Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Takrolimus / Takrolimus i zydowudyna

Takrolimus i zydowudyna

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Połączenie można stosować pod warunkiem regularnej kontroli morfologii krwi i czynności nerek.

Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, wykonuj zlecone badania krwi i zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.

Niekorzystna interakcjaTakrolimus+ ZydowudynaPołączenie można stosować pod warunkiem regularnej kontroli morfologii krwi i czynności nerek.Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, wykonuj zlecone badania krwi i zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, wykonuj zlecone badania krwi i zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.

Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, przez co spada liczba czerwonych i białych krwinek. Takrolimus może też obciążać nerki, a to dodatkowo zwiększa ryzyko działań niepożądanych zydowudyny. Leki można przyjmować razem, ale lekarz musi regularnie sprawdzać twoje wyniki krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilone zmęczenie, osłabienie, duszność przy wysiłku
  • bladość skóry
  • gorączka, dreszcze, ból gardła lub częste infekcje
  • wyraźnie mniej oddawanego moczu albo obrzęki
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie można stosować pod warunkiem regularnej kontroli morfologii krwi i czynności nerek. Przy jednoczesnym stosowaniu zydowudyny z lekami nefrotoksycznymi lub mielosupresyjnymi należy szczególnie uważnie kontrolować czynność nerek i parametry hematologiczne, a w razie konieczności zmniejszyć dawkę jednego lub więcej leków[1]. Zydowudyny doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10⁹/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml[1]. Przy narastającej niedokrwistości lub neutropenii warto rozważyć zamianę zydowudyny na nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy bez działania mielosupresyjnego.

Skutek kliniczny

Większe ryzyko niedokrwistości, neutropenii i pogorszenia czynności nerek, co u biorcy przeszczepu zwiększa też ryzyko zakażeń.

Mechanizm

Sumowanie działań niepożądanych na szpik i nerki. Leki o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym lub mielosupresyjnym zwiększają ryzyko działań niepożądanych zydowudyny, głównie niedokrwistości i neutropenii[1]. Takrolimus działa nefrotoksycznie i sam może powodować niedokrwistość oraz leukopenię, a pogorszenie czynności nerek dodatkowo sprzyja toksyczności hematologicznej. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, bo zydowudyna jest eliminowana głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym, a takrolimus jest metabolizowany przez CYP3A4.

Metabolizm i transportery

  • Takrolimus: inhibitor CYP3A4[2], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem (hemoglobina, granulocyty obojętnochłonne)
  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • stężenie takrolimusu we krwi (rutynowo)
  • objawy zakażenia

Bezpieczniejsze alternatywy

lamiwudynaabakawiremtrycytabina

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuTakrolimusa alkoholNie ma przeciwwskazania do jednoczesnego stosowania, ale pacjenta należy poinformować, że alkohol może nasilić zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne, i że w razie takich objawów nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.Jeśli pijesz alkohol, ogranicz go do minimum i nie prowadź pojazdów ani nie obsługuj maszyn, gdy zauważysz zaburzenia widzenia lub zawroty głowy.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Jeśli pijesz alkohol, ogranicz go do minimum i nie prowadź pojazdów ani nie obsługuj maszyn, gdy zauważysz zaburzenia widzenia lub zawroty głowy.

Alkohol może nasilać działania niepożądane takrolimusu, takie jak zaburzenia widzenia, zawroty głowy czy drżenia. Po wypiciu alkoholu możesz gorzej widzieć lub gorzej się koncentrować. Przy tym leku najbezpieczniej ograniczyć alkohol do minimum i ustalić z lekarzem, czy w ogóle możesz go pić.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • pogorszenie lub zamazanie widzenia
  • zawroty głowy lub trudności z koncentracją
  • drżenie rąk
  • silny ból głowy lub splątanie
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma przeciwwskazania do jednoczesnego stosowania, ale pacjenta należy poinformować, że alkohol może nasilić zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne, i że w razie takich objawów nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.[1] U chorego po przeszczepie, leczonego lekiem o wąskim przedziale terapeutycznym, rozsądnie jest ograniczać alkohol do minimum i omówić dopuszczalną ilość z lekarzem prowadzącym.

Skutek kliniczny

Alkohol może nasilać zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne wywoływane przez takrolimus, co pogarsza zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.[1]

Mechanizm

Takrolimus może powodować zaburzenia widzenia i zaburzenia neurologiczne, a alkohol działa na ośrodkowy układ nerwowy, więc oba działania mogą się nakładać.[1] Wpływu etanolu na metabolizm takrolimusu przez CYP3A4 ani na jego stężenie we krwi nie opisano w dostępnych źródłach, dlatego nie zakładamy interakcji farmakokinetycznej.

Metabolizm i transportery

  • Takrolimus: inhibitor CYP3A4[2], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • zaburzenia widzenia
  • objawy neurologiczne, takie jak drżenia, bóle głowy, zawroty głowy lub splątanie
  • stężenie takrolimusu we krwi zgodnie ze schematem kontroli ustalonym przez ośrodek transplantacyjny

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Interakcja o niejasnym znaczeniuZydowudynaa alkoholZaleca się ograniczenie alkoholu w trakcie leczenia zydowudyną, a przy dodatkowych czynnikach ryzyka choroby wątroby szczególną ostrożność i uzgodnienie zasad z lekarzem prowadzącym.Ogranicz alkohol w trakcie leczenia i zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się żółtaczka, ciemny mocz, silne osłabienie albo ból kończyn i sztywność stawów.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol w trakcie leczenia i zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się żółtaczka, ciemny mocz, silne osłabienie albo ból kończyn i sztywność stawów.

Alkohol nie jest zabroniony podczas leczenia tym lekiem, ale obciąża wątrobę, a ten lek również może ją obciążać. Częste picie alkoholu zwiększa też ryzyko uszkodzenia kości u osób leczonych z powodu zakażenia HIV. Dlatego w trakcie leczenia najlepiej ograniczyć alkohol do minimum.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • ból w prawej górnej części brzucha
  • silne osłabienie
  • ból kończyn, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zaleca się ograniczenie alkoholu w trakcie leczenia zydowudyną, a przy dodatkowych czynnikach ryzyka choroby wątroby szczególną ostrożność i uzgodnienie zasad z lekarzem prowadzącym.

Skutek kliniczny

Przy regularnym spożywaniu alkoholu może wzrastać ryzyko uszkodzenia i stłuszczenia wątroby oraz martwicy kości w trakcie leczenia. Pojedyncza okazjonalna porcja nie ma udokumentowanych poważnych skutków w ChPL.

Mechanizm

Nie jest to klasyczna interakcja farmakologiczna. Zydowudyna jako analog nukleozydu może uszkadzać wątrobę i prowadzić do jej stłuszczenia, a alkohol jest samodzielnym czynnikiem ryzyka choroby wątroby. ChPL każe zachować ostrożność przy podawaniu analogów nukleozydów osobom z innymi czynnikami ryzyka choroby wątroby i stłuszczenia wątroby, w tym z alkoholem.[1] Alkohol jest też wymieniany wśród czynników ryzyka martwicy kości, której przyczyna jest wieloczynnikowa i która występuje szczególnie u osób z zaawansowanym zakażeniem HIV lub długo leczonych skojarzoną terapią przeciwretrowirusową.[1]

Monitorować

  • objawy uszkodzenia wątroby, takie jak żółtaczka, ból w prawym podżebrzu, ciemny mocz i nasilone osłabienie
  • bóle kończyn, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się jako możliwe objawy martwicy kości
  • kontrola czynności wątroby według zaleceń lekarza prowadzącego leczenie przeciwretrowirusowe

Kiedy ocena się zmienia

Regularne lub duże spożycieilość alkoholu · pacjentinne zaleceniePrzy regularnym lub dużym spożyciu alkoholu, zwłaszcza u pacjentów z chorobą wątroby, zapaleniem wątroby lub współzakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu C, zalecaj unikanie alkoholu i rozważ z lekarzem częstszą kontrolę czynności wątroby.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 357

Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ ZydowudynaNie stosuj fluorouracylu w kremie u pacjenta przyjmującego zydowudynę.Zanim zaczniesz stosować krem z fluorouracylem, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz zydowudynę, i nie przerywaj leczenia HIV na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Zanim zaczniesz stosować krem z fluorouracylem, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz zydowudynę, i nie przerywaj leczenia HIV na własną rękę.

Kremu z fluorouracylem nie stosuje się razem z zydowudyną, lekiem na HIV. Oba leki mogą osłabiać wytwarzanie krwinek, a ich łączenie zwiększa ryzyko niedokrwistości, zakażeń i krwawień. Jeśli dostajesz fluorouracyl w kroplówce w ramach chemioterapii, lekarz będzie częściej sprawdzał twoją morfologię krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
  • owrzodzenia w jamie ustnej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj fluorouracylu w kremie u pacjenta przyjmującego zydowudynę[1]. W leczeniu zmian skórnych wybierz, w porozumieniu z lekarzem, inny lek miejscowy. Gdy fluorouracyl jest podawany dożylnie, kontroluj ściśle parametry hematologiczne i czynność nerek, a w razie potrzeby zmniejsz dawkę jednego lub obu leków[2]. Zydowudyny doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10^9/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml[2]. Leczenia przeciwretrowirusowego nie przerywa się bez decyzji lekarza prowadzącego.

Skutek kliniczny

Przy podaniu ogólnym fluorouracylu rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii, niedokrwistości i małopłytkowości, a w ich następstwie zakażeń i krwawień. Fluorouracylu w kremie nie łączy się z przeciwwirusowymi lekami z grupy nukleozydów, do których należy zydowudyna[1]. Przy stosowaniu miejscowym wchłanianie fluorouracylu jest małe, więc skutek hematologiczny jest mało prawdopodobny.

Mechanizm

Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje – fluorouracyl wywołuje głównie neutropenię i małopłytkowość, a zydowudyna niedokrwistość i neutropenię. Leki o działaniu mielosupresyjnym zwiększają ryzyko działań niepożądanych zydowudyny[2]. Brywudyna i sorywudyna silnie hamują dehydrogenazę dihydropirymidynową i przez to zwiększają stężenie fluorouracylu[3]. Zydowudyna nie działa w ten sposób, więc nie należy się spodziewać istotnej interakcji farmakokinetycznej.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, hemoglobina, płytki krwi)
  • stężenie kreatyniny i czynność nerek
  • objawy zakażenia i krwawienia

Bezpieczniejsze alternatywy

imikwimodtirbanibulinatenofowir

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnadroga podania · fluorouracylryzyko malejePrzy fluorouracylu podawanym dożylnie dominuje sumowanie mielotoksyczności – połączenie jest możliwe pod ścisłą kontrolą parametrów hematologicznych i czynności nerek, z ewentualnym zmniejszeniem dawki jednego lub obu leków.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efudix 50 mg/g, krem. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efudix-100021476/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneHydroksykarbamid+ ZydowudynaHydroksykarbamidu nie łączy się z lekami przeciwretrowirusowymi stosowanymi w leczeniu zakażenia HIV, w tym z zydowudyną.Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza i upewnij się, że lekarz leczący HIV oraz lekarz przepisujący hydroksykarbamid wiedzą o obu lekach, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza i upewnij się, że lekarz leczący HIV oraz lekarz przepisujący hydroksykarbamid wiedzą o obu lekach, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.

Hydroksykarbamid i zydowudyna osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki, a razem działają na niego znacznie silniej. Może to prowadzić do niedokrwistości, częstych zakażeń i krwawień. U osób leczonych z powodu HIV takie połączenie może też uszkadzać trzustkę, wątrobę i nerwy, dlatego tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • bladość, duże zmęczenie lub duszność
  • siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • silny ból brzucha promieniujący do pleców, nudności lub wymioty
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • mrowienie, drętwienie lub ból dłoni i stóp
  • owrzodzenia w jamie ustnej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Hydroksykarbamidu nie łączy się z lekami przeciwretrowirusowymi stosowanymi w leczeniu zakażenia HIV, w tym z zydowudyną.[1] Jeśli lekarz prowadzący i specjalista chorób zakaźnych uznają skojarzenie za niezbędne, należy ściśle kontrolować morfologię krwi i czynność nerek, a w razie potrzeby zmniejszyć dawkę jednego lub obu leków.[2] Zydowudyny w postaci doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10⁹/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml.[2] Hydroksykarbamidu nie stosuje się przy leukocytopenii poniżej 2,5 × 10⁹/l, małopłytkowości poniżej 100 × 10⁹/l lub ciężkiej niedokrwistości.[3]

Skutek kliniczny

Grozi ciężka niedokrwistość, neutropenia i małopłytkowość z ryzykiem zakażeń i krwawień.[4][2] U osób zakażonych HIV leczonych hydroksykarbamidem z lekami przeciwretrowirusowymi pierwszej generacji zgłaszano zapalenie trzustki i uszkodzenie wątroby, które mogły kończyć się zgonem, oraz ciężką neuropatię obwodową.[4]

Mechanizm

Hydroksykarbamid i zydowudyna hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje.[4][2] U osób zakażonych HIV hydroksykarbamid stosowany z lekami przeciwretrowirusowymi pierwszej generacji, do których należy zydowudyna, nasilał też toksyczność dla trzustki, wątroby i nerwów obwodowych oraz zmniejszał liczbę limfocytów CD4.[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem (granulocyty obojętnochłonne, hemoglobina, płytki krwi)
  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • aktywność aminotransferaz
  • amylaza i lipaza przy bólu brzucha
  • objawy neuropatii obwodowej
  • liczba limfocytów CD4

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xromi 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xromi-100423186/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyurea medac 500 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyurea-medac-100108800/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneHydroksyzyna+ TakrolimusNie stosuj hydroksyzyny u pacjenta leczonego ogólnoustrojowo takrolimusem.Jeśli przyjmujesz takrolimus w kapsułkach lub tabletkach, nie zaczynaj brać hydroksyzyny i zapytaj lekarza o bezpieczniejszy lek na świąd lub uspokojenie.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz takrolimus w kapsułkach lub tabletkach, nie zaczynaj brać hydroksyzyny i zapytaj lekarza o bezpieczniejszy lek na świąd lub uspokojenie.

Hydroksyzyna i takrolimus przyjmowany doustnie mogą razem zaburzać pracę serca. Każdy z tych leków może wpływać na rytm serca, a razem ryzyko groźnej arytmii rośnie. Dotyczy to zwłaszcza osób po przeszczepie, u których często brakuje magnezu we krwi. Takrolimus w maści na skórę praktycznie nie stwarza tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność z uczuciem niepokoju w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj hydroksyzyny u pacjenta leczonego ogólnoustrojowo takrolimusem[1]. W świądzie lub alergii wybierz lek przeciwhistaminowy o małym wpływie na odstęp QT. Jeśli lekarz prowadzący po ocenie ryzyka zdecyduje inaczej, przed włączeniem i w trakcie leczenia wykonaj EKG oraz oznacz magnez i potas, a stężenie takrolimusu utrzymuj w zakresie docelowym[2].

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, szczególnie przy wysokim stężeniu takrolimusu, hipomagnezemii, hipokaliemii, bradykardii lub chorobie serca.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Hydroksyzyny nie łączy się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują torsade de pointes[1]. Takrolimus wydłuża odstęp QT, a przy wzroście jego stężenia we krwi zaleca się kontrolę EKG[2]. Dodatkowo takrolimus często powoduje hipomagnezemię, która sama jest czynnikiem ryzyka wydłużenia QT. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna – hydroksyzyna hamuje CYP3A4 dopiero w stężeniach znacznie większych niż osiągane w osoczu[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Hydroksyzyna – inhibitor CYP3A4[3], takrolimus – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Takrolimus – inhibitor CYP3A4[5], hydroksyzyna – substrat CYP3A4[3]
  • Hydroksyzyna: inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3]
  • Takrolimus: inhibitor CYP3A4[5], wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc
  • stężenie magnezu w surowicy
  • stężenie potasu w surowicy
  • stężenie takrolimusu we krwi (trough)

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynabilastynadesloratadyna

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowo (maść)droga podania · takrolimusryzyko malejeTakrolimus stosowany miejscowo na skórę daje minimalne stężenia ogólnoustrojowe, więc addycyjne wydłużenie QT jest mało prawdopodobne. Hydroksyzynę można stosować po ocenie innych czynników ryzyka wydłużenia QT.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ ZydowudynaNie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego zydowudynę i nie dołączaj zydowudyny do leczenia klozapiną.Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który dobierze bezpieczniejsze leczenie, i nie pomijaj zleconych badań krwi.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który dobierze bezpieczniejsze leczenie, i nie pomijaj zleconych badań krwi.

Klozapina i zydowudyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek, przez co organizm gorzej broni się przed zakażeniami. Mogą też nasilać niedokrwistość. Tych leków zwykle nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy grypopodobne
  • nasilone osłabienie i bladość
  • duszność przy niewielkim wysiłku
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego zydowudynę i nie dołączaj zydowudyny do leczenia klozapiną[1][2][3]. U pacjenta zakażonego HIV leczonego klozapiną schemat przeciwretrowirusowy należy oprzeć na lekach nieuszkadzających szpiku. Jeśli lekarz prowadzący i psychiatra uznają połączenie za nieuniknione, trzeba ściśle kontrolować parametry hematologiczne i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę jednego z leków[4].

Skutek kliniczny

Sumowanie działania mielotoksycznego zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z zagrażającymi życiu zakażeniami, a także pogłębienia niedokrwistości. Jednoczesne stosowanie utrudnia też ustalenie, który lek odpowiada za spadek liczby granulocytów, co komplikuje decyzję o odstawieniu klozapiny. Zydowudyny w postaci doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10^9/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml[4].

Mechanizm

Oba leki niezależnie uszkadzają szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a zydowudyna powoduje neutropenię i niedokrwistość zależne od dawki. Klozapiny nie wolno łączyć z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Leki o działaniu mielosupresyjnym zwiększają ryzyko działań niepożądanych zydowudyny[4]. Interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa się, bo zydowudyna jest sprzęgana z kwasem glukuronowym, a klozapina metabolizowana głównie przez cytochrom P450.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą granulocytów obojętnochłonnych
  • stężenie hemoglobiny
  • objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej

Bezpieczniejsze alternatywy

tenofowirabakawirlamiwudynaemtrycytabina

Kiedy ocena się zmienia

Zydowudyna dołączana do trwającego leczenia klozapinąkolejność włączenia · zydowudynainne zalecenieZakaz łączenia obowiązuje również wtedy, gdy zydowudyna miałaby zostać dołączona do ustabilizowanego leczenia klozapiną. Jeśli lekarz prowadzący i psychiatra uznają połączenie za nieuniknione, wymagana jest częstsza morfologia z rozmazem i gotowość do zmniejszenia dawki lub odstawienia jednego z leków.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ TakrolimusNie stosuj neomycyny miejscowo u pacjenta leczonego takrolimusem, ponieważ neomycyny nie łączy się z innymi lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi.Nie stosuj aerozolu z neomycyną, gdy przyjmujesz takrolimus, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj aerozolu z neomycyną, gdy przyjmujesz takrolimus, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.

Takrolimus może obciążać nerki, a neomycyna, nawet stosowana na skórę, też może im szkodzić i uszkadzać słuch. Razem te leki zwiększają ryzyko kłopotów z nerkami. Ryzyko jest większe, gdy smarujesz uszkodzoną skórę, duży obszar ciała albo stosujesz lek długo. Tych leków się nie łączy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • mniej oddawanego moczu
  • obrzęki nóg lub twarzy
  • szumy w uszach
  • pogorszenie słuchu
  • zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj neomycyny miejscowo u pacjenta leczonego takrolimusem, ponieważ neomycyny nie łączy się z innymi lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi[1]. Wybierz antybiotyk miejscowy bez działania nefro- i ototoksycznego, np. kwas fusydowy albo mupirocynę. Jeśli neomycyna została już zastosowana, oceń czynność nerek i zapytaj o objawy ze strony słuchu.

Skutek kliniczny

Możliwe pogorszenie czynności nerek, w tym nasilenie nefropatii wywołanej takrolimusem u pacjenta po przeszczepieniu, oraz zwiększone ryzyko uszkodzenia słuchu. Upośledzona czynność nerek sprzyja kumulacji wchłoniętej neomycyny i dalszemu nasileniu toksyczności.

Mechanizm

Neomycyna jest aminoglikozydem o działaniu nefrotoksycznym i ototoksycznym, a takrolimus działa nefrotoksycznie. Wchłonięta do krążenia część neomycyny może sumować się z nefrotoksycznością takrolimusu. Wchłanianie neomycyny przez nieuszkodzoną skórę jest małe, ale rośnie przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, duże powierzchnie, owrzodzenia i zmiany sączące oraz przy długim leczeniu. Długotrwałe łączenie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność[1].

Metabolizm i transportery

  • Takrolimus: inhibitor CYP3A4[2], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • diureza
  • słuch i równowaga (szumy uszne, niedosłuch, zawroty głowy)
  • stan skóry w miejscu aplikacji (uszkodzenia, rozległość zmian)

Bezpieczniejsze alternatywy

kwas fusydowymupirocyna

Kiedy ocena się zmienia

Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycynaryzyko rośnieDługotrwałe łączenie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność.
Skóra uszkodzona, duża powierzchnia, owrzodzenia lub zmiany sączącedroga podania · neomycynaryzyko rośnieNa uszkodzonej skórze i dużych powierzchniach wchłanianie neomycyny rośnie, a takie stosowanie jest przeciwwskazane niezależnie od innych leków.
Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjentryzyko rośniePrzy upośledzonej czynności nerek wchłonięta neomycyna może się kumulować, co dodatkowo zwiększa ryzyko nefro- i ototoksyczności u pacjenta leczonego takrolimusem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory kalcyneuryny (np. takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna) klasaNależy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i inhibitora kalcyneuryny poza ustalonymi schematami transplantacyjnymi, a jeśli skojarzenie jest konieczne, wymaga ono decyzji specjalisty i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń.Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, a w razie gorączki lub innych objawów zakażenia od razu się z nim skontaktuj.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, a w razie gorączki lub innych objawów zakażenia od razu się z nim skontaktuj.

Oba leki osłabiają działanie układu odpornościowego, a stosowane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Dotyczy to na przykład takrolimusu lub cyklosporyny przyjmowanych razem z fingolimodem, teriflunomidem, leflunomidem, tofacytynibem albo natalizumabem. Rośnie wtedy ryzyko poważnych zakażeń, także takich, które u zdrowych osób zdarzają się rzadko. Niektóre połączenia, np. mykofenolanu z takrolimusem po przeszczepieniu, są jednak zamierzone i lekarz stosuje je celowo.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
  • uporczywy kaszel lub duszność
  • pęcherzyki na skórze, półpasiec lub opryszczka o ciężkim przebiegu
  • pieczenie przy oddawaniu moczu
  • nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Należy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i inhibitora kalcyneuryny poza ustalonymi schematami transplantacyjnymi, a jeśli skojarzenie jest konieczne, wymaga ono decyzji specjalisty i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń. ChPL tofacytynibu nie zaleca skojarzenia z silnymi lekami immunosupresyjnymi, takimi jak takrolimus i cyklosporyna. ChPL modulatorów receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) odradza jednoczesne leczenie immunosupresyjne. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów otrzymujących terapię immunosupresyjną. Przy zmianie leczenia z leflunomidu lub teriflunomidu na inhibitor kalcyneuryny trzeba uwzględnić bardzo długie utrzymywanie się leku w organizmie i rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Po odstawieniu modulatora receptora S1P również należy odczekać do odbudowy liczby limfocytów. Jeśli połączenie z cyklosporyną jest nieuniknione, warto rozważyć niższą dawkę tofacytynibu.

Skutek kliniczny

Zwiększa się ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym reaktywacji wirusów z grupy herpes, CMV, wirusa BK i gruźlicy. Rośnie też ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, szczególnie przy natalizumabie i modulatorach receptora S1P[1]. W dłuższej perspektywie może wzrosnąć ryzyko chorób limfoproliferacyjnych i nowotworów skóry. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania hepatotoksyczności i cytopenii. Interakcja jest wspólna dla większości leków obu grup o działaniu ogólnoustrojowym, z wyjątkiem leków wymienionych jako wyjątki.

Mechanizm

Inhibitory kalcyneuryny hamują aktywację limfocytów T przez blokowanie szlaku kalcyneuryna–NFAT i wytwarzania interleukiny 2. Leki grupy A osłabiają odporność innymi drogami. Modulatory receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych. Teriflunomid i leflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach. Tofacytynib hamuje kinazy JAK. Natalizumab blokuje migrację limfocytów do tkanek. Inebilizumab usuwa limfocyty B, a tolebrutynib hamuje kinazę Brutona. Te działania sumują się i pogłębiają immunosupresję. Dochodzą do tego słabsze mechanizmy farmakokinetyczne. Cyklosporyna hamuje CYP3A4, przez co może zwiększać ekspozycję na tofacytynib. Hamuje też transporter BCRP, przez co może zwiększać ekspozycję na teriflunomid, który jest aktywnym metabolitem leflunomidu.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów i neutrofilów
  • objawy zakażeń, w tym oportunistycznych, oraz w razie potrzeby wiremia CMV i BK
  • aktywność aminotransferaz i bilirubina, szczególnie przy leflunomidzie i teriflunomidzie
  • stężenie takrolimusu lub cyklosporyny we krwi oraz czynność nerek
  • nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
  • kontrola skóry w kierunku nowotworów przy długotrwałym leczeniu

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowa (maść z takrolimusem, krople do oczu z cyklosporyną)droga podania · inhibitory kalcyneurynyryzyko malejePrzy miejscowym stosowaniu takrolimusu na skórę lub cyklosporyny do oka wchłanianie ogólnoustrojowe jest niewielkie i istotna addycja immunosupresji jest mało prawdopodobna.
Pełna eliminacja leku lub odbudowa liczby limfocytów po odstawieniuodstep · selektywne leki immunosupresyjneinne zalecenieLeflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo, a po modulatorach receptora S1P liczba limfocytów wraca do normy z opóźnieniem. Przy zamianie na inhibitor kalcyneuryny należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji lub odczekanie do odbudowy limfocytów.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń i nowotworów przy skojarzonej immunosupresji jest większe, co ChPL tofacytynibu podkreśla szczególnie.

Źródła

  1. Schmedt N, Andersohn F, Garbe E. Signals of progressive multifocal leukoencephalopathy for immunosuppressants: a disproportionality analysis of spontaneous reports within the US Adverse Event Reporting System (AERS). Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2012;21(11):1216-20. doi: 10.1002/pds.3320. PMID: 22821419.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneTakrolimus+ CydofowirNie należy podawać cydofowiru pacjentowi leczonemu takrolimusem, ponieważ ChPL cydofowiru przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym.Jeśli lekarz planuje podać ci cydofowir, powiedz mu, że przyjmujesz takrolimus, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki takrolimusu na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli lekarz planuje podać ci cydofowir, powiedz mu, że przyjmujesz takrolimus, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki takrolimusu na własną rękę.

Takrolimus i cydofowir mogą uszkadzać nerki, a podane razem bardzo zwiększają to ryzyko. U osoby po przeszczepie może to zagrozić także przeszczepionemu narządowi. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się ze sobą, a lekarz szuka innego leczenia zakażenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wyraźnie mniej oddawanego moczu
  • obrzęki nóg lub twarzy
  • pienisty moczu lub zmiana jego barwy
  • nasilone zmęczenie, nudności
  • drżenie rąk, splątanie lub drgawki
  • ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionej nerki
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy podawać cydofowiru pacjentowi leczonemu takrolimusem, ponieważ ChPL cydofowiru przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. ChPL takrolimusu również zaleca unikanie tego połączenia, a jeśli nie da się go uniknąć, monitorowanie czynności nerek i innych działań niepożądanych oraz w razie potrzeby dostosowanie dawki takrolimusu[2]. W praktyce należy wybrać inny lek przeciwwirusowy albo, gdy cydofowir jest jedyną opcją i lekarz prowadzący świadomie przyjmuje ryzyko poza wskazaniami ChPL, decyzję podejmuje zespół transplantacyjny przy ścisłym monitorowaniu nerek i stężenia takrolimusu.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi ostrym uszkodzeniem nerek, a u biorcy przeszczepu nerki także utratą czynności przeszczepu. Pogorszenie czynności nerek z kolei uniemożliwia dalsze podawanie cydofowiru, który jest przeciwwskazany w niewydolności nerek[1]. Takrolimus może dodatkowo nasilać objawy neurotoksyczne[2].

Mechanizm

Oba leki uszkadzają nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Cydofowir uszkadza głównie cewki bliższe nerki, a takrolimus jako inhibitor kalcyneuryny działa nefrotoksycznie przez obkurczenie naczyń nerkowych i włóknienie śródmiąższowe. ChPL takrolimusu wymienia cydofowir wśród leków, które mogą nasilać działanie nefrotoksyczne lub neurotoksyczne takrolimusu[2]. ChPL cydofowiru przeciwwskazuje jego podawanie razem z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1].

Metabolizm i transportery

  • Takrolimus: inhibitor CYP3A4[3], wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • kreatynina i eGFR przed każdą dawką cydofowiru
  • białkomocz i glukozuria jako wczesne objawy uszkodzenia cewek
  • stężenie takrolimusu we krwi (stężenie najmniejsze)
  • fosforany, potas i dwuwęglany w surowicy
  • czynność przeszczepu
  • objawy neurotoksyczności

Bezpieczniejsze alternatywy

marybawir

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowo na skórę lub błony śluzowe (stosowanie poza wskazaniami)droga podania · cydofowirryzyko malejePrzy miejscowym stosowaniu cydofowiru wchłanianie ogólnoustrojowe jest zwykle mniejsze niż po wlewie dożylnym, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności może być mniejsze. ChPL dotyczy wyłącznie podania dożylnego, a danych o bezpieczeństwie takiego połączenia brak, dlatego nadal należy kontrolować czynność nerek i stężenie takrolimusu.
Niewydolność nerekeGFR · pacjentinterakcja nie dotyczyCydofowir jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością nerek niezależnie od innych leków, a u biorców przeszczepu z upośledzoną czynnością nerek połączenie z takrolimusem jest tym bardziej wykluczone.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneTakrolimus+ CyzaprydNie łączy się cyzaprydu z takrolimusem stosowanym ogólnoustrojowo.Nie zaczynaj przyjmować cyzaprydu, a jeśli już go bierzesz razem z takrolimusem, skontaktuj się jeszcze dziś z lekarzem prowadzącym i nie odstawiaj takrolimusu na własną rękę.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować cyzaprydu, a jeśli już go bierzesz razem z takrolimusem, skontaktuj się jeszcze dziś z lekarzem prowadzącym i nie odstawiaj takrolimusu na własną rękę.

Takrolimus i cyzapryd mogą razem zaburzać pracę serca i wywołać groźną arytmię. Cyzapryd może też zmieniać ilość takrolimusu we krwi, a to grozi uszkodzeniem nerek albo osłabieniem ochrony przeszczepu. Tych leków nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca albo nierówne bicie serca
  • zawroty głowy lub uczucie bliskiego omdlenia
  • omdlenie
  • drżenie rąk, bóle głowy lub dezorientacja
  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – wchłanianie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łączy się cyzaprydu z takrolimusem stosowanym ogólnoustrojowo. Cyzapryd należy zastąpić lekiem bez działania wydłużającego QT, a takrolimusu nie zmienia się bez decyzji transplantologa. Jeśli pacjent już przyjmował oba leki, po odstawieniu cyzaprydu należy oznaczyć stężenie takrolimusu we krwi, wykonać EKG i skontrolować stężenie potasu i magnezu[1]. Hipokaliemia i hipomagnezemia dodatkowo przeciwwskazują stosowanie cyzaprydu[2].

Skutek kliniczny

Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu – częstoskurczu komorowego, migotania komór i częstoskurczu typu torsade de pointes[2]. Możliwa jest też zmiana stężenia takrolimusu z ryzykiem nefrotoksyczności i neurotoksyczności przy jego wzroście albo odrzucenia przeszczepu przy jego spadku[1].

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Cyzapryd jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes[2]. Takrolimus może wydłużać odstęp QT, a ryzyko to rośnie wraz z jego stężeniem we krwi[1]. Oba leki są metabolizowane przez CYP3A4[1][2], co stwarza teoretyczną możliwość wzajemnej zmiany stężeń. Cyzapryd jako lek przyspieszający opróżnianie żołądka może ponadto zmieniać wchłanianie takrolimusu i jest wymieniany wśród leków mogących wpływać na jego stężenie[3][4].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Takrolimus – inhibitor CYP3A4[5], cyzapryd – wrażliwy substrat CYP3A4[6]
  • Takrolimus: inhibitor CYP3A4[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Cyzapryd: wrażliwy substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc
  • najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi po odstawieniu cyzaprydu
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • czynność nerek
  • objawy neurotoksyczności

Bezpieczniejsze alternatywy

itopryd

Kiedy ocena się zmienia

Maśćpostać · takrolimusryzyko malejeTakrolimus stosowany miejscowo na skórę osiąga zwykle niewielkie stężenia ogólnoustrojowe, więc ryzyko sumowania działania na QT jest znacznie mniejsze. Ostrożność zachowuje się przy rozległych zmianach skórnych i uszkodzonej barierze naskórkowej.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Advagraf 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/advagraf-100013229/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tacforius 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tacforius-100391948/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.