Interakcje / Szczepionka przeciw ospie wietrznej

Szczepionka przeciw ospie wietrznej – interakcje

33 opisane interakcje z lekami. Marki: brak w rejestrze.

11 przeciwwskazane · 17 niekorzystne · 5 nieistotne

Interakcje z innymi lekami 33

Jaki opis pokazać?

Połączenie przeciwwskazane11

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Analogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna) klasaU osoby leczonej analogiem puryn nie należy podawać żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej ani innej żywej szczepionki z tej grupy w trakcie leczenia i do czasu odbudowy odporności po jego zakończeniu.Nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, gdy jesteś leczony lekiem z tej grupy, i przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi lub w punkcie szczepień, jaki lek przyjmujesz.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, gdy jesteś leczony lekiem z tej grupy, i przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi lub w punkcie szczepień, jaki lek przyjmujesz.

Leki takie jak merkaptopuryna, tioguanina, kladrybina czy fludarabina osłabiają odporność. Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabiony wirus, który u osoby z obniżoną odpornością może wywołać ciężką, rozsianą chorobę. Szczepionka przeciw półpaścowi dostępna w Polsce nie zawiera żywego wirusa i nie wywoła choroby, ale w trakcie leczenia może słabiej chronić.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami po szczepieniu lub po kontakcie z osobą chorą na ospę wietrzną albo półpasiec
gorączka
kaszel lub duszność
silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
ból brzucha, zażółcenie skóry lub oczu
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec, nawet bez objawów

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

U osoby leczonej analogiem puryn nie należy podawać żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej ani innej żywej szczepionki z tej grupy w trakcie leczenia i do czasu odbudowy odporności po jego zakończeniu. Jeśli to możliwe, szczepienie żywą szczepionką u osoby bez odporności należy wykonać przed rozpoczęciem terapii, z zachowaniem co najmniej czterotygodniowego odstępu przed pierwszą dawką leku. Po zakończeniu leczenia decyzję o szczepieniu żywą szczepionką podejmuje lekarz prowadzący na podstawie liczby limfocytów i czasu od ostatniej dawki, a po fludarabinie, kladrybinie i klofarabinie okres ten jest zwykle szczególnie długi. Przeciw półpaścowi należy stosować szczepionkę rekombinowaną, najlepiej przed terapią albo w okresie najmniejszej immunosupresji. Po kontakcie z ospą wietrzną lub półpaścem pacjent bez odporności wymaga pilnej oceny lekarskiej w kierunku podania swoistej immunoglobuliny lub profilaktyki przeciwwirusowej. Zaleca się szczepienie wrażliwych domowników żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, a jeśli u zaszczepionego domownika pojawi się wysypka, powinien on unikać bliskiego kontaktu z pacjentem do czasu przyschnięcia zmian.

Skutek kliniczny

Po podaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej osobie leczonej analogiem puryn może dojść do rozsianego zakażenia szczepem szczepionkowym z zajęciem skóry, płuc, wątroby lub ośrodkowego układu nerwowego, które może zagrażać życiu. Dodatkowo szczepienie wykonane w trakcie leczenia jest często nieskuteczne, więc pacjent pozostaje bez ochrony przed ospą wietrzną i półpaścem. Dla szczepionek nieżywych lub niereplikujących skutkiem jest głównie słabsza ochrona poszczepienna.

Mechanizm

Analogi puryn hamują syntezę DNA w dzielących się limfocytach i powodują głęboką, często długotrwałą limfopenię, zwłaszcza limfocytów T i B. Organizm nie jest wtedy w stanie kontrolować namnażania osłabionego, ale żywego wirusa ospy wietrznej ze szczepionki ani wytworzyć skutecznej odpowiedzi odpornościowej. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków grupy A (klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna, fludarabina, tioguanina, nelarabina). Najdłużej utrzymującą się immunosupresję powodują fludarabina, kladrybina i klofarabina. W grupie B istotne ryzyko zakażenia dotyczy tylko szczepionek z żywym, replikującym wirusem, a dla szczepionek nieżywych lub niereplikujących pozostaje jedynie osłabienie odpowiedzi na szczepienie.

Monitorować

status odporności na ospę wietrzną przed rozpoczęciem leczenia (wywiad, przebyta ospa, szczepienia, ewentualnie przeciwciała)
liczba limfocytów, w tym limfocytów CD4, przed planowanym szczepieniem żywą szczepionką po zakończeniu terapii
czas od ostatniej dawki analogu puryn
objawy rozsianego zakażenia wirusem ospy wietrznej po przypadkowym podaniu żywej szczepionki lub po kontakcie z chorym
kontakt z osobami chorymi na ospę wietrzną lub półpasiec

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa lub niereplikująca (rekombinowana przeciw półpaścowi, niereplikująca przeciw ospie prawdziwej)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepionki niezawierające replikującego wirusa nie niosą ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym i mogą być podane w trakcie leczenia analogiem puryn. Ich skuteczność jest jednak obniżona, dlatego najlepiej szczepić przed terapią lub w okresie najmniejszej immunosupresji.
Żywa szczepionka podana co najmniej cztery tygodnie przed pierwszą dawką analogu purynkolejność włączenia · analogi puryn	inne zalecenie	Szczepienie żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej osoby bez odporności przed rozpoczęciem terapii jest postępowaniem zalecanym, pod warunkiem zachowania odstępu przed pierwszą dawką leku. Gdy odstępu nie da się zachować, decyzję o odroczeniu leczenia lub rezygnacji ze szczepienia podejmuje lekarz prowadzący.
Czas po zakończeniu leczenia potrzebny do odbudowy odporności (ocena lekarza na podstawie liczby limfocytów)odstep · analogi puryn	inne zalecenie	Po zakończeniu terapii żywa szczepionka może być rozważona dopiero po odbudowie układu odpornościowego, co po fludarabinie, kladrybinie i klofarabinie trwa zwykle wiele miesięcy. Decyzja wymaga oceny liczby limfocytów i konsultacji z lekarzem prowadzącym.
Mała dawka podtrzymująca merkaptopuryny lub tioguaniny w chorobach zapalnych jelit lub autoimmunologicznychdawka · analogi puryn	inne zalecenie	Także przy małych dawkach stosowanych poza onkologią żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej jest standardowo przeciwwskazana. Ewentualne odstępstwo wymaga indywidualnej decyzji specjalisty, a preferowane jest szczepienie przed włączeniem leku.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaŻywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie należy podawać w trakcie leczenia inhibitorem TNF ani w okresie kilku miesięcy po jego zakończeniu.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów TNF, przed każdym szczepieniem przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej powiedz lekarzowi o tym leczeniu, bo żywych szczepionek nie wolno ci wtedy przyjmować.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów TNF, przed każdym szczepieniem przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej powiedz lekarzowi o tym leczeniu, bo żywych szczepionek nie wolno ci wtedy przyjmować.

Leki z grupy inhibitorów TNF, takie jak adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab czy certolizumab pegol, osłabiają odporność organizmu. Szczepionki zawierające żywy, osłabiony wirus, na przykład szczepionka przeciw ospie wietrznej, mogą wtedy wywołać ciężką chorobę zamiast chronić. Niektóre szczepionki z tej grupy, jak stosowana w Polsce szczepionka przeciw półpaścowi, nie zawierają żywego wirusa i można je przyjąć w trakcie leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
pęcherzykowa wysypka rozsiana po całym ciele
silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
kaszel i duszność
rozległe, szerzące się zmiany wokół miejsca szczepienia
zażółcenie skóry lub oczu

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie należy podawać w trakcie leczenia inhibitorem TNF ani w okresie kilku miesięcy po jego zakończeniu. Przed rozpoczęciem terapii adalimumabem, etanerceptem, golimumabem, infliksymabem lub certolizumabem pegol należy ocenić status serologiczny wobec wirusa ospy wietrznej i półpaśca, a osobę seronegatywną zaszczepić żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej z odpowiednim, co najmniej kilkutygodniowym wyprzedzeniem, zgodnie z aktualnymi zaleceniami. Przed ponownym podaniem żywej szczepionki po odstawieniu inhibitora TNF decyzję o wystarczającym odstępie podejmuje lekarz prowadzący z uwzględnieniem okresu półtrwania leku i innych stosowanych leków immunosupresyjnych. U osób dorosłych leczonych inhibitorem TNF profilaktykę półpaśca prowadzi się rekombinowaną szczepionką nieżywą, którą można podać w trakcie terapii, najlepiej przed jej rozpoczęciem. Jeśli wymagane jest szczepienie przeciw ospie prawdziwej, należy wybrać szczepionkę z niereplikującym się wirusem krowianki. Po ekspozycji na wirusa ospy wietrznej u seronegatywnego pacjenta leczonego inhibitorem TNF należy rozważyć podanie swoistej immunoglobuliny lub leczenie przeciwwirusowe zamiast szczepienia.

Skutek kliniczny

Po podaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, żywej szczepionki przeciw półpaścowi lub szczepionki z replikującym się wirusem krowianki osobie leczonej inhibitorem TNF istnieje ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia szczepem szczepionkowym, obejmującego rozsianą wysypkę pęcherzykową, zapalenie płuc, zapalenie wątroby lub zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, a takie zakażenie może zagrażać życiu. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być osłabiona, co zostawia pacjenta bez pełnej ochrony. Szczepionki nieżywe (rekombinowana przeciw półpaścowi, niereplikująca przeciw ospie prawdziwej) nie niosą ryzyka zakażenia szczepionkowego.

Mechanizm

Inhibitory TNF (adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab, certolizumab pegol) hamują działanie czynnika martwicy nowotworów, który odgrywa kluczową rolę w odporności komórkowej i w ograniczaniu zakażeń wirusowych, w tym zakażeń wirusem ospy wietrznej i półpaśca oraz wirusem krowianki. U pacjenta leczonego inhibitorem TNF atenuowany lub replikujący się wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany i powodować zakażenie uogólnione. Jednocześnie immunosupresja osłabia wytwarzanie przeciwciał i odpowiedź komórkową na szczepienie, więc szczepienie może być mniej skuteczne. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich inhibitorów TNF i dotyczy wszystkich żywych szczepionek z grupy B, nie dotyczy natomiast szczepionek nieżywych.

Monitorować

Ocena statusu serologicznego wobec wirusa ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem TNF
Weryfikacja rodzaju szczepionki (żywa czy nieżywa) przed każdym szczepieniem
Kontrola odstępu między szczepieniem żywą szczepionką a pierwszą dawką lub ostatnią dawką inhibitora TNF
Obserwacja w kierunku gorączki, rozsianej wysypki pęcherzykowej i objawów neurologicznych po przypadkowym podaniu żywej szczepionki

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa – rekombinowana lub z niereplikującym się wirusempostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi i szczepionka przeciw ospie prawdziwej z niereplikującym się wirusem krowianki nie mogą wywołać zakażenia szczepionkowego i mogą być podane w trakcie leczenia inhibitorem TNF. Odpowiedź immunologiczna może być słabsza, dlatego jeśli to możliwe, warto szczepić przed rozpoczęciem terapii.
Żywa szczepionka podana przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem TNFkolejność włączenia · pacjent	ryzyko maleje	Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej można podać osobie seronegatywnej przed planowanym leczeniem inhibitorem TNF, zachowując co najmniej kilkutygodniowy odstęp przed pierwszą dawką leku zgodnie z aktualnymi zaleceniami.
Kilka miesięcy od ostatniej dawki inhibitora TNFodstep · inhibitory czynnika martwicy nowotworów	ryzyko maleje	Po odstawieniu inhibitora TNF żywą szczepionkę można rozważyć dopiero po okresie pozwalającym na eliminację leku i odbudowę odporności, a decyzję podejmuje lekarz prowadzący z uwzględnieniem innych leków immunosupresyjnych.
Niemowlę narażone na inhibitor TNF w okresie płodowymwiek · pacjent	inne zalecenie	Przeciwciała monoklonalne z fragmentem Fc, zwłaszcza infliksymab i adalimumab, przenikają przez łożysko i mogą utrzymywać się we krwi niemowlęcia przez wiele miesięcy, dlatego szczepienie żywymi szczepionkami u dziecka narażonego w życiu płodowym należy odroczyć zgodnie z ChPL. Certolizumab pegol, pozbawiony fragmentu Fc, przenika przez łożysko w minimalnym stopniu, a etanercept w mniejszym stopniu niż przeciwciała pełnej długości, ale decyzję o terminie szczepienia zawsze podejmuje lekarz.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inne antybiotyki cytotoksyczne (np. mitomycyna, bleomycyna) klasaPodczas ogólnoustrojowego leczenia cytotoksycznym antybiotykiem przeciwnowotworowym nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a szczepienie planuje się przed rozpoczęciem chemioterapii albo po odbudowie odporności.Jeśli jesteś w trakcie chemioterapii albo niedawno ją zakończyłeś, nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i powiedz o swoim leczeniu każdej osobie, która ma cię szczepić.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli jesteś w trakcie chemioterapii albo niedawno ją zakończyłeś, nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i powiedz o swoim leczeniu każdej osobie, która ma cię szczepić.

Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabionego wirusa, z którym zdrowy organizm łatwo sobie radzi. Leki przeciwnowotworowe, takie jak mitomycyna czy bleomycyna, osłabiają odporność, przez co wirus ze szczepionki może wywołać ciężką chorobę, a samo szczepienie może nie zadziałać. Inne szczepionki z tej grupy, na przykład szczepionka przeciw półpaścowi stosowana obecnie w Polsce, nie zawierają żywego wirusa i nie niosą takiego ryzyka.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

rozległa wysypka z pęcherzykami pojawiająca się w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
wysoka gorączka po szczepieniu
duszność lub kaszel
zażółcenie skóry lub oczu
silny ból głowy, splątanie lub drgawki

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm, PD – synergizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Podczas ogólnoustrojowego leczenia cytotoksycznym antybiotykiem przeciwnowotworowym nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a szczepienie planuje się przed rozpoczęciem chemioterapii albo po odbudowie odporności. Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaje się co najmniej 4 tygodnie przed planowanym podaniem mitomycyny lub bleomycyny. Po zakończeniu chemioterapii szczepienie odracza się zwykle o co najmniej 3 miesiące i podejmuje decyzję wspólnie z onkologiem, uwzględniając remisję choroby i stan odporności. Gdy pacjent leczony mitomycyną lub bleomycyną nie ma odporności na ospę wietrzną, chroni się go przez szczepienie seronegatywnych domowników żywą szczepionką, a po kontakcie z chorym rozważa się immunoglobulinę przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca lub profilaktykę acyklowirem. Rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi i szczepionka MVA przeciw ospie prawdziwej nie są przeciwwskazane w czasie chemioterapii, ale ich skuteczność może być mniejsza.

Skutek kliniczny

Najgroźniejszym skutkiem jest uogólnione zakażenie szczepionkowym wirusem ospy wietrznej z rozsianą wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc, zapaleniem wątroby lub zajęciem ośrodkowego układu nerwowego, które może zagrażać życiu. Częstszym, mniej groźnym skutkiem jest słaba odpowiedź poszczepienna i brak ochrony przed ospą wietrzną.

Mechanizm

Mitomycyna i bleomycyna podawane ogólnoustrojowo, zwykle w schematach wielolekowych, upośledzają odporność komórkową i humoralną. Żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej ze szczepionki może się wtedy namnażać bez kontroli układu odpornościowego, co grozi uogólnionym zakażeniem szczepionkowym. Równocześnie immunosupresja osłabia lub znosi wytwarzanie przeciwciał, więc szczepienie może okazać się nieskuteczne.

Monitorować

status serologiczny przeciwko wirusowi ospy wietrznej przed rozpoczęciem chemioterapii
termin ostatniej dawki mitomycyny lub bleomycyny i planowany harmonogram kolejnych cykli
liczba limfocytów i ogólny stan odporności przed szczepieniem po zakończeniu leczenia
wysypka pęcherzykowa, gorączka i objawy ze strony płuc lub wątroby, jeśli żywą szczepionkę podano omyłkowo w okresie immunosupresji

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowa (okulistyczna, doogniskowa)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne	ryzyko maleje	Mitomycyna stosowana miejscowo podczas zabiegów okulistycznych oraz bleomycyna podawana doogniskowo w niewielkiej dawce nie wywołują istotnej immunosupresji ogólnoustrojowej, więc nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej.
Dopęcherzowadroga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne	ryzyko maleje	Mitomycyna podawana dopęcherzowo wchłania się w niewielkim stopniu i rzadko powoduje immunosupresję ogólnoustrojową. Decyzję o szczepieniu żywą szczepionką podejmuje się indywidualnie z urologiem lub onkologiem, z uwzględnieniem innych leków i stanu odporności.
Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej można podać pacjentowi bez odporności, jeśli do pierwszego podania mitomycyny lub bleomycyny pozostają co najmniej 4 tygodnie. Rozpoczęcia chemioterapii nie opóźnia się jednak w celu wykonania szczepienia bez zgody onkologa.
odstep ≥ 3 miesiące po zakończeniu chemioterapiiszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Po upływie co najmniej 3 miesięcy od ostatniej dawki mitomycyny lub bleomycyny, przy remisji choroby i odbudowie odporności, można rozważyć szczepienie żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej po uzgodnieniu z onkologiem.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory topoizomerazy I (np. topotekan, irynotekan) klasaW czasie leczenia inhibitorem topoizomerazy I oraz przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej.Nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej w czasie leczenia topotekanem lub irynotekanem ani przez kilka miesięcy po nim, a termin każdego szczepienia ustal z onkologiem.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej w czasie leczenia topotekanem lub irynotekanem ani przez kilka miesięcy po nim, a termin każdego szczepienia ustal z onkologiem.

Leki przeciwnowotworowe, takie jak topotekan i irynotekan, mocno osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który u osoby z osłabioną odpornością może wywołać ciężką ospę wietrzną. Szczepionka przeciw półpaścowi dostępna w Polsce nie zawiera żywego wirusa i jest bezpieczna, ale w czasie chemioterapii może działać słabiej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa, w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
gorączka
kaszel lub duszność
silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
zażółcenie skóry lub oczu

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

W czasie leczenia inhibitorem topoizomerazy I oraz przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej. Dotyczy to zarówno topotekanu, jak i irynotekanu. Jeśli pacjent nie ma odporności na ospę wietrzną, szczepienie żywą szczepionką należy wykonać co najmniej 4 tygodnie przed planowanym rozpoczęciem chemioterapii. Po zakończeniu leczenia termin szczepienia ustala lekarz prowadzący na podstawie liczby limfocytów i stanu klinicznego. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi oraz niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać w trakcie leczenia, najlepiej przed jego rozpoczęciem albo między cyklami, poza okresem nadiru. U seronegatywnego pacjenta narażonego na kontakt z ospą wietrzną lub półpaścem rozważa się immunoglobulinę anty-VZV albo profilaktykę acyklowirem. Domownicy pacjenta mogą być szczepieni żywą szczepionką, a w razie pojawienia się u nich wysypki poszczepiennej powinni unikać bliskiego kontaktu z chorym.

Skutek kliniczny

Podanie żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej w czasie leczenia topotekanem lub irynotekanem albo krótko po nim grozi rozsianym zakażeniem szczepem szczepionkowym wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Może ono przebiegać z rozległą wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc, zapaleniem wątroby lub zapaleniem mózgu i stanowić zagrożenie życia. W przypadku szczepionek nieżywych głównym skutkiem jest słabsza lub niepełna ochrona poszczepienna.

Mechanizm

Topotekan i irynotekan hamują topoizomerazę I i działają cytotoksycznie na szybko dzielące się komórki, w tym na komórki szpiku. Wywołują neutropenię i limfopenię oraz osłabiają odporność komórkową. Żywa, atenuowana szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera wirus zdolny do namnażania się. U pacjenta z upośledzoną odpornością wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany i wywołać uogólnione zakażenie. Jednocześnie mielosupresja zmniejsza wytwarzanie przeciwciał i odpowiedź limfocytów T, więc skuteczność szczepienia, także szczepionkami nieżywymi, jest mniejsza. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy obu inhibitorów topoizomerazy I w takim samym stopniu.

Monitorować

status serologiczny VZV przed rozpoczęciem chemioterapii
morfologia z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów i neutrofili przed planowanym szczepieniem
odstęp od ostatniej dawki chemioterapii przed podaniem żywej szczepionki
objawy uogólnionego zakażenia wirusem ospy wietrznej (wysypka pęcherzykowa, gorączka, objawy płucne lub neurologiczne) po przypadkowym szczepieniu

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapiiszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	interakcja nie dotyczy	Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaną co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką topotekanu lub irynotekanu uznaje się za bezpieczną, bo replikacja wirusa szczepionkowego wygasa przed wystąpieniem mielosupresji.
odstep ≥ 3 miesiące po zakończeniu chemioterapiiszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Po co najmniej 3 miesiącach od ostatniej dawki inhibitora topoizomerazy I żywą szczepionkę można rozważyć, jeśli choroba jest w remisji, a liczba limfocytów wróciła do normy. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący.
Szczepionka nieżywa lub niereplikującapostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepionki nieżywe (rekombinowana przeciw półpaścowi) lub niereplikujące (przeciw ospie prawdziwej z wirusem MVA) nie wywołują zakażenia, ale w trakcie chemioterapii dają słabszą odpowiedź. Należy je podawać przed leczeniem lub między cyklami, poza nadirem.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Przeciwnowotworowe inhibitory mTOR (np. ewerolimus, temsyrolimus) klasaŻywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia przeciwnowotworowym inhibitorem mTOR.Nie szczep się przeciw ospie wietrznej w trakcie leczenia inhibitorem mTOR i przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz ten lek.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie szczep się przeciw ospie wietrznej w trakcie leczenia inhibitorem mTOR i przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz ten lek.

Ewerolimus i temsyrolimus to leki przeciwnowotworowe, które osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabiony, ale żywy wirus, który przy obniżonej odporności może wywołać ciężką chorobę. Szczepionka przeciw półpaścowi nie zawiera żywego wirusa i jest bezpieczna, ale w trakcie leczenia może chronić słabiej. Najlepiej zaplanować szczepienia z lekarzem jeszcze przed rozpoczęciem leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

swędząca wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
gorączka po szczepieniu
kaszel lub duszność
silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia przeciwnowotworowym inhibitorem mTOR. Dotyczy to zarówno ewerolimusu, jak i temsyrolimusu. Przed rozpoczęciem leczenia warto ocenić odporność na wirusa ospy wietrznej i półpaśca, a osobę bez odporności zaszczepić żywą szczepionką co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku, jeśli stan kliniczny pozwala odroczyć leczenie. Po zakończeniu terapii żywą szczepionkę rozważa się dopiero po odbudowie odporności, zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach, w porozumieniu z onkologiem. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać w trakcie leczenia, najlepiej przed jego rozpoczęciem lub w okresie najmniejszej immunosupresji. Chory bez odporności po kontakcie z ospą wietrzną lub półpaścem wymaga pilnej oceny lekarskiej w celu profilaktyki poekspozycyjnej.

Skutek kliniczny

Po podaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej chorego leczonego inhibitorem mTOR może się rozwinąć uogólnione zakażenie wirusem szczepionkowym z rozsianą wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc, zapaleniem wątroby lub zajęciem ośrodkowego układu nerwowego. Takie zakażenie może zagrażać życiu. Po szczepionkach nieżywych głównym skutkiem jest słabsza lub krótsza ochrona.

Mechanizm

Ewerolimus i temsyrolimus hamują kinazę mTOR, przez co ograniczają aktywację i namnażanie limfocytów T i B. Osłabiona odpowiedź komórkowa nie hamuje namnażania atenuowanego wirusa ospy wietrznej zawartego w żywej szczepionce. Ten sam mechanizm zmniejsza wytwarzanie przeciwciał po każdym szczepieniu, także szczepionką nieżywą. Interakcja dotyczy w jednakowym stopniu obu inhibitorów mTOR, a jej ciężka postać dotyczy tylko szczepionki żywej.

Monitorować

status serologiczny przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem leczenia
historia szczepień i przebycia ospy wietrznej przed włączeniem inhibitora mTOR
wysypka pęcherzykowa, gorączka i duszność w ciągu kilku tygodni po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
kontakt z chorym na ospę wietrzną lub półpasiec w trakcie leczenia

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa (rekombinowana lub z wirusem niereplikującym)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepionka bez wirusa zdolnego do namnażania nie niesie ryzyka zakażenia szczepionkowego. Pozostaje ryzyko słabszej odpowiedzi, dlatego szczepienie najlepiej zaplanować przed leczeniem lub w okresie najmniejszej immunosupresji.
Co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką inhibitora mTORkolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	interakcja nie dotyczy	Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaną odpowiednio wcześnie przed rozpoczęciem leczenia uznaje się za bezpieczną, bo wirus szczepionkowy zostaje opanowany przed wystąpieniem immunosupresji.
Co najmniej 3 miesiące od zakończenia leczeniaodstep · przeciwnowotworowe inhibitory mTOR	inne zalecenie	Po odstawieniu inhibitora mTOR żywą szczepionkę rozważa się po odbudowie odporności, a decyzję podejmuje się indywidualnie z onkologiem na podstawie stanu klinicznego i dalszego planu leczenia.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Pochodne podofilotoksyny (np. etopozyd) klasaW trakcie leczenia etopozydem i przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi.W trakcie leczenia etopozydem i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej ani półpaścowi bez zgody lekarza prowadzącego chemioterapię.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

W trakcie leczenia etopozydem i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej ani półpaścowi bez zgody lekarza prowadzącego chemioterapię.

Etopozyd to lek stosowany w leczeniu nowotworów, który mocno osłabia odporność. Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabionego wirusa, który u osoby z tak obniżoną odpornością może wywołać ciężką, groźną dla życia ospę. Szczepionka przeciw półpaścowi i szczepionka przeciw ospie prawdziwej dostępne w Polsce nie zawierają żywego, namnażającego się wirusa, ale w czasie chemioterapii mogą działać słabiej. O terminie każdego szczepienia decyduje lekarz prowadzący leczenie nowotworu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
gorączka po szczepieniu
kaszel lub duszność
silny ból głowy, senność lub splątanie
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec w czasie chemioterapii

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

W trakcie leczenia etopozydem i przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi. Jeśli szczepienie jest wskazane, żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej należy podać najpóźniej kilka tygodni przed rozpoczęciem chemioterapii, a po jej zakończeniu dopiero po potwierdzeniu odbudowy odporności przez lekarza prowadzącego. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać u osoby leczonej etopozydem, ale ze względu na słabszą odpowiedź najlepiej zaplanować je przed chemioterapią lub po jej zakończeniu. W razie kontaktu z ospą wietrzną u nieuodpornionego pacjenta w trakcie chemioterapii stosuje się immunoglobulinę przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca lub profilaktykę acyklowirem, a nie szczepienie. Zaleca się zaszczepienie nieuodpornionych domowników, aby ograniczyć ryzyko zakażenia pacjenta.

Skutek kliniczny

Podanie żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej w trakcie leczenia etopozydem lub krótko po nim może wywołać rozsianą, ciężką ospę wietrzną wywołaną szczepem szczepionkowym, z zajęciem płuc, wątroby lub ośrodkowego układu nerwowego, która może zagrażać życiu. Dodatkowo szczepienie może okazać się nieskuteczne i nie zapewnić ochrony.

Mechanizm

Etopozyd jako lek cytotoksyczny hamuje czynność szpiku i osłabia odporność komórkową oraz humoralną. U takiej osoby atenuowany wirus ospy wietrznej z żywej szczepionki może namnażać się bez kontroli układu odpornościowego, a jednocześnie wytworzenie ochronnych przeciwciał jest słabsze. Interakcja dotyczy wszystkich żywych szczepionek z tej grupy, natomiast szczepionki nieżywe i niereplikujące niosą tylko ryzyko słabszej skuteczności.

Monitorować

wywiad dotyczący planowanych lub niedawnych szczepień przed każdym cyklem chemioterapii
pęcherzykowa wysypka, gorączka, kaszel lub duszność w ciągu kilku tygodni po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
morfologia krwi z rozmazem i ocena odporności przed planowanym szczepieniem po chemioterapii
stężenie przeciwciał przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca po szczepieniu, jeśli lekarz uzna to za potrzebne

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa lub z wirusem niereplikującympostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Szczepionki rekombinowane i niereplikujące nie grożą zakażeniem szczepem szczepionkowym, ale w trakcie chemioterapii odpowiedź odpornościowa jest słabsza, więc szczepienie najlepiej zaplanować przed leczeniem lub po odbudowie odporności.
odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia chemioterapiiszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Po upływie co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii żywą szczepionkę można rozważyć po potwierdzeniu odbudowy odporności przez lekarza prowadzącego.
Żywa szczepionka podana co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem etopozydukolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Żywa szczepionka podana z odpowiednim wyprzedzeniem przed chemioterapią daje czas na wytworzenie odporności i opanowanie wirusa szczepionkowego, dlatego jest to preferowany moment szczepienia.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Alkilosulfoniany (np. busulfan, treosulfan) klasaW trakcie leczenia alkilosulfonianem i w okresie odbudowy odporności po nim nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a o terminie każdego szczepienia decyduje zespół hematologiczny lub transplantacyjny.Nie szczep się w trakcie leczenia ani po nim, dopóki lekarz prowadzący twoje leczenie (hematolog lub onkolog) wyraźnie na to nie pozwoli.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie szczep się w trakcie leczenia ani po nim, dopóki lekarz prowadzący twoje leczenie (hematolog lub onkolog) wyraźnie na to nie pozwoli.

Busulfan i treosulfan to silne leki stosowane przed przeszczepieniem szpiku, które na długo osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który przy tak słabej odporności może wywołać ciężką, rozsianą ospę. Szczepionki przeciw półpaścowi i ospie prawdziwej dostępne w Polsce nie zawierają namnażającego się wirusa, ale też mogą działać słabiej, więc termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

gorączka po szczepieniu
wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub na całym ciele
kaszel lub duszność
silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
bóle brzucha lub zażółcenie skóry
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

W trakcie leczenia alkilosulfonianem i w okresie odbudowy odporności po nim nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a o terminie każdego szczepienia decyduje zespół hematologiczny lub transplantacyjny. Jeżeli pacjent bez odporności na ospę wietrzną wymaga szczepienia żywą szczepionką, podaje się ją co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia busulfanem lub treosulfanem. Po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych żywe szczepionki podaje się zwykle nie wcześniej niż po 24 miesiącach, przy braku choroby przeszczep przeciw gospodarzowi i po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego. Po kontakcie seronegatywnego pacjenta z chorym na ospę wietrzną lub półpasiec rozważa się immunoglobulinę swoistą albo profilaktykę acyklowirem. Szczepienie domowników żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej jest dopuszczalne i chroni pacjenta, ale przy wystąpieniu u nich wysypki poszczepiennej trzeba unikać bliskiego kontaktu do czasu przyschnięcia zmian.

Skutek kliniczny

Podanie żywej szczepionki w trakcie leczenia alkilosulfonianem lub w okresie odbudowy odporności po nim może wywołać rozsiane zakażenie szczepem szczepionkowym z zajęciem skóry, płuc, wątroby i ośrodkowego układu nerwowego, które może zagrażać życiu. Szczepienie w tym okresie jest też zwykle nieskuteczne. W przypadku szczepionek nieżywych głównym skutkiem jest słabsza lub nieobecna odpowiedź poszczepienna.

Mechanizm

Busulfan i treosulfan są lekami alkilującymi o silnym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym, stosowanymi głównie w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych. Niszczą komórki szpiku, w tym prekursory limfocytów, co prowadzi do głębokiego i długotrwałego upośledzenia odporności komórkowej i humoralnej. Żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej w szczepionce nie jest wtedy kontrolowany przez układ odpornościowy i może się niekontrolowanie namnażać. Jednocześnie upośledzona odporność osłabia lub znosi wytworzenie ochrony poszczepiennej. Mechanizm jest wspólny dla obu leków grupy A i dla wszystkich szczepionek zawierających żywy, namnażający się wirus.

Monitorować

status serologiczny wobec wirusa ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem leczenia
czas od zakończenia leczenia lub od przeszczepienia przed planowanym szczepieniem
obecność choroby przeszczep przeciw gospodarzowi i trwającego leczenia immunosupresyjnego
liczba limfocytów i parametry odbudowy odporności przed szczepieniem
objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej po przypadkowym podaniu żywej szczepionki

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia alkilosulfonianemszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej u pacjenta seronegatywnego można podać co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem kondycjonowania busulfanem lub treosulfanem, jeżeli pozwala na to stan pacjenta i harmonogram leczenia.
odstep ≥ 24 miesiące po przeszczepieniu komórek krwiotwórczychszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 24 miesiącach, przy braku choroby przeszczep przeciw gospodarzowi i po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego, zgodnie z decyzją ośrodka transplantacyjnego.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Immunosupresyjne inhibitory mTOR (np. syrolimusa) klasaŻywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie podaje się osobie leczonej ogólnoustrojowo inhibitorem mTOR – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli bierzesz lek obniżający odporność z grupy inhibitorów mTOR (np. syrolimus), nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej i przed każdym szczepieniem powiedz o tym leku lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli bierzesz lek obniżający odporność z grupy inhibitorów mTOR (np. syrolimus), nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej i przed każdym szczepieniem powiedz o tym leku lekarzowi lub farmaceucie.

Syrolimus obniża odporność, żeby organizm nie odrzucił przeszczepionego narządu. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który przy obniżonej odporności może wywołać ciężką, rozsianą chorobę. Szczepionki przeciw półpaścowi i ospie prawdziwej dostępne obecnie w Polsce nie zawierają żywego, namnażającego się wirusa i zwykle można je przyjąć, choć mogą chronić nieco słabiej. Twoi domownicy mogą i powinni szczepić się przeciw ospie wietrznej, bo chroni to także ciebie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami na dużej powierzchni ciała po szczepieniu
gorączka
kaszel lub duszność
silny ból głowy, sztywność karku albo splątanie
zażółcenie skóry lub oczu, ból brzucha
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie podaje się osobie leczonej ogólnoustrojowo inhibitorem mTOR – połączenie jest przeciwwskazane. Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaje się seronegatywnym pacjentom co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia syrolimusem, najlepiej w trakcie kwalifikacji do przeszczepienia. Po odstawieniu syrolimusu szczepienie żywą szczepionką odracza się zwykle o co najmniej 3 miesiące, a decyzję podejmuje lekarz prowadzący po ocenie stanu odporności. Przeciw półpaścowi stosuje się rekombinowaną szczepionkę nieżywą, a przeciw ospie prawdziwej niereplikującą szczepionkę MVA – obie można podać w trakcie leczenia syrolimusem, najlepiej przed jego rozpoczęciem lub w okresie najmniejszej immunosupresji. Domownicy pacjenta powinni być zaszczepieni przeciw ospie wietrznej, a jeśli u zaszczepionego domownika pojawi się wysypka, unika on bliskiego kontaktu z pacjentem do czasu przyschnięcia zmian. Po kontakcie seronegatywnego pacjenta z ospą wietrzną lub półpaścem rozważa się swoistą immunoglobulinę przeciw VZV albo profilaktykę acyklowirem lub walacyklowirem.

Skutek kliniczny

Po podaniu żywej szczepionki osobie leczonej syrolimusem może rozwinąć się rozsiane zakażenie szczepem szczepionkowym – uogólniona wysypka pęcherzykowa, zapalenie płuc, wątroby lub mózgu, potencjalnie zagrażające życiu. Szczepienie może także nie wytworzyć ochrony przed chorobą.

Mechanizm

Syrolimus hamuje kinazę mTOR i blokuje zależną od interleukiny 2 proliferację limfocytów T i B. U osoby leczonej ogólnoustrojowo osłabiona odpowiedź komórkowa nie kontroluje namnażania żywego, atenuowanego wirusa szczepionkowego (wirusa ospy wietrznej i półpaśca albo replikującego wirusa krowianki), co grozi zakażeniem rozsianym szczepem szczepionkowym. Osłabiona odpowiedź humoralna i komórkowa zmniejsza też skuteczność każdej szczepionki, również nieżywej. Interakcja wynika z działania immunosupresyjnego i dotyczy wyłącznie szczepionek zawierających żywy, replikujący wirus.

Monitorować

Przed każdym szczepieniem: czy pacjent przyjmuje syrolimus ogólnoustrojowo i kiedy go odstawił
Rodzaj szczepionki – żywa czy nieżywa lub niereplikująca
Status serologiczny VZV (przeciwciała IgG) u kandydatów do przeszczepienia i przed włączeniem syrolimusu
Po przypadkowym podaniu żywej szczepionki: wysypka pęcherzykowa, gorączka, objawy ze strony płuc, wątroby i układu nerwowego przez kilka tygodni

Kiedy ocena się zmienia

Szczepienie żywą szczepionką co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia syrolimusemkolejność włączenia · immunosupresyjne inhibitory mTOR	inne zalecenie	Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej można bezpiecznie podać seronegatywnemu pacjentowi, jeśli od szczepienia do włączenia syrolimusu upłyną co najmniej 4 tygodnie. Dlatego szczepienie planuje się w trakcie kwalifikacji do przeszczepienia.
odstep ≥ 3 miesiące od odstawienia syrolimusuimmunosupresyjne inhibitory mTOR	ryzyko maleje	Po zakończeniu leczenia syrolimusem odporność wraca stopniowo. Szczepienie żywą szczepionką rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach od odstawienia, po ocenie stanu odporności i przy braku innej immunosupresji.
Żel na skórępostać · immunosupresyjne inhibitory mTOR	ryzyko maleje	Syrolimus w postaci żelu stosowanego na skórę twarzy daje niewielkie stężenia we krwi i nie wywołuje istotnej immunosupresji ogólnoustrojowej. Ryzyko po żywej szczepionce jest prawdopodobnie małe, ale brak danych, więc decyzję podejmuje lekarz.
Stent uwalniający syrolimuspostać · immunosupresyjne inhibitory mTOR	interakcja nie dotyczy	Syrolimus uwalniany ze stentu naczyniowego działa miejscowo w ścianie naczynia i nie powoduje immunosupresji ogólnoustrojowej, więc nie stanowi przeciwwskazania do żywych szczepionek.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory kinaz janusowych (np. ruksolitynib, fedratynib) klasaW trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi ani replikujących szczepionek przeciw ospie prawdziwej.Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie o swoim leczeniu i nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody lekarza prowadzącego.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie o swoim leczeniu i nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody lekarza prowadzącego.

Leki takie jak ruksolitynib i fedratynib osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który u osoby przyjmującej te leki może się namnożyć i wywołać ciężką chorobę. Szczepionka przeciw półpaścowi dostępna w Polsce nie zawiera żywego wirusa i jest dla ciebie bezpieczna, a nawet zalecana, choć może chronić nieco słabiej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami na skórze, zwłaszcza rozległa lub w kilku miejscach ciała
gorączka po szczepieniu utrzymująca się dłużej niż dwa dni
kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
silny ból głowy, sztywność karku, splątanie
piekący ból i pęcherzyki po jednej stronie ciała (objawy półpaśca)

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

W trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi ani replikujących szczepionek przeciw ospie prawdziwej. Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej u osoby seroujemnej należy podać przed rozpoczęciem leczenia ruksolitynibem lub fedratynibem, z odstępem co najmniej 4 tygodni, jeśli stan chorego pozwala odroczyć terapię. Po odstawieniu inhibitora kinaz janusowych o terminie szczepienia żywą szczepionką decyduje lekarz prowadzący na podstawie oceny odporności chorego. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi zaleca się chorym kwalifikowanym do leczenia lub leczonym inhibitorem kinaz janusowych, najlepiej przed rozpoczęciem terapii. Niereplikującą szczepionkę MVA przeciw ospie prawdziwej i mpox można podać w trakcie leczenia, licząc się ze słabszą odpowiedzią. Po kontakcie seroujemnego chorego z ospą wietrzną lub półpaścem należy rozważyć immunoglobulinę przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca lub profilaktykę acyklowirem albo walacyklowirem.

Skutek kliniczny

Podanie żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej (lub replikującej szczepionki przeciw ospie prawdziwej) w trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych grozi rozsianym zakażeniem szczepem szczepionkowym z zajęciem skóry, płuc, wątroby lub ośrodkowego układu nerwowego, które może zagrażać życiu. Dodatkowo u chorych z mielofibrozą lub czerwienicą prawdziwą, leczonych tymi lekami, odporność jest często osłabiona przez samą chorobę i cytopenie. Przy szczepionkach nieżywych i niereplikujących skutkiem jest przede wszystkim słabsza ochrona poszczepienna.

Mechanizm

Inhibitory kinaz janusowych hamują przekazywanie sygnału przez receptory wielu cytokin (m.in. interferonów, IL-2, IL-6, IL-7, IL-15) i w ten sposób osłabiają odporność komórkową, czynność limfocytów T i komórek NK oraz odpowiedź przeciwwirusową zależną od interferonów. Po podaniu żywej, atenuowanej szczepionki (szczep Oka wirusa ospy wietrznej i półpaśca, replikujący wirus krowianki) układ odpornościowy nie jest w stanie skutecznie ograniczyć namnażania wirusa szczepionkowego, co może prowadzić do zakażenia uogólnionego. Jednocześnie zahamowanie sygnalizacji cytokinowej osłabia wytwarzanie przeciwciał i pamięci immunologicznej, więc każda szczepionka, także nieżywa, może być mniej skuteczna. Mechanizm wynika z działania immunosupresyjnego całej klasy i dotyczy w takim samym stopniu ruksolitynibu i fedratynibu.

Monitorować

Przed włączeniem inhibitora kinaz janusowych – wywiad dotyczący przebytej ospy wietrznej i szczepień, w razie wątpliwości oznaczenie przeciwciał przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca
Weryfikacja rodzaju szczepionki (żywa, rekombinowana, niereplikująca) przed każdym szczepieniem w trakcie leczenia
Po przypadkowym podaniu żywej szczepionki – obserwacja w kierunku wysypki pęcherzykowej, gorączki, objawów zapalenia płuc, wątroby lub opon mózgowo-rdzeniowych w ciągu kolejnych tygodni
Objawy półpaśca i innych zakażeń wirusowych w trakcie całego leczenia

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa lub niereplikująca (rekombinowana przeciw półpaścowi, MVA przeciw ospie prawdziwej)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Szczepionki niezawierające wirusa zdolnego do replikacji nie grożą zakażeniem szczepem szczepionkowym i można je podawać w trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych. Odpowiedź immunologiczna może być słabsza, dlatego jeśli to możliwe, szczepienie najlepiej wykonać przed rozpoczęciem terapii.
Żywa szczepionka podana przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem kinaz janusowychkolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej u osoby seroujemnej można podać przed włączeniem ruksolitynibu lub fedratynibu, z zachowaniem odstępu co najmniej 4 tygodni do rozpoczęcia leczenia, jeśli stan chorego pozwala odroczyć terapię.
Po odstawieniu inhibitora kinaz janusowychodstep · inhibitory kinaz janusowych	inne zalecenie	Po zakończeniu leczenia inhibitorem kinaz janusowych termin podania żywej szczepionki ustala lekarz prowadzący na podstawie czasu od odstawienia leku, stanu choroby podstawowej i oceny odporności chorego.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Pochodne nitrozomocznika (np. karmustyna) klasaŻywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia pochodną nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji.Jeśli jesteś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i zawsze mów przy szczepieniu, że jesteś w trakcie chemioterapii.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli jesteś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i zawsze mów przy szczepieniu, że jesteś w trakcie chemioterapii.

Karmustyna to lek przeciwnowotworowy, który mocno osłabia odporność na wiele tygodni. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa. U osoby z tak obniżoną odpornością ten wirus może wywołać ciężką chorobę zamiast chronić. Inaczej jest ze szczepionką przeciw półpaścowi i szczepionką przeciw ospie prawdziwej dostępnymi w Polsce. Nie zawierają one namnażającego się wirusa, ale w czasie leczenia mogą działać słabiej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami na skórze
gorączka
kaszel lub duszność
silny ból głowy, splątanie lub senność
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia pochodną nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji. Karmustyna jest w tej grupie jedynym lekiem dostępnym w Polsce. Jeśli szczepienie jest potrzebne, podaje się je co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii. Po jej zakończeniu odracza się je zwykle o co najmniej 3 miesiące, do odbudowy odporności, w porozumieniu z onkologiem lub hematologiem. U chorego leczonego karmustyną, który miał kontakt z ospą wietrzną, rozważa się immunoglobulinę przeciw VZV lub profilaktyczne leczenie przeciwwirusowe. Domownicy chorego bez przebytej ospy powinni się zaszczepić. Jeśli u zaszczepionego domownika pojawi się wysypka, należy unikać bliskiego kontaktu z chorym do czasu przyschnięcia zmian. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i nienamnażającą się szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać. Najlepiej zrobić to przed chemioterapią albo poza okresem najgłębszego zahamowania szpiku.

Skutek kliniczny

Po podaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej w okresie immunosupresji wywołanej karmustyną może dojść do uogólnionego zakażenia szczepionkowym wirusem. Może ono mieć postać rozsianej wysypki, zapalenia płuc, zapalenia wątroby lub zapalenia mózgu i może zakończyć się zgonem. Nawet bez powikłań szczepienie bywa nieskuteczne, a chory pozostaje bez ochrony przed ospą wietrzną.

Mechanizm

Karmustyna jest alkilującym lekiem cytostatycznym. Silnie i długotrwale hamuje czynność szpiku, w tym wytwarzanie limfocytów. Zmniejsza w ten sposób odporność komórkową i humoralną. Atenuowany wirus ospy wietrznej (VZV) z żywej szczepionki może się wtedy niekontrolowanie namnażać. Jednocześnie odpowiedź poszczepienna jest słaba albo nie występuje. Zahamowanie szpiku po karmustynie jest opóźnione i może się utrzymywać przez wiele tygodni po podaniu.

Monitorować

morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów i neutrofili, przed decyzją o szczepieniu po chemioterapii
wywiad w kierunku przebytej ospy wietrznej lub szczepienia oraz ewentualnie oznaczenie przeciwciał przeciw VZV
wysypka pęcherzykowa, gorączka, kaszel lub duszność w ciągu kilku tygodni od przypadkowego podania żywej szczepionki
kontakt chorego z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

Kiedy ocena się zmienia

Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką karmustynykolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	interakcja nie dotyczy	Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaną co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia karmustyną uznaje się za bezpieczną. Pozwala ona wytworzyć odporność przed okresem immunosupresji.
odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia karmustyną i odbudowa odpornościpochodne nitrozomocznika	inne zalecenie	Po zakończeniu chemioterapii żywą szczepionkę można rozważyć zwykle po co najmniej 3 miesiącach. Warunkiem jest remisja i odbudowa liczby limfocytów, a decyzję podejmuje się wspólnie z prowadzącym onkologiem lub hematologiem.
Szczepienie domownika, a nie choregokolejność włączenia · pacjent	inne zalecenie	Szczepienie domowników chorego żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej jest zalecane, bo chroni chorego przed zakażeniem dzikim wirusem. Ryzyko przeniesienia wirusa szczepionkowego jest bardzo małe. Pojawia się tylko wtedy, gdy u zaszczepionego wystąpi wysypka. Wówczas należy unikać bliskiego kontaktu z chorym do czasu przyschnięcia zmian.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Przeciwciała anty-CD22 (np. inotuzumab ozogamycyna) klasaW okresie leczenia inotuzumabem ozogamycyną nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi, a każde szczepienie z tej grupy planuje się przed rozpoczęciem terapii albo po odbudowie limfocytów B.Nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez wcześniejszej rozmowy z hematologiem, który prowadzi twoje leczenie inotuzumabem ozogamycyną.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez wcześniejszej rozmowy z hematologiem, który prowadzi twoje leczenie inotuzumabem ozogamycyną.

Inotuzumab ozogamycyna, stosowany w leczeniu białaczki, mocno osłabia odporność. Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabionego wirusa, który u ciebie w tym czasie może wywołać groźną chorobę. Szczepionka przeciw półpaścowi stosowana w Polsce nie zawiera żywego wirusa i jest bezpieczna, ale w trakcie leczenia może słabiej chronić. Termin każdego szczepienia ustal z hematologiem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

gorączka i wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
duszność lub kaszel po szczepieniu
silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

W okresie leczenia inotuzumabem ozogamycyną nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi, a każde szczepienie z tej grupy planuje się przed rozpoczęciem terapii albo po odbudowie limfocytów B. Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaje się najpóźniej dwa tygodnie przed pierwszą dawką inotuzumabu ozogamycyny, nie podaje się jej w trakcie leczenia ani do czasu odbudowy limfocytów B po ostatnim cyklu. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać, ale w trakcie leczenia odpowiedź może być niewystarczająca. Po przypadkowym podaniu żywej szczepionki pacjenta obserwuje się w kierunku zakażenia wirusem szczepionkowym i w razie objawów niezwłocznie włącza leczenie przeciwwirusowe. U pacjenta bez odporności na ospę wietrzną, który miał kontakt z chorym, rozważa się immunoglobulinę przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca lub profilaktykę acyklowirem.

Skutek kliniczny

Po podaniu żywej szczepionki istnieje ryzyko ciężkiego, rozsianego zakażenia wirusem szczepionkowym, które może zająć skórę, płuca, wątrobę i ośrodkowy układ nerwowy i może zagrażać życiu. Po każdej szczepionce z tej grupy ochrona może być słaba lub nie wystąpić wcale.

Mechanizm

Inotuzumab ozogamycyna wiąże się z antygenem CD22 i niszczy limfocyty B. Wywołuje też długotrwałą mielosupresję z neutropenią i limfopenią. Przy tak osłabionej odporności żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej i półpaśca może się niekontrolowanie namnażać i wywołać rozsiane zakażenie szczepionkowe. Brak limfocytów B osłabia ponadto wytwarzanie przeciwciał po każdym szczepieniu, także szczepionkami nieżywymi.

Monitorować

status odporności na ospę wietrzną przed rozpoczęciem leczenia
liczba limfocytów B i neutrofili przed planowanym szczepieniem po zakończeniu terapii
zmiany pęcherzykowe na skórze, gorączka, objawy ze strony płuc i wątroby po przypadkowym podaniu żywej szczepionki

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa (rekombinowana lub z wirusem niereplikującym)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepionka nieżywa nie wywoła zakażenia wirusem szczepionkowym, ale u pacjenta z deplecją limfocytów B odpowiedź może być niewystarczająca. Najlepiej podać ją przed leczeniem lub po odbudowie limfocytów B.
Odbudowa limfocytów B po ostatnim cykluodstep · przeciwciała anty-CD22	inne zalecenie	Żywą szczepionkę można rozważyć dopiero po potwierdzeniu odbudowy limfocytów B i ustąpieniu immunosupresji po ostatnim cyklu leczenia. Decyzję podejmuje hematolog.
Szczepionka żywa podana przed rozpoczęciem leczeniakolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaje się najpóźniej dwa tygodnie przed pierwszą dawką inotuzumabu ozogamycyny, jeśli stan pacjenta pozwala odroczyć leczenie.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcja17

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, imatynib, bosutynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy BCR-ABL i szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej trzeba najpierw ustalić, czy szczepionka jest żywa – żywych szczepionek nie podaje się w trakcie leczenia, a szczepionki nieżywe można podać, licząc się ze słabszą odpowiedzią.Zanim przyjmiesz szczepionkę przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej w trakcie leczenia lekiem na białaczkę z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, powiedz lekarzowi o tym leczeniu, bo szczepionek z żywymi wirusami nie wolno ci wtedy przyjmować.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Zanim przyjmiesz szczepionkę przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej w trakcie leczenia lekiem na białaczkę z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, powiedz lekarzowi o tym leczeniu, bo szczepionek z żywymi wirusami nie wolno ci wtedy przyjmować.

Leki stosowane w przewlekłej białaczce szpikowej, takie jak imatynib, dazatynib czy nilotynib, osłabiają odporność. Szczepionki zawierające żywe, osłabione wirusy, jak szczepionka przeciw ospie wietrznej, mogą wtedy wywołać ciężką chorobę zamiast ją zapobiec. Szczepionki bez żywych wirusów, na przykład nowsza szczepionka przeciw półpaścowi, są bezpieczne, ale mogą chronić trochę słabiej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

Wysypka z pęcherzykami rozsiana po całym ciele w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
Gorączka, silne osłabienie lub duszność po szczepieniu
Ból głowy, sztywność karku lub splątanie po szczepieniu
Kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec – zgłoś go lekarzowi od razu, nawet bez objawów

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy BCR-ABL i szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej trzeba najpierw ustalić, czy szczepionka jest żywa – żywych szczepionek nie podaje się w trakcie leczenia, a szczepionki nieżywe można podać, licząc się ze słabszą odpowiedzią. Szczepionka przeciw ospie wietrznej jest zawsze żywa, dlatego u pacjenta leczonego imatynibem, dazatynibem, nilotynibem, bosutynibem, ponatynibem lub asciminibem należy jej unikać. Przed szczepieniem przeciw półpaścowi lub ospie prawdziwej trzeba sprawdzić preparat – rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi i szczepionka MVA przeciw ospie prawdziwej nie zawierają wirusa zdolnego do namnażania się. Jeśli szczepienie żywą szczepionką jest konieczne, najlepiej przeprowadzić je przed rozpoczęciem leczenia, z zachowaniem odstępu zalecanego w ChPL szczepionki. Decyzję o szczepieniu w okresie odstawienia leku w ramach remisji bez leczenia podejmuje hematolog. Po kontakcie z ospą wietrzną lub półpaścem u nieuodpornionego pacjenta należy rozważyć bierną immunizację lub profilaktykę przeciwwirusową.

Skutek kliniczny

Po szczepionce żywej istnieje ryzyko uogólnionego, ciężkiego zakażenia wirusem szczepionkowym, z wysypką rozsianą, zapaleniem płuc, wątroby lub mózgu. Po szczepionce nieżywej nie ma ryzyka zakażenia wirusem szczepionkowym, ale ochrona może być słabsza i krótsza niż u osób z prawidłową odpornością.

Mechanizm

Inhibitory kinazy BCR-ABL hamują krwiotworzenie i osłabiają czynność limfocytów T i B. Dotyczy to wszystkich leków grupy, a najsilniej zaznacza się przy dazatynibie, który często wywołuje limfopenię. Osłabiona odporność komórkowa sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu się żywego, atenuowanego wirusa ze szczepionki. Dotyczy to szczepionki przeciw ospie wietrznej i żywych szczepionek przeciw półpaścowi lub ospie prawdziwej. Ta sama immunosupresja może też osłabić odpowiedź na szczepionki nieżywe, czyli rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą się szczepionkę MVA przeciw ospie prawdziwej. Ryzyko zależy więc przede wszystkim od tego, czy szczepionka jest żywa, a nie od wyboru konkretnego inhibitora kinazy.

Monitorować

Morfologia z rozmazem, w tym liczba limfocytów, przed planowanym szczepieniem
Objawy uogólnionego zakażenia wirusem szczepionkowym, takie jak rozsiana wysypka pęcherzykowa, gorączka i duszność, jeśli żywa szczepionka została podana omyłkowo
Stan uodpornienia przeciw ospie wietrznej przed rozpoczęciem leczenia, na podstawie wywiadu lub badania przeciwciał

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka żywa (przeciw ospie wietrznej, żywa przeciw półpaścowi, replikująca się przeciw ospie prawdziwej)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko rośnie	Żywe szczepionki są przeciwwskazane u osób z istotną immunosupresją polekową, dlatego w trakcie leczenia inhibitorem kinazy BCR-ABL nie należy ich podawać.
Szczepionka nieżywa (rekombinowana przeciw półpaścowi, MVA przeciw ospie prawdziwej)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepionki nieżywe nie niosą ryzyka zakażenia wirusem szczepionkowym i mogą być podane w trakcie leczenia, choć odpowiedź immunologiczna bywa słabsza.
Żywa szczepionka podana przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem kinazy BCR-ABLkolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Jeśli stan kliniczny pozwala, żywą szczepionkę należy podać przed włączeniem inhibitora kinazy, zachowując odstęp zalecany w ChPL szczepionki i wytycznych szczepień osób z obniżoną odpornością.
Lek odstawiony w ramach remisji bez leczeniaczas leczenia · inhibitory kinazy BCR-ABL	inne zalecenie	Po odstawieniu inhibitora kinazy BCR-ABL odporność stopniowo się odbudowuje, ale o możliwości podania żywej szczepionki decyduje hematolog na podstawie stanu pacjenta i czasu od odstawienia.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Immunosupresyjne przeciwciała monoklonalne (np. belimumab, anifrolumab, wedolizumab) klasaSzczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej należy zaplanować przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnym przeciwciałem monoklonalnym, a szczepionek żywych nie podawać w trakcie leczenia ani do czasu odbudowy odporności po jego zakończeniu.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i planujesz szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej, najpierw porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie, który dobierze rodzaj szczepionki i jej termin.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i planujesz szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej, najpierw porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie, który dobierze rodzaj szczepionki i jej termin.

Leki osłabiające odporność, takie jak okrelizumab, ofatumumab, alemtuzumab czy belimumab, sprawiają, że szczepionki działają słabiej i mogą nie chronić cię przed ospą wietrzną lub półpaścem. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabiony, ale żywy wirus, który przy obniżonej odporności może wywołać ciężką chorobę. Szczepionka rekombinowana przeciw półpaścowi nie zawiera żywego wirusa, więc jest bezpieczna, choć może chronić słabiej. Najlepiej zaszczepić się przed rozpoczęciem takiego leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami na skórze, zwłaszcza rozległa lub pojawiająca się po szczepieniu
gorączka, dreszcze i złe samopoczucie po szczepieniu
ból, pieczenie lub mrowienie skóry po jednej stronie ciała, a potem pęcherze w tym miejscu
kaszel, duszność, silny ból głowy lub splątanie
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpaśca, gdy nie przechodziłeś ospy

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: badania kliniczne

Postępowanie

Szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej należy zaplanować przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnym przeciwciałem monoklonalnym, a szczepionek żywych nie podawać w trakcie leczenia ani do czasu odbudowy odporności po jego zakończeniu. Przed włączeniem leku z grupy B warto sprawdzić historię ospy wietrznej i szczepień, a u osób bez udokumentowanej odporności oznaczyć przeciwciała przeciw VZV i zaszczepić seronegatywnych pacjentów szczepionką przeciw ospie wietrznej z zachowaniem odstępu wskazanego w ChPL leku z grupy B. Szczepionkę przeciw ospie wietrznej i inne szczepionki żywe można podać dopiero po odbudowie odporności, co po alemtuzumabie, okrelizumabie, ofatumumabie i ublituksymabie oznacza zwykle wiele miesięcy po ostatniej dawce i najlepiej potwierdzić to oceną limfocytów. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podawać także w trakcie leczenia, ale najlepiej przed jego rozpoczęciem albo możliwie daleko od kolejnej dawki leku usuwającego limfocyty B, z uprzedzeniem pacjenta, że ochrona może być słabsza. Przy rozanoliksyzumabie szczepionki nieżywe lepiej podawać przed cyklem leczenia lub między cyklami, bo lek przyspiesza usuwanie przeciwciał IgG. Wedolizumab działa wybiórczo w jelicie i słabiej hamuje odpowiedź na szczepionki podawane domięśniowo, ale ChPL nadal zaleca ostrożność przy szczepionkach żywych. Po kontakcie nieodpornego pacjenta z ospą wietrzną lub półpaścem należy rozważyć immunoglobulinę przeciw VZV lub profilaktykę przeciwwirusową.

Skutek kliniczny

Najczęstszym skutkiem jest słabsza i krótsza ochrona po szczepieniu, co może oznaczać brak zabezpieczenia przed ospą wietrzną, półpaścem lub ospą prawdziwą mimo podania szczepionki. Po szczepionce żywej u pacjenta z głęboką immunosupresją możliwe jest rozsiane zakażenie wirusem szczepionkowym z rozległą wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc, wątroby lub mózgu, które może zagrażać życiu. Dotyczy to zwłaszcza leków usuwających limfocyty, czyli alemtuzumabu oraz przeciwciał przeciw CD20, których działanie utrzymuje się wiele miesięcy po ostatniej dawce.

Mechanizm

Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy układu odpornościowego, a nie stężeń leków. Przeciwciała monoklonalne z tej grupy hamują odpowiedź immunologiczną różnymi drogami. Okrelizumab, ofatumumab i ublituksymab usuwają limfocyty B przez wiązanie CD20, alemtuzumab niszczy limfocyty B i T przez wiązanie CD52, belimumab hamuje czynnik przeżycia limfocytów B (BLyS), anifrolumab blokuje receptor interferonów typu I, wedolizumab blokuje integrynę α4β7 i migrację limfocytów do jelita, a rozanoliksyzumab blokuje receptor FcRn i przyspiesza rozkład IgG, w tym przeciwciał poszczepiennych. Skutkiem jest słabsze wytwarzanie przeciwciał i odpowiedzi komórkowej po każdej szczepionce z grupy A. Przy szczepionkach żywych atenuowanych, takich jak szczepionka przeciw ospie wietrznej, osłabiona odporność może dodatkowo pozwolić na niekontrolowane namnażanie wirusa szczepionkowego. Szczepionki nieżywe, takie jak rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi i niereplikująca szczepionka przeciw ospie prawdziwej oparta na wirusie MVA, nie niosą ryzyka zakażenia, a ich problemem jest wyłącznie słabsza skuteczność.

Monitorować

status odporności przeciw VZV (wywiad, dokumentacja szczepień, przeciwciała IgG przeciw VZV) przed rozpoczęciem leczenia
liczba limfocytów B lub limfocytów ogółem przed planowanym podaniem szczepionki żywej po leczeniu przeciwciałami usuwającymi limfocyty
objawy rozsianego zakażenia wirusem szczepionkowym po przypadkowym podaniu szczepionki żywej w trakcie immunosupresji
objawy ospy wietrznej lub półpaśca u pacjentów leczonych, także zaszczepionych, ze względu na możliwą słabszą ochronę
w wybranych przypadkach miano przeciwciał poszczepiennych, gdy od ochrony zależy dalsze postępowanie

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka żywa atenuowana lub replikująca (szczepionka przeciw ospie wietrznej, żywa szczepionka przeciw półpaścowi, rpostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko rośnie	Szczepionki żywe są przeciwwskazane u pacjentów z immunosupresją w ChPL szczepionek i odradzane w ChPL leków z grupy B, ponieważ grożą rozsianym zakażeniem wirusem szczepionkowym.
Szczepionka nieżywa (rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi, niereplikująca szczepionka przeciw ospie prawdziwej Mpostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Szczepionki nieżywe można podawać w trakcie leczenia, ale odpowiedź może być słabsza. Najlepiej podać je przed rozpoczęciem leczenia albo możliwie daleko od kolejnej dawki leku usuwającego limfocyty B.
Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem leczenia lekiem z grupy B, z odstępem wskazanym w ChPLkolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepienie wykonane przed włączeniem przeciwciała, z odstępem wymaganym w ChPL, zapewnia pełną odpowiedź i eliminuje ryzyko zakażenia wirusem szczepionkowym.
Do czasu odbudowy limfocytów po ostatniej dawce alemtuzumabu, okrelizumabu, ofatumumabu lub ublituksymabuodstep · immunosupresyjne przeciwciała monoklonalne	inne zalecenie	Odstawienie leku usuwającego limfocyty nie kończy interakcji, bo immunosupresja utrzymuje się wiele miesięcy. Szczepionkę żywą można rozważyć dopiero po potwierdzeniu odbudowy limfocytów.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (np. rukaparyb, talazoparyb, niraparyb) klasaU pacjenta leczonego inhibitorem PARP szczepionkę przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej można podać tylko w postaci nieżywej, a szczepionki żywe są przeciwwskazane do czasu odbudowy odporności.Zanim dasz się zaszczepić przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie, powiedz lekarzowi albo farmaceucie, że przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, bo szczepionki z żywym wirusem mogą być dla ciebie niebezpieczne.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Zanim dasz się zaszczepić przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie, powiedz lekarzowi albo farmaceucie, że przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, bo szczepionki z żywym wirusem mogą być dla ciebie niebezpieczne.

Leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb, osłabiają odporność. Szczepionka zawierająca żywego, osłabionego wirusa, na przykład szczepionka przeciw ospie wietrznej, może wtedy wywołać u ciebie groźne zakażenie. Szczepionki bez żywego wirusa, na przykład obecnie stosowana szczepionka przeciw półpaścowi, są bezpieczne, ale mogą chronić nieco słabiej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
wysypka z pęcherzykami na dużej części ciała
kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

U pacjenta leczonego inhibitorem PARP szczepionkę przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej można podać tylko w postaci nieżywej, a szczepionki żywe są przeciwwskazane do czasu odbudowy odporności. Przed szczepieniem przeciw półpaścowi wybierz szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem. Przed szczepieniem przeciw ospie prawdziwej lub mpox wybierz szczepionkę niereplikującą na bazie zmodyfikowanego wirusa krowianki Ankara. Szczepionki przeciw ospie wietrznej, która jest wyłącznie żywa, nie podawaj w trakcie leczenia olaparybem, niraparybem, rukaparybem ani talazoparybem. Jeśli jest to możliwe, zaplanuj szczepienie żywe przed rozpoczęciem terapii, a szczepienie nieżywe w okresie stabilnej morfologii krwi. Szczepienie nieżywe nie wymaga przerywania inhibitora PARP. U seronegatywnego pacjenta narażonego na kontakt z ospą wietrzną rozważ profilaktykę poekspozycyjną immunoglobuliną przeciw VZV lub lekiem przeciwwirusowym.

Skutek kliniczny

Po szczepionce żywej istnieje ryzyko rozsianego zakażenia wirusem szczepionkowym, z uogólnioną wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc, zapaleniem wątroby lub zajęciem ośrodkowego układu nerwowego. U pacjenta z głęboką mielosupresją takie zakażenie może zagrażać życiu. Po szczepionce nieżywej głównym skutkiem jest słabsza i krócej utrzymująca się ochrona przed chorobą.

Mechanizm

Wszystkie inhibitory PARP (olaparyb, niraparyb, rukaparyb, talazoparyb) działają mielosupresyjnie. Powodują niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość i limfopenię, a u chorych na nowotwór często nakłada się to na skutki wcześniejszej chemioterapii. Osłabienie odporności komórkowej i humoralnej ma dwa skutki. Szczepionka żywa, atenuowana (przeciw ospie wietrznej, dawne żywe szczepionki przeciw półpaścowi i replikujące szczepionki krowianki przeciw ospie prawdziwej) może się niekontrolowanie namnażać i wywołać uogólnione zakażenie wirusem szczepionkowym. Szczepionka nieżywa (rekombinowana z adiuwantem przeciw półpaścowi, niereplikująca szczepionka na bazie zmodyfikowanego wirusa krowianki Ankara przeciw ospie prawdziwej i mpox) jest bezpieczna, ale może wywołać słabszą odpowiedź ochronną. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup. Stopień ryzyka zależy od tego, czy szczepionka zawiera żywy, replikujący się wirus, a nie od wyboru inhibitora PARP.

Monitorować

morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, limfocyty) przed planowanym szczepieniem
objawy zakażenia po przypadkowym podaniu szczepionki żywej (gorączka, wysypka pęcherzykowa, objawy płucne lub neurologiczne)
w razie wątpliwości odpowiedź serologiczna po szczepieniu

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka żywa, atenuowana lub replikującapostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko rośnie	Szczepionki żywe (przeciw ospie wietrznej, żywe szczepionki przeciw półpaścowi, replikujące szczepionki krowianki przeciw ospie prawdziwej) są przeciwwskazane u osób z istotnym upośledzeniem odporności, w tym w trakcie leczenia mielosupresyjnego inhibitorem PARP.
Szczepionka nieżywa (rekombinowana z adiuwantem lub niereplikująca)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Szczepionkę nieżywą można podać bez przerywania inhibitora PARP. Najlepiej zaplanować ją przed rozpoczęciem leczenia lub w okresie stabilnej morfologii, bo przy głębokiej neutropenii lub limfopenii odpowiedź może być słabsza.
odstep ≥ 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem PARPszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Jeśli szczepienie żywe jest wskazane, a stan pacjenta pozwala odroczyć terapię, podaj szczepionkę z wyprzedzeniem przed włączeniem inhibitora PARP. Gdy leczenie jest już trwa, szczepienie żywe odłóż do czasu odbudowy odporności po jego zakończeniu, zgodnie z decyzją onkologa.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Glikokortykosteroidy (np. deksametazon, prednizon, prednizolon) klasaPrzy leczeniu glikokortykosteroidem ogólnoustrojowo w dawkach immunosupresyjnych nie należy podawać żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a przy mniejszych dawkach decyzję o szczepieniu podejmuje lekarz po ocenie stanu odporności.Jeśli przyjmujesz lek sterydowy doustnie lub w zastrzykach, przed szczepieniem przeciw ospie wietrznej powiedz o tym lekarzowi, bo przy większych dawkach sterydu tej szczepionki nie można podać.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek sterydowy doustnie lub w zastrzykach, przed szczepieniem przeciw ospie wietrznej powiedz o tym lekarzowi, bo przy większych dawkach sterydu tej szczepionki nie można podać.

Leki sterydowe przyjmowane doustnie lub w zastrzykach, takie jak prednizon, prednizolon czy deksametazon, osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywy, osłabiony wirus, który u osoby z obniżoną odpornością może wywołać ciężką chorobę zamiast ochrony. Dlatego przy większych dawkach sterydów tej szczepionki się nie podaje, a o terminie szczepienia decyduje lekarz. Sterydy wziewne na astmę, maści sterydowe i krople do oczu nie przeszkadzają w szczepieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

liczne pęcherzyki na skórze w ciągu kilku tygodni po szczepieniu, zwłaszcza rozsiane po całym ciele
wysoka gorączka po szczepieniu
duszność lub uporczywy kaszel
silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
zażółcenie skóry lub oczu
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec, jeśli nie chorowałeś na ospę i przyjmujesz sterydy doustnie

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Przy leczeniu glikokortykosteroidem ogólnoustrojowo w dawkach immunosupresyjnych nie należy podawać żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a przy mniejszych dawkach decyzję o szczepieniu podejmuje lekarz po ocenie stanu odporności. Jeśli to możliwe, szczepienie należy wykonać przed rozpoczęciem leczenia glikokortykosteroidem, z zachowaniem odstępu wymaganego dla szczepionek żywych. Po zakończeniu leczenia dużymi dawkami szczepienie żywą szczepionką można wykonać dopiero po upływie odstępu określonego w aktualnych zaleceniach szczepień. Glikokortykosteroidy wziewne, stosowane na skórę, do oka oraz dawki substytucyjne w niedoczynności kory nadnerczy nie są przeciwwskazaniem do szczepienia. Dotyczy to w równym stopniu deksametazonu, prednizonu, prednizolonu, triamcynolonu i wamorolonu. U nieuodpornionego pacjenta leczonego immunosupresyjnie, który miał kontakt z ospą wietrzną, należy rozważyć swoistą immunoglobulinę przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca lub profilaktykę przeciwwirusową oraz szczepienie osób z otoczenia.

Skutek kliniczny

U pacjenta leczonego glikokortykosteroidem ogólnoustrojowo w dawkach immunosupresyjnych żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej może wywołać uogólnione zakażenie szczepem szczepionkowym z rozsianą wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc, zapaleniem wątroby lub zajęciem ośrodkowego układu nerwowego. Takie zakażenie może zagrażać życiu. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być osłabiona, a ochrona przed ospą wietrzną niepełna. Przy szczepionkach nieżywych, takich jak rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi, skutkiem jest wyłącznie słabsza odpowiedź poszczepienna.

Mechanizm

Glikokortykosteroidy podawane ogólnoustrojowo hamują odporność komórkową i humoralną. Zmniejszają liczbę i aktywność limfocytów T, hamują prezentację antygenu i wytwarzanie cytokin oraz osłabiają odpowiedź limfocytów B. W przypadku żywej, atenuowanej szczepionki przeciw ospie wietrznej oznacza to, że organizm może nie opanować namnażania szczepu szczepionkowego wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Jednocześnie osłabiona jest odpowiedź poszczepienna, więc ochrona może być niepełna. Efekt zależy od dawki, drogi podania i czasu leczenia, a nie od konkretnej substancji, dlatego dotyczy wszystkich glikokortykosteroidów z grupy, także wamorolonu, który mimo zmienionego profilu działania ma działanie immunosupresyjne.

Monitorować

aktualna dawka, droga podania i czas leczenia glikokortykosteroidem przed kwalifikacją do szczepienia
data zakończenia leczenia dużymi dawkami i zachowanie wymaganego odstępu przed szczepieniem żywą szczepionką
objawy uogólnionego zakażenia po szczepieniu – rozsiana wysypka pęcherzykowa, gorączka, duszność, objawy neurologiczne, objawy zapalenia wątroby
status uodpornienia przeciw ospie wietrznej (wywiad lub badanie przeciwciał) u pacjentów planowanych do długotrwałego leczenia

Kiedy ocena się zmienia

Dawka immunosupresyjna podawana ogólnoustrojowodawka · glikokortykosteroidy	ryzyko rośnie	Glikokortykosteroid ogólnoustrojowy w dawce uznanej w zaleceniach szczepień za immunosupresyjną jest przeciwwskazaniem do podania żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego tej szczepionki.
Dawka substytucyjna w niedoczynności kory nadnerczydawka · glikokortykosteroidy	ryzyko maleje	Dawki substytucyjne odpowiadające fizjologicznemu wydzielaniu kortyzolu nie powodują istotnej immunosupresji i nie są przeciwwskazaniem do szczepień żywymi szczepionkami.
Wziewna, na skórę, do oka lub do nosadroga podania · glikokortykosteroidy	ryzyko maleje	Glikokortykosteroidy wziewne, donosowe, stosowane na skórę i do oka w typowych dawkach nie dają immunosupresji ogólnoustrojowej i nie są przeciwwskazaniem do szczepienia. Podanie dostawowe, na przykład triamcynolonu, zwykle również nie jest przeciwwskazaniem, chyba że wstrzyknięcia są wielokrotne lub dawka duża.
Krótka kuracjaczas leczenia · glikokortykosteroidy	ryzyko maleje	Krótkotrwałe leczenie ogólnoustrojowe, nawet większymi dawkami, powoduje mniejszą i szybko ustępującą immunosupresję. Kwalifikację do szczepienia żywą szczepionką należy oprzeć na aktualnych zaleceniach szczepień dotyczących dawki i czasu leczenia.
Odstęp po zakończeniu leczenia dawką immunosupresyjną określony w zaleceniach szczepieńodstep · glikokortykosteroidy	inne zalecenie	Po zakończeniu leczenia dawką immunosupresyjną żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej można podać dopiero po upływie odstępu wymaganego do odbudowy odporności, określonego w aktualnych zaleceniach szczepień.
Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia glikokortykosteroidemkolejność włączenia · glikokortykosteroidy	inne zalecenie	U nieuodpornionych pacjentów planowanych do długotrwałego leczenia glikokortykosteroidem, w tym chłopców z dystrofią mięśniową Duchenne’a przed włączeniem wamorolonu lub innego sterydu, szczepienie żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej należy wykonać przed rozpoczęciem leczenia, z zachowaniem odstępu wymaganego dla szczepionek żywych.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Pochodne platyny (np. karboplatyna, oksaliplatyna, cisplatyna) klasaW trakcie chemioterapii pochodną platyny szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej należy zaplanować wspólnie z onkologiem, a szczepionek żywych nie należy podawać.Jeśli leczysz się pochodną platyny, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez wcześniejszej rozmowy z onkologiem.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli leczysz się pochodną platyny, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez wcześniejszej rozmowy z onkologiem.

Leki przeciwnowotworowe z grupy pochodnych platyny, takie jak karboplatyna, oksaliplatyna i cisplatyna, osłabiają odporność. Z tego powodu szczepionka przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej może zadziałać słabiej. Szczepionki zawierające żywego, osłabionego wirusa, na przykład szczepionka przeciw ospie wietrznej, mogą w czasie chemioterapii wywołać groźne zakażenie. Szczepionki bez żywego wirusa, na przykład obecnie stosowana szczepionka przeciw półpaścowi, są bezpieczne, ale termin ich podania warto dobrać do cykli leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

Wysypka z pęcherzykami na skórze po szczepieniu
Gorączka lub dreszcze po szczepieniu
Kaszel, duszność albo ból w klatce piersiowej
Silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
Kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpaśca w czasie chemioterapii

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: badania kliniczne

Postępowanie

W trakcie chemioterapii pochodną platyny szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej należy zaplanować wspólnie z onkologiem, a szczepionek żywych nie należy podawać. Jeśli to możliwe, szczepienie wykonuje się z wyprzedzeniem przed pierwszym cyklem karboplatyny, oksaliplatyny lub cisplatyny, przy czym szczepionka żywa wymaga dłuższego odstępu przed rozpoczęciem leczenia niż nieżywa. Szczepionki nieżywe, na przykład rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi, można podać w trakcie leczenia, najlepiej poza okresem nadiru, ze świadomością możliwej słabszej odpowiedzi. Szczepionki żywe, w tym atenuowaną szczepionkę przeciw ospie wietrznej, można rozważyć dopiero po zakończeniu chemioterapii i odbudowie odporności, w odstępie zalecanym w aktualnych wytycznych. Domownicy chorego mogą i powinni być szczepieni przeciw ospie wietrznej, a w razie wysypki poszczepiennej u domownika należy unikać bliskiego kontaktu z chorym do jej ustąpienia.

Skutek kliniczny

Przy szczepionkach nieżywych, takich jak rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi czy niereplikująca szczepionka przeciw ospie prawdziwej, głównym skutkiem jest słabsza i krótsza odpowiedź immunologiczna, co może wymagać ponowienia szczepienia po odbudowie odporności. Przy szczepionkach żywych istnieje ryzyko rozsianego zakażenia wirusem szczepionkowym z wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc, zapaleniem wątroby lub zapaleniem mózgu, które u chorego w trakcie chemioterapii może być zagrażające życiu.

Mechanizm

Pochodne platyny działają cytotoksycznie na szybko dzielące się komórki, w tym na komórki szpiku, i powodują mielosupresję z neutropenią i limfopenią. Osłabienie odporności komórkowej i humoralnej zmniejsza odpowiedź na antygeny szczepionkowe, więc ochrona po szczepieniu może być niepełna. W przypadku szczepionek żywych, na przykład atenuowanej szczepionki przeciw ospie wietrznej albo replikującej szczepionki przeciw ospie prawdziwej, osłabiony układ odpornościowy może nie opanować namnażania wirusa szczepionkowego. Mechanizm jest wspólny dla karboplatyny, oksaliplatyny i cisplatyny, a jego siła zależy głównie od rodzaju szczepionki i głębokości immunosupresji, a nie od wybranej pochodnej platyny.

Monitorować

Morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili i limfocytów, przed planowanym szczepieniem
Termin szczepienia względem cykli chemioterapii i spodziewanego nadiru
Objawy zakażenia wirusem szczepionkowym po nieumyślnym podaniu szczepionki żywej – wysypka pęcherzykowa, gorączka, objawy ze strony płuc, wątroby lub układu nerwowego
Potrzeba ponownego szczepienia po zakończeniu leczenia, gdy szczepienie nieżywą szczepionką wykonano w trakcie chemioterapii

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka żywa atenuowana lub replikującapostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko rośnie	Szczepionki żywe, w tym atenuowana szczepionka przeciw ospie wietrznej i replikująca szczepionka przeciw ospie prawdziwej, są przeciwwskazane u chorych w trakcie chemioterapii immunosupresyjnej z powodu ryzyka rozsianego zakażenia wirusem szczepionkowym.
Szczepionka nieżywa rekombinowana lub niereplikującapostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi i niereplikująca szczepionka przeciw ospie prawdziwej nie niosą ryzyka zakażenia wirusem szczepionkowym, ale odpowiedź może być słabsza. Można je podać w trakcie leczenia, najlepiej poza nadirem, i rozważyć ponowne szczepienie po odbudowie odporności.
Szczepienie zakończone przed pierwszym cyklem chemioterapiikolejność włączenia · pochodne platyny	ryzyko maleje	Szczepienie wykonane z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia pochodną platyny pozwala uzyskać pełną odpowiedź immunologiczną, przy czym szczepionka żywa wymaga dłuższego odstępu przed chemioterapią niż nieżywa.
Odstęp od zakończenia chemioterapii zalecany w aktualnych wytycznychodstep · pochodne platyny	ryzyko maleje	Po zakończeniu chemioterapii i odbudowie odporności można podać szczepionkę żywą lub powtórzyć szczepienie nieżywe, zachowując odstęp zalecany w aktualnych wytycznych szczepień chorych onkologicznych.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory kinaz zależnych od cyklin (np. palbocyklib, abemacyklib, rybocyklib) klasaW trakcie leczenia inhibitorem kinaz zależnych od cyklin nie należy podawać żywej szczepionki przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca, a potrzebne szczepienia najlepiej wykonać przed rozpoczęciem terapii.Przed każdym szczepieniem przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej powiedz lekarzowi, że bierzesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinaz zależnych od cyklin, bo szczepionki z żywym wirusem nie możesz wtedy przyjąć.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Przed każdym szczepieniem przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej powiedz lekarzowi, że bierzesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinaz zależnych od cyklin, bo szczepionki z żywym wirusem nie możesz wtedy przyjąć.

Palbocyklib, rybocyklib i abemacyklib to leki na raka piersi, które często obniżają liczbę białych krwinek i osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który u osoby z osłabioną odpornością może wywołać chorobę zamiast przed nią chronić. Szczepionka przeciw półpaścowi i szczepionka przeciw ospie prawdziwej dostępne w Polsce nie zawierają wirusa zdolnego do namnażania, więc zwykle można je przyjąć, choć mogą chronić nieco słabiej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami na skórze po szczepieniu
gorączka lub dreszcze
duszność lub kaszel
silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
zażółcenie skóry lub oczu

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

W trakcie leczenia inhibitorem kinaz zależnych od cyklin nie należy podawać żywej szczepionki przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca, a potrzebne szczepienia najlepiej wykonać przed rozpoczęciem terapii. Dotyczy to jednakowo palbocyklibu, rybocyklibu i abemacyklibu oraz szczepionki przeciw ospie wietrznej, która zawiera żywy, atenuowany wirus. Jeśli pacjent nie ma odporności na ospę wietrzną i szczepienie jest wskazane, należy je zaplanować przed włączeniem leczenia albo po jego zakończeniu i odbudowie układu krwiotwórczego, w porozumieniu z onkologiem. Szczepionkę przeciw półpaścowi i szczepionkę przeciw ospie prawdziwej dostępne w Polsce można podać w trakcie leczenia, najlepiej poza okresem najgłębszej neutropenii, z uwzględnieniem możliwej słabszej odpowiedzi. Domownicy pacjenta mogą być szczepieni przeciw ospie wietrznej, ale jeśli u zaszczepionej osoby pojawi się wysypka, powinna unikać bliskiego kontaktu z pacjentem do jej przyschnięcia. W razie kontaktu pacjenta bez odporności z chorym na ospę wietrzną lub półpasiec należy rozważyć swoistą immunoglobulinę przeciw VZV lub profilaktykę przeciwwirusową.

Skutek kliniczny

Najpoważniejszym możliwym skutkiem jest zakażenie wirusem szczepionkowym ospy wietrznej z rozsianą wysypką pęcherzykową i gorączką, a w ciężkich przypadkach z zapaleniem płuc, wątroby lub mózgu. Częstszym skutkiem jest słabsza lub krótsza ochrona po szczepieniu, zwłaszcza gdy szczepionkę podano w okresie neutropenii.

Mechanizm

Inhibitory kinaz zależnych od cyklin hamują podziały komórek, w tym prekursorów szpikowych, i często wywołują neutropenię oraz leukopenię, co osłabia mechanizmy odporności. Po podaniu szczepionki zawierającej żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej osłabiony układ odpornościowy może nie opanować namnażania wirusa szczepionkowego, a odpowiedź poszczepienna może być słabsza. Mechanizm jest wspólny dla palbocyklibu, rybocyklibu i abemacyklibu, natomiast w grupie szczepionek dotyczy w pełni tylko szczepionki żywej. W przypadku szczepionek nieżywych lub niereplikujących nie ma ryzyka zakażenia wirusem szczepionkowym, a interakcja sprowadza się do możliwego osłabienia skuteczności szczepienia.

Monitorować

morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem
status serologiczny przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem leczenia
wysypka pęcherzykowa, gorączka i złe samopoczucie w ciągu kilku tygodni po szczepieniu żywą szczepionką, jeśli została omyłkowo podana

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa (rekombinowana) lub z wirusem niereplikującympostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Szczepionki nieżywe i niereplikujące nie niosą ryzyka zakażenia wirusem szczepionkowym i można je podać w trakcie leczenia inhibitorem kinaz zależnych od cyklin, najlepiej poza okresem głębokiej neutropenii, ze względu na możliwą słabszą odpowiedź.
Żywa szczepionka podana co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem kinaz zależnych od cyklinkolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Podanie żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej z odpowiednim wyprzedzeniem przed włączeniem leczenia pozwala na wytworzenie odporności i ustąpienie wiremii szczepionkowej przed pojawieniem się neutropenii.
Po zakończeniu leczenia i powrocie prawidłowej morfologii krwiodstep · inhibitory kinaz zależnych od cyklin	ryzyko maleje	Po odstawieniu inhibitora kinaz zależnych od cyklin i normalizacji liczby neutrofilów podanie żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej jest możliwe po ocenie onkologa, z uwzględnieniem innych leków obniżających odporność.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory kinaz janusowych (np. barycytynib, upadacytynib, filgotynib) klasaW trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a szczepienie wykonuje się przed rozpoczęciem terapii.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych, nie szczep się przeciw ospie wietrznej bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym i najlepiej zaplanuj to szczepienie przed rozpoczęciem leczenia.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych, nie szczep się przeciw ospie wietrznej bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym i najlepiej zaplanuj to szczepienie przed rozpoczęciem leczenia.

Leki takie jak barycytynib, upadacytynib czy filgotynib osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który u osoby przyjmującej te leki może wywołać chorobę zamiast ją zapobiec. Dlatego tę szczepionkę podaje się przed rozpoczęciem leczenia, a nie w jego trakcie. Szczepionka przeciw półpaścowi dostępna w Polsce nie zawiera żywego wirusa i można ją przyjąć w czasie leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

swędząca wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
gorączka lub silne osłabienie w kilka dni lub tygodni po szczepieniu
kaszel lub duszność
silny ból głowy, splątanie lub sztywność karku
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpaśca

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

W trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a szczepienie wykonuje się przed rozpoczęciem terapii. Przed włączeniem barycytynibu, upadacytynibu, filgotynibu, deukrawacytynibu lub ritlecytynibu należy ustalić stan odporności na wirusa ospy wietrznej i półpaśca na podstawie wywiadu albo badania przeciwciał. Osoby seronegatywne szczepi się żywą szczepionką z odpowiednim wyprzedzeniem przed pierwszą dawką leku. Jeśli leczenie już trwa, decyzję o ewentualnej przerwie w terapii i szczepieniu podejmuje lekarz prowadzący. Po kontakcie z chorym na ospę wietrzną seronegatywny pacjent wymaga pilnej oceny lekarskiej w kierunku profilaktyki poekspozycyjnej.

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to zakażenie szczepem szczepionkowym, od rozsianej wysypki pęcherzykowej po zapalenie płuc, wątroby lub mózgu. Ryzyko jest największe u osób bez wcześniejszej odporności na wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Drugim skutkiem jest słabsza lub niepełna ochrona po szczepieniu.

Mechanizm

Inhibitory kinaz janusowych hamują przekazywanie sygnału przez interferony i liczne cytokiny, od których zależy odporność przeciwwirusowa i pobudzenie limfocytów T. Po podaniu żywej, atenuowanej szczepionki przeciw ospie wietrznej osłabiona odpowiedź komórkowa może nie zatrzymać namnażania wirusa szczepionkowego. Jednocześnie słabnie wytwarzanie odporności poszczepiennej. Działanie to wynika z mechanizmu całej grupy i dotyczy wszystkich wymienionych inhibitorów kinaz janusowych, w tym deukrawacytynibu i ritlecytynibu, choć ich profil immunosupresji jest węższy.

Monitorować

stan odporności na wirusa ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem leczenia
historia szczepień i odstęp od ostatniej żywej szczepionki
wysypka pęcherzykowa, gorączka lub złe samopoczucie w tygodniach po przypadkowym szczepieniu
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpaśca

Kiedy ocena się zmienia

Szczepienie zakończone co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką inhibitora kinaz janusowychkolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi

ryzyko maleje

Podanie żywej szczepionki z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem terapii pozwala wytworzyć odporność i zakończyć namnażanie wirusa szczepionkowego, zanim zacznie się immunosupresja.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory PD-1 i PD-L1 (np. niwolumab, pembrolizumab, atezolizumab) klasaW trakcie leczenia inhibitorem PD-1 lub PD-L1 unika się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej, a każde szczepienie planuje się wspólnie z onkologiem.Zanim zaszczepisz się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz immunoterapię nowotworu – w tym czasie unika się szczepionek z żywym wirusem.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Zanim zaszczepisz się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz immunoterapię nowotworu – w tym czasie unika się szczepionek z żywym wirusem.

Leki immunoterapii nowotworów, takie jak niwolumab, pembrolizumab, atezolizumab czy durwalumab, zmieniają działanie układu odpornościowego, a samo leczenie nowotworu często osłabia odporność. Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabionego wirusa, który u takiej osoby może wywołać chorobę zamiast ochrony. Szczepionka może też w tym czasie nasilić niepożądane reakcje odpornościowe na immunoterapię. Dostępna w Polsce szczepionka przeciw półpaścowi nie zawiera żywego wirusa i zwykle można ją przyjąć w trakcie leczenia po rozmowie z onkologiem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub obejmująca całe ciało
kaszel lub duszność
biegunka lub silny ból brzucha
zażółcenie skóry lub oczu
silne osłabienie, splątanie lub silny ból głowy

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – synergizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

W trakcie leczenia inhibitorem PD-1 lub PD-L1 unika się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej, a każde szczepienie planuje się wspólnie z onkologiem. Najlepiej oznaczyć przeciwciała przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem immunoterapii i ewentualne szczepienie przeciw ospie wietrznej zakończyć co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku. Gdy ochrona przed półpaścem jest potrzebna w trakcie leczenia, stosuje się rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi, którą można podać chorym leczonym niwolumabem, pembrolizumabem, atezolizumabem, durwalumabem czy innym lekiem z tej grupy. Seronegatywnego chorego narażonego na kontakt z ospą wietrzną chroni się immunoglobuliną przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca lub profilaktyką przeciwwirusową, a szczepi się podatnych domowników. Po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego decyzję o podaniu szczepionki żywej podejmuje onkolog z uwzględnieniem czasu od ostatniej dawki i stosowania kortykosteroidów.

Skutek kliniczny

Możliwe skutki to zakażenie wywołane wirusem szczepionkowym (rozległa wysypka pęcherzykowa, rzadko postać rozsiana z zajęciem płuc, wątroby lub ośrodkowego układu nerwowego) oraz teoretyczne zaostrzenie działań niepożądanych o podłożu immunologicznym, takich jak zapalenie płuc, jelita grubego, wątroby lub tarczycy. Osłabiona odporność może też zmniejszyć skuteczność szczepienia. Ryzyko jest największe, gdy chory otrzymuje jednocześnie chemioterapię lub kortykosteroidy w dużych dawkach.

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy żywych szczepionek z atenuowanym wirusem, przede wszystkim szczepionki przeciw ospie wietrznej. Chorzy leczeni inhibitorami PD-1 lub PD-L1 mają zwykle osłabioną odporność komórkową z powodu samego nowotworu, wcześniejszej lub równoczesnej chemioterapii albo kortykosteroidów stosowanych w leczeniu działań niepożądanych immunoterapii. Sprzyja to niekontrolowanemu namnażaniu się wirusa szczepionkowego. Z drugiej strony inhibitory punktów kontrolnych znoszą hamowanie limfocytów T, więc silny bodziec immunologiczny, jakim jest żywa szczepionka, teoretycznie może wyzwolić lub nasilić działania niepożądane o podłożu immunologicznym. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków grupy b, bo wszystkie są przeciwciałami monoklonalnymi o tym samym mechanizmie działania. W grupie a dotyczy tylko szczepionek żywych. Nie ma interakcji farmakokinetycznej.

Monitorować

status serologiczny przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem immunoterapii
rodzaj szczepionki (żywa czy nieżywa) przed każdym szczepieniem
stosowanie kortykosteroidów i innych leków immunosupresyjnych oraz chemioterapii w chwili planowanego szczepienia
objawy zakażenia wirusem szczepionkowym (gorączka, rozległa wysypka pęcherzykowa) w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
objawy działań niepożądanych o podłożu immunologicznym po szczepieniu (kaszel, duszność, biegunka, żółtaczka, zaburzenia czynności tarczycy)

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa (rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi lub niereplikująca szczepionka MVA przeciw ospie prawdpostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepionki niezawierające namnażającego się wirusa nie grożą zakażeniem szczepionkowym i mogą być podawane w trakcie leczenia inhibitorem PD-1 lub PD-L1. Odpowiedź na szczepienie może być słabsza u chorych otrzymujących chemioterapię lub kortykosteroidy, dlatego termin warto uzgodnić z onkologiem.
Szczepionka żywa podana co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku z grupy bkolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Zakończenie szczepienia żywą szczepionką przed rozpoczęciem immunoterapii pozwala organizmowi opanować wirus szczepionkowy i wytworzyć odporność, zanim chory otrzyma leczenie przeciwnowotworowe. Dlatego status serologiczny warto sprawdzić już przy kwalifikacji do immunoterapii.
odstep ≥ 3 miesiące od ostatniej dawki leczenia przeciwnowotworowego i odstawienia kortykosteroidów w dużych dawkachinhibitory PD-1 i PD-L1	ryzyko maleje	Po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego i ustąpieniu immunosupresji ryzyko zakażenia wirusem szczepionkowym maleje. Inhibitory PD-1 i PD-L1 działają długo, a działania niepożądane o podłożu immunologicznym mogą pojawić się po odstawieniu leku, więc o podaniu żywej szczepionki decyduje onkolog.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Przeciwciała anty-HER2 (np. trastuzumab, pertuzumab, trastuzumab koniugat) klasaW trakcie leczenia przeciwciałem anty-HER2 szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej planuje się wspólnie z onkologiem, a szczepionek żywych unika się do czasu odbudowy odporności.Jeśli jesteś leczony przeciwciałem anty-HER2, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez wcześniejszej rozmowy z onkologiem.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli jesteś leczony przeciwciałem anty-HER2, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez wcześniejszej rozmowy z onkologiem.

Leki na raka piersi lub żołądka działające na HER2, takie jak trastuzumab, pertuzumab czy trastuzumab derukstekan, zwykle podaje się razem z chemioterapią, która osłabia odporność. Wtedy żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej może wywołać chorobę zamiast przed nią chronić. Szczepionka przeciw półpaścowi jest nieżywa i zwykle można ją przyjąć, choć może działać trochę słabiej. Termin każdego szczepienia ustala się z onkologiem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
gorączka po szczepieniu
kaszel lub duszność po szczepieniu
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

W trakcie leczenia przeciwciałem anty-HER2 szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej planuje się wspólnie z onkologiem, a szczepionek żywych unika się do czasu odbudowy odporności. Żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w czasie chemioterapii ani leczenia trastuzumabem derukstekanem lub trastuzumabem koniugatem. Najczęściej przyjmuje się co najmniej trzy miesiące odstępu od zakończenia leczenia cytotoksycznego. U pacjenta leczonego wyłącznie trastuzumabem lub pertuzumabem po zakończeniu chemioterapii decyzję podejmuje się indywidualnie po ocenie morfologii. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać w trakcie leczenia. Najlepiej podać je co najmniej dwa tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii albo w okresie bez neutropenii i limfopenii. Osobom z otoczenia pacjenta, które nie chorowały na ospę wietrzną, zaleca się szczepienie.

Skutek kliniczny

Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej podana w trakcie leczenia przeciwnowotworowego może wywołać rozsiane zakażenie wirusem szczepionkowym z wysypką pęcherzykową, gorączką, a w ciężkich przypadkach zapaleniem płuc lub wątroby. Wszystkie szczepionki tej grupy mogą w czasie chemioterapii lub leczenia koniugatem dawać słabszą i krócej trwającą odporność.

Mechanizm

Przeciwciała anty-HER2 same w niewielkim stopniu osłabiają odporność, ale prawie zawsze stosuje się je razem z chemioterapią albo w postaci koniugatu z lekiem cytotoksycznym. Trastuzumab derukstekan i trastuzumab koniugat mogą powodować neutropenię, limfopenię lub małopłytkowość. Osłabienie odporności komórkowej sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu się atenuowanego wirusa ze szczepionki żywej, czyli szczepionki przeciw ospie wietrznej, i osłabia odpowiedź na każdą szczepionkę. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy przede wszystkim szczepionki żywej. Przy szczepionkach nieżywych, czyli rekombinowanej przeciw półpaścowi i niereplikującej przeciw ospie prawdziwej, problemem jest tylko możliwa słabsza odpowiedź.

Monitorować

morfologia z rozmazem (neutrofile, limfocyty) przed szczepieniem
wysypka pęcherzykowa i gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu żywą szczepionką
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec w trakcie leczenia
w wybranych przypadkach przeciwciała przeciw wirusowi ospy wietrznej po szczepieniu

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka żywa (przeciw ospie wietrznej) w trakcie chemioterapii lub leczenia koniugatem anty-HER2postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko rośnie	Żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się pacjentom z osłabioną odpornością komórkową w przebiegu chemioterapii lub leczenia trastuzumabem derukstekanem albo trastuzumabem koniugatem.
Szczepionka nieżywa (rekombinowana lub niereplikująca)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepionki nieżywe nie niosą ryzyka zakażenia szczepionkowego. Leczenie może jedynie osłabić odpowiedź, dlatego termin dobiera się poza okresem neutropenii i limfopenii.
odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia chemioterapii i leczenia koniugatem anty-HER2przeciwciała anty-HER2	ryzyko maleje	Po odbudowie odporności, przy kontynuacji samego trastuzumabu lub pertuzumabu, żywą szczepionkę można rozważyć indywidualnie po ocenie morfologii i za zgodą onkologa.
Szczepienie co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia przeciwnowotworowegokolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepienie przed rozpoczęciem chemioterapii lub leczenia anty-HER2 daje najlepszą odpowiedź. Żywą szczepionkę podaje się wtedy z odpowiednio dłuższym wyprzedzeniem.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Przeciwnowotworowe terapie komórkowe i genowe (np. tisagenlecleucel, aksykabtagen cyloleucel, breksukabtagen autoleucel) klasaPrzy leczeniu terapią komórkową lub genową nowotworu szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej należy odroczyć do czasu odbudowy odporności, a termin ustala ośrodek prowadzący leczenie.Jeśli jesteś przed, w trakcie lub po leczeniu komórkowym lub genowym nowotworu, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez zgody lekarza prowadzącego to leczenie.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Jeśli jesteś przed, w trakcie lub po leczeniu komórkowym lub genowym nowotworu, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez zgody lekarza prowadzącego to leczenie.

Leczenie nowotworu twoimi zmodyfikowanymi komórkami odpornościowymi, np. tisagenlecleucelem lub aksykabtagenem cyloleucelem, na długo osłabia odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który w tym czasie może wywołać u ciebie ciężką chorobę. Inne szczepionki, np. nieżywa szczepionka przeciw półpaścowi, są bezpieczne, ale podane za wcześnie mogą cię nie chronić. Lekarz prowadzący leczenie ustali, kiedy i jakimi szczepionkami możesz się zaszczepić.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

gorączka po szczepieniu
wysypka z pęcherzykami na skórze
kaszel lub duszność
silny ból głowy, splątanie lub senność
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Przy leczeniu terapią komórkową lub genową nowotworu szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej należy odroczyć do czasu odbudowy odporności, a termin ustala ośrodek prowadzący leczenie. Żywych szczepionek wirusowych nie podaje się w okresie przed chemioterapią limfodeplecyjną, w trakcie leczenia CAR-T (tisagenlecleucel, aksykabtagen cyloleucel, breksukabtagen autoleucel, idekabtagen wikleucel, lizokabtagen maraleucel, syltakabtagen autoleucel) i do potwierdzonej odbudowy układu odpornościowego. Szczepionki nieżywe, czyli rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę MVA przeciw ospie prawdziwej, podaje się według programu reszczepień po terapii komórkowej, gdy liczba limfocytów i stężenie immunoglobulin na to pozwalają. U chorych leczonych tabelekleucelem obowiązują zasady szczepień jak po przeszczepieniu, z wykluczeniem szczepionek żywych w okresie immunosupresji. Przy narażeniu na ospę wietrzną lub półpasiec stosuje się immunoglobulinę swoistą i leczenie przeciwwirusowe zamiast szczepienia.

Skutek kliniczny

Po szczepionce żywej istnieje ryzyko uogólnionego zakażenia szczepem szczepionkowym, np. rozsianej ospy wietrznej z zapaleniem płuc, wątroby lub mózgu, a po replikującej szczepionce krowiankowej – uogólnionej lub postępującej krowianki. Szczepionki nieżywe są bezpieczne, ale podane zbyt wcześnie wywołują słabą lub żadną odpowiedź ochronną, co zostawia chorego bez ochrony przy przekonaniu, że jest zaszczepiony.

Mechanizm

Terapie z limfocytami T modyfikowanymi genetycznie (CAR-T) poprzedza chemioterapia limfodeplecyjna, a samo leczenie wywołuje długotrwałą aplazję lub zubożenie limfocytów B, hipogammaglobulinemię i opóźnioną odbudowę limfocytów T. W tym okresie organizm nie wytwarza skutecznej odpowiedzi na szczepionkę, a żywe atenuowane wirusy szczepionkowe (wirus ospy wietrznej, żywa szczepionka przeciw półpaścowi, replikująca szczepionka krowiankowa) mogą namnażać się w sposób niekontrolowany. Tabelekleucel stosuje się u chorych po przeszczepieniu narządu lub komórek krwiotwórczych, u których głęboka immunosupresja wynika z choroby podstawowej i leczenia towarzyszącego.

Monitorować

liczba limfocytów B (CD19) i T (CD4) przed planowanym szczepieniem
stężenie immunoglobulin IgG i ewentualna suplementacja immunoglobulin
gorączka i wysypka pęcherzykowa w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
odpowiedź serologiczna po szczepieniu nieżywym
kontakty domowe z osobami chorymi na ospę wietrzną lub półpasiec

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka żywa (ospa wietrzna, żywa szczepionka przeciw półpaścowi, replikująca szczepionka krowiankowa)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko rośnie	Żywe szczepionki wirusowe są przeciwwskazane u chorych z ciężkim niedoborem odporności, a takim stanem jest okres po limfodeplecji i leczeniu CAR-T do czasu odbudowy odporności.
Szczepionka nieżywa (rekombinowana przeciw półpaścowi, niereplikująca MVA przeciw ospie prawdziwej)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Szczepionki nieżywe nie grożą zakażeniem szczepem szczepionkowym, ale podaje się je dopiero w ramach programu reszczepień po terapii komórkowej, gdy odporność pozwala na wytworzenie odpowiedzi.
odstep ≤ 6 tygodni przed chemioterapią limfodeplecyjnąszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	interakcja nie dotyczy	Żywych szczepionek wirusowych nie podaje się w okresie co najmniej 6 tygodni przed limfodeplecją, w trakcie terapii CAR-T i do odbudowy układu odpornościowego.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir) klasaPrzy stosowaniu leku przeciwwirusowego z grupy nukleozydów aktywnego wobec herpeswirusów i żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej lek należy odstawić co najmniej 24 godziny przed szczepieniem i nie wznawiać go przez 14 dni po szczepieniu, jeśli stan kliniczny na to pozwala.Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy, a masz zaplanowane szczepienie przeciw ospie wietrznej, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem i nie zaczynaj takiego leku przez dwa tygodnie po szczepieniu bez konsultacji z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy, a masz zaplanowane szczepienie przeciw ospie wietrznej, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem i nie zaczynaj takiego leku przez dwa tygodnie po szczepieniu bez konsultacji z lekarzem.

Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabiony, żywy wirus, który musi się trochę namnożyć, żeby organizm nauczył się go zwalczać. Leki przeciw wirusom opryszczki i półpaśca, takie jak acyklowir czy walacyklowir, mogą ten wirus zatrzymać i szczepienie może wtedy nie zadziałać. Nie jest to groźne dla zdrowia, ale możesz nie uzyskać ochrony przed ospą. Szczepionki przeciw półpaścowi stosowanej obecnie w Polsce ten problem nie dotyczy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

zachorowanie na ospę wietrzną (swędząca wysypka z pęcherzykami, gorączka) mimo wcześniejszego szczepienia
konieczność przyjęcia leku przeciwwirusowego w ciągu dwóch tygodni po szczepieniu – powiedz o tym lekarzowi

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Przy stosowaniu leku przeciwwirusowego z grupy nukleozydów aktywnego wobec herpeswirusów i żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej lek należy odstawić co najmniej 24 godziny przed szczepieniem i nie wznawiać go przez 14 dni po szczepieniu, jeśli stan kliniczny na to pozwala. Dotyczy to acyklowiru, walacyklowiru, walgancyklowiru i cydofowiru. Cydofowir utrzymuje się w komórkach długo i jest podawany w dużych odstępach, dlatego odstęp przed szczepieniem powinien być dłuższy i ustalony indywidualnie. Pacjenci leczeni walgancyklowirem lub cydofowirem mają zwykle ciężkie zaburzenia odporności, u których żywa szczepionka jest często w ogóle przeciwwskazana. Przed szczepieniem trzeba więc najpierw ocenić, czy szczepienie żywą szczepionką jest dopuszczalne. Jeśli leku przeciwwirusowego nie można przerwać (np. w leczeniu czynnego zakażenia lub w profilaktyce po przeszczepieniu), szczepienie należy odroczyć. Jeśli szczepionkę podano w trakcie leczenia, należy rozważyć jej powtórzenie zgodnie z zasadami szczepień. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podawać bez odstawiania leków przeciwwirusowych.

Skutek kliniczny

Możliwe osłabienie lub brak ochrony po szczepieniu, a więc ryzyko zachorowania na ospę wietrzną mimo szczepienia. Połączenie nie powoduje działań toksycznych. Skutek dotyczy wyłącznie skuteczności szczepionki.

Mechanizm

Żywa, atenuowana szczepionka przeciw ospie wietrznej buduje odporność dzięki ograniczonemu namnażaniu się wirusa szczepionkowego w organizmie. Acyklowir i walacyklowir (prolek acyklowiru), walgancyklowir (prolek gancyklowiru) oraz cydofowir są analogami nukleozydów lub nukleotydów. Hamują one polimerazę DNA herpeswirusów, w tym wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Jeśli lek działa w okresie namnażania się wirusa szczepionkowego, może zahamować jego replikację i osłabić odpowiedź odpornościową. Interakcja jest wspólna dla nukleozydów aktywnych wobec herpeswirusów i żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej. Nie dotyczy remdesiwiru ani szczepionek nieżywych lub niereplikujących się.

Monitorować

data ostatniej dawki leku przeciwwirusowego względem planowanej daty szczepienia
przyjmowanie leku przeciwwirusowego w ciągu 14 dni po szczepieniu żywą szczepionką
stan odporności pacjenta przed kwalifikacją do żywej szczepionki
zachorowanie na ospę wietrzną po szczepieniu jako możliwy sygnał braku ochrony

Kiedy ocena się zmienia

Żywa, atenuowana szczepionka przeciw półpaścowipostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Jeśli stosowana jest żywa, atenuowana szczepionka przeciw półpaścowi, obowiązuje ten sam odstęp co przy szczepionce przeciw ospie wietrznej: odstawienie leku co najmniej 24 godziny przed szczepieniem i niewznawianie go przez 14 dni po szczepieniu.
Miejscowa (krem na skórę, maść do oczu)droga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe	ryzyko maleje	Acyklowir stosowany miejscowo wchłania się do krążenia w znikomym stopniu i nie powinien wpływać na odpowiedź na żywą szczepionkę.
odstep ≥ 14 dni po podaniu żywej szczepionkinukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe	interakcja nie dotyczy	Włączenie leku przeciwwirusowego po upływie co najmniej 14 dni od podania żywej szczepionki nie wpływa na wytworzoną odporność.
odstep ≥ 24 godziny od ostatniej dawki przed szczepieniem (nie dotyczy cydofowiru)nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe	ryzyko maleje	Odstawienie acyklowiru, walacyklowiru lub walgancyklowiru co najmniej dobę przed szczepieniem ogranicza ryzyko osłabienia odpowiedzi, pod warunkiem że lek nie zostanie wznowiony przez 14 dni po szczepieniu. Przy cydofowirze odstęp ustala się indywidualnie ze względu na długie utrzymywanie się leku w komórkach.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory kinazy EGFR (np. erlotynib, gefitynib, afatynib) klasaW trakcie leczenia inhibitorem kinazy EGFR unika się żywych szczepionek z tej grupy, a jeśli szczepienie jest potrzebne, najlepiej podać je przed rozpoczęciem terapii.Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, nie szczep się przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i zawsze mów osobie szczepiącej, jakie leki onkologiczne bierzesz.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, nie szczep się przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i zawsze mów osobie szczepiącej, jakie leki onkologiczne bierzesz.

Leki na raka płuca takie jak ozymertynib, erlotynib, gefitynib czy afatynib, razem z samą chorobą, mogą osłabiać odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywy, osłabiony wirus, który u osoby z obniżoną odpornością może wywołać chorobę. Szczepionka przeciw półpaścowi dostępna w Polsce nie zawiera żywego wirusa i jest dla ciebie bezpieczna, choć może chronić nieco słabiej. Najlepiej zaszczepić się jeszcze przed rozpoczęciem leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
kaszel lub duszność po szczepieniu
zażółcenie skóry lub oczu
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

W trakcie leczenia inhibitorem kinazy EGFR unika się żywych szczepionek z tej grupy, a jeśli szczepienie jest potrzebne, najlepiej podać je przed rozpoczęciem terapii. Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej u seronegatywnego dorosłego planuje się co najmniej 4 tygodnie przed włączeniem erlotynibu, gefitynibu, afatynibu, dakomitynibu, ozymertynibu, lazertynibu lub aumolertynibu. W trakcie leczenia decyzję o jej podaniu podejmuje onkolog po ocenie liczby limfocytów i całkowitej immunosupresji. U osób z limfopenią, w trakcie chemioterapii lub po niedawnej radioterapii szczepionki się nie podaje. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podawać w trakcie leczenia bez przerywania terapii, najlepiej poza okresem głębokiej mielosupresji. Seronegatywnego pacjenta po kontakcie z ospą wietrzną kieruje się do lekarza w celu rozważenia profilaktyki poekspozycyjnej.

Skutek kliniczny

Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej podana pacjentowi z obniżoną odpornością może wywołać rozsiane zakażenie szczepem szczepionkowym z wysypką pęcherzykową, gorączką, a rzadko zapaleniem płuc lub wątroby. W przypadku wszystkich szczepionek z grupy możliwa jest słabsza lub krótsza ochrona po szczepieniu. Szczepionki nieżywe nie niosą ryzyka zakażenia.

Mechanizm

Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego i dotyczy odporności pacjenta. Choroba nowotworowa i leczenie inhibitorem kinazy EGFR mogą obniżać odporność komórkową, zwłaszcza gdy występuje limfopenia lub neutropenia albo gdy wcześniej stosowano chemioterapię lub radioterapię. Po podaniu żywej, atenuowanej szczepionki przeciw ospie wietrznej wirus szczepionkowy może się wtedy namnażać w sposób niekontrolowany. Jednocześnie odpowiedź na każdą szczepionkę z tej grupy, także nieżywą, może być słabsza. Inhibitory kinazy EGFR w monoterapii nie są klasycznymi lekami immunosupresyjnymi, a ryzyko wynika głównie z ogólnego stanu odporności pacjenta onkologicznego. Ostrzeżenie dotyczy w równym stopniu wszystkich leków grupy B.

Monitorować

morfologia z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów i neutrofilów przed szczepieniem
status serologiczny przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca przed planowanym leczeniem
objawy zakażenia szczepem szczepionkowym (wysypka pęcherzykowa, gorączka) przez kilka tygodni po żywej szczepionce
wcześniejsze lub równoczesne leczenie immunosupresyjne (chemioterapia, radioterapia, glikokortykosteroidy)

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa (rekombinowana lub z wirusem niereplikującym)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Szczepionki nieżywe nie mogą wywołać zakażenia szczepem szczepionkowym i można je podawać w trakcie leczenia inhibitorem kinazy EGFR. Należy liczyć się z możliwą słabszą odpowiedzią odpornościową.
Żywa szczepionka podana co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem kinazy EGFRkolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Podanie żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej z wyprzedzeniem przed włączeniem leczenia pozwala uniknąć namnażania wirusa szczepionkowego przy obniżonej odporności.
Limfopenia, równoczesna chemioterapia lub radioterapia albo leczenie glikokortykosteroidami w dużych dawkachczas leczenia · pacjent	ryzyko rośnie	Przy wyraźnej immunosupresji żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej się nie podaje.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu należy unikać szczepienia w trakcie leczenia i do czasu odnowy limfocytów po odstawieniu leku.Jeśli przyjmujesz lek na stwardnienie rozsiane lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego z grupy modulatorów receptora S1P, nie szczep się przeciw ospie wietrznej bez wcześniejszej rozmowy z lekarzem prowadzącym.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek na stwardnienie rozsiane lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego z grupy modulatorów receptora S1P, nie szczep się przeciw ospie wietrznej bez wcześniejszej rozmowy z lekarzem prowadzącym.

Leki takie jak siponimod (na stwardnienie rozsiane) i etrasymod (na wrzodziejące zapalenie jelita grubego) osłabiają część układu odpornościowego. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który u osoby przyjmującej te leki może wywołać prawdziwą chorobę. Inne szczepienia, na przykład przeciw półpaścowi, są bezpieczne, ale mogą chronić słabiej. Najlepiej zaszczepić się przed rozpoczęciem leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

swędząca wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
gorączka utrzymująca się kilka dni po szczepieniu
silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
kaszel i duszność
bolesna wysypka w jednym pasie skóry

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu należy unikać szczepienia w trakcie leczenia i do czasu odnowy limfocytów po odstawieniu leku. Przed włączeniem siponimodu lub etrasymodu oznacz przeciwciała przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca u pacjentów bez potwierdzonej ospy lub pełnego szczepienia. Osobę seronegatywną zaszczep pełnym schematem szczepionki przeciw ospie wietrznej i rozpocznij leczenie modulatorem nie wcześniej niż po 4 tygodniach od ostatniej dawki. Szczepionkę rekombinowaną przeciw półpaścowi oraz niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać w trakcie leczenia, ale najlepiej zrobić to przed jego rozpoczęciem, bo odpowiedź może być słabsza. Jeśli pacjent przypadkowo otrzymał żywą szczepionkę w trakcie leczenia, obserwuj go w kierunku objawów zakażenia i skonsultuj się z lekarzem prowadzącym w sprawie dalszego postępowania.

Skutek kliniczny

Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej podana w trakcie leczenia modulatorem receptora S1P lub krótko po jego odstawieniu może wywołać zakażenie szczepionkowe, w tym postać uogólnioną z zajęciem skóry, płuc lub ośrodkowego układu nerwowego. Każda szczepionka podana w tym okresie może dać słabszą i krótszą ochronę. Szczepionki nieżywe nie powodują zakażenia, ale ich skuteczność może być mniejsza.

Mechanizm

Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych i powodują zależną od dawki limfopenię obwodową, która ustępuje dopiero kilka tygodni po odstawieniu leku. Osłabiona odpowiedź komórkowa sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu się żywego, atenuowanego wirusa ospy wietrznej zawartego w szczepionce. Ten sam mechanizm zmniejsza wytwarzanie przeciwciał i odpowiedzi komórkowej po każdym szczepieniu, także szczepionką nieżywą. Siponimod i etrasymod działają w ten sam sposób, więc interakcja dotyczy obu leków z grupy b.

Monitorować

status serologiczny przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca przed włączeniem modulatora receptora S1P
liczba limfocytów przed szczepieniem żywą szczepionką po odstawieniu leku
objawy zakażenia szczepionkowego (wysypka pęcherzykowa, gorączka, objawy neurologiczne, duszność) w ciągu kilku tygodni po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
w razie potrzeby miano przeciwciał po szczepieniu wykonanym w trakcie leczenia

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa (rekombinowana lub z wirusem niereplikującym)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Szczepionka bez wirusa zdolnego do namnażania nie grozi zakażeniem szczepionkowym, więc może być podana w trakcie leczenia modulatorem receptora S1P. Ze względu na możliwą słabszą odpowiedź zaleca się podanie przed rozpoczęciem terapii.
kolejność włączenia ≥ 4 tygodnie między ostatnią dawką żywej szczepionki a pierwszą dawką modulatorapacjent	ryzyko maleje	Szczepienie żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej zakończone co najmniej 4 tygodnie przed włączeniem siponimodu lub etrasymodu pozwala na wytworzenie odporności bez ryzyka zakażenia szczepionkowego.
Do odnowy liczby limfocytów po odstawieniu lekuodstep · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu	ryzyko maleje	Po odstawieniu modulatora receptora S1P żywą szczepionkę można podać dopiero po powrocie liczby limfocytów do zakresu prawidłowego, co zwykle trwa kilka tygodni.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaW trakcie leczenia inhibitorem kinazy ALK nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów ALK, nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie bez wcześniejszej rozmowy z onkologiem.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów ALK, nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie bez wcześniejszej rozmowy z onkologiem.

Leki na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, takie jak alektynib, lorlatynib czy brygatynib, mogą osłabiać odporność. Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabionego wirusa, który przy słabszej odporności może wywołać chorobę zamiast chronić przed nią. Szczepionka przeciw półpaścowi i szczepionka przeciw ospie prawdziwej stosowane obecnie w Polsce nie zawierają wirusa zdolnego do namnażania, więc są bezpieczne, choć mogą działać nieco słabiej. Najlepiej zaszczepić się żywą szczepionką jeszcze przed rozpoczęciem leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami na skórze, zwłaszcza rozsiana po całym ciele
gorączka po szczepieniu lub po kontakcie z osobą chorą na ospę wietrzną albo półpasiec
kaszel lub duszność
silny ból głowy, splątanie lub senność
zażółcenie skóry lub oczu

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

W trakcie leczenia inhibitorem kinazy ALK nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej. Jeśli pacjent nie przechorował ospy wietrznej i wymaga szczepienia, najlepiej wykonać je co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia kryzotynibem, brygatynibem, cerytynibem, lorlatynibem lub alektynibem. Termin szczepienia żywą szczepionką po zakończeniu leczenia ustala onkolog na podstawie morfologii i stanu odporności. Przed półpaścem chroni się pacjenta rekombinowaną szczepionką nieżywą, którą można podać w trakcie leczenia, najlepiej w okresie stabilnej morfologii. Po kontakcie nieuodpornionego pacjenta z ospą wietrzną lub półpaścem rozważa się immunoglobulinę przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca albo profilaktyczne leczenie przeciwwirusowe. Domowników pacjenta warto zaszczepić przeciw ospie wietrznej, a po wystąpieniu u nich wysypki poszczepiennej ograniczyć bliski kontakt do czasu jej zaschnięcia.

Skutek kliniczny

Po podaniu żywej szczepionki pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy ALK możliwe jest zakażenie wirusem szczepionkowym – rozsiana wysypka pęcherzykowa, zapalenie płuc, wątroby lub mózgu, a po szczepionce replikującej przeciw ospie prawdziwej także uogólniona lub postępująca krowianka. Takie powikłania mogą być ciężkie i zagrażać życiu. Każda szczepionka, również nieżywa, może dać słabszą i krócej utrzymującą się ochronę.

Mechanizm

Inhibitory kinazy ALK (kryzotynib, brygatynib, cerytynib, lorlatynib, alektynib) mogą wywoływać neutropenię i limfopenię, a u pacjenta z zaawansowanym rakiem płuca odporność jest dodatkowo osłabiona przez samą chorobę i wcześniejsze leczenie. Osłabienie odporności komórkowej sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu atenuowanego wirusa ze szczepionki żywej (wirus ospy wietrznej i półpaśca, replikujący wirus krowianki) i jednocześnie zmniejsza wytwarzanie przeciwciał oraz odpowiedź limfocytów T na każdą szczepionkę. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i wynika ze stanu odporności, a nie z wpływu na metabolizm leków. Dotyczy wszystkich leków grupy b w podobnym stopniu, z wyjątkiem nieżywych szczepionek z grupy a, które nie stwarzają ryzyka zakażenia.

Monitorować

morfologia krwi z rozmazem (liczba neutrofili i limfocytów) przed planowanym szczepieniem
wywiad w kierunku przebytej ospy wietrznej lub szczepienia, w razie wątpliwości oznaczenie przeciwciał przeciw VZV
objawy zakażenia wirusowego (wysypka pęcherzykowa, gorączka, kaszel, duszność) w ciągu kilku tygodni po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
kontakt pacjenta z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa (rekombinowana przeciw półpaścowi lub niereplikująca MVA przeciw ospie prawdziwej)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepionki nieżywe i niereplikujące nie stwarzają ryzyka zakażenia wirusem szczepionkowym i mogą być podane w trakcie leczenia inhibitorem kinazy ALK. Odpowiedź odpornościowa może być słabsza, dlatego korzystnie jest szczepić w okresie stabilnej morfologii.
Żywa szczepionka podana co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem kinazy ALKkolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepienie żywą szczepionką wykonane z odpowiednim wyprzedzeniem przed włączeniem inhibitora kinazy ALK pozwala na wytworzenie odporności przy prawidłowej funkcji układu immunologicznego i nie wymaga przesuwania terapii, jeśli odstęp został zachowany.
Czas po zakończeniu leczenia inhibitorem kinazy ALK ustalony przez onkologaodstep · inhibitory kinazy ALK	inne zalecenie	Po odstawieniu inhibitora kinazy ALK żywą szczepionkę można rozważyć dopiero po powrocie prawidłowej morfologii i ocenie odporności przez onkologa, z uwzględnieniem innych prowadzonych terapii przeciwnowotworowych.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Niesteroidowe leki stosowane w atopowym zapaleniu skóry (np. dupilumab, abrocytynib, tralokinumab) klasaPodczas leczenia ogólnoustrojowym lekiem na atopowe zapalenie skóry nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a potrzebne szczepienie wykonuje się przed rozpoczęciem terapii.Jeśli przyjmujesz zastrzyki lub tabletki na atopowe zapalenie skóry, nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, zanim nie uzgodnisz tego z lekarzem prowadzącym leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz zastrzyki lub tabletki na atopowe zapalenie skóry, nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, zanim nie uzgodnisz tego z lekarzem prowadzącym leczenie.

Niektóre leki na atopowe zapalenie skóry, na przykład dupilumab w zastrzykach czy abrocytynib w tabletkach, zmieniają działanie układu odpornościowego. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który u osoby przyjmującej takie leki mógłby wywołać chorobę albo zadziałać słabiej. Dlatego tę szczepionkę najlepiej przyjąć przed rozpoczęciem leczenia. Szczepionka przeciw półpaścowi nie zawiera żywego wirusa i można ją przyjąć w trakcie leczenia, a kremy z pimekrolimusem lub delgocytynibem nie przeszkadzają w szczepieniach.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

swędząca wysypka z pęcherzykami po szczepieniu, zwłaszcza rozległa
gorączka utrzymująca się dłużej niż dwa dni po szczepieniu
kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
bolesna wysypka z pęcherzykami ułożona pasmowo po jednej stronie ciała

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Podczas leczenia ogólnoustrojowym lekiem na atopowe zapalenie skóry nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a potrzebne szczepienie wykonuje się przed rozpoczęciem terapii. Przed włączeniem dupilumabu, tralokinumabu, lebrykizumabu, nemolizumabu lub abrocytynibu należy sprawdzić historię ospy wietrznej i szczepień, a osoby nieodporne zaszczepić z kilkutygodniowym wyprzedzeniem. Przed abrocytynibem warto dodatkowo zaszczepić pacjenta rekombinowaną szczepionką przeciw półpaścowi, ponieważ inhibitory JAK zwiększają ryzyko półpaśca. Jeżeli szczepionka żywa jest konieczna w trakcie leczenia, decyzję o przerwie w terapii i jej długości podejmuje lekarz prowadzący, uwzględniając długi okres półtrwania leków biologicznych i krótki okres półtrwania abrocytynibu. Szczepionkę rekombinowaną przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podawać w trakcie leczenia.

Skutek kliniczny

Teoretycznie możliwe jest uogólnione zakażenie wirusem szczepionkowym ospy wietrznej z wysypką pęcherzykową, gorączką, a rzadko zapaleniem płuc lub zajęciem układu nerwowego, zwłaszcza u pacjentów leczonych abrocytynibem. Drugim skutkiem może być słabsza lub krótsza ochrona po szczepieniu. Dla szczepionek nieżywych lub niereplikujących ryzykiem jest wyłącznie możliwe osłabienie odpowiedzi, a u leczonych dupilumabem odpowiedź na szczepionki nieżywe pozostaje zachowana.

Mechanizm

Leki ogólnoustrojowe stosowane w atopowym zapaleniu skóry modyfikują odpowiedź immunologiczną. Dupilumab, tralokinumab, lebrykizumab i nemolizumab blokują szlaki cytokin typu 2 (IL-4, IL-13, IL-31), a abrocytynib jako doustny inhibitor JAK1 hamuje przekazywanie sygnału wielu cytokin, w tym istotnych dla odpowiedzi przeciwwirusowej. Może to osłabiać kontrolę nad namnażaniem atenuowanego wirusa ospy wietrznej ze szczepionki żywej oraz zmniejszać wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu. Wpływ jest najsilniejszy dla abrocytynibu, a dla leków biologicznych ma głównie charakter ostrożnościowy, ponieważ nie badano ich łącznie ze szczepionkami żywymi. Ograniczenie dotyczy przede wszystkim żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej. Leki stosowane miejscowo oraz szczepionki nieżywe lub niereplikujące są wyjątkami.

Monitorować

status odporności na ospę wietrzną przed rozpoczęciem leczenia ogólnoustrojowego
kalendarz szczepień i odstęp między szczepionką żywą a pierwszą dawką leku
wysypka pęcherzykowa, gorączka lub objawy ze strony płuc w ciągu kilku tygodni po szczepieniu żywym
objawy półpaśca u pacjentów leczonych abrocytynibem

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowa (na skórę)droga podania · niesteroidowe leki stosowane w atopowym zapaleniu skóry	interakcja nie dotyczy	Pimekrolimus i delgocytynib stosowane miejscowo nie powodują istotnej immunosupresji ogólnoustrojowej, więc nie ograniczają stosowania szczepionek żywych. Przy rozległych zmianach szczepienie najlepiej wykonać w przerwie w leczeniu i nie nakładać leku w miejscu wstrzyknięcia do ustąpienia odczynu.
Szczepionka nieżywa (rekombinowana) lub niereplikującapostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podawać w trakcie leczenia. Podczas stosowania abrocytynibu odpowiedź może być słabsza, dlatego najlepiej szczepić przed włączeniem leku.
Szczepienie żywe przed rozpoczęciem leczeniakolejność włączenia · pacjent	ryzyko maleje	Podanie żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej z kilkutygodniowym wyprzedzeniem przed pierwszą dawką leku ogólnoustrojowego pozwala uniknąć interakcji i uzyskać pełną odpowiedź na szczepienie.
Odstęp po odstawieniu leku ustalony przez lekarza prowadzącegoodstep · niesteroidowe leki stosowane w atopowym zapaleniu skóry	inne zalecenie	Po odstawieniu leku biologicznego jego działanie utrzymuje się przez wiele tygodni ze względu na długi okres półtrwania, a po abrocytynibie ustępuje znacznie szybciej. Termin bezpiecznego podania szczepionki żywej ustala lekarz prowadzący indywidualnie.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Etylenoiminy (np. tiotepa) klasaSzczepień przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej nie wykonuje się w trakcie leczenia tiotepą ani po nim, dopóki odporność pacjenta się nie odbuduje.Jeśli jesteś w trakcie leczenia tiotepą lub niedawno ją otrzymałeś, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Jeśli jesteś w trakcie leczenia tiotepą lub niedawno ją otrzymałeś, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.

Tiotepa to lek przeciwnowotworowy, który silnie i na długo osłabia odporność. Szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej mogą wtedy nie zadziałać. Szczepionka żywa, na przykład przeciw ospie wietrznej, może nawet wywołać ciężkie zakażenie wirusem ze szczepionki. Termin szczepienia ustala lekarz, który prowadzi twoje leczenie onkologiczne.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

gorączka z wysypką z pęcherzykami na skórze
bolesna wysypka pęcherzykowa w jednym pasie skóry, typowa dla półpaśca
kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej po szczepieniu
silny ból głowy, splątanie lub senność
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec – zgłoś to lekarzowi od razu, nawet bez objawów

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: opisy przypadków

Postępowanie

Szczepień przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej nie wykonuje się w trakcie leczenia tiotepą ani po nim, dopóki odporność pacjenta się nie odbuduje. Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej i replikująca szczepionka przeciw ospie prawdziwej są w tym okresie przeciwwskazane. Termin ich podania po zakończeniu leczenia lub po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych ustala lekarz prowadzący na podstawie oceny odporności. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej należy odłożyć do czasu, gdy można oczekiwać odpowiedzi poszczepiennej. Dawkę podaną w okresie głębokiej immunosupresji zwykle traktuje się jako nieważną. Jeśli szczepienie jest potrzebne przed leczeniem, szczepionkę żywą podaje się z odpowiednim, zwykle kilkutygodniowym wyprzedzeniem przed pierwszą dawką tiotepy. Osoby z otoczenia pacjenta powinny być zaszczepione przeciw ospie wietrznej. Jeśli u zaszczepionego domownika pojawi się wysypka poszczepienna, należy ograniczyć jego kontakt z pacjentem do czasu jej ustąpienia. Po kontakcie pacjenta z ospą wietrzną lub półpaścem rozważa się immunoglobulinę przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca albo profilaktykę lekiem przeciwwirusowym.

Skutek kliniczny

Szczepienie wykonane w trakcie leczenia tiotepą albo krótko po nim zwykle nie chroni przed ospą wietrzną, półpaścem ani ospą prawdziwą. Daje więc fałszywe poczucie bezpieczeństwa i marnuje dawkę szczepionki. Po podaniu szczepionki żywej grozi uogólnione zakażenie wirusem szczepionkowym, które może prowadzić do zapalenia płuc, wątroby lub mózgu i zagrażać życiu.

Mechanizm

Tiotepa jest lekiem alkilującym z grupy etylenoimin. Silnie hamuje czynność szpiku i namnażanie limfocytów, przez co głęboko i długotrwale osłabia odporność komórkową i humoralną. Szczepionka potrzebuje sprawnego układu odpornościowego, więc odpowiedź poszczepienna słabnie lub nie powstaje. Ten mechanizm dotyczy wszystkich szczepionek z grupy. W przypadku szczepionki żywej atenuowanej, czyli szczepionki przeciw ospie wietrznej oraz replikującej szczepionki z wirusem krowianki przeciw ospie prawdziwej, osłabiona odporność nie hamuje namnażania się wirusa szczepionkowego. Może wtedy dojść do uogólnionego zakażenia. Szczepionka rekombinowana przeciw półpaścowi i niereplikująca szczepionka przeciw ospie prawdziwej nie zawierają wirusa zdolnego do namnażania. Przy nich problemem jest wyłącznie brak skuteczności.

Monitorować

ocena odbudowy odporności przed planowanym szczepieniem (morfologia z rozmazem, liczba limfocytów, ewentualnie ocena immunologiczna)
status serologiczny wobec wirusa ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem leczenia
objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca lub wirusem szczepionkowym (gorączka, wysypka pęcherzykowa, objawy płucne i neurologiczne)
data ostatniej dawki tiotepy i ewentualnego przeszczepienia w dokumentacji szczepień

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka żywa atenuowana lub replikująca (szczepionka przeciw ospie wietrznej, replikująca szczepionka z wirusem krowpostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko rośnie	Szczepionka zawierająca wirusa zdolnego do namnażania może u pacjenta z immunosupresją po tiotepie wywołać uogólnione zakażenie. Jej podanie w trakcie leczenia i do czasu potwierdzonej odbudowy odporności jest przeciwwskazane.
Szczepionka nieżywa (rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi, niereplikująca szczepionka przeciw ospie prawdziwej)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Szczepionka nieżywa nie grozi zakażeniem, ale podana w okresie głębokiej immunosupresji może nie wywołać ochrony. Szczepienie odracza się do czasu, gdy można oczekiwać odpowiedzi immunologicznej, zgodnie z zaleceniami ośrodka prowadzącego.
Czas potrzebny do odbudowy odporności po ostatniej dawce tiotepy lub po przeszczepieniu, oceniony przez lekarza prowadząodstep · etylenoiminy	ryzyko maleje	Po odbudowie odporności, przy braku czynnej choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi i innej immunosupresji, szczepienie można wykonać zgodnie z programem szczepień po leczeniu przeciwnowotworowym lub po przeszczepieniu.
Szczepienie zakończone z odpowiednim, zwykle kilkutygodniowym wyprzedzeniem przed pierwszą dawką tiotepykolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepienie wykonane odpowiednio wcześnie przed rozpoczęciem leczenia pozwala wytworzyć odporność i ogranicza ryzyko zakażenia wirusem szczepionkowym. Ochrona może jednak wygasnąć po kondycjonowaniu i przeszczepieniu, co zwykle wymaga ponownego szczepienia.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Inhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib) klasaSzczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej u pacjenta leczonego inhibitorem MEK planuje się w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne, najlepiej przed rozpoczęciem terapii.Zanim zaszczepisz się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej w czasie leczenia inhibitorem MEK (np. trametynibem lub kobimetynibem), uzgodnij termin i rodzaj szczepionki z lekarzem prowadzącym leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Zanim zaszczepisz się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej w czasie leczenia inhibitorem MEK (np. trametynibem lub kobimetynibem), uzgodnij termin i rodzaj szczepionki z lekarzem prowadzącym leczenie.

Leki z grupy inhibitorów MEK, na przykład trametynib, kobimetynib, binimetynib i selumetynib, mogą osłabiać odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywy, osłabiony wirus, który przy słabszej odporności może wywołać chorobę. Szczepionki przeciw półpaścowi i ospie prawdziwej dostępne w Polsce nie zawierają żywego wirusa zdolnego do namnażania, ale w trakcie leczenia mogą chronić słabiej. Termin i rodzaj szczepienia zawsze ustal z lekarzem prowadzącym leczenie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub szybko się szerząca
gorączka i złe samopoczucie po szczepieniu
kaszel lub duszność
kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej u pacjenta leczonego inhibitorem MEK planuje się w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne, najlepiej przed rozpoczęciem terapii. Żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia selumetynibem, trametynibem, binimetynibem ani kobimetynibem. Jeśli pacjent nie jest uodporniony, szczepienie wykonuje się co najmniej kilka tygodni przed włączeniem leku albo po jego odstawieniu i ocenie odporności przez lekarza. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać w trakcie leczenia, najlepiej w okresie bez neutropenii i limfopenii, licząc się ze słabszą odpowiedzią. Po kontakcie nieuodpornionego pacjenta z chorym na ospę wietrzną lub półpasiec lekarz rozważa swoistą immunoglobulinę albo profilaktykę przeciwwirusową. Domownicy pacjenta powinni być zaszczepieni przeciw ospie wietrznej, a gdy po szczepieniu domownika pojawi się wysypka, należy unikać bliskiego kontaktu do jej przyschnięcia.

Skutek kliniczny

Po podaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej w trakcie leczenia inhibitorem MEK istnieje ryzyko rozsianego zakażenia wirusem szczepionkowym z wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc lub zapaleniem wątroby. Po szczepionkach nieżywych grozi głównie słabsza i krótsza ochrona. Opisy kliniczne są nieliczne, a ocena ryzyka opiera się na mechanizmie i zasadach szczepienia osób z obniżoną odpornością.

Mechanizm

Inhibitory MEK hamują szlak kinaz MAPK, który uczestniczy w aktywacji i namnażaniu limfocytów T. Może to osłabiać odpowiedź komórkową na szczepienie i kontrolę zakażeń wirusowych. Ryzyko narasta przy leczeniu skojarzonym z inhibitorem BRAF, przy neutropenii lub limfopenii oraz przy jednoczesnej chemioterapii albo glikokortykosteroidach. U pacjenta z obniżoną odpornością żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej może namnażać się w sposób niekontrolowany. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich inhibitorów MEK. Po stronie szczepionek ryzyko zakażenia dotyczy tylko szczepionki żywej, a osłabienie odpowiedzi dotyczy wszystkich szczepionek grupy.

Monitorować

status serologiczny przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem MEK
morfologia krwi z rozmazem przed szczepieniem – liczba neutrofili i limfocytów
objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej (wysypka pęcherzykowa, gorączka, kaszel) w ciągu kilku tygodni po szczepieniu żywą szczepionką lub kontakcie z chorym

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka nieżywa (rekombinowana lub niereplikująca)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi i niereplikująca szczepionka przeciw ospie prawdziwej nie grożą zakażeniem szczepionkowym. Można je podać w trakcie leczenia inhibitorem MEK, a jedynym problemem jest możliwa słabsza odpowiedź odpornościowa.
odstep ≥ 4 tygodnie przed włączeniem inhibitora MEKszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaje się z wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem MEK, gdy pozwala na to stan pacjenta i pilność terapii onkologicznej.
wiek ≤ 18 latpacjent	inne zalecenie	U dzieci leczonych selumetynibem kalendarz szczepień ochronnych, w tym szczepienie przeciw ospie wietrznej, ustala się indywidualnie z lekarzem prowadzącym. Warto zaszczepić nieuodpornionych domowników.

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznie5

Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Silne kortykosteroidy miejscowe (np. mometazon, metyloprednizolon, betametazon) klasaStosowanie silnego kortykosteroidu miejscowego na skórę nie jest powodem do odkładania szczepienia przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej ani do przerywania leczenia.Możesz się zaszczepić, stosując maść lub krem ze sterydem, ale powiedz osobie szczepiącej, jak dużą powierzchnię skóry smarujesz, od jak dawna i czy przyjmujesz też steryd w tabletkach lub zastrzykach.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz się zaszczepić, stosując maść lub krem ze sterydem, ale powiedz osobie szczepiącej, jak dużą powierzchnię skóry smarujesz, od jak dawna i czy przyjmujesz też steryd w tabletkach lub zastrzykach.

Maści i kremy ze sterydem, takie jak mometazon, metyloprednizolon, betametazon czy fluocynolon, działają głównie w miejscu nałożenia i zwykle nie osłabiają odporności całego organizmu. Dlatego zwykle możesz się zaszczepić przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej bez przerywania leczenia skóry. Ostrożność jest potrzebna, gdy smarujesz bardzo dużą powierzchnię ciała przez wiele tygodni, zwłaszcza pod opatrunkiem albo u małego dziecka. Nie smaruj sterydem miejsca, w którym podano szczepionkę.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami rozsiana po ciele w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
gorączka i złe samopoczucie po szczepieniu żywą szczepionką
powiększająca się, ropiejąca lub bardzo bolesna zmiana w miejscu szczepienia
zaczerwienienie lub ból oka po szczepieniu przeciw ospie prawdziwej

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Stosowanie silnego kortykosteroidu miejscowego na skórę nie jest powodem do odkładania szczepienia przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej ani do przerywania leczenia. Przed szczepieniem ustal, jak dużą powierzchnię skóry pacjent smaruje, jak długo i czy stosuje opatrunek okluzyjny. Przy rozległym, wielotygodniowym leczeniu silnym preparatem, zwłaszcza u małych dzieci, przed podaniem szczepionki żywej rozważ ocenę lekarską pod kątem ogólnego działania kortykosteroidu. Mometazonu, metyloprednizolonu, betametazonu ani fluocynolonu acetonidu nie nakłada się na miejsce szczepienia żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej. Jeśli metyloprednizolon lub betametazon są podawane doustnie lub w zastrzykach w dużych dawkach przez dłuższy czas, szczepionek żywych nie podaje się do czasu zakończenia leczenia i odczekania okresu odbudowy odporności, a ocena tej sytuacji wykracza poza ten wpis.

Skutek kliniczny

Przy typowym stosowaniu na skórę nie należy się spodziewać ani osłabienia odpowiedzi na szczepionkę, ani zakażenia wirusem szczepionkowym. Teoretyczne ryzyko pojawia się dopiero przy rozległym, długotrwałym leczeniu dającym objawy działania ogólnoustrojowego, a wtedy dotyczy przede wszystkim szczepionek żywych przeciw ospie wietrznej i przeciw ospie prawdziwej. Przy żywej szczepionce z wirusem krowianki kortykosteroid nałożony na miejsce szczepienia może sprzyjać miejscowemu szerzeniu się zakażenia.

Mechanizm

Kortykosteroidy hamują odpowiedź komórkową i humoralną układu odpornościowego. Przy podaniu ogólnym w dużych dawkach mogą osłabić odpowiedź na szczepionkę i ułatwić namnażanie wirusa ze szczepionki żywej. Silne kortykosteroidy nałożone na skórę w zwykły sposób wchłaniają się do krwi w ilości zbyt małej, żeby wywołać takie ogólne osłabienie odporności. Wchłanianie rośnie przy smarowaniu dużej powierzchni skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym, na skórze uszkodzonej lub cienkiej, przy długim leczeniu oraz u małych dzieci. Zależność ta dotyczy jednakowo wszystkich silnych kortykosteroidów miejscowych z tej grupy.

Monitorować

rozległość i czas stosowania kortykosteroidu miejscowego oraz stosowanie opatrunku okluzyjnego
wygląd miejsca szczepienia żywą szczepionką – nadmierne powiększanie się zmiany, ropienie, zmiany satelitarne
rozsiana wysypka pęcherzykowa lub gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu żywą szczepionką
objawy ogólnego działania kortykosteroidu przy długim leczeniu rozległych zmian

Kiedy ocena się zmienia

Rozległa powierzchnia skóry, opatrunek okluzyjny lub stosowanie przez wiele tygodnidawka · silne kortykosteroidy miejscowe	ryzyko rośnie	Przy rozległym, długotrwałym lub okluzyjnym stosowaniu silnego kortykosteroidu wchłanianie ogólnoustrojowe może być istotne. Przed podaniem szczepionki żywej rozważ ocenę lekarską pod kątem ogólnego działania kortykosteroidu.
Niemowlęta i małe dzieciwiek · pacjent	ryzyko rośnie	U małych dzieci stosunek powierzchni skóry do masy ciała jest duży, a skóra cienka, więc wchłanianie kortykosteroidu jest większe. Przy rozległym leczeniu przed szczepieniem żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej oceń zakres i czas stosowania.
Doustna lub pozajelitowa (metyloprednizolon, betametazon)droga podania · silne kortykosteroidy miejscowe	inne zalecenie	Ogólnoustrojowe podanie metyloprednizolonu lub betametazonu w dużych dawkach przez dłuższy czas wyklucza szczepienie żywymi szczepionkami przeciw ospie wietrznej i ospie prawdziwej do czasu zakończenia leczenia i odbudowy odporności. Szczepionka rekombinowana przeciw półpaścowi jest wtedy bezpieczna, ale odpowiedź może być słabsza.
Żywa szczepionka z wirusem krowianki (przeciw ospie prawdziwej)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	inne zalecenie	Nie nakładaj kortykosteroidu miejscowego na miejsce szczepienia ani na skórę w jego pobliżu do czasu wygojenia. Pamiętaj, że choroba skóry leczona silnym kortykosteroidem, zwłaszcza atopowe zapalenie skóry, sama w sobie może wykluczać szczepienie żywą szczepionką z wirusem krowianki.
Szczepionka rekombinowana (nieżywa) przeciw półpaścowipostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa, więc nie ma ryzyka zakażenia szczepionkowego niezależnie od sposobu stosowania kortykosteroidu miejscowego.

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Mineralokortykosteroidy (np. fludrokortyzon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu fludrokortyzonu w typowej dawce substytucyjnej i szczepionki przeciw ospie wietrznej lub półpaścowi szczepienie można przeprowadzić bez zmiany schematu i bez przerywania leczenia.Jeśli przyjmujesz fludrokortyzon i masz się zaszczepić przeciw ospie wietrznej lub półpaścowi, nie odstawiaj leku, a przed szczepieniem powiedz lekarzowi o wszystkich lekach, zwłaszcza innych sterydach.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Jeśli przyjmujesz fludrokortyzon i masz się zaszczepić przeciw ospie wietrznej lub półpaścowi, nie odstawiaj leku, a przed szczepieniem powiedz lekarzowi o wszystkich lekach, zwłaszcza innych sterydach.

Fludrokortyzon w zwykłych dawkach nie osłabia odporności, więc nie przeszkadza w szczepieniu przeciw ospie wietrznej ani półpaścowi. Ostrożność jest potrzebna dopiero wtedy, gdy oprócz niego przyjmujesz sterydy w dużych dawkach, na przykład prednizon lub hydrokortyzon w wysokiej dawce, albo inne leki obniżające odporność. Dotyczy to głównie szczepionki przeciw ospie wietrznej, która zawiera osłabiony żywy wirus. Szczepionki przeciw półpaścowi i przeciw ospie prawdziwej dostępne w Polsce nie zawierają wirusa zdolnego do namnażania.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

wysypka z pęcherzykami na dużej powierzchni ciała w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
wysoka gorączka po szczepieniu
duże osłabienie, zawroty głowy lub omdlenia, jeśli pominięto dawkę fludrokortyzonu

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu fludrokortyzonu w typowej dawce substytucyjnej i szczepionki przeciw ospie wietrznej lub półpaścowi szczepienie można przeprowadzić bez zmiany schematu i bez przerywania leczenia. Fludrokortyzonu nie odstawia się przed szczepieniem, bo grozi to przełomem nadnerczowym lub nasileniem hipotonii. Przed podaniem żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej sprawdź, czy pacjent nie przyjmuje równocześnie glikokortykosteroidu ogólnoustrojowego w dawce immunosupresyjnej lub innych leków immunosupresyjnych. Jeśli tak, decyzję o szczepieniu i jego terminie podejmuje lekarz. Szczepionkę przeciw półpaścowi i szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podawać także w tej sytuacji, choć odpowiedź odpornościowa może być słabsza.

Skutek kliniczny

Przy typowych dawkach fludrokortyzonu nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków. Szczepienie jest skuteczne i bezpieczne. Przy towarzyszącej immunosupresji z innego powodu żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej może wywołać rozsiane zakażenie wirusem szczepionkowym, a wszystkie szczepionki z tej grupy mogą dać słabszą ochronę.

Mechanizm

Fludrokortyzon ma obok silnego działania mineralokortykosteroidowego także słabe działanie glikokortykosteroidowe. W dawkach substytucyjnych, typowych dla choroby Addisona, wrodzonego przerostu nadnerczy czy hipotonii ortostatycznej, nie hamuje istotnie odporności komórkowej. Teoretyczne ryzyko dotyczy sytuacji, w której pacjent otrzymuje jednocześnie glikokortykosteroid ogólnoustrojowy w dawce immunosupresyjnej, np. hydrokortyzon w dużych dawkach we wstrząsie septycznym. Wtedy osłabiona odporność komórkowa może zmniejszyć odpowiedź na szczepionkę i – w przypadku żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej – umożliwić niekontrolowane namnażanie wirusa szczepionkowego.

Monitorować

równoczesne stosowanie glikokortykosteroidów ogólnoustrojowych i innych leków immunosupresyjnych przed podaniem żywej szczepionki
zmiany pęcherzykowe na skórze w ciągu kilku tygodni po żywej szczepionce przeciw ospie wietrznej

Kiedy ocena się zmienia

Równoczesny glikokortykosteroid ogólnoustrojowy w dawce immunosupresyjnej lub inne leki immunosupresyjnedawka · pacjent	ryzyko rośnie	Przy towarzyszącej immunosupresji żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej się nie podaje. Szczepienie odracza się do czasu zakończenia leczenia immunosupresyjnego i odpowiedniego odstępu ustalonego przez lekarza. Nie dotyczy szczepionki przeciw półpaścowi i szczepionki przeciw ospie prawdziwej, które można podać, licząc się ze słabszą odpowiedzią.
Typowa dawka substytucyjnadawka · mineralokortykosteroidy	ryzyko maleje	Fludrokortyzon w dawkach substytucyjnych nie wymaga zmiany terminu szczepienia ani przerwy w leczeniu.

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Okulistyczne leki przeciwneowaskularyzacyjne (np. aflibercept, ranibizumab, werteporfina) klasaSzczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej można podawać pacjentom leczonym okulistycznymi lekami przeciwneowaskularyzacyjnymi bez zmiany schematu leczenia i bez zachowywania odstępu.Możesz się zaszczepić przeciw półpaścowi lub ospie wietrznej w trakcie leczenia zastrzykami do oka bez zmiany terminów wizyt u okulisty, a jeśli po szczepieniu źle się czujesz lub masz gorączkę, powiedz o tym przed kolejnym zastrzykiem.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz się zaszczepić przeciw półpaścowi lub ospie wietrznej w trakcie leczenia zastrzykami do oka bez zmiany terminów wizyt u okulisty, a jeśli po szczepieniu źle się czujesz lub masz gorączkę, powiedz o tym przed kolejnym zastrzykiem.

Zastrzyki do oka stosowane w leczeniu zwyrodnienia plamki i obrzęku plamki, na przykład aflibercept, ranibizumab czy farycymab, nie osłabiają odporności. Dlatego nie przeszkadzają w szczepieniu przeciw półpaścowi, ospie wietrznej ani ospie prawdziwej. Szczepionka działa tak samo dobrze, a leczenie oka pozostaje skuteczne. Szczepienie przeciw półpaścowi jest dla ciebie szczególnie korzystne, bo półpasiec w okolicy oka może zaszkodzić wzrokowi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

gorączka lub złe samopoczucie w dniu planowanego zastrzyku do oka
wysypka z pęcherzykami w ciągu kilku tygodni po szczepionce przeciw ospie wietrznej
ból, zaczerwienienie oka lub nagłe pogorszenie widzenia po zastrzyku

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: –
Początek: nieznany
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej można podawać pacjentom leczonym okulistycznymi lekami przeciwneowaskularyzacyjnymi bez zmiany schematu leczenia i bez zachowywania odstępu. O kwalifikacji do szczepionki żywej przeciw ospie wietrznej decyduje stan odporności pacjenta i inne przyjmowane leki, a nie iniekcje doszklistkowe afliberceptu, ranibizumabu, brolucizumabu, farycymabu czy bewacyzumabu gamma. Szczepienie przeciw półpaścowi jest szczególnie wskazane u starszych pacjentów z zwyrodnieniem plamki, bo półpasiec oczny może dodatkowo zagrozić widzeniu. Jeśli po szczepieniu wystąpi gorączka lub złe samopoczucie, iniekcję doszklistkową można przesunąć o kilka dni, aby nie mylić objawów poszczepiennych z powikłaniami zabiegu.

Skutek kliniczny

Nie oczekuje się osłabienia odpowiedzi poszczepiennej ani zwiększenia ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym u pacjentów leczonych okulistycznymi lekami przeciwneowaskularyzacyjnymi. Nie oczekuje się też wpływu szczepienia na skuteczność ani bezpieczeństwo leczenia okulistycznego. Interakcja, jeśli w ogóle istnieje, jest wspólna dla całej klasy i nie ma praktycznego znaczenia.

Mechanizm

Nie ma znanego mechanizmu interakcji między szczepionkami przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej a okulistycznymi lekami przeciwneowaskularyzacyjnymi. Aflibercept, ranibizumab, brolucizumab, farycymab i bewacyzumab gamma podaje się do ciała szklistego w małych dawkach. Ich stężenie we krwi jest niskie i nie hamują one odpowiedzi immunologicznej. Hamowanie czynnika wzrostu śródbłonka naczyń nie wpływa na wytwarzanie przeciwciał ani na odporność komórkową po szczepieniu. Werteporfina jest lekiem światłouczulającym podawanym dożylnie przed terapią fotodynamiczną i również nie działa immunosupresyjnie. Ostrzeżenia dotyczące łączenia przeciwciał monoklonalnych ze szczepionkami żywymi wynikają z przeniesienia zasad obowiązujących dla leków immunosupresyjnych i nie mają uzasadnienia farmakologicznego dla tej klasy.

Kiedy ocena się zmienia

Dożylna w leczeniu onkologicznym (aflibercept, bewacyzumab)droga podania · okulistyczne leki przeciwneowaskularyzacyjne

inne zalecenie

Wpis dotyczy postaci okulistycznych. Aflibercept i bewacyzumab podawane dożylnie w onkologii stosuje się zwykle razem z chemioterapią. Wtedy o kwalifikacji do szczepionki żywej przeciw ospie wietrznej decyduje stopień immunosupresji wywołanej całym leczeniem, a szczepionki nieżywe mogą dać słabszą odpowiedź.

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Umiarkowanie silne kortykosteroidy miejscowe (np. hydrokortyzon, alklometazon, dezonid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu umiarkowanie silnego kortykosteroidu miejscowego i szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej nie trzeba przerywać leczenia miejscowego ani odraczać szczepienia.Możesz się zaszczepić bez przerywania kremu lub maści ze steroidem, ale nie smaruj nim miejsca wkłucia, a jeśli leczysz duże obszary skóry od dłuższego czasu, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz się zaszczepić bez przerywania kremu lub maści ze steroidem, ale nie smaruj nim miejsca wkłucia, a jeśli leczysz duże obszary skóry od dłuższego czasu, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem.

Kremy i maści ze steroidem o umiarkowanej sile, takie jak hydrokortyzon, alklometazon czy dezonid, prawie nie przedostają się do krwi. Dlatego nie osłabiają odporności i nie przeszkadzają w szczepieniu przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej. Ostrożność ma sens tylko wtedy, gdy przez długi czas smarujesz bardzo dużą powierzchnię skóry albo stosujesz lek pod opatrunkiem, szczególnie u małego dziecka.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

Rozległa wysypka z pęcherzykami po szczepieniu przeciw ospie wietrznej
Gorączka i złe samopoczucie utrzymujące się kilka dni po szczepieniu
Silny, narastający obrzęk lub ropienie w miejscu wkłucia

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu umiarkowanie silnego kortykosteroidu miejscowego i szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej nie trzeba przerywać leczenia miejscowego ani odraczać szczepienia. Miejscowe kortykosteroidy o umiarkowanej sile działania nie są przeciwwskazaniem do szczepionek żywych ani nieżywych. Nie nakłada się steroidu na skórę w miejscu wstrzyknięcia, dopóki nie ustąpi odczyn poszczepienny. Ostrożność, a w razie potrzeby konsultację z lekarzem kwalifikującym do szczepienia, zaleca się, gdy hydrokortyzon, alklometazon lub dezonid stosuje się długotrwale na dużą powierzchnię skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym albo u niemowląt. Dotyczy to zwłaszcza żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej.

Skutek kliniczny

W typowym stosowaniu miejscowym nie oczekuje się osłabienia odpowiedzi na szczepienie ani zwiększenia ryzyka działań niepożądanych szczepionki. Teoretycznie, przy nadmiernym wchłanianiu steroidu, odpowiedź poszczepienna mogłaby być słabsza. W przypadku żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej mogłoby też wzrosnąć ryzyko rozsianej wysypki poszczepiennej.

Mechanizm

Kortykosteroidy działające ogólnoustrojowo w dużych dawkach hamują odpowiedź immunologiczną. Mogą przez to osłabiać odpowiedź na szczepienie, a przy szczepionkach żywych zwiększać ryzyko namnażania się wirusa szczepionkowego. Umiarkowanie silne kortykosteroidy stosowane miejscowo na skórę wchłaniają się do krwi w niewielkim stopniu i w typowym użyciu nie wywołują ogólnoustrojowej immunosupresji. Mechanizm ma więc dla tej klasy charakter wyłącznie teoretyczny. Ma znaczenie tylko przy bardzo dużym wchłanianiu, czyli przy długotrwałym stosowaniu na dużą powierzchnię skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym lub u małych dzieci.

Monitorować

Wywiad dotyczący powierzchni skóry leczonej steroidem, czasu leczenia i stosowania opatrunków okluzyjnych przed szczepieniem żywą szczepionką
Odczyn w miejscu wstrzyknięcia i ewentualna wysypka poszczepienna po szczepionce przeciw ospie wietrznej

Kiedy ocena się zmienia

Długotrwałe stosowanie na dużą powierzchnię skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnymdawka · umiarkowanie silne kortykosteroidy miejscowe	ryzyko rośnie	Przy leczeniu rozległych zmian, długotrwałym stosowaniu lub okluzji wchłanianie ogólnoustrojowe może stać się istotne, zwłaszcza u niemowląt i małych dzieci. Przed podaniem żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej oceń, czy nie występują objawy ogólnoustrojowego działania steroidu, i rozważ konsultację z lekarzem kwalifikującym do szczepienia.
Skóra w miejscu wstrzyknięcia szczepionkidroga podania · umiarkowanie silne kortykosteroidy miejscowe	inne zalecenie	Nie należy nakładać kortykosteroidu na miejsce wstrzyknięcia do czasu ustąpienia odczynu poszczepiennego, aby nie maskować i nie zaburzać miejscowej reakcji.
Szczepionka rekombinowana lub z wirusem niezdolnym do namnażaniapostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi	ryzyko maleje	Szczepionka przeciw półpaścowi i szczepionka przeciw ospie prawdziwej dostępne w Polsce nie zawierają wirusa zdolnego do namnażania się u człowieka. Nie ma więc ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym nawet przy znacznym wchłanianiu steroidu, a jedyną teoretyczną konsekwencją jest słabsza odpowiedź poszczepienna.

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw ospie wietrznej+ Glikokortykosteroidy wziewne (np. budezonid, flutykazon, cyklezonid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikokortykosteroidu wziewnego i szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej nie trzeba odraczać szczepienia ani przerywać leczenia wziewnego.Nie przerywaj stosowania inhalatora sterydowego przed szczepieniem, ale powiedz lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia o wszystkich lekach sterydowych, zwłaszcza w tabletkach lub zastrzykach.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Nie przerywaj stosowania inhalatora sterydowego przed szczepieniem, ale powiedz lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia o wszystkich lekach sterydowych, zwłaszcza w tabletkach lub zastrzykach.

Leki sterydowe w inhalatorze, takie jak budezonid, flutykazon, cyklezonid czy beklometazon, działają głównie w drogach oddechowych i nie osłabiają odporności całego organizmu. Dlatego nie przeszkadzają w szczepieniu przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej. Ostrożność jest potrzebna tylko wtedy, gdy oprócz inhalatora bierzesz steryd w tabletkach lub zastrzykach.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

rozległa wysypka z pęcherzykami w ciągu kilku tygodni po szczepieniu przeciw ospie wietrznej
wysoka gorączka utrzymująca się po szczepieniu

ChPL: nie sprawdzono
Mechanizm: PD – antagonizm
Początek: opóźniony (dni)
Dowody: teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu glikokortykosteroidu wziewnego i szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej nie trzeba odraczać szczepienia ani przerywać leczenia wziewnego. Budezonid, flutykazon, cyklezonid i beklometazon w postaci wziewnej nie są przeciwwskazaniem do szczepienia żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej. Przed szczepieniem żywą szczepionką należy ustalić, czy pacjent nie przyjmuje równocześnie steroidu ogólnoustrojowego lub innego leku immunosupresyjnego, bo wtedy obowiązują zasady szczepienia osób z obniżoną odpornością. Szczepionki nieżywe przeciw półpaścowi i ospie prawdziwej można podawać bez względu na leczenie wziewne.

Skutek kliniczny

Nie należy oczekiwać klinicznie istotnego osłabienia odpowiedzi poszczepiennej ani powikłań szczepienia u osób stosujących glikokortykosteroid wziewny w typowych dawkach. Sygnały o interakcji wynikają z przeniesienia ostrzeżeń dotyczących steroidów ogólnoustrojowych na postać wziewną.

Mechanizm

Glikokortykosteroidy wziewne działają głównie miejscowo w drogach oddechowych i w typowych dawkach nie wywołują istotnej immunosupresji ogólnoustrojowej. Dlatego nie hamują w praktycznie ważnym stopniu odpowiedzi na szczepienie ani nie zwiększają ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym. Teoretyczne ryzyko dotyczy wyłącznie szczepionki żywej przeciw ospie wietrznej. Ryzyko to pojawia się dopiero przy immunosupresji ogólnoustrojowej, na przykład przy równoczesnej steroidoterapii doustnej lub dożylnej. Szczepionka przeciw półpaścowi dostępna w Polsce jest rekombinowana i nieżywa, a szczepionka przeciw ospie prawdziwej dostępna w Polsce zawiera wirusa niezdolnego do namnażania się, więc w ich przypadku nie ma ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym. Ocena jest wspólna dla wszystkich leków obu grup.

Monitorować

wywiad w kierunku równoczesnej steroidoterapii doustnej lub dożylnej przed podaniem żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej
ogólnoustrojowe objawy działania steroidu przy dużych dawkach wziewnych

Kiedy ocena się zmienia

Równoczesna steroidoterapia doustna lub dożylna w dawkach immunosupresyjnychdroga podania · glikokortykosteroidy wziewne	ryzyko rośnie	Jeśli pacjent poza glikokortykosteroidem wziewnym otrzymuje steroid ogólnoustrojowy w dawkach immunosupresyjnych, żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej należy odroczyć do czasu ustąpienia immunosupresji. Nie dotyczy to szczepionek nieżywych przeciw półpaścowi i ospie prawdziwej, choć ich skuteczność może być wtedy mniejsza.
Duże dawki wziewne z objawami ogólnoustrojowego działania steroidudawka · glikokortykosteroidy wziewne	inne zalecenie	Przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek wziewnych z objawami ogólnoustrojowego działania steroidu decyzję o podaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej powinien podjąć lekarz po indywidualnej ocenie odporności pacjenta.

Pełny opis tej pary

Alkohol

Brak opisu połączenia z alkoholem w bazie.

Oznaczenia na tej stronie

Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Interakcje lekuOpis dla pacjentaOpis specjalistyczny · 12 października 2026

Szczepionka przeciw ospie wietrznej

Interakcje z innymi lekami

Ocena	Z lekiem	Zalecenie
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + analogi puryn	Nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, gdy jesteś leczony lekiem z tej grupy, i przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi lub w punkcie szczepień, jaki lek przyjmujesz.U osoby leczonej analogiem puryn nie należy podawać żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej ani innej żywej szczepionki z tej grupy w trakcie leczenia i do czasu odbudowy odporności po jego zakończeniu.
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory czynnika martwicy nowotworów	Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów TNF, przed każdym szczepieniem przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej powiedz lekarzowi o tym leczeniu, bo żywych szczepionek nie wolno ci wtedy przyjmować.Żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie należy podawać w trakcie leczenia inhibitorem TNF ani w okresie kilku miesięcy po jego zakończeniu.
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inne antybiotyki cytotoksyczne	Jeśli jesteś w trakcie chemioterapii albo niedawno ją zakończyłeś, nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i powiedz o swoim leczeniu każdej osobie, która ma cię szczepić.Podczas ogólnoustrojowego leczenia cytotoksycznym antybiotykiem przeciwnowotworowym nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a szczepienie planuje się przed rozpoczęciem chemioterapii albo po odbudowie odporności.
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory topoizomerazy I	Nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej w czasie leczenia topotekanem lub irynotekanem ani przez kilka miesięcy po nim, a termin każdego szczepienia ustal z onkologiem.W czasie leczenia inhibitorem topoizomerazy I oraz przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej.
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + przeciwnowotworowe inhibitory mTOR	Nie szczep się przeciw ospie wietrznej w trakcie leczenia inhibitorem mTOR i przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz ten lek.Żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia przeciwnowotworowym inhibitorem mTOR.
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + pochodne podofilotoksyny	W trakcie leczenia etopozydem i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej ani półpaścowi bez zgody lekarza prowadzącego chemioterapię.W trakcie leczenia etopozydem i przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi.
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + alkilosulfoniany	Nie szczep się w trakcie leczenia ani po nim, dopóki lekarz prowadzący twoje leczenie (hematolog lub onkolog) wyraźnie na to nie pozwoli.W trakcie leczenia alkilosulfonianem i w okresie odbudowy odporności po nim nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a o terminie każdego szczepienia decyduje zespół hematologiczny lub transplantacyjny.
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + immunosupresyjne inhibitory mTOR	Jeśli bierzesz lek obniżający odporność z grupy inhibitorów mTOR (np. syrolimus), nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej i przed każdym szczepieniem powiedz o tym leku lekarzowi lub farmaceucie.Żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie podaje się osobie leczonej ogólnoustrojowo inhibitorem mTOR – połączenie jest przeciwwskazane.
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory kinaz janusowych	Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie o swoim leczeniu i nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody lekarza prowadzącego.W trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi ani replikujących szczepionek przeciw ospie prawdziwej.
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + pochodne nitrozomocznika	Jeśli jesteś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i zawsze mów przy szczepieniu, że jesteś w trakcie chemioterapii.Żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia pochodną nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji.
Przeciwwskazane	szczepionka przeciw ospie wietrznej + przeciwciała anty-CD22	Nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez wcześniejszej rozmowy z hematologiem, który prowadzi twoje leczenie inotuzumabem ozogamycyną.W okresie leczenia inotuzumabem ozogamycyną nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi, a każde szczepienie z tej grupy planuje się przed rozpoczęciem terapii albo po odbudowie limfocytów B.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory kinazy BCR-ABL	Zanim przyjmiesz szczepionkę przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej w trakcie leczenia lekiem na białaczkę z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, powiedz lekarzowi o tym leczeniu, bo szczepionek z żywymi wirusami nie wolno ci wtedy przyjmować.Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy BCR-ABL i szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej trzeba najpierw ustalić, czy szczepionka jest żywa – żywych szczepionek nie podaje się w trakcie leczenia, a szczepionki nieżywe można podać, licząc się ze słabszą odpowiedzią.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + immunosupresyjne przeciwciała monoklonalne	Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i planujesz szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej, najpierw porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie, który dobierze rodzaj szczepionki i jej termin.Szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej należy zaplanować przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnym przeciwciałem monoklonalnym, a szczepionek żywych nie podawać w trakcie leczenia ani do czasu odbudowy odporności po jego zakończeniu.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy	Zanim dasz się zaszczepić przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie, powiedz lekarzowi albo farmaceucie, że przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, bo szczepionki z żywym wirusem mogą być dla ciebie niebezpieczne.U pacjenta leczonego inhibitorem PARP szczepionkę przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej można podać tylko w postaci nieżywej, a szczepionki żywe są przeciwwskazane do czasu odbudowy odporności.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + glikokortykosteroidy	Jeśli przyjmujesz lek sterydowy doustnie lub w zastrzykach, przed szczepieniem przeciw ospie wietrznej powiedz o tym lekarzowi, bo przy większych dawkach sterydu tej szczepionki nie można podać.Przy leczeniu glikokortykosteroidem ogólnoustrojowo w dawkach immunosupresyjnych nie należy podawać żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a przy mniejszych dawkach decyzję o szczepieniu podejmuje lekarz po ocenie stanu odporności.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + pochodne platyny	Jeśli leczysz się pochodną platyny, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez wcześniejszej rozmowy z onkologiem.W trakcie chemioterapii pochodną platyny szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej należy zaplanować wspólnie z onkologiem, a szczepionek żywych nie należy podawać.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory kinaz zależnych od cyklin	Przed każdym szczepieniem przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej powiedz lekarzowi, że bierzesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinaz zależnych od cyklin, bo szczepionki z żywym wirusem nie możesz wtedy przyjąć.W trakcie leczenia inhibitorem kinaz zależnych od cyklin nie należy podawać żywej szczepionki przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca, a potrzebne szczepienia najlepiej wykonać przed rozpoczęciem terapii.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory kinaz janusowych	Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych, nie szczep się przeciw ospie wietrznej bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym i najlepiej zaplanuj to szczepienie przed rozpoczęciem leczenia.W trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a szczepienie wykonuje się przed rozpoczęciem terapii.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory PD-1 i PD-L1	Zanim zaszczepisz się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz immunoterapię nowotworu – w tym czasie unika się szczepionek z żywym wirusem.W trakcie leczenia inhibitorem PD-1 lub PD-L1 unika się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej, a każde szczepienie planuje się wspólnie z onkologiem.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + przeciwciała anty-HER2	Jeśli jesteś leczony przeciwciałem anty-HER2, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez wcześniejszej rozmowy z onkologiem.W trakcie leczenia przeciwciałem anty-HER2 szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej planuje się wspólnie z onkologiem, a szczepionek żywych unika się do czasu odbudowy odporności.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + przeciwnowotworowe terapie komórkowe i genowe	Jeśli jesteś przed, w trakcie lub po leczeniu komórkowym lub genowym nowotworu, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez zgody lekarza prowadzącego to leczenie.Przy leczeniu terapią komórkową lub genową nowotworu szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej należy odroczyć do czasu odbudowy odporności, a termin ustala ośrodek prowadzący leczenie.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe	Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy, a masz zaplanowane szczepienie przeciw ospie wietrznej, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem i nie zaczynaj takiego leku przez dwa tygodnie po szczepieniu bez konsultacji z lekarzem.Przy stosowaniu leku przeciwwirusowego z grupy nukleozydów aktywnego wobec herpeswirusów i żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej lek należy odstawić co najmniej 24 godziny przed szczepieniem i nie wznawiać go przez 14 dni po szczepieniu, jeśli stan kliniczny na to pozwala.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory kinazy EGFR	Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, nie szczep się przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i zawsze mów osobie szczepiącej, jakie leki onkologiczne bierzesz.W trakcie leczenia inhibitorem kinazy EGFR unika się żywych szczepionek z tej grupy, a jeśli szczepienie jest potrzebne, najlepiej podać je przed rozpoczęciem terapii.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu	Jeśli przyjmujesz lek na stwardnienie rozsiane lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego z grupy modulatorów receptora S1P, nie szczep się przeciw ospie wietrznej bez wcześniejszej rozmowy z lekarzem prowadzącym.Przy jednoczesnym stosowaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu należy unikać szczepienia w trakcie leczenia i do czasu odnowy limfocytów po odstawieniu leku.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory kinazy ALK	Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów ALK, nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie bez wcześniejszej rozmowy z onkologiem.W trakcie leczenia inhibitorem kinazy ALK nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + niesteroidowe leki stosowane w atopowym zapaleniu skóry	Jeśli przyjmujesz zastrzyki lub tabletki na atopowe zapalenie skóry, nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, zanim nie uzgodnisz tego z lekarzem prowadzącym leczenie.Podczas leczenia ogólnoustrojowym lekiem na atopowe zapalenie skóry nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a potrzebne szczepienie wykonuje się przed rozpoczęciem terapii.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + etylenoiminy	Jeśli jesteś w trakcie leczenia tiotepą lub niedawno ją otrzymałeś, nie szczep się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.Szczepień przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej nie wykonuje się w trakcie leczenia tiotepą ani po nim, dopóki odporność pacjenta się nie odbuduje.
Niekorzystne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + inhibitory kinazy MEK	Zanim zaszczepisz się przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej w czasie leczenia inhibitorem MEK (np. trametynibem lub kobimetynibem), uzgodnij termin i rodzaj szczepionki z lekarzem prowadzącym leczenie.Szczepienie przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej u pacjenta leczonego inhibitorem MEK planuje się w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne, najlepiej przed rozpoczęciem terapii.
Nieistotne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + silne kortykosteroidy miejscowe	Możesz się zaszczepić, stosując maść lub krem ze sterydem, ale powiedz osobie szczepiącej, jak dużą powierzchnię skóry smarujesz, od jak dawna i czy przyjmujesz też steryd w tabletkach lub zastrzykach.Stosowanie silnego kortykosteroidu miejscowego na skórę nie jest powodem do odkładania szczepienia przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej ani do przerywania leczenia.
Nieistotne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + mineralokortykosteroidy	Jeśli przyjmujesz fludrokortyzon i masz się zaszczepić przeciw ospie wietrznej lub półpaścowi, nie odstawiaj leku, a przed szczepieniem powiedz lekarzowi o wszystkich lekach, zwłaszcza innych sterydach.Przy jednoczesnym stosowaniu fludrokortyzonu w typowej dawce substytucyjnej i szczepionki przeciw ospie wietrznej lub półpaścowi szczepienie można przeprowadzić bez zmiany schematu i bez przerywania leczenia.
Nieistotne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + okulistyczne leki przeciwneowaskularyzacyjne	Możesz się zaszczepić przeciw półpaścowi lub ospie wietrznej w trakcie leczenia zastrzykami do oka bez zmiany terminów wizyt u okulisty, a jeśli po szczepieniu źle się czujesz lub masz gorączkę, powiedz o tym przed kolejnym zastrzykiem.Szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi i ospie prawdziwej można podawać pacjentom leczonym okulistycznymi lekami przeciwneowaskularyzacyjnymi bez zmiany schematu leczenia i bez zachowywania odstępu.
Nieistotne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + umiarkowanie silne kortykosteroidy miejscowe	Możesz się zaszczepić bez przerywania kremu lub maści ze steroidem, ale nie smaruj nim miejsca wkłucia, a jeśli leczysz duże obszary skóry od dłuższego czasu, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem.Przy jednoczesnym stosowaniu umiarkowanie silnego kortykosteroidu miejscowego i szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej nie trzeba przerywać leczenia miejscowego ani odraczać szczepienia.
Nieistotne	szczepionka przeciw ospie wietrznej + glikokortykosteroidy wziewne	Nie przerywaj stosowania inhalatora sterydowego przed szczepieniem, ale powiedz lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia o wszystkich lekach sterydowych, zwłaszcza w tabletkach lub zastrzykach.Przy jednoczesnym stosowaniu glikokortykosteroidu wziewnego i szczepionki przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej nie trzeba odraczać szczepienia ani przerywać leczenia wziewnego.