Interakcje / Szczepionka przeciw WZW B / Szczepionka przeciw WZW B i winorelbina
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Nie rezygnuj ze szczepienia przeciw WZW B, ale zaplanuj je w miarę możliwości przed rozpoczęciem chemioterapii albo między cyklami, poza okresem najgłębszej neutropenii.
Ustal termin szczepienia z onkologiem i po przyjęciu wszystkich dawek zapytaj lekarza o badanie poziomu przeciwciał.
Niekorzystna interakcjaSzczepionka przeciw WZW B+ WinorelbinaNie rezygnuj ze szczepienia przeciw WZW B, ale zaplanuj je w miarę możliwości przed rozpoczęciem chemioterapii albo między cyklami, poza okresem najgłębszej neutropenii.Ustal termin szczepienia z onkologiem i po przyjęciu wszystkich dawek zapytaj lekarza o badanie poziomu przeciwciał.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Ustal termin szczepienia z onkologiem i po przyjęciu wszystkich dawek zapytaj lekarza o badanie poziomu przeciwciał.
Szczepionka przeciw żółtaczce typu B nie zawiera żywych zarazków, więc możesz ją przyjąć w trakcie leczenia winorelbiną. Lek przeciwnowotworowy osłabia jednak odporność, przez co organizm może wytworzyć mniej przeciwciał i ochrona będzie słabsza. Dlatego termin szczepienia warto dobrać razem z lekarzem prowadzącym leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub objawy infekcji w dniu planowanego szczepienia – przełóż szczepienie i powiedz o tym lekarzowi
- dreszcze, ból gardła lub inne objawy zakażenia w trakcie chemioterapii – skontaktuj się z lekarzem
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rezygnuj ze szczepienia przeciw WZW B, ale zaplanuj je w miarę możliwości przed rozpoczęciem chemioterapii albo między cyklami, poza okresem najgłębszej neutropenii. Po zakończeniu schematu szczepienia oznacz miano przeciwciał anty-HBs i przy braku odpowiedzi rozważ dawki uzupełniające po zakończeniu leczenia. Szczepienie odrocz w razie ciężkiej choroby przebiegającej z gorączką lub ostrego zakażenia[1][2].
Skutek kliniczny
Możliwa słabsza lub niepełna odpowiedź na szczepienie przeciw WZW B, czyli brak ochrony mimo przyjęcia pełnego schematu. Nie należy spodziewać się nasilenia działań niepożądanych winorelbiny ani szczepionki.
Mechanizm
Winorelbina działa cytotoksycznie i hamuje czynność szpiku, co osłabia odpowiedź immunologiczną na antygen szczepionkowy. Szczepionka przeciw WZW B jest szczepionką rekombinowaną, niezawierającą żywych drobnoustrojów, więc nie grozi chorobą poszczepienną, a problemem jest wyłącznie słabsze wytworzenie przeciwciał anty-HBs. U pacjentów leczonych lekami cytotoksycznymi zaleca się stosowanie szczepionek inaktywowanych zamiast żywych[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- miano przeciwciał anty-HBs po zakończeniu schematu szczepienia
- liczba neutrofilów w dniu planowanego szczepienia
- gorączka lub objawy ostrego zakażenia przed podaniem dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem leczenia winorelbinąkolejność włączenia · pacjent | ryzyko maleje | Pełny schemat szczepienia wykonany przed rozpoczęciem chemioterapii zapewnia prawidłową odpowiedź immunologiczną, a późniejsze włączenie winorelbiny nie wymaga dodatkowego postępowania w związku ze szczepieniem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego HBVaxPRO 40 mcg/ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hbvaxpro-100110406/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Engerix B 20 mcg antygenu powierzchniowego wirusa zapalenia wątroby typu B (HBsAg)/1 ml; 1 dawka (1 ml), zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/engerix-b-100196046/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw WZW Ba alkoholNie trzeba zmieniać schematu szczepienia ani zalecać abstynencji osobom pijącym okazjonalnie.Zaszczep się zgodnie z planem, w dniu szczepienia nie pij dużo alkoholu, a jeśli pijesz regularnie dużo, powiedz o tym lekarzowi.opóźniony (dni)badania kliniczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Zaszczep się zgodnie z planem, w dniu szczepienia nie pij dużo alkoholu, a jeśli pijesz regularnie dużo, powiedz o tym lekarzowi.
Okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu nie osłabia działania szczepionki przeciw WZW B. Jeśli jednak pijesz dużo i regularnie albo masz chorą wątrobę, organizm może słabiej odpowiedzieć na szczepienie. Wtedy szczepienie jest dla ciebie szczególnie ważne, a lekarz może zlecić badanie krwi sprawdzające, czy jesteś chroniony.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból głowy, gorączka lub złe samopoczucie utrzymujące się dłużej niż dwa dni po szczepieniu
- duszność, obrzęk twarzy lub wysypka wkrótce po szczepieniu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać schematu szczepienia ani zalecać abstynencji osobom pijącym okazjonalnie. Osoby przewlekle nadużywające alkoholu oraz chorzy z alkoholową chorobą wątroby powinni zostać zaszczepieni, ponieważ zakażenie wirusem WZW B jest u nich szczególnie groźne, a lekarz może rozważyć oznaczenie przeciwciał anty-HBs po zakończeniu schematu szczepienia. W dniu szczepienia rozsądnie jest unikać dużych ilości alkoholu, aby nie mylić jego skutków z odczynem poszczepiennym.
Skutek kliniczny
U osób pijących okazjonalnie i umiarkowanie nie należy spodziewać się klinicznie istotnych skutków. U osób przewlekle nadużywających alkoholu, zwłaszcza z alkoholową chorobą wątroby, odpowiedź na szczepienie może być słabsza, co oznacza niepełną ochronę przed zakażeniem wirusem WZW B. Duża ilość alkoholu w dniu szczepienia może nasilać lub maskować typowe odczyny poszczepienne, takie jak ból głowy, zmęczenie czy złe samopoczucie.
Mechanizm
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wpływa w istotny sposób na odpowiedź na szczepionkę przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Żadna z charakterystyk szczepionek przeciw WZW B nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach, a jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki szczepionki.[1] W charakterystyce szczepionki z trzema antygenami powierzchniowymi dzienne spożycie alkoholu pojawia się wyłącznie jako jedna z podgrup w analizie skuteczności, w której odpowiedź ochronna była zachowana we wszystkich kluczowych podgrupach.[1] Przewlekłe nadużywanie alkoholu upośledza odporność komórkową i humoralną, a współistniejąca alkoholowa choroba wątroby dodatkowo osłabia odpowiedź na szczepienie, przez co u takich osób rzadziej uzyskuje się ochronne stężenie przeciwciał anty-HBs.
Monitorować
- stężenie przeciwciał anty-HBs po zakończeniu schematu u osób przewlekle nadużywających alkoholu lub z alkoholową chorobą wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe nadużywanie alkoholu lub alkoholowa choroba wątrobyczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | U osób przewlekle nadużywających alkoholu odpowiedź na szczepienie przeciw WZW B może być słabsza, dlatego warto rozważyć oznaczenie anty-HBs po zakończeniu schematu i ewentualnie dalsze postępowanie według zaleceń lekarza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego HBVaxPRO 40 mcg/ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hbvaxpro-100110406/
Interakcja o niejasnym znaczeniuWinorelbinaa alkoholNależy ograniczyć alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie pić go w dniu przyjęcia dawki.Najlepiej nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już, to tylko okazjonalnie, w małej ilości i nigdy w dniu przyjęcia kapsułek ani wtedy, gdy masz nudności lub słabe wyniki krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Najlepiej nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już, to tylko okazjonalnie, w małej ilości i nigdy w dniu przyjęcia kapsułek ani wtedy, gdy masz nudności lub słabe wyniki krwi.
Alkohol nie wchodzi w bezpośrednią reakcję z winorelbiną, ale może nasilać jej działania niepożądane. Może pogarszać nudności, wymioty, zaparcia oraz mrowienie i drętwienie rąk lub stóp. Regularne picie osłabia też odporność i wątrobę, co w czasie chemioterapii zwiększa ryzyko zakażeń i krwawień. Niewielka ilość alkoholu zawarta w niektórych kapsułkach nie ma znaczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nasilone mrowienie, drętwienie lub osłabienie rąk i stóp
- uporczywe zaparcie, ból lub wzdęcie brzucha
- wymioty po przyjęciu kapsułek
- nietypowe siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł, czarne stolce
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy ograniczyć alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie pić go w dniu przyjęcia dawki. Nie należy go też pić w okresie nudności, zapalenia błony śluzowej jamy ustnej ani spadku liczby krwinek. Pacjentowi nadużywającemu alkoholu, z neuropatią lub chorobą wątroby należy zalecić abstynencję i poinformować o tym onkologa. Jeśli po przyjęciu kapsułek wystąpią wymioty, pacjent nie powinien sam powtarzać dawki, tylko skontaktować się z lekarzem.
Skutek kliniczny
Najbardziej prawdopodobne skutki to nasilenie nudności, wymiotów, zaparć i objawów neuropatii obwodowej. Przy regularnym lub nadmiernym piciu dochodzi do tego większa podatność na zakażenia i krwawienia w okresie spadku liczby krwinek. Okazjonalna mała ilość alkoholu poza okresem nasilonych działań niepożądanych zwykle nie powoduje istotnych skutków.
Mechanizm
Bezpośrednia interakcja winorelbiny z alkoholem nie jest opisana, ale alkohol może nasilać część jej działań niepożądanych. ChPL winorelbiny nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Etanol działa neurotoksycznie, więc regularne picie może addytywnie nasilać neuropatię obwodową i zaparcia wywołane winorelbiną. Alkohol drażni błonę śluzową przewodu pokarmowego i nasila nudności oraz wymioty. Przy postaci doustnej może to utrudnić przyjęcie i wchłonięcie dawki, a przy małopłytkowości zwiększa ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego. Winorelbina jest metabolizowana głównie w wątrobie z udziałem CYP3A4[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu pogarsza czynność wątroby i odporność, co może zwiększać toksyczność leczenia i ryzyko zakażeń w okresie neutropenii. Produkty różnią się tylko informacją o etanolu jako substancji pomocniczej. Część kapsułek zawiera jego niewielką ilość, na przykład 5 mg albo 2,89 mg w kapsułce 20 mg, która według ChPL nie powoduje zauważalnych skutków[1]. ChPL innego produktu w ogóle nie wspomina o etanolu[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy neuropatii obwodowej – mrowienie, drętwienie, osłabienie siły mięśni
- nudności, wymioty i zaparcia
- morfologia krwi z rozmazem
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny u osób pijących regularnie
- objawy zakażenia i krwawienia
Kiedy ocena się zmienia
| Picie regularne, nadmierne lub uzależnienie od alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko neuropatii, uszkodzenia wątroby, zakażeń i krwawień z przewodu pokarmowego w trakcie leczenia winorelbiną. Należy zalecić abstynencję, poinformować onkologa i rozważyć częstszą kontrolę morfologii oraz parametrów wątrobowych. |
| Dzień przyjęcia dawki lub okres nudności, zapalenia jamy ustnej albo niskich wyników krwiodstep · pacjent | inne zalecenie | W dniu przyjęcia dawki i w okresie nasilonych działań niepożądanych alkohol może wywołać wymioty, co utrudnia przyjęcie kapsułek, a przy małopłytkowości i neutropenii zwiększa ryzyko krwawień i zakażeń. W tym czasie należy zalecić całkowite unikanie alkoholu. |
| Kapsułki miękkie z etanolem jako substancją pomocnicząpostać · alkohol | inne zalecenie | Niektóre kapsułki winorelbiny zawierają niewielką ilość etanolu, na przykład 5 mg albo 2,89 mg w kapsułce 20 mg, która według ChPL nie powoduje zauważalnych skutków. Mogą je stosować także osoby utrzymujące abstynencję. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
Inne interakcje tych leków 79
Połączenie przeciwwskazaneJeżówka purpurowa+ WinorelbinaNie stosuje się jeżówki purpurowej w trakcie leczenia winorelbiną ani w okresie immunosupresji po chemioterapii.Nie przyjmuj jeżówki w trakcie leczenia winorelbiną, a jeśli już ją stosujesz, odstaw ją i powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj jeżówki w trakcie leczenia winorelbiną, a jeśli już ją stosujesz, odstaw ją i powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie.
Jeżówka purpurowa pobudza układ odpornościowy i nie wolno jej stosować w czasie leczenia winorelbiną ani innymi lekami przeciwnowotworowymi. Winorelbina osłabia odporność, a jeżówka nie chroni wtedy przed zakażeniami i może zaszkodzić. Może też zmieniać działanie leku przeciwnowotworowego.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub inne objawy zakażenia
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- drętwienie lub mrowienie dłoni i stóp
- nasilone zaparcia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuje się jeżówki purpurowej w trakcie leczenia winorelbiną ani w okresie immunosupresji po chemioterapii[1][2]. Pacjentowi, który już przyjmuje preparat z jeżówką, należy zalecić jego odstawienie i poinformowanie lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne. Profilaktykę zakażeń w trakcie chemioterapii ustala onkolog.
Skutek kliniczny
Stymulacja układu odpornościowego w stanie immunosupresji polekowej ma nieprzewidywalne skutki, a jeżówka nie chroni przed zakażeniami w neutropenii po cytostatyku. Możliwa jest też zmiana ekspozycji na winorelbinę, która mogłaby osłabić jej skuteczność albo nasilić toksyczność, w tym neutropenię i neurotoksyczność.
Mechanizm
Jeżówka purpurowa działa immunostimulująco, a winorelbina jako lek cytostatyczny wywołuje mielosupresję i immunosupresję. Jeżówki nie stosuje się u osób z immunosupresją po leczeniu onkologicznym[1], u chorych z niedoborami immunologicznymi, w immunosupresji i w chorobach układu białokrwinkowego[3] ani w trakcie terapii cytostatykami[2]. Winorelbina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P, dlatego należy zachować ostrożność przy łączeniu z silnymi modulatorami tych szlaków[4]. Wpływ jeżówki na te szlaki nie jest jednoznacznie ustalony, co dodatkowo przemawia przeciw samodzielnemu dołączaniu preparatów roślinnych do chemioterapii.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofilów
- objawy zakażenia, w tym gorączka
- objawy neurotoksyczności winorelbiny
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinerba 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinerba-100199659/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Succus Echinaceae Phytopharm 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/succus-echinaceae-phytopharm-100064155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinapur 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinapur-100021068/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ WinorelbinaNie należy rozpoczynać klozapiny u pacjenta leczonego winorelbiną ani łączyć obu leków.Nie odstawiaj samodzielnie klozapiny, ale zanim zaczniesz chemioterapię, powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie klozapiny, ale zanim zaczniesz chemioterapię, powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki.
Klozapiny nie łączy się z winorelbiną, bo oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do bardzo niskiej liczby białych krwinek i groźnych infekcji. Oba leki mogą też powodować silne zaparcia, które mogą przejść w niedrożność jelit. O dalszym leczeniu musi zdecydować wspólnie twój psychiatra i onkolog.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- częste infekcje lub nagłe osłabienie
- brak wypróżnienia przez kilka dni, wzdęty i bolesny brzuch, wymioty
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać klozapiny u pacjenta leczonego winorelbiną ani łączyć obu leków[1]. Jeśli pacjent przyjmujący klozapinę ma rozpocząć chemioterapię winorelbiną, decyzję o odstawieniu lub zamianie klozapiny powinien podjąć psychiatra wspólnie z onkologiem, z uwzględnieniem ryzyka nawrotu psychozy przy odstawieniu. Przebyta granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1]. Jeśli zespół leczący wyjątkowo zdecyduje o kontynuacji obu leków, konieczna jest ścisła kontrola morfologii z rozmazem oraz profilaktyka i obserwacja zaparć.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest addycyjna neutropenia z ryzykiem agranulocytozy i ciężkich, potencjalnie śmiertelnych zakażeń. W razie neutropenii nie da się ustalić, który lek ją wywołał, co utrudnia decyzję o odstawieniu klozapiny. Winorelbina jest przeciwwskazana przy liczbie neutrofilów poniżej 1500/mm³ lub płytek poniżej 100 000/mm³[2][3], więc neutropenia wywołana klozapiną może uniemożliwić kontynuację chemioterapii. Sumowanie działania zapierającego zwiększa ryzyko niedrożności porażennej, która sama jest przeciwwskazaniem do klozapiny[1].
Mechanizm
Klozapiny nie wolno łączyć z winorelbiną, ponieważ oba leki hamują czynność szpiku kostnego i ich działania sumują się. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. Przeciwwskazania klozapiny obejmują rozpoczynanie leczenia u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy oraz zaburzenia czynności szpiku kostnego[4][5]. ChPL winorelbiny ostrzega, że łączenie jej z innymi lekami toksycznymi dla szpiku może nasilać działania niepożądane, zwłaszcza mielosupresję[6]. Dodatkowo oba leki zwalniają perystaltykę jelit – klozapina działaniem przeciwcholinergicznym, winorelbina neurotoksycznością autonomiczną – co sumuje ryzyko ciężkich zaparć i niedrożności porażennej. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana, bo klozapina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2, a żaden z leków nie jest silnym inhibitorem ani induktorem enzymów metabolizujących drugi.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem – bezwzględna liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- częstość wypróżnień, wzdęcia i ból brzucha
- stan psychiczny przy odstawianiu lub zmianie klozapiny
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolkwetiapinaolanzapinarisperidon
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana po zakończeniu chemioterapii winorelbiną i odbudowie szpikukolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do włączenia klozapiny. Po zakończeniu leczenia winorelbiną i normalizacji morfologii klozapinę można rozważyć na zwykłych zasadach monitorowania hematologicznego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine medac 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-medac-100442692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Accord 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-accord-100451060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Alkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina) klasaJednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i alkaloidu barwinka należy unikać, a jeśli jest ono konieczne, decyzję powinien podjąć onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne przy ścisłej kontroli morfologii krwi i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz rozpocząć chemioterapię alkaloidem barwinka, powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi, który przepisał lek na odporność, i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz rozpocząć chemioterapię alkaloidem barwinka, powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi, który przepisał lek na odporność, i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z nich na własną rękę.
Leki obniżające odporność, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, natalizumab czy tofacytynib, oraz chemioterapia winorelbiną, winkrystyną lub winfluniną osłabiają obronę organizmu przed zakażeniami. Gdy działają razem, łatwiej o ciężkie infekcje, a w badaniach krwi może spaść liczba białych krwinek. Dlatego lekarze zwykle wstrzymują albo zmieniają lek na odporność na czas chemioterapii. Wyjątkiem są apremilast i nerandomilast, które nie osłabiają odporności w ten sposób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność albo ból przy oddychaniu
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi albo osłabienie jednej strony ciała
- silne zmęczenie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i alkaloidu barwinka należy unikać, a jeśli jest ono konieczne, decyzję powinien podjąć onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne przy ścisłej kontroli morfologii krwi i objawów zakażenia. W przypadku fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu i natalizumabu rozpoznanie czynnego nowotworu i konieczność chemioterapii zwykle oznaczają przerwanie leczenia modyfikującego przebieg stwardnienia rozsianego zgodnie z przeciwwskazaniami w charakterystyce produktu. Tofacytynib zwykle się odstawia na czas chemioterapii. Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie długo, dlatego przed chemioterapią warto rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji cholestyraminą lub węglem aktywowanym. W transplantologii, gdzie mykofenolanów, belataceptu czy immunoglobuliny przeciw limfocytom T nie można po prostu odstawić, zwykle redukuje się intensywność immunosupresji, na przykład zmniejszając dawkę mykofenolanu lub czasowo go odstawiając. Należy rozważyć profilaktykę przeciwinfekcyjną, w tym przeciwwirusową i przeciw pneumocystozie, ocenę nosicielstwa wirusa zapalenia wątroby typu B i półpaśca oraz unikać szczepionek żywych. Przy rawulizumabie trzeba pamiętać o aktualnym szczepieniu przeciw meningokokom albo profilaktyce antybiotykowej.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ciężkie zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze, w tym zakażenia oportunistyczne, reaktywacja wirusów opryszczki, półpaśca, cytomegalii i zapalenia wątroby typu B, a przy natalizumabie i modulatorach receptora S1P także postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia. Możliwa jest pogłębiona i dłużej trwająca neutropenia, limfopenia albo pancytopenia, zwłaszcza przy leflunomidzie, teriflunomidzie, mykofenolanach i immunoglobulinie przeciw limfocytom T. Może to wymusić opóźnienie lub redukcję dawek chemioterapii. W charakterystykach fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu i natalizumabu stan obniżonej odporności, w tym wywołany leczeniem przeciwnowotworowym, oraz czynna choroba nowotworowa należą do przeciwwskazań, a tofacytynibu nie zaleca się łączyć z silnymi lekami immunosupresyjnymi.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania hamującego układ odpornościowy. Alkaloidy barwinka (winorelbina, winkrystyna, winflunina) wiążą tubulinę i hamują podziały komórek, co uszkadza szpik kostny i powoduje neutropenię, a także zaburza odpowiedź immunologiczną. Selektywne leki immunosupresyjne obniżają liczbę albo aktywność limfocytów różnymi drogami: modulatory receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, natalizumab blokuje ich migrację do tkanek, leflunomid i teriflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach i mogą działać mielotoksycznie, tofacytynib hamuje kinazy JAK, a mykofenolany, abatacept, belatacept, immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab i tolebrutynib hamują limfocyty T lub B. Rawulizumab, efgartigimod alfa i imlifidaza osłabiają odporność humoralną albo układ dopełniacza, co zwiększa podatność na określone zakażenia. Połączenie neutropenii po chemioterapii z niedoborem limfocytów lub przeciwciał zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń. Istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, ponieważ leki grupy A nie hamują w znaczącym stopniu CYP3A4 ani glikoproteiny P, które odpowiadają za eliminację alkaloidów barwinka. Interakcja dotyczy w podobnym stopniu wszystkich alkaloidów barwinka, a w grupie A wszystkich leków poza apremilastem i nerandomilastem, choć jej nasilenie zależy od siły działania immunosupresyjnego danego leku.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów, przed każdym cyklem chemioterapii i w okresie spodziewanego nadiru
- objawy zakażenia, w tym gorączka, dreszcze, kaszel, duszność i zmiany skórne
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię u chorych leczonych natalizumabem lub modulatorem receptora S1P
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tofacytynibie
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B i reaktywacja cytomegalii u chorych z grupy ryzyka
- objawy neuropatii obwodowej przy winkrystynie i winorelbinie, które mogą maskować lub nakładać się na objawy choroby podstawowej
Kiedy ocena się zmienia
| Okres eliminacji leku i powrotu liczby limfocytów określony w ChPLodstep · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko maleje | Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie przez wiele miesięcy, natalizumab działa jeszcze przez kilka tygodni po ostatnim wlewie, a po modulatorach receptora S1P liczba limfocytów wraca do normy stopniowo. Rozpoczęcie chemioterapii po zakończeniu okresu eliminacji, w razie potrzeby przyspieszonego cholestyraminą lub węglem aktywowanym przy leflunomidzie i teriflunomidzie, i po potwierdzeniu normalizacji morfologii zmniejsza ryzyko interakcji. |
| Włączenie leku immunosupresyjnego po zakończeniu chemioterapiikolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Włączenie lub wznowienie selektywnego leku immunosupresyjnego po chemioterapii alkaloidem barwinka wymaga potwierdzenia powrotu liczby neutrofili i limfocytów oraz decyzji onkologa co do stanu choroby nowotworowej, zwłaszcza przy lekach przeciwwskazanych w czynnym nowotworze. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i powikłań neutropenii jest większe, dlatego połączenie wymaga szczególnie ostrożnej oceny i częstszej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Teriflunomide Accord 14 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/teriflunomide-accord-100476696/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego AUBAGIO 7 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/aubagio-100304493/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine medac 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-medac-100442692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Accord 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-accord-100451060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vincristine Teva 1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vincristine-teva-100200960/
Połączenie przeciwwskazaneChelatory żelaza (np. deferypron)+ Alkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina) klasaNie należy łączyć chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę z alkaloidem barwinka, ponieważ sumuje się ryzyko ciężkiego spadku granulocytów.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i hematologowi przed pierwszym podaniem leku i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i hematologowi przed pierwszym podaniem leku i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, zwłaszcza deferypron, mogą bardzo obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki na raka z grupy alkaloidów barwinka, takie jak winorelbina, winkrystyna i winflunina, działają podobnie, więc razem mogą doprowadzić do groźnego braku odporności. Deferypronu nie łączy się z tymi lekami, a lekarz może na czas chemioterapii zamienić go na deferoksaminę lub deferazyroks.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- częste lub nietypowe zakażenia
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę z alkaloidem barwinka, ponieważ sumuje się ryzyko ciężkiego spadku granulocytów. Deferypronu nie stosuje się jednocześnie z winorelbiną, winkrystyną ani winfluniną, więc na czas chemioterapii należy go odstawić i w razie potrzeby kontynuować chelatację deferoksaminą albo deferazyroksem. Decyzję o zmianie chelatora podejmuje hematolog wspólnie z onkologiem. Deferypron można rozważyć ponownie dopiero po zakończeniu chemioterapii i powrocie prawidłowej liczby neutrofilów. Przy połączeniu deferazyroksu z alkaloidem barwinka kontroluje się morfologię przed każdym podaniem cytostatyku, a przy deferoksaminie wystarcza kontrola wynikająca z samej chemioterapii. Brak danych dla winfluniny nie oznacza braku interakcji, bo jest ona silnie mielotoksyczna.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką neutropenią lub agranulocytozą z gorączką neutropeniczną, posocznicą i zgonem. Gdy granulocyty spadną, trudno ustalić, który lek odpowiada za spadek, co utrudnia decyzję o wznowieniu chelatacji i dalszej chemioterapii.
Mechanizm
Deferypron wywołuje neutropenię i agranulocytozę o nieznanym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Alkaloidy barwinka hamują podziały komórek, wiążąc tubulinę, i uszkadzają szpik, przy czym neutropenia jest dla winorelbiny i winfluniny głównym działaniem ograniczającym dawkę, a dla winkrystyny działaniem słabszym, lecz nadal możliwym. Oba mechanizmy sumują się w odniesieniu do linii granulocytarnej. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego.
Monitorować
- morfologia z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed każdym podaniem alkaloidu barwinka
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- płytki krwi przy stosowaniu deferazyroksu
- ferrytyna przy zmianie chelatora na czas chemioterapii
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Alkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina) klasaPrzy leczeniu alkaloidem barwinka nie szczepi się przeciw żółtej febrze, a połączenie jest przeciwwskazane.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia alkaloidem barwinka ani przez kilka miesięcy po nim i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia alkaloidem barwinka ani przez kilka miesięcy po nim i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki przeciwnowotworowe z grupy alkaloidów barwinka, takie jak winorelbina, winkrystyna czy winflunina, osłabiają odporność. U osoby leczonej tymi lekami wirus ze szczepionki może wywołać ciężką, groźną dla życia chorobę, a samo szczepienie może nie chronić przed żółtą febrą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka po szczepieniu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- zażółcenie skóry lub oczu
- krwawienia, siniaki bez przyczyny
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy leczeniu alkaloidem barwinka nie szczepi się przeciw żółtej febrze, a połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to winorelbiny, winkrystyny i winfluniny, niezależnie od wskazania i schematu. Szczepienie odracza się do odbudowy odporności, zwykle co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii, a decyzję o terminie podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne razem z lekarzem medycyny podróży. Jeśli szczepienie jest planowane przed rozpoczęciem leczenia, wykonuje się je odpowiednio wcześnie, zwykle co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką cytostatyku. Gdy wyjazd do rejonu występowania żółtej febry jest konieczny w trakcie leczenia, lekarz wystawia zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia, a pacjent powinien rygorystycznie chronić się przed komarami lub odłożyć podróż.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to uogólnione zakażenie wirusem szczepionkowym z zajęciem narządów wewnętrznych lub układu nerwowego, które może zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie wykonane w trakcie chemioterapii może nie dać skutecznej ochrony przed żółtą febrą.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się ograniczenie namnażać, aby wywołać odporność. Wszystkie alkaloidy barwinka są lekami cytotoksycznymi hamującymi podziały komórek, w tym komórek układu odpornościowego, i zwykle podaje się je w schematach wielolekowych o silnym działaniu immunosupresyjnym. U osoby z osłabioną odpornością wirus szczepionkowy może namnażać się bez kontroli, a odpowiedź ochronna po szczepieniu jest słabsza. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- gorączka, bóle głowy i mięśni w ciągu kilku tygodni po szczepieniu, jeśli szczepienie wykonano niedługo przed chemioterapią lub przypadkowo w jej trakcie
- objawy niewydolności wątroby i nerek (żółtaczka, skąpomocz), krwawienia
- objawy neurologiczne (splątanie, sztywność karku, drgawki, niedowłady)
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem po zakończeniu leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia chemioterapiialkaloidy barwinka | inne zalecenie | Po upływie co najmniej 3 miesięcy od ostatniej dawki alkaloidu barwinka i przy odbudowanej odporności szczepienie można rozważyć po indywidualnej ocenie przez lekarza prowadzącego. |
| kolejność włączenia ≥ 4 tygodnie przed pierwszą dawką alkaloidu barwinkaszczepionki przeciw żółtej febrze | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii pozwala wytworzyć odporność przed osłabieniem układu odpornościowego, nie należy jednak skracać tego odstępu ani opóźniać leczenia onkologicznego z powodu szczepienia. |
Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ WinorelbinaFilgrastymu nie podaje się w okresie od 24 godzin przed rozpoczęciem do 24 godzin po zakończeniu chemioterapii mielosupresyjnej, w tym winorelbiny.Wstrzykuj filgrastym tylko w dniach wyznaczonych przez lekarza i nie rób tego w dniu przyjęcia winorelbiny ani w ciągu doby przed nim i po nim.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Wstrzykuj filgrastym tylko w dniach wyznaczonych przez lekarza i nie rób tego w dniu przyjęcia winorelbiny ani w ciągu doby przed nim i po nim.
Filgrastym pomaga szpikowi szybciej odbudować białe krwinki po chemioterapii winorelbiną, dlatego lekarze często łączą te leki celowo. Zastrzyk podany zbyt blisko dnia chemioterapii może jednak osłabić to działanie, a nawet pogłębić spadek białych krwinek. Dlatego ważne jest, żeby filgrastym przyjmować tylko w dniach wyznaczonych przez lekarza.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel albo pieczenie przy oddawaniu moczu
- nagłe, duże osłabienie
- owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Filgrastymu nie podaje się w okresie od 24 godzin przed rozpoczęciem do 24 godzin po zakończeniu chemioterapii mielosupresyjnej, w tym winorelbiny[1]. Przy schemacie cotygodniowym iniekcje filgrastymu należy zaplanować tak, aby rozpoczynały się co najmniej 24 godziny po dawce winorelbiny i kończyły się co najmniej 24 godziny przed kolejną dawką[1]. Przed każdą dawką winorelbiny należy oznaczyć bezwzględną liczbę neutrofilów, ponieważ przy wartości poniżej 1500/mm³ lub ciężkim zakażeniu w ciągu ostatnich dwóch tygodni winorelbiny się nie podaje[2].
Skutek kliniczny
Przy podaniu filgrastymu w tym samym czasie co chemioterapia mielosupresyjna może dojść do nasilenia neutropenii[1]. Bezpieczeństwa i skuteczności filgrastymu podanego w dniu chemioterapii nie określono[1]. Przy zachowaniu właściwego odstępu filgrastym skraca czas trwania neutropenii po winorelbinie i zmniejsza ryzyko gorączki neutropenicznej, co ułatwia utrzymanie zaplanowanych dawek i terminów chemioterapii.
Mechanizm
Filgrastym pobudza podziały komórek prekursorowych linii neutrofilowej w szpiku, a szybko dzielące się komórki mieloidalne są szczególnie wrażliwe na chemioterapię cytotoksyczną o działaniu mielosupresyjnym[1]. Winorelbina działa mielosupresyjnie i uszkadza przede wszystkim linię neutrofilową. Podanie filgrastymu zbyt blisko dawki winorelbiny wystawia pobudzone do podziałów komórki na działanie cytostatyku, przez co zamiast chronić szpik może nasilić neutropenię.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed każdą dawką winorelbiny
- liczba płytek krwi przed każdą dawką winorelbiny
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- odstęp czasowy między ostatnią iniekcją filgrastymu a dawką winorelbiny
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 h przed i 24 h po dawce winorelbinyfilgrastym | ryzyko maleje | Gdy filgrastym podaje się nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu i nie później niż 24 godziny przed rozpoczęciem chemioterapii, połączenie służy ochronie przed neutropenią. |
| Doustnadroga podania · winorelbina | inne zalecenie | Przy winorelbinie w kapsułkach odstęp 24 godzin liczy się od momentu połknięcia dawki, a pacjent sam odpowiada za terminy, więc wymaga to dokładnego pisemnego harmonogramu iniekcji filgrastymu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine medac 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-medac-100442692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
Niekorzystna interakcjaWinorelbina+ PaklitakselPołączenie stosuje się wyłącznie w ramach schematu ustalonego przez onkologa, z kontrolą morfologii krwi przed każdym podaniem i oceną objawów neuropatii.Przyjmuj oba leki tylko zgodnie z planem onkologa, rób zlecone badania krwi i od razu dzwoń do lekarza, jeśli pojawi się gorączka lub inne niepokojące objawy.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tylko zgodnie z planem onkologa, rób zlecone badania krwi i od razu dzwoń do lekarza, jeśli pojawi się gorączka lub inne niepokojące objawy.
Oba leki są lekami przeciwnowotworowymi, które osłabiają szpik kostny wytwarzający krwinki. Przyjmowane razem mocniej obniżają odporność, co zwiększa ryzyko poważnych zakażeń, siniaków i krwawień. Mogą też silniej uszkadzać nerwy w dłoniach i stopach. Takie połączenie stosuje się tylko pod stałą kontrolą onkologa i z regularnymi badaniami krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka 38°C lub wyższa, dreszcze
- ból gardła, kaszel lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- mrowienie, drętwienie lub pieczenie dłoni i stóp
- osłabienie mięśni, trudność z zapinaniem guzików lub chodzeniem
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie stosuje się wyłącznie w ramach schematu ustalonego przez onkologa, z kontrolą morfologii krwi przed każdym podaniem i oceną objawów neuropatii. Winorelbiny nie podaje się przy liczbie neutrofilów poniżej 1500/mm³ lub płytek krwi poniżej 100 000/mm³ ani w trakcie ciężkiego zakażenia.[1][2] Paklitakselu w postaci związanej z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza zarejestrowanymi skojarzeniami z gemcytabiną i karboplatyną.[3]
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest pogłębiona mielosupresja – neutropenia z ryzykiem gorączki neutropenicznej i ciężkich zakażeń oraz małopłytkowość. Możliwe jest też nasilenie neuropatii obwodowej, która może ograniczać dalsze leczenie.
Mechanizm
Winorelbina i paklitaksel nie wpływają na siebie w istotny sposób farmakokinetycznie.[4][1][2] Oba leki działają na mikrotubule i hamują czynność szpiku kostnego, dlatego ich działania toksyczne sumują się. Winorelbina łączona z innymi lekami toksycznymi dla szpiku nasila działania niepożądane, zwłaszcza mielosupresję.[4] Oba leki uszkadzają też nerwy obwodowe, co zwiększa ryzyko neuropatii.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym podaniem (neutrofile, płytki krwi)
- objawy zakażenia i gorączka
- objawy neuropatii obwodowej (parestezje, osłabienie siły mięśniowej)
Kiedy ocena się zmienia
| Paklitaksel związany z albuminą (nanocząsteczki)postać · paklitaksel | inne zalecenie | Paklitakselu w postaci związanej z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza gemcytabiną i karboplatyną, więc skojarzenie z winorelbiną nie jest zalecane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine medac 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-medac-100442692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Accord 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-accord-100451060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAmiodaron+ WinorelbinaPołączenie można stosować pod warunkiem ścisłego monitorowania toksyczności winorelbiny.Powiedz onkologowi, że przyjmujesz amiodaron, nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i od razu zgłoś gorączkę, duszność lub silne zaparcia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz onkologowi, że przyjmujesz amiodaron, nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i od razu zgłoś gorączkę, duszność lub silne zaparcia.
Amiodaron może spowalniać usuwanie winorelbiny z organizmu, przez co lek przeciwnowotworowy może działać silniej niż zwykle. Może to nasilić jego działania niepożądane, takie jak spadek odporności, drętwienie rąk i stóp, zaparcia czy duszność. Oba leki można przyjmować razem, ale lekarz powinien częściej sprawdzać twoje wyniki krwi i samopoczucie. Amiodaron długo utrzymuje się w organizmie, nawet kilka miesięcy po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- drętwienie, mrowienie lub osłabienie rąk albo stóp
- silne zaparcia, wzdęcia lub ból brzucha
- duszność lub suchy kaszel
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem ścisłego monitorowania toksyczności winorelbiny. Winorelbinę łączy się ostrożnie z silnymi modulatorami glikoproteiny P[1]. Przed każdym podaniem należy sprawdzić morfologię z rozmazem – winorelbiny nie podaje się przy liczbie neutrofilów poniżej 1500/mm³ ani płytek krwi poniżej 100 000/mm³[2]. Trzeba oceniać objawy neuropatii, zaparcia i duszność, a przy nasilonej toksyczności onkolog rozważa redukcję dawki lub zmianę schematu. Jeśli amiodaron nie jest niezbędny, kardiolog może rozważyć inny lek przeciwarytmiczny. Interakcja może się utrzymywać nawet kilka miesięcy po odstawieniu amiodaronu[3].
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie toksyczności winorelbiny – przede wszystkim neutropenii, neurotoksyczności (neuropatia obwodowa, zaparcia, niedrożność porażenna jelit) oraz powikłań płucnych. Brak badań klinicznych tej pary, a wniosek opiera się na mechanizmie.
Mechanizm
Amiodaron może zwiększać stężenie winorelbiny, bo hamuje oba szlaki jej eliminacji. Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują CYP3A4 i glikoproteinę P, przez co mogą zwiększać ekspozycję na ich substraty[3]. Winorelbina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P, a inhibitory tych szlaków mogą zwiększać jej stężenie we krwi[1]. Amiodaron nie jest silnym inhibitorem CYP3A4, dlatego wzrost ekspozycji będzie raczej umiarkowany, choć nie zbadano go bezpośrednio. Oba leki mogą też uszkadzać płuca i nerwy obwodowe, więc ich toksyczność może się sumować.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP3A4[4], winorelbina – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Amiodaron – inhibitor P-gp[4], winorelbina – substrat P-gp[5]
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[6], inhibitor CYP2B6[6], inhibitor CYP2C19[6], inhibitor CYP2C8[6], umiarkowany inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor CYP2D6[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor OCT2[6], inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[6], wrażliwy substrat CYP3A4[6]
- Winorelbina: wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
Monitorować
- morfologia z rozmazem przed każdym podaniem winorelbiny (neutrofile, płytki krwi)
- objawy neuropatii obwodowej (drętwienie, mrowienie, osłabienie odruchów)
- zaparcia, wzdęcia i ból brzucha jako możliwe objawy niedrożności porażennej
- duszność i suchy kaszel jako możliwe objawy toksyczności płucnej
- aktywność aminotransferaz
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · winorelbina | ryzyko rośnie | Przy doustnej winorelbinie hamowanie glikoproteiny P w jelicie może dodatkowo zwiększać jej wchłanianie, więc ryzyko interakcji jest prawdopodobnie większe niż przy podaniu dożylnym. Jest to wniosek wynikający z mechanizmu. |
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcje mogą występować nawet kilka miesięcy po zakończeniu leczenia, dlatego monitorowanie dotyczy także pacjentów, którzy niedawno odstawili amiodaron. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine medac 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-medac-100442692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.