi, osłabienie kończyn lub zmiany w zachowaniu
- nocne poty i chudnięcie bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora interleukin należy unikać łączenia, chyba że uzasadnia je specjalista prowadzący, a połączenie stosowane ściśle monitorować pod kątem zakażeń. Natalizumabu nie należy łączyć z innymi lekami immunosupresyjnymi, co ujmuje ChPL. Tofacytynibu nie zaleca się łączyć z lekami biologicznymi. Fingolimod, ozanimod i ponesimod wymagają szczególnej ostrożności ze względu na limfopenię i ryzyko leukoencefalopatii. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć gruźlicę oraz zakażenie WZW B i WZW C i uzupełnić szczepienia, a szczepionki żywe podać odpowiednio wcześniej[1]. Przy zmianie leku trzeba uwzględnić długi czas działania poprzednika. Dotyczy to zwłaszcza leflunomidu i teriflunomidu, które mogą wymagać procedury przyspieszonej eliminacji, a także natalizumabu, modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu i przeciwciał monoklonalnych.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym gruźlicy, półpaśca, zakażeń grzybiczych i reaktywacji WZW B. Przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie rośnie też ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Zakażenie może przebiegać skąpoobjawowo i być rozpoznane późno. Szczepionki żywe są przeciwwskazane, a odpowiedź na szczepionki inaktywowane bywa osłabiona[1]. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, z wyjątkami opisanymi osobno. Jest najsilniejsza przy natalizumabie, modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu, tofacytynibie, leflunomidzie i teriflunomidzie, których ChPL odradzają lub wykluczają łączenie z innymi lekami immunosupresyjnymi.
Mechanizm
Selektywne leki immunosupresyjne działają na różne elementy odporności. Hamują proliferację lub kostymulację limfocytów, zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, blokują migrację limfocytów do tkanek albo hamują kinazy JAK lub BTK. Inhibitory interleukin wyłączają kluczowe cytokiny obrony przeciwzakaźnej, takie jak IL‑1, IL‑6, IL‑12/23, IL‑17, IL‑2 i IL‑36. Połączenie obu mechanizmów sumuje osłabienie odporności. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej, poza wyjątkami efgartigimodu alfa i imlifidazy. Inhibitory IL‑6, czyli tocilizumab, sarilumab, siltuksymab i satralizumab, mogą dodatkowo maskować gorączkę i wzrost CRP w przebiegu zakażenia.
Monitorować
- objawy zakażenia przy każdej wizycie, z pamięcią, że gorączka i CRP mogą być stłumione przy inhibitorach IL‑6
- morfologia z rozmazem, w tym liczba limfocytów i neutrofili
- badania przesiewowe w kierunku gruźlicy oraz WZW B i WZW C przed leczeniem i w razie narażenia
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze, które mogą wskazywać na leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie, tofacytynibie, tocilizumabie i sarilumabie
- status szczepień i unikanie szczepionek żywych
Kiedy ocena się zmienia
| Okres wypłukania zależny od lekuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Interakcja może trwać po odstawieniu leku z grupy A. Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo i mogą wymagać procedury przyspieszonej eliminacji. Po fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie liczba limfocytów wraca do normy stopniowo, a natalizumab działa jeszcze przez kilka miesięcy. Przed włączeniem inhibitora interleukin należy uwzględnić ten czas. |
| Kilka okresów półtrwania przeciwciałaodstep · inhibitory interleukin | inne zalecenie | Inhibitory interleukin będące przeciwciałami monoklonalnymi działają tygodniami lub miesiącami po ostatniej dawce. Przy zamianie na lek z grupy A, zwłaszcza na natalizumab, należy zachować odpowiedni odstęp. Anakinra działa krótko, więc odstęp po niej może być krótki. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i powikłań jest większe. Częściej występują też choroby współistniejące i przewlekłe stosowanie glikokortykosteroidów, co nasila skutki połączenia. |
| Długotrwałe leczenie skojarzoneczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Długie łączenie leków, zwłaszcza natalizumabu lub modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu z innymi lekami immunosupresyjnymi, zwiększa ryzyko leukoencefalopatii i zakażeń oportunistycznych. Wymaga to okresowej oceny, czy połączenie jest nadal potrzebne. |
Źródła
- Schraad M, Mäurer M, Salmen A, Ruck T, Uphaus T, Fleischer V, et al. Cellular and humoral vaccination response under immunotherapies-German consensus on vaccination strategies in neurological autoimmune diseases. Ther Adv Neurol Disord. 2025;18:17562864251396006. doi: 10.1177/17562864251396006. PMID: 41394285.
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaJednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i analogu pirymidyn należy unikać, a gdy jest ono konieczne, wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi i wczesnych objawów zakażenia.Nie łącz leku osłabiającego odporność z chemioterapią lekiem z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarzy prowadzących oba leczenia i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku osłabiającego odporność z chemioterapią lekiem z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarzy prowadzących oba leczenia i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Leki osłabiające układ odporności, takie jak fingolimod, natalizumab, tofacytynib czy mykofenolan mofetyl, oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak kapecytabina, fluorouracyl czy cytarabina, obniżają zdolność organizmu do walki z zakażeniami. Przyjmowane razem mogą bardzo mocno osłabić odporność i zmniejszyć liczbę białych krwinek. Zwiększa to ryzyko poważnych, a nawet zagrażających życiu infekcji. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- owrzodzenia w jamie ustnej
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne osłabienie
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi lub pamięci
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i analogu pirymidyn należy unikać, a gdy jest ono konieczne, wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi i wczesnych objawów zakażenia. W chorobach autoimmunologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane czy reumatoidalne zapalenie stawów, zwykle wstrzymuje się lek immunomodulujący na czas chemioterapii, a decyzję podejmuje się wspólnie z prowadzącym onkologiem. Dla natalizumabu, fingolimodu, ozanimodu i ponesimodu czynna choroba nowotworowa lub stan znacznego upośledzenia odporności są ujęte w przeciwwskazaniach ChPL, dlatego w praktyce leki te odstawia się przed leczeniem przeciwnowotworowym. U biorców przeszczepów, u których nie można przerwać mykofenolanu, belataceptu czy innych leków przeciwodrzuceniowych, rozważa się redukcję intensywności immunosupresji i dostosowanie dawek analogu pirymidyn do wyników morfologii. Leflunomid i teriflunomid działają jeszcze długo po odstawieniu, dlatego przy ciężkiej toksyczności można rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Należy rozważyć profilaktykę przeciwwirusową i przeciwzakaźną zgodnie z lokalnymi standardami oraz unikać szczepionek żywych.
Skutek kliniczny
Zwiększa się ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym gorączki neutropenicznej, sepsy, reaktywacji wirusa półpaśca i zapalenia wątroby typu B oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, szczególnie przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu[1]. Może dojść do pogłębienia cytopenii, a przy mykofenolanach, leflunomidzie i teriflunomidzie także do sumowania działania uszkadzającego szpik i wątrobę. Przy rawulizumabie neutropenia dodatkowo zwiększa ryzyko zakażeń bakteriami otoczkowymi, zwłaszcza meningokokami.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego. Analogi pirymidyn jako antymetabolity hamują syntezę DNA w szybko dzielących się komórkach, co prowadzi do mielosupresji z neutropenią, limfopenią i małopłytkowością oraz do uszkodzenia błon śluzowych stanowiących barierę przeciw zakażeniom. Leki immunosupresyjne z grupy A osłabiają odporność różnymi drogami – modulatory receptora sfingozyno‑1‑fosforanu (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, inhibitory dehydrogenazy dihydroorotanowej (leflunomid, teriflunomid) oraz mykofenolany hamują proliferację limfocytów, tofacytynib blokuje kinazy JAK, natalizumab hamuje migrację limfocytów do tkanek, abatacept i belatacept blokują kostymulację limfocytów T, inebilizumab i immunoglobulina przeciw limfocytom T usuwają limfocyty, tolebrutynib hamuje kinazę Brutona, a rawulizumab, efgartigimod alfa i imlifidaza osłabiają odpowiedź zależną od dopełniacza lub przeciwciał IgG[2]. Nałożenie tych efektów na mielotoksyczność chemioterapii zwiększa głębokość i czas trwania niedoboru odporności. Interakcja jest wspólna dla wszystkich analogów pirymidyn i dla wszystkich leków grupy A poza apremilastem i nerandomilastem, choć jej nasilenie zależy od siły działania konkretnego leku. Interakcje farmakokinetyczne nie mają tu znaczenia dla całej klasy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów, przed każdym cyklem chemioterapii
- gorączka i inne objawy zakażenia
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny, zwłaszcza przy leflunomidzie, teriflunomidzie i mykofenolanach
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- stężenie immunoglobulin IgG przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed rozpoczęciem leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Krem lub roztwór do stosowania na skórę (fluorouracyl)postać · analogi pirymidyn | ryzyko maleje | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę daje znikomą ekspozycję ogólnoustrojową i nie powoduje mielosupresji, dlatego połączenie z lekiem immunosupresyjnym nie wymaga szczególnego postępowania. |
| Kilka miesięcy od ostatniej dawki leflunomidu, teriflunomidu, fingolimodu, natalizumabu, inebilizumabu lub immunoglobuliodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leki o długim działaniu lub powodujące długotrwałą limfopenię albo deplecję limfocytów utrzymują immunosupresję po odstawieniu. Rozpoczynając chemioterapię w tym okresie, należy traktować pacjenta jak nadal leczonego i sprawdzić liczbę limfocytów, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie rozważyć przyspieszoną eliminację. |
| Schematy wysokodawkowe lub intensywna chemioterapia indukcyjna (np. wysokie dawki cytarabiny)dawka · analogi pirymidyn | ryzyko rośnie | Intensywne schematy z analogami pirymidyn powodują głęboką i długotrwałą neutropenię, a dołożenie leku immunosupresyjnego istotnie zwiększa ryzyko zakażeń zagrażających życiu. W tej sytuacji lek immunosupresyjny powinien być w miarę możliwości wstrzymany. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych rezerwa szpikowa jest mniejsza, a zakażenia przebiegają ciężej, dlatego monitorowanie morfologii i objawów infekcji powinno być częstsze. |
Źródła
- Calabresi PA, Radue EW, Goodin D, Jeffery D, Rammohan KW, Reder AT, et al. Safety and efficacy of fingolimod in patients with relapsing-remitting multiple sclerosis (FREEDOMS II): a double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet Neurol. 2014;13(6):545-56. doi: 10.1016/S1474-4422(14)70049-3. PMID: 24685276.
- Triplett J, Kermode AG, Corbett A, Reddel SW. Warts and all: Fingolimod and unusual HPV-associated lesions. Mult Scler. 2018;25(11):1547-1550. doi: 10.1177/1352458518807088. PMID: 30427266.
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory kalcyneuryny (np. takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna) klasaNależy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i inhibitora kalcyneuryny poza ustalonymi schematami transplantacyjnymi, a jeśli skojarzenie jest konieczne, wymaga ono decyzji specjalisty i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń.Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, a w razie gorączki lub innych objawów zakażenia od razu się z nim skontaktuj.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, a w razie gorączki lub innych objawów zakażenia od razu się z nim skontaktuj.
Oba leki osłabiają działanie układu odpornościowego, a stosowane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Dotyczy to na przykład takrolimusu lub cyklosporyny przyjmowanych razem z fingolimodem, teriflunomidem, leflunomidem, tofacytynibem albo natalizumabem. Rośnie wtedy ryzyko poważnych zakażeń, także takich, które u zdrowych osób zdarzają się rzadko. Niektóre połączenia, np. mykofenolanu z takrolimusem po przeszczepieniu, są jednak zamierzone i lekarz stosuje je celowo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- uporczywy kaszel lub duszność
- pęcherzyki na skórze, półpasiec lub opryszczka o ciężkim przebiegu
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i inhibitora kalcyneuryny poza ustalonymi schematami transplantacyjnymi, a jeśli skojarzenie jest konieczne, wymaga ono decyzji specjalisty i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń. ChPL tofacytynibu nie zaleca skojarzenia z silnymi lekami immunosupresyjnymi, takimi jak takrolimus i cyklosporyna. ChPL modulatorów receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) odradza jednoczesne leczenie immunosupresyjne. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów otrzymujących terapię immunosupresyjną. Przy zmianie leczenia z leflunomidu lub teriflunomidu na inhibitor kalcyneuryny trzeba uwzględnić bardzo długie utrzymywanie się leku w organizmie i rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Po odstawieniu modulatora receptora S1P również należy odczekać do odbudowy liczby limfocytów. Jeśli połączenie z cyklosporyną jest nieuniknione, warto rozważyć niższą dawkę tofacytynibu.
Skutek kliniczny
Zwiększa się ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym reaktywacji wirusów z grupy herpes, CMV, wirusa BK i gruźlicy. Rośnie też ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, szczególnie przy natalizumabie i modulatorach receptora S1P[1]. W dłuższej perspektywie może wzrosnąć ryzyko chorób limfoproliferacyjnych i nowotworów skóry. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania hepatotoksyczności i cytopenii. Interakcja jest wspólna dla większości leków obu grup o działaniu ogólnoustrojowym, z wyjątkiem leków wymienionych jako wyjątki.
Mechanizm
Inhibitory kalcyneuryny hamują aktywację limfocytów T przez blokowanie szlaku kalcyneuryna–NFAT i wytwarzania interleukiny 2. Leki grupy A osłabiają odporność innymi drogami. Modulatory receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych. Teriflunomid i leflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach. Tofacytynib hamuje kinazy JAK. Natalizumab blokuje migrację limfocytów do tkanek. Inebilizumab usuwa limfocyty B, a tolebrutynib hamuje kinazę Brutona. Te działania sumują się i pogłębiają immunosupresję. Dochodzą do tego słabsze mechanizmy farmakokinetyczne. Cyklosporyna hamuje CYP3A4, przez co może zwiększać ekspozycję na tofacytynib. Hamuje też transporter BCRP, przez co może zwiększać ekspozycję na teriflunomid, który jest aktywnym metabolitem leflunomidu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów i neutrofilów
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych, oraz w razie potrzeby wiremia CMV i BK
- aktywność aminotransferaz i bilirubina, szczególnie przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- stężenie takrolimusu lub cyklosporyny we krwi oraz czynność nerek
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- kontrola skóry w kierunku nowotworów przy długotrwałym leczeniu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść z takrolimusem, krople do oczu z cyklosporyną)droga podania · inhibitory kalcyneuryny | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu takrolimusu na skórę lub cyklosporyny do oka wchłanianie ogólnoustrojowe jest niewielkie i istotna addycja immunosupresji jest mało prawdopodobna. |
| Pełna eliminacja leku lub odbudowa liczby limfocytów po odstawieniuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo, a po modulatorach receptora S1P liczba limfocytów wraca do normy z opóźnieniem. Przy zamianie na inhibitor kalcyneuryny należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji lub odczekanie do odbudowy limfocytów. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń i nowotworów przy skojarzonej immunosupresji jest większe, co ChPL tofacytynibu podkreśla szczególnie. |
Źródła
- Schmedt N, Andersohn F, Garbe E. Signals of progressive multifocal leukoencephalopathy for immunosuppressants: a disproportionality analysis of spontaneous reports within the US Adverse Event Reporting System (AERS). Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2012;21(11):1216-20. doi: 10.1002/pds.3320. PMID: 22821419.
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory proteasomu (np. bortezomib, karfilzomib, iksazomib) klasaJednoczesne stosowanie selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora proteasomu należy ograniczyć do sytuacji, w których jest niezbędne, i prowadzić pod ścisłą kontrolą morfologii krwi oraz objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i jednocześnie jesteś leczony lekiem na szpiczaka z tej grupy, poinformuj o tym obu lekarzy, wykonuj zlecone badania krwi i przy gorączce lub innych objawach zakażenia niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i jednocześnie jesteś leczony lekiem na szpiczaka z tej grupy, poinformuj o tym obu lekarzy, wykonuj zlecone badania krwi i przy gorączce lub innych objawach zakażenia niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.
Leki obniżające odporność stosowane w chorobach autoimmunologicznych, takie jak leflunomid, fingolimod, tofacytynib czy natalizumab, oraz leki na szpiczaka, takie jak bortezomib, karfilzomib i iksazomib, osłabiają układ odpornościowy. Przyjmowane razem mogą bardzo obniżyć odporność i liczbę krwinek. Zwiększa to ryzyko poważnych zakażeń, półpaśca, a także krwawień. Lekarz może zdecydować o przerwie w jednym z leków, zalecić leki chroniące przed zakażeniami i częstsze badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddychaniu
- bolesna wysypka z pęcherzykami (półpasiec)
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- pieczenie w ustach, owrzodzenia jamy ustnej lub ból gardła
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, osłabienie ręki lub nogi albo zmiana zachowania
- drętwienie, mrowienie lub pieczenie dłoni i stóp
- zawroty głowy, omdlenie lub wyraźnie wolne bicie serca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora proteasomu należy ograniczyć do sytuacji, w których jest niezbędne, i prowadzić pod ścisłą kontrolą morfologii krwi oraz objawów zakażenia. Przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem proteasomu warto ocenić z lekarzem prowadzącym chorobę autoimmunologiczną, czy lek z grupy A można odstawić lub zawiesić. Trzeba przy tym pamiętać o długim utrzymywaniu się działania leflunomidu i teriflunomidu, które bez procedury przyspieszonej eliminacji z kolestyraminą lub węglem aktywnym działają jeszcze przez wiele miesięcy po odstawieniu. Także natalizumab, inebilizumab, rawulizumab, abatacept i belatacept działają długo po ostatniej dawce, a po odstawieniu fingolimodu, ozanimodu i ponesimodu liczba limfocytów wraca do normy dopiero po kilku tygodniach. Gdy skojarzenia nie da się uniknąć, należy stosować profilaktykę przeciwwirusową (acyklowir lub walacyklowir) zalecaną przy inhibitorach proteasomu i rozważyć profilaktykę pneumocystozy[1]. Przed leczeniem trzeba wykonać badania przesiewowe w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B i gruźlicy oraz sprawdzić stan szczepień. Szczepionek żywych nie należy podawać. Przy natalizumabie skojarzenie z lekiem cytotoksycznym jest niewskazane ze względu na ryzyko PML i zwykle wymaga przerwania natalizumabu. Przy rawulizumabie trzeba upewnić się, że pacjent jest zaszczepiony przeciw meningokokom lub otrzymuje profilaktykę antybiotykową. Przy ciężkiej neutropenii, małopłytkowości lub zakażeniu należy wstrzymać lek z grupy A i postępować zgodnie z zasadami modyfikacji dawki inhibitora proteasomu.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym oportunistycznych, takich jak półpasiec, zakażenia wirusem cytomegalii, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, pneumocystozowe zapalenie płuc i postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML), szczególnie przy natalizumabie. Możliwe pogłębienie neutropenii, limfopenii i małopłytkowości z ryzykiem krwawień. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie z bortezomibem możliwe nasilenie neuropatii obwodowej, a przy modulatorach receptora S1P z karfilzomibem nasilenie bradykardii i zaburzeń przewodzenia.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i wynika z sumowania się działania obu grup na układ odpornościowy. Selektywne leki immunosupresyjne hamują aktywację, proliferację lub migrację limfocytów. Część z nich obniża też liczbę limfocytów we krwi obwodowej (modulatory receptora S1P – fingolimod, ozanimod, ponesimod), zmniejsza stężenie immunoglobulin (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo uszkadza linie komórkowe szpiku (mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy, leflunomid, immunoglobulina przeciw limfocytom T). Inhibitory proteasomu (bortezomib, karfilzomib, iksazomib) działają cytotoksycznie na komórki plazmatyczne i limfocyty, wywołują małopłytkowość, neutropenię i limfopenię oraz upośledzają odporność komórkową, czego wyrazem jest między innymi reaktywacja wirusa ospy wietrznej i półpaśca[2]. Łączne działanie pogłębia niedobór odporności i supresję szpiku. Mechanizm dotyczy całej klasy i nie zależy od metabolizmu konkretnych substancji, a jego nasilenie zależy od siły immunosupresji danego leku z grupy A. Istotne interakcje farmakokinetyczne między grupami nie są opisane. Dodatkowo leflunomid i teriflunomid mogą sumować się z bortezomibem w wywoływaniu neuropatii obwodowej, a modulatory receptora S1P mogą nasilać bradykardię i zaburzenia rytmu, które rzadko występują przy karfilzomibie i bortezomibie.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofilów, limfocytów i płytek krwi, przed każdym cyklem inhibitora proteasomu
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, duszność i zmiany skórne sugerujące półpaśca
- nowe lub nasilające się objawy neurologiczne (podejrzenie PML), szczególnie przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz i bilirubina, szczególnie przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- objawy neuropatii obwodowej przy skojarzeniu bortezomibu z leflunomidem lub teriflunomidem
- częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze przy skojarzeniu modulatorów receptora S1P z karfilzomibem lub bortezomibem
- markery wirusowego zapalenia wątroby typu B u nosicieli oraz w razie potrzeby wiremia CMV
- stężenie immunoglobulin przy nawracających zakażeniach, szczególnie przy efgartigimodzie alfa i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Okres po odstawieniu leflunomidu lub teriflunomidu bez przeprowadzonej procedury przyspieszonej eliminacjiodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid mają bardzo długi okres eliminacji z powodu krążenia jelitowo-wątrobowego. Po samym odstawieniu ich działanie utrzymuje się przez wiele miesięcy, dlatego ryzyko interakcji trwa mimo zaprzestania przyjmowania leku. Gdy planowane jest leczenie inhibitorem proteasomu, należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji z kolestyraminą lub węglem aktywnym. |
| Długotrwałe stosowanie natalizumabu, szczególnie u osób z przeciwciałami przeciw wirusowi JC lub po wcześniejszym leczenczas leczenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Ryzyko PML przy natalizumabie rośnie z czasem leczenia, przy obecności przeciwciał przeciw wirusowi JC i po wcześniejszej immunosupresji. Skojarzenie z lekiem cytotoksycznym, takim jak inhibitor proteasomu, jest wtedy niewskazane i wymaga przerwania natalizumabu. |
| Włączenie inhibitora proteasomu u pacjenta z utrzymującą się limfopenią po fingolimodzie, ozanimodzie lub ponesimodziekolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Modulatory receptora S1P zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych i powodują limfopenię, która po odstawieniu ustępuje stopniowo przez kilka tygodni. Przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem proteasomu należy sprawdzić bezwzględną liczbę limfocytów i, jeśli to możliwe, odczekać do jej poprawy. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują ciężkie zakażenia, półpasiec, cytopenie i neuropatia, a rezerwa szpiku jest mniejsza. Wymagają one częstszej kontroli morfologii i szczególnej czujności w kierunku zakażeń. |
Źródła
- Sandherr M, Hentrich M, von Lilienfeld-Toal M, Massenkeil G, Neumann S, Penack O, et al. Antiviral prophylaxis in patients with solid tumours and haematological malignancies--update of the Guidelines of the Infectious Diseases Working Party (AGIHO) of the German Society for Hematology and Medical Oncology (DGHO). Ann Hematol. 2015;94(9):1441-50. doi: 10.1007/s00277-015-2447-3. PMID: 26193852.
- Zheng G, Guan F, Han X, Yang L, Zhao Y, Yang Y, et al. Efficacy of Intermittent, Oral Famciclovir Prophylaxis for Bortezomib-Induced Herpes Zoster in Multiple Myeloma Patients. Front Oncol. 2022;12:843032. doi: 10.3389/fonc.2022.843032. PMID: 35372089.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.