Interakcje / Tikagrelor / Tikagrelor i typranawir
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tikagreloru z typranawirem podawanym z rytonawirem, ponieważ charakterystyki tikagreloru wymieniają rytonawir i silne inhibitory CYP3A4 w przeciwwskazaniach.
Nie zaczynaj brać tikagreloru razem z typranawirem i natychmiast skontaktuj się z lekarzem, jeśli dostałeś oba leki, ale nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.
Połączenie przeciwwskazaneTikagrelor+ TypranawirNie łącz tikagreloru z typranawirem podawanym z rytonawirem, ponieważ charakterystyki tikagreloru wymieniają rytonawir i silne inhibitory CYP3A4 w przeciwwskazaniach.Nie zaczynaj brać tikagreloru razem z typranawirem i natychmiast skontaktuj się z lekarzem, jeśli dostałeś oba leki, ale nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać tikagreloru razem z typranawirem i natychmiast skontaktuj się z lekarzem, jeśli dostałeś oba leki, ale nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.
Lek na HIV typranawir, który bierzesz razem z rytonawirem, silnie hamuje usuwanie tikagreloru z organizmu. Tikagrelor może się wtedy gromadzić we krwi i wywołać groźne krwawienia. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krew w moczu lub czarne, smoliste stolce
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- nietypowe siniaki
- silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub mowy
- nasilona duszność
- zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz tikagreloru z typranawirem podawanym z rytonawirem, ponieważ charakterystyki tikagreloru wymieniają rytonawir i silne inhibitory CYP3A4 w przeciwwskazaniach.[1][2][3] Gdy wskazane jest podwójne leczenie przeciwpłytkowe, należy razem z lekarzem prowadzącym leczenie HIV rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na niezawierający wzmacniacza farmakokinetycznego albo zastosowanie innego inhibitora P2Y12 z oceną jego interakcji ze wzmocnionym inhibitorem proteazy. Jeśli pacjent już otrzymał oba leki, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem i obserwować pacjenta pod kątem krwawień.
Skutek kliniczny
Wielokrotne zwiększenie narażenia na tikagrelor grozi poważnymi krwawieniami, w tym zagrażającymi życiu, oraz nasileniem innych działań niepożądanych tikagreloru, takich jak duszność i bradyarytmie. Jednocześnie zmiana proporcji tikagreloru do czynnego metabolitu czyni efekt przeciwpłytkowy trudnym do przewidzenia. Sam typranawir był wiązany z doniesieniami o krwawieniach, w tym śródczaszkowych, co może dodatkowo zwiększać ryzyko.
Mechanizm
Typranawir podawany zawsze z małą dawką rytonawiru silnie hamuje wątrobową i jelitową aktywność CYP3A4, a tikagrelor jest przede wszystkim substratem CYP3A4.[4] Charakterystyka tikagreloru zalicza rytonawir do silnych inhibitorów CYP3A4, których jednoczesne stosowanie z tikagrelorem jest przeciwwskazane.[1] Po silnym inhibitorze CYP3A4 (ketokonazol) Cmax tikagreloru wzrosło 2,4-krotnie, a AUC 7,3-krotnie, przy zmniejszeniu Cmax i AUC czynnego metabolitu odpowiednio o 89% i 56%.[1] Tikagrelor jest też substratem P-gp, a typranawir z rytonawirem silnie hamuje P-gp po pierwszej dawce, co może dodatkowo zwiększać jego wchłanianie.[4]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Tikagrelor – słaby inhibitor CYP3A4[5], typranawir – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Tikagrelor – słaby inhibitor P-gp[6], typranawir – substrat P-gp[7]
- Typranawir – inhibitor CYP3A4[7], tikagrelor – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Typranawir – słaby inhibitor P-gp[7], tikagrelor – substrat P-gp[6]
- Typranawir – induktor CYP3A4[7], tikagrelor – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Typranawir – silny induktor P-gp[7], tikagrelor – substrat P-gp[6]
- Tikagrelor: umiarkowany inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], słaby inhibitor P-gp[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[6]
- Typranawir: inhibitor CYP1A2[7], inhibitor CYP2C19[7], inhibitor CYP2C9[7], inhibitor CYP2D6[7], inhibitor CYP3A4[7], słaby inhibitor P-gp[7], induktor CYP1A2[7], induktor CYP2C9[7], induktor CYP3A4[7], silny induktor P-gp[7], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[7]
Monitorować
- objawy krwawienia
- morfologia krwi
- duszność
- częstość rytmu serca
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atixarso 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atixarso-100401517/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tigrix 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tigrix-100415324/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Aptivus 250 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aptivus-100074662/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Aptivus. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/aptivus-100074662/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuTikagrelora alkoholZalecaj choremu unikanie alkoholu albo spożywanie wyłącznie małych ilości okazjonalnie.Unikaj alkoholu lub pij go tylko okazjonalnie i w bardzo małej ilości, a przy niepokojących objawach skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Unikaj alkoholu lub pij go tylko okazjonalnie i w bardzo małej ilości, a przy niepokojących objawach skontaktuj się z lekarzem.
Alkohol nie jest wprost zakazany przy tym leku, ale najlepiej go unikać. Tikagrelor sam zwiększa ryzyko krwawień, a alkohol może drażnić żołądek i nasilać skłonność do krwawienia. Szczególnie ważne jest to przy większych ilościach alkoholu i przy jednoczesnym przyjmowaniu aspiryny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne lub krwawe stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny ból w nadbrzuszu
- niewyjaśnione siniaki lub długie krwawienie z nosa albo dziąseł
- żółtaczka (zażółcenie skóry lub białek oczu)
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj choremu unikanie alkoholu albo spożywanie wyłącznie małych ilości okazjonalnie. Nie zalecaj picia większych ilości ani picia w formie epizodów upojenia. Chorego, który pije regularnie lub dużo, poinformuj o zwiększonym ryzyku krwawienia i poproś o zgłaszanie objawów krwawienia lekarzowi. Przy podejrzeniu uszkodzenia wątroby skieruj chorego do lekarza prowadzącego, bo ciężkie zaburzenie jej czynności jest przeciwwskazaniem do tikagreloru[1].
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym piciu małych ilości nie opisano klinicznie istotnego nasilenia działania tikagreloru. Większe ilości alkoholu mogą zwiększać ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, siniaków i dłuższego krwawienia po drobnych urazach. Przewlekłe nadużywanie alkoholu może dodatkowo pogarszać czynność wątroby, co ogranicza możliwość bezpiecznego stosowania tikagreloru.
Mechanizm
Charakterystyka produktu leczniczego nie wspomina o alkoholu[1], więc ocena opiera się na wiedzy farmakologicznej, a nie na badaniach z tikagrelorem. Tikagrelor hamuje czynność płytek krwi i sam zwiększa ryzyko krwawień. Alkohol, zwłaszcza w większych ilościach, drażni błonę śluzową żołądka, może nasilać skłonność do krwawień i przy przewlekłym nadużywaniu uszkadza wątrobę. Zależności tych nie potwierdzono badaniem z tikagrelorem, to wniosek z mechanizmów działania obu substancji. Ciężkie zaburzenie czynności wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania tikagreloru[1], więc uszkodzenie wątroby przez alkohol ma tu znaczenie dodatkowe.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (czarne stolce, krwawe wymioty, ból w nadbrzuszu)
- siniaki, krwawienia z nosa i dziąseł
- czynność wątroby u osób regularnie pijących alkohol
- wzorzec spożycia alkoholu (ilość i częstość)
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości lub epizody upojeniailość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy dużych ilościach alkoholu lub epizodach upojenia rośnie ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu kwasu acetylosalicylowego. Zalecaj unikanie alkoholu i omów ryzyko z lekarzem. |
| Przewlekłe nadużywanieczas leczenia · pacjent | interakcja nie dotyczy | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może prowadzić do uszkodzenia wątroby, a ciężkie zaburzenie jej czynności jest przeciwwskazaniem do tikagreloru. Skieruj chorego do lekarza prowadzącego w celu oceny czynności wątroby i zasadności leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Niekorzystna interakcjaTypranawira alkoholZalecaj ograniczenie alkoholu do minimum, a u pacjentów pijących regularnie lub nadmiernie jego unikanie.Ogranicz alkohol do minimum, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi i nie pomijaj badań wątroby.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Ogranicz alkohol do minimum, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi i nie pomijaj badań wątroby.
Ten lek na HIV może obciążać wątrobę, a alkohol działa na nią podobnie. Picie alkoholu, zwłaszcza regularne, zwiększa więc ryzyko uszkodzenia wątroby. Alkohol utrudnia też pamiętanie o regularnym przyjmowaniu dawek, a to jest kluczowe dla skuteczności leczenia. Kapsułki zawierają bardzo małą ilość alkoholu, która sama nie daje odczuwalnych skutków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nudności, wymioty, brak apetytu
- nietypowe zmęczenie
- ból lub sztywność stawów, zwłaszcza biodra
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj ograniczenie alkoholu do minimum, a u pacjentów pijących regularnie lub nadmiernie jego unikanie. U osób z wywiadem nadużywania alkoholu przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia oceniaj czynność wątroby, a przy rozpoznaniu zaburzenia czynności wątroby w klasie B lub C według Childa-Pugha typranawir jest przeciwwskazany.[1] U pacjentów leczonych disulfiramem z powodu uzależnienia od alkoholu pamiętaj o etanolu zawartym w kapsułkach.[1]
Skutek kliniczny
Regularne lub nadmierne picie alkoholu może zwiększać ryzyko polekowego zapalenia wątroby i niewydolności wątroby w trakcie leczenia typranawirem z rytonawirem. Picie alkoholu sprzyja też pomijaniu dawek, co przy leczeniu HIV grozi utratą kontroli wiremii i narastaniem oporności wirusa. Przewlekłe picie alkoholu jest jednym z czynników ryzyka martwicy kości.[1]
Mechanizm
Główne ryzyko połączenia wynika z sumowania się działania uszkadzającego wątrobę. Typranawir podawany z małą dawką rytonawiru należy do inhibitorów proteazy HIV o największym potencjale hepatotoksycznym, a etanol, zwłaszcza pity regularnie, sam uszkadza wątrobę. Charakterystyka produktu nie wymienia alkoholu wśród przeciwwskazań ani nie zaleca jego unikania, przeciwwskazuje natomiast stosowanie leku u pacjentów z umiarkowanym lub ciężkim zaburzeniem czynności wątroby (klasa B lub C w skali Childa-Pugha).[1] Alkoholowa choroba wątroby może więc wykluczyć leczenie typranawirem. ChPL wymienia też spożywanie alkoholu jako jeden z czynników ryzyka martwicy kości u pacjentów leczonych przeciwretrowirusowo.[1] Kapsułki miękkie zawierają etanol jako substancję pomocniczą (100 mg w kapsułce, do 200 mg w dawce), co może wywołać reakcję disulfiramową u osób przyjmujących disulfiram lub metronidazol.[1] Sama ilość etanolu w kapsułce nie powoduje zauważalnych skutków.[1] Nie ma badań farmakokinetycznych oceniających wpływ etanolu na stężenie typranawiru.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność AlAT i AspAT
- stężenie bilirubiny
- objawy zapalenia wątroby (zmęczenie, nudności, żółtaczka, ciemny mocz)
- regularność przyjmowania dawek
- bóle i sztywność stawów
Kiedy ocena się zmienia
| Okazjonalnie, nie więcej niż 1 porcja standardowailość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu u pacjenta z prawidłową czynnością wątroby wiąże się z małym ryzykiem, wystarczy poinformować o objawach uszkodzenia wątroby. |
| Regularne picie lub uzależnienie od alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | U pacjentów nadużywających alkoholu należy ocenić czynność wątroby, przy zaburzeniu w klasie B lub C według Childa-Pugha typranawir jest przeciwwskazany. |
| Kapsułki miękkiepostać · alkohol | inne zalecenie | Etanol zawarty w kapsułkach (do 200 mg w dawce) może wywołać reakcję disulfiramową u pacjentów przyjmujących disulfiram lub metronidazol. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Aptivus 250 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aptivus-100074662/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Aptivus. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/aptivus-100074662/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 173
Połączenie przeciwwskazaneAtazanawir+ TikagrelorNie stosować tikagreloru u pacjenta przyjmującego atazanawir – połączenie jest przeciwwskazane w ChPL tikagreloru.Nie zaczynaj przyjmować tikagreloru razem z atazanawirem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować tikagreloru razem z atazanawirem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek.
Atazanawir, lek stosowany w leczeniu zakażenia HIV, mocno zwiększa ilość tikagreloru we krwi. Tikagrelor rozrzedza krew, więc przy takim połączeniu ryzyko groźnych krwawień bardzo rośnie. Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- siniaki pojawiające się bez powodu
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- krew w moczu lub różowy mocz
- wymioty z krwią lub fusowatą treścią
- nagły silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub mowy
- nasilona duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosować tikagreloru u pacjenta przyjmującego atazanawir – połączenie jest przeciwwskazane w ChPL tikagreloru.[1] Gdy pacjent leczony atazanawirem wymaga podwójnej terapii przeciwpłytkowej, należy wybrać inny inhibitor P2Y12 po konsultacji z kardiologiem i lekarzem prowadzącym leczenie HIV albo rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na niehamujący CYP3A4. Klopidogrel nie jest prostym zamiennikiem, ponieważ ChPL atazanawiru opisuje także jego interakcję przez CYP3A4.[2] Jeśli połączenie zostało już zastosowane, należy pilnie skontaktować się z lekarzem i obserwować pacjenta w kierunku krwawień.
Skutek kliniczny
Istotne zwiększenie narażenia na tikagrelor i nasilenie hamowania agregacji płytek prowadzi do zwiększonego ryzyka krwawień, w tym ciężkich. Mogą się też nasilać inne zależne od stężenia działania niepożądane tikagreloru, takie jak duszność.
Mechanizm
Atazanawir, zwłaszcza wzmocniony rytonawirem, jest silnym inhibitorem CYP3A4, a tikagrelor jest metabolizowany głównie przez ten izoenzym.[1] Mechanizm interakcji polega na hamowaniu CYP3A4 przez atazanawir i rytonawir, co zwiększa aktywność przeciwpłytkową tikagreloru.[2] W badaniu z ketokonazolem, innym silnym inhibitorem CYP3A4, AUC tikagreloru zwiększyło się 7,3 razy, a Cmax 2,4 razy, przy zmniejszeniu Cmax i AUC czynnego metabolitu odpowiednio o 89% i 56%, a ChPL tikagreloru przewiduje podobne działanie atazanawiru.[1] Spadek stężenia metabolitu nie równoważy wzrostu narażenia na tikagrelor, ponieważ związek macierzysty sam jest aktywny przeciwpłytkowo.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy krwawienia (skóra, dziąsła, przewód pokarmowy, drogi moczowe)
- morfologia krwi z hemoglobiną
- duszność
- ciśnienie tętnicze i tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir)+ Alfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i alfa-adrenolityku urologicznego należy unikać tego połączenia albo, gdy jest konieczne, wybrać lek o najmniejszym ryzyku i ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze.Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i lek na prostatę z grupy alfa-blokerów, nie zaczynaj ani nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, a gdy już je bierzesz razem, wstawaj powoli i zgłoś lekarzowi zawroty głowy lub omdlenie.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i lek na prostatę z grupy alfa-blokerów, nie zaczynaj ani nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, a gdy już je bierzesz razem, wstawaj powoli i zgłoś lekarzowi zawroty głowy lub omdlenie.
Niektóre leki na HIV, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu leków na prostatę, takich jak alfuzosyna, sylodosyna czy tamsulosyna. Lek na prostatę gromadzi się wtedy we krwi i działa silniej niż powinien. Może to mocno obniżyć ciśnienie, zwłaszcza przy wstawaniu, i grozić zawrotami głowy, omdleniem lub upadkiem. Terazosyna jest wyjątkiem, bo organizm usuwa ją inną drogą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub pociemnienie przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- silne osłabienie i senność
- bolesny wzwód trwający kilka godzin
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i alfa-adrenolityku urologicznego należy unikać tego połączenia albo, gdy jest konieczne, wybrać lek o najmniejszym ryzyku i ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze. Alfuzosyna jest przeciwwskazana z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z rytonawirem i inhibitorami proteazy wzmacnianymi rytonawirem. Nie należy jej z nimi łączyć. Sylodosyny nie zaleca się łączyć z silnymi inhibitorami CYP3A4. Tamsulosynę można rozważyć tylko ostrożnie, w najniższej dawce, z oceną ciśnienia w pozycji stojącej po rozpoczęciu leczenia. Jeśli pacjent wymaga alfa-adrenolityku, rozsądną opcją jest terazosyna z miareczkowaniem dawki od najniższej. Można też zamiast niego zastosować inhibitor 5-alfa-reduktazy. Gdy zmiana leczenia przeciwwirusowego jest możliwa, warto rozważyć schemat bez inhibitora proteazy i bez wzmacniacza farmakokinetycznego.
Skutek kliniczny
Większe stężenie alfa-adrenolityku nasila jego działanie rozszerzające naczynia. Może to dać hipotonię ortostatyczną, zawroty głowy, omdlenia i upadki, a także tachykardię odruchową. Alfuzosyna wydłuża odstęp QT zależnie od stężenia. To ryzyko sumuje się z działaniem sakwinawiru i rytonawiru, które same wydłużają QT. Najsilniejszy wzrost stężeń dotyczy alfuzosyny i sylodosyny. Przy tamsulosynie wzrost jest mniejszy, ale nadal może mieć znaczenie kliniczne.
Mechanizm
Inhibitory proteazy, zwłaszcza wzmacniane rytonawirem, są silnymi inhibitorami CYP3A4. Dotyczy to też leków, które podaje się zawsze z rytonawirem, jak darunawir, typranawir czy sakwinawir. Alfuzosyna, sylodosyna i tamsulosyna są w dużej mierze metabolizowane przez CYP3A4. Gdy ten szlak zostaje zahamowany, ich stężenie we krwi wyraźnie rośnie i utrzymuje się dłużej. W przypadku sylodosyny dochodzi jeszcze hamowanie glikoproteiny P. Mechanizm jest wspólny dla całej grupy inhibitorów proteazy. W grupie alfa-adrenolityków dotyczy alfuzosyny, sylodosyny i tamsulosyny, ale nie terazosyny.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, szczególnie w pierwszych dniach połączenia
- objawy hipotonii ortostatycznej: zawroty głowy, omdlenia, upadki
- częstość akcji serca
- EKG z oceną odstępu QT przy połączeniu z sakwinawirem lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia QT
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hipotonia ortostatyczna częściej prowadzi do upadków i złamań. Nasilenie działania alfa-adrenolityku jest u nich szczególnie niebezpieczne, więc należy unikać połączenia lub stosować najniższe dawki z kontrolą ciśnienia w pozycji stojącej. |
| Inhibitor proteazy dołączony do stałego leczenia alfa-adrenolitykiemkolejność włączenia · inhibitory proteazy | inne zalecenie | Gdy inhibitor proteazy, zwłaszcza wzmacniany rytonawirem, dołącza się do wcześniej dobrze tolerowanego alfa-adrenolityku, stężenie alfa-adrenolityku rośnie w ciągu kilku dni. Należy wtedy odstawić alfuzosynę lub sylodosynę i zamienić je na lek bez tej interakcji. Przy tamsulosynie trzeba rozważyć zmniejszenie dawki i kontrolować ciśnienie w pierwszych dniach. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Krka 200 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atazanavir-krka-100402296/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Accord 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atazanavir-accord-100399016/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Krka 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/darunavir-krka-100401954/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Omnic Ocas 0,4 0,4 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/omnic-ocas-0-4-100136340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tanyz 0,4 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tanyz-100158198/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tamsudil 0,4 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tamsudil-100158488/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Silodosin Recordati 4 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/silodosin-recordati-100416861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Urorec 4 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/urorec-100074739/
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir)+ Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (np. syldenafil, tadalafil, wardenafil) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 należy podawać inhibitor PDE5 w najmniejszej dawce i z wydłużonym odstępem między dawkami albo całkowicie zrezygnować z połączenia, gdy charakterystyka produktu je przeciwwskazuje.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie bierz żadnego leku na erekcję ani na nadciśnienie płucne z tej grupy bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna znacznie mniejsza dawka albo inny lek.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie bierz żadnego leku na erekcję ani na nadciśnienie płucne z tej grupy bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna znacznie mniejsza dawka albo inny lek.
Niektóre leki na HIV, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu leków na zaburzenia erekcji, takich jak syldenafil, tadalafil, wardenafil czy awanafil. Lek na erekcję działa wtedy dużo silniej i dłużej, niż powinien. Może to wywołać silny spadek ciśnienia, omdlenie, zaburzenia widzenia albo długi, bolesny wzwód. Część tych połączeń jest całkowicie zakazana, a przy innych potrzebna jest wyraźnie mniejsza dawka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- nagłe pogorszenie lub utrata widzenia
- wzwód trwający kilka godzin lub bolesny
- kołatanie serca lub ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 należy podawać inhibitor PDE5 w najmniejszej dawce i z wydłużonym odstępem między dawkami albo całkowicie zrezygnować z połączenia, gdy charakterystyka produktu je przeciwwskazuje. Awanafil jest przeciwwskazany z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z rytonawirem i inhibitorami proteazy wzmacnianymi rytonawirem, dlatego tego połączenia nie należy stosować. Wardenafil jest przeciwwskazany z rytonawirem, a z pozostałymi inhibitorami proteazy należy go unikać, przy sakwinawirze także z powodu ryzyka wydłużenia odstępu QT. Syldenafil i tadalafil w leczeniu zaburzeń erekcji można stosować tylko w zredukowanej dawce i rzadziej niż zwykle, zgodnie z zaleceniami charakterystyki produktu. Przewlekłe stosowanie syldenafilu w tętniczym nadciśnieniu płucnym u pacjenta przyjmującego inhibitor proteazy jest przeciwwskazane, a tadalafil w tym wskazaniu wymaga specjalnego schematu włączania i odstawiania[1]. Pacjenta należy poinformować o objawach przedawkowania inhibitora PDE5 i bezwzględnym zakazie łączenia z azotanami.
Skutek kliniczny
Nasilenie i wydłużenie działania inhibitora PDE5 z ryzykiem ciężkiego niedociśnienia, zawrotów głowy, omdlenia, zaburzeń widzenia, bólu głowy, zaczerwienienia twarzy oraz przedłużonego, bolesnego wzwodu (priapizmu). Przy wardenafilu skojarzonym z sakwinawirem dochodzi ryzyko addycyjnego wydłużenia odstępu QT. Skutek dotyczy wszystkich par obu grup, a różnice w kwalifikacji wynikają z wrażliwości poszczególnych inhibitorów PDE5 i ze wskazania, w którym są stosowane.
Mechanizm
Inhibitory proteazy HIV, zwłaszcza wzmacniane rytonawirem, silnie hamują izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita. Wszystkie inhibitory fosfodiesterazy typu 5 są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego ich stężenie we krwi wyraźnie rośnie, a okres półtrwania się wydłuża. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy. Typranawir sam indukuje część enzymów, ale stosowany jest zawsze z rytonawirem, więc wypadkowym efektem jest hamowanie metabolizmu inhibitora PDE5. Fosamprenawir działa przez swój aktywny metabolit amprenawir i również jest wzmacniany rytonawirem.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, zwłaszcza po pierwszej dawce inhibitora PDE5
- objawy niedociśnienia ortostatycznego i omdlenia
- zaburzenia widzenia
- przedłużony lub bolesny wzwód
- EKG i odstęp QT przy skojarzeniu sakwinawiru z wardenafilem
- tolerancja wysiłku i objawy niewydolności prawej komory u pacjentów z nadciśnieniem płucnym
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne dawkowanie w tętniczym nadciśnieniu płucnymdawka · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | ryzyko rośnie | Przewlekłe podawanie syldenafilu w nadciśnieniu płucnym z inhibitorem proteazy jest przeciwwskazane, ponieważ utrzymująca się wysoka ekspozycja grozi ciężkim niedociśnieniem. Tadalafil w tym wskazaniu można stosować wyłącznie według specjalnego schematu z charakterystyki produktu, pod kontrolą lekarza prowadzącego. |
| Włączanie inhibitora proteazy u pacjenta już leczonego inhibitorem PDE5kolejność włączenia · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | inne zalecenie | Gdy inhibitor proteazy jest włączany u pacjenta przyjmującego regularnie inhibitor PDE5, należy przerwać podawanie inhibitora PDE5 przed rozpoczęciem terapii przeciwretrowirusowej i po ustabilizowaniu jej ponownie włączyć go od najmniejszej dawki. Gdy kolejność jest odwrotna, inhibitor PDE5 rozpoczyna się od najmniejszej dawki. |
Źródła
- Chinello P, Cicalini S, Pichini S, Pacifici R, Tempestilli M, Petrosillo N. Sildenafil plasma concentrations in two HIV patients with pulmonary hypertension treated with ritonavir-boosted protease inhibitors. Curr HIV Res. 2012;10(2):162-4. doi: 10.2174/157016212799937263. PMID: 22329523.
Połączenie przeciwwskazaneInne leki nasercowe (np. iwabradyna, ranolazyna, mawakamten)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaJednoczesnego stosowania inhibitora proteazy HIV i leku nasercowego zależnego od CYP3A4 należy unikać, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane w ChPL albo wymaga zmiany leczenia.Jeśli bierzesz lek na serce i lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy albo rytonawir w leczeniu COVID-19, nie łącz ich bez zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie o obu lekach.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek na serce i lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy albo rytonawir w leczeniu COVID-19, nie łącz ich bez zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie o obu lekach.
Niektóre leki na HIV, takie jak rytonawir, darunawir czy atazanawir, mocno spowalniają usuwanie z organizmu części leków na serce. Dotyczy to zwłaszcza ranolazyny, iwabradyny i mawakamtenu, których może wtedy we krwi zrobić się za dużo. Może to spowodować groźne zwolnienie lub zaburzenia rytmu serca, omdlenia albo osłabienie pracy serca. Trimetazydyna, meldonium, koenzym Q10 i preparaty z głogu nie stwarzają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne bicie serca
- kołatanie serca lub nierówny rytm
- zawroty głowy lub omdlenie
- błyski lub jasne plamy w polu widzenia
- duszność, obrzęki nóg lub nagłe osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania inhibitora proteazy HIV i leku nasercowego zależnego od CYP3A4 należy unikać, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane w ChPL albo wymaga zmiany leczenia. Ranolazyna i iwabradyna są przeciwwskazane z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z rytonawirem i innymi inhibitorami proteazy HIV, i należy je odstawić lub zastąpić innym lekiem. Mawakamtenu nie należy włączać u pacjenta leczonego wzmacnianym inhibitorem proteazy bez konsultacji kardiologicznej, a u osób słabo metabolizujących przez CYP2C19 połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to także krótkiej kuracji nirmatrelwirem z rytonawirem w COVID-19, a po jej zakończeniu z ponownym włączeniem ranolazyny lub iwabradyny trzeba odczekać kilka dni[1]. Jeżeli lek nasercowy jest niezbędny, rozważ z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu na niewzmacniany inhibitor integrazy.
Skutek kliniczny
Przy ranolazynie wzrost stężenia grozi wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem typu torsade de pointes, zawrotami głowy, nudnościami i omdleniami. Przy iwabradynie grozi ciężką bradykardią, blokiem przedsionkowo-komorowym, zaburzeniami widzenia typu fosfenów i arytmią komorową wtórną do bradykardii. Przy mawakamtenie grozi nadmiernym spadkiem frakcji wyrzutowej lewej komory i niewydolnością serca. Interakcja dotyczy wszystkich inhibitorów proteazy z listy, ale nie wszystkich leków nasercowych – leki nie zależne od CYP3A4 są wyjątkami.
Mechanizm
Inhibitory proteazy HIV, zwłaszcza wzmacniane rytonawirem lub kobicystatem, silnie hamują CYP3A4, a część z nich także glikoproteinę P[2]. Ranolazyna, iwabradyna i mawakamten są metabolizowane w dużej mierze przez CYP3A4, a ranolazyna jest dodatkowo substratem glikoproteiny P, dlatego ich stężenie we krwi wielokrotnie rośnie. Sakwinawir i atazanawir dodatkowo wydłużają odstęp PR lub QT, co sumuje się z wydłużeniem QT po ranolazynie i z bradykardią po iwabradynie. Hamowanie CYP3A4 przez rytonawir utrzymuje się jeszcze kilka dni po jego odstawieniu.
Monitorować
- częstość rytmu serca
- EKG z oceną odstępów QTc i PR
- ciśnienie tętnicze
- objawy niewydolności serca i frakcja wyrzutowa lewej komory przy mawakamtenie
- zawroty głowy, omdlenia i zaburzenia widzenia
Źródła
- Casey B, Vernick RC, Bahekar A, Patel D, Ncogo Alene I. Ranolazine Toxicity Secondary to Paxlovid. Cureus. 2023;15(4):e37153. doi: 10.7759/cureus.37153. PMID: 37153311.
- Maideen NMP, Kandasamy K, Balasubramanian R. Pharmacokinetic Interactions of Paxlovid Involving CYP3A Enzymes and P-gp Transporter: An Overview of Clinical Data. Curr Drug Metab. 2024;25(9):639-652. doi: 10.2174/0113892002320326250123082112. PMID: 39917926.
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy, tikagrelor, seleksypag)+ Inhibitory czynnika Xa (np. rywaroksaban, apiksaban, edoksaban) klasaJednoczesne stosowanie leku przeciwpłytkowego i inhibitora czynnika Xa jest dopuszczalne tylko przy jasnym wskazaniu do obu leków, przez możliwie najkrótszy czas i po ocenie ryzyka krwawienia.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek przeciwpłytkowy i lek przeciwkrzepliwy z tej grupy, nie odstawiaj ani nie dokładaj żadnego z nich bez decyzji lekarza i niezwłocznie zgłaszaj każde nietypowe krwawienie.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek przeciwpłytkowy i lek przeciwkrzepliwy z tej grupy, nie odstawiaj ani nie dokładaj żadnego z nich bez decyzji lekarza i niezwłocznie zgłaszaj każde nietypowe krwawienie.
Leki przeciwpłytkowe, takie jak kwas acetylosalicylowy, klopidogrel czy tikagrelor, oraz leki przeciwkrzepliwe, takie jak rywaroksaban, apiksaban czy edoksaban, zmniejszają krzepliwość krwi w różny sposób. Przyjmowane razem wzmacniają swoje działanie, przez co łatwiej o krwawienie, także poważne. Lekarze czasem celowo zalecają takie połączenie, na przykład po wszczepieniu stentu, ale zwykle tylko na określony czas.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- krew w moczu lub różowy albo brunatny mocz
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- długo niezatrzymujące się krwawienie z nosa lub dziąseł
- duże, niewyjaśnione siniaki
- nagły silny ból głowy, zaburzenia mowy lub widzenia, osłabienie jednej strony ciała
- silne osłabienie, zawroty głowy, bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie leku przeciwpłytkowego i inhibitora czynnika Xa jest dopuszczalne tylko przy jasnym wskazaniu do obu leków, przez możliwie najkrótszy czas i po ocenie ryzyka krwawienia. U pacjentów z migotaniem przedsionków po przezskórnej interwencji wieńcowej preferuje się połączenie antykoagulantu z klopidogrelem, a terapię potrójną z kwasem acetylosalicylowym ogranicza się do okresu okołozabiegowego lub krótkiego czasu po zabiegu. Prasugrelu i tikagrelu nie zaleca się rutynowo w terapii potrójnej. Należy unikać długotrwałego stosowania kwasu acetylosalicylowego w dawkach większych niż kardioprotekcyjne. Eptyfibatyd i kangrelor stosuje się wyłącznie w szpitalu, z uwzględnieniem czasu ostatniej dawki inhibitora czynnika Xa. U pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka krwawienia z przewodu pokarmowego warto rozważyć ochronę inhibitorem pompy protonowej. Należy unikać dokładania niesteroidowych leków przeciwzapalnych.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko krwawień, w tym krwawień z przewodu pokarmowego, krwawień wewnątrzczaszkowych i krwawień wymagających hospitalizacji lub przetoczenia krwi. Ryzyko rośnie wraz z liczbą leków wpływających na hemostazę, dlatego terapia potrójna (antykoagulant i dwa leki przeciwpłytkowe) jest obarczona największym ryzykiem. Połączenie ma jednak uznane wskazania, na przykład u pacjentów z migotaniem przedsionków po ostrym zespole wieńcowym lub po wszczepieniu stentu oraz w przewlekłej chorobie wieńcowej lub tętnic obwodowych, gdzie stosuje się dawkę naczyniową rywaroksabanu z kwasem acetylosalicylowym.
Mechanizm
Leki przeciwpłytkowe hamują agregację płytek krwi różnymi drogami. Kwas acetylosalicylowy blokuje cyklooksygenazę płytkową. Klopidogrel, prasugrel, tikagrelor, tyklopidyna i kangrelor blokują receptor P2Y12. Eptyfibatyd blokuje glikoproteinę IIb/IIIa. Cylostazol hamuje fosfodiesterazę 3. Seleksypag, iloprost, treprostynil i epoprostenol pobudzają receptor prostacykliny. Inhibitory czynnika Xa hamują osoczowy układ krzepnięcia i zmniejszają powstawanie trombiny. Jednoczesne zahamowanie hemostazy płytkowej i osoczowej sumuje się i zwiększa skłonność do krwawień. Jest to interakcja farmakodynamiczna wspólna dla wszystkich leków obu grup. Różni się jedynie jej nasilenie, które jest największe dla leków blokujących receptor P2Y12, eptyfibatydu i kangreloru, a mniejsze dla analogów prostacykliny, seleksypagu i cylostazolu. Tikagrelor słabo hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P, ale ten wpływ na stężenie rywaroksabanu, apiksabanu i edoksabanu ma małe znaczenie wobec efektu farmakodynamicznego.
Monitorować
- objawy krwawienia jawnego i utajonego (smoliste stolce, krwiomocz, krwawienia z nosa i dziąseł)
- morfologia krwi z oceną hemoglobiny i płytek krwi
- czynność nerek (eGFR lub klirens kreatyniny) w celu doboru dawki inhibitora czynnika Xa
- czynność wątroby
- planowany czas trwania terapii skojarzonej i termin odstawienia leku przeciwpłytkowego
Kiedy ocena się zmienia
| Kwas acetylosalicylowy w dawce większej niż kardioprotekcyjnadawka · leki przeciwpłytkowe | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie kwasu acetylosalicylowego w dawkach przeciwbólowych lub przeciwzapalnych z inhibitorem czynnika Xa wyraźnie zwiększa ryzyko krwawień i powinno być unikane. |
| Terapia potrójna dłużej niż okres okołozabiegowyczas leczenia · leki przeciwpłytkowe | ryzyko rośnie | Połączenie inhibitora czynnika Xa z dwoma lekami przeciwpłytkowymi niesie największe ryzyko krwawień i powinno trwać możliwie krótko, z jasno określonym terminem odstawienia kwasu acetylosalicylowego. |
| Dawka naczyniowa rywaroksabanu z kwasem acetylosalicylowymdawka · inhibitory czynnika Xa | inne zalecenie | Mała dawka rywaroksabanu podawana dwa razy na dobę razem z kwasem acetylosalicylowym jest celowym schematem w przewlekłej chorobie wieńcowej lub tętnic obwodowych i zmniejsza ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych kosztem umiarkowanego wzrostu ryzyka krwawień. |
| Dożylnadroga podania · leki przeciwpłytkowe | inne zalecenie | Eptyfibatyd, kangrelor, epoprostenol oraz dożylne postacie iloprostu i treprostynilu stosuje się w warunkach szpitalnych, a decyzję o podaniu podejmuje się z uwzględnieniem czasu przyjęcia ostatniej dawki inhibitora czynnika Xa i czynności nerek. |
| wiek ≥ 75 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawień przy terapii skojarzonej jest większe, dlatego szczególnie ważne są skrócenie czasu leczenia skojarzonego, kontrola czynności nerek i prawidłowy dobór dawki inhibitora czynnika Xa. |
| Umiarkowana lub ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zwiększa ekspozycję na inhibitory czynnika Xa, zwłaszcza edoksaban i rywaroksaban, co dodatkowo nasila ryzyko krwawień w połączeniu z lekiem przeciwpłytkowym i wymaga dostosowania dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rivaroxaban Polpharma 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rivaroxaban-polpharma-100401316/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xanirva 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xanirva-100410195/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mibrex 15 mg/20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mibrex-100376759/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Eliquis 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/eliquis-100245589/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Apixaban Accord 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/apixaban-accord-100440204/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Apixaban Aurovitas 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/apixaban-aurovitas-100421690/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acard 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/acard-100002148/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abrea 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abrea-100364986/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardiopirin 100 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cardiopirin-100033226/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atixarso 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atixarso-100401517/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tigrix 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tigrix-100415324/
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwpłytkowe (np. tikagrelor, klopidogrel, cylostazol)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPołączenie triazolowego leku przeciwgrzybiczego z lekiem przeciwpłytkowym wymaga przed rozpoczęciem leczenia sprawdzenia, czy triazol nie zmienia stężenia lub aktywacji tego leku przeciwpłytkowego, a w trakcie leczenia obserwacji pacjenta w kierunku krwawień albo osłabienia działania przeciwpłytkowego.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy i masz zacząć brać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj samodzielnie leku przeciwpłytkowego.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy i masz zacząć brać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj samodzielnie leku przeciwpłytkowego.
Leki przeciwgrzybicze z grupy triazoli, takie jak flukonazol, itrakonazol czy worykonazol, mogą zmieniać działanie niektórych leków przeciwpłytkowych. Przy tikagrelorze i cylostazolu lek przeciwpłytkowy działa wtedy silniej i rośnie ryzyko krwawień. Przy klopidogrelu flukonazol i worykonazol mogą osłabić jego działanie, co zwiększa ryzyko zakrzepu. Kwas acetylosalicylowy i prasugrel nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- siniaki bez wyraźnej przyczyny
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- czerwony lub ciemny mocz, czarne stolce
- silny ból głowy, kołatanie serca lub zawroty głowy
- nasilona duszność lub bardzo wolne bicie serca
- ból w klatce piersiowej, nagłe osłabienie ręki lub nogi, zaburzenia mowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie triazolowego leku przeciwgrzybiczego z lekiem przeciwpłytkowym wymaga przed rozpoczęciem leczenia sprawdzenia, czy triazol nie zmienia stężenia lub aktywacji tego leku przeciwpłytkowego, a w trakcie leczenia obserwacji pacjenta w kierunku krwawień albo osłabienia działania przeciwpłytkowego. Tikagreloru nie należy łączyć z itrakonazolem, pozakonazolem ani worykonazolem – trzeba wybrać inny lek przeciwgrzybiczy albo, po decyzji kardiologa, inny lek przeciwpłytkowy, a przy flukonazolu i izawukonazolu wystarczy ścisła obserwacja w kierunku krwawień. Przy cylostazolu i każdym triazolu należy zmniejszyć dawkę cylostazolu zgodnie z ChPL albo wstrzymać go na czas krótkiej terapii przeciwgrzybiczej. Przy klopidogrelu należy unikać flukonazolu i worykonazolu, zwłaszcza w okresie po wszczepieniu stentu, a gdy triazol jest niezbędny, rozważyć prasugrel lub lek przeciwgrzybiczy niehamujący CYP2C19. Po odstawieniu triazolu dawki leków przeciwpłytkowych przywraca się dopiero po ustąpieniu hamowania enzymów.
Skutek kliniczny
Przy cylostazolu i tikagrelorze wzrost stężenia zwiększa ryzyko krwawień, a przy cylostazolu także działań naczyniowych i sercowych, takich jak bóle głowy, tachykardia, kołatanie serca i niedociśnienie. Przy tikagrelorze mogą nasilić się duszność i bradyarytmie. Przy klopidogrelu skojarzonym z flukonazolem lub worykonazolem skutek jest odwrotny – osłabienie hamowania płytek może prowadzić do zakrzepicy w stencie, zawału serca lub udaru niedokrwiennego[1]. Połączenie tikagreloru z silnymi inhibitorami CYP3A4, czyli itrakonazolem, pozakonazolem i worykonazolem, jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL tikagreloru.
Mechanizm
Wszystkie triazole stosowane ogólnoustrojowo hamują CYP3A4 – silnie itrakonazol, pozakonazol i worykonazol, umiarkowanie flukonazol i izawukonazol. Flukonazol i worykonazol dodatkowo silnie hamują CYP2C19, a itrakonazol i pozakonazol również glikoproteinę P. Ofiarą są leki przeciwpłytkowe zależne od tych szlaków. Cylostazol jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP2C19, więc każdy triazol zwiększa jego stężenie oraz stężenie jego aktywnych metabolitów. Tikagrelor jest substratem CYP3A4 i glikoproteiny P, więc jego stężenie rośnie najbardziej przy itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu. Klopidogrel i tyklopidyna są prolekami aktywowanymi m.in. przez CYP2C19, więc flukonazol i worykonazol zmniejszają powstawanie aktywnego metabolitu i osłabiają działanie przeciwpłytkowe[1]. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy leków przeciwpłytkowych – nie dotyczy leków niemetabolizowanych przez CYP3A4 ani CYP2C19, natomiast w grupie triazoli dotyczy wszystkich substancji, z różnym nasileniem.
Monitorować
- objawy krwawienia (siniaki, krwawienie z dziąseł i nosa, krwiomocz, smoliste stolce)
- morfologia krwi z hemoglobiną przy dłuższym leczeniu
- częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze przy cylostazolu
- duszność i bradykardia przy tikagrelorze
- objawy niedokrwienia serca lub mózgu przy klopidogrelu z flukonazolem lub worykonazolem
- ewentualnie test agregacji płytek przy klopidogrelu u pacjentów wysokiego ryzyka zakrzepowego
Kiedy ocena się zmienia
| Jednorazowa dawka flukonazoluczas leczenia · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa dawka flukonazolu, np. w kandydozie pochwy, daje krótkotrwałe i słabsze hamowanie enzymów, więc zwykle wystarczy poinformowanie pacjenta o objawach krwawienia bez zmiany dawki leku przeciwpłytkowego. |
| Duże dawki flukonazoludawka · triazole | ryzyko rośnie | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, więc przy dużych dawkach jego wpływ na cylostazol i tikagrelor zbliża się do silnych inhibitorów. |
| Do kilku tygodni od odstawienia pozakonazolu, itrakonazolu lub izawukonazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Pozakonazol, itrakonazol i izawukonazol mają długi okres półtrwania, więc hamowanie enzymów utrzymuje się długo po odstawieniu, a powrót do pełnej dawki cylostazolu lub włączenie tikagreloru należy odroczyć. |
| Triazol dołączany do stałego leczenia przeciwpłytkowegokolejność włączenia · leki przeciwpłytkowe | inne zalecenie | Gdy triazol dołącza się do ustalonego leczenia tikagrelorem, klopidogrelem lub cylostazolem, zmiana działania przeciwpłytkowego pojawia się w ciągu kilku dni, dlatego decyzję o zmianie leku przeciwgrzybiczego lub dawki trzeba podjąć przed pierwszą dawką triazolu. |
Źródła
- El Khoury A, Butchakdjian ZM, Lagha E, Semaan P, Soueidy M. Acute Multiple In-Stent Thromboses in a Patient With Clopidogrel-Fluconazole Interaction. Cureus. 2022;14(3):e23718. doi: 10.7759/cureus.23718. PMID: 35510000.
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwpłytkowe (np. tikagrelor, klopidogrel, cylostazol)+ Makrolidy (np. klarytromycyna) klasaUnikaj łączenia makrolidu z lekiem przeciwpłytkowym i w miarę możliwości wybierz antybiotyk, który nie hamuje metabolizmu wątrobowego.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy, przed rozpoczęciem antybiotyku z grupy makrolidów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo może być potrzebny inny antybiotyk albo zmiana dawki twojego leku.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy, przed rozpoczęciem antybiotyku z grupy makrolidów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo może być potrzebny inny antybiotyk albo zmiana dawki twojego leku.
Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, przede wszystkim klarytromycyna, spowalniają usuwanie z organizmu części leków przeciwpłytkowych, takich jak tikagrelor i cylostazol. Lek przeciwpłytkowy może się wtedy kumulować i zwiększać ryzyko krwawień, a w przypadku klopidogrelu może działać słabiej. Azytromycyna oraz kwas acetylosalicylowy zwykle nie stwarzają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nietypowe siniaki lub krwawienie, które trudno zatrzymać
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- czarne, smoliste stolce albo krew w moczu
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy z kawy
- nasilona duszność
- kołatanie serca lub silny ból głowy
- ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Unikaj łączenia makrolidu z lekiem przeciwpłytkowym i w miarę możliwości wybierz antybiotyk, który nie hamuje metabolizmu wątrobowego. Połączenie tikagreloru z klarytromycyną jest przeciwwskazane w ChPL tikagreloru, dlatego należy zastosować inny antybiotyk, a gdy klarytromycyna jest niezbędna, o czasowej zmianie inhibitora P2Y12 decyduje kardiolog[1]. Przy cylostazolu ChPL zaleca zmniejszenie dawki w trakcie stosowania silnych inhibitorów CYP3A4, a w krótkiej antybiotykoterapii rozsądną opcją jest czasowe wstrzymanie cylostazolu, który stosuje się objawowo w chromaniu przestankowym. Przy klopidogrelu, zwłaszcza we wczesnym okresie po zawale lub wszczepieniu stentu, lepiej wybrać inny antybiotyk niż klarytromycynę. Po odstawieniu klarytromycyny należy odczekać kilka dni przed powrotem do pełnej dawki cylostazolu lub włączeniem tikagreloru.
Skutek kliniczny
Przy tikagrelorze wzrost stężenia zwiększa ryzyko krwawień, w tym poważnych, oraz nasila działania niepożądane, takie jak duszność i bradyarytmie. Przy cylostazolu wzrost stężenia nasila bóle głowy, kołatanie serca, tachykardię, biegunkę i ryzyko krwawień. Przy klopidogrelu możliwe jest osłabienie działania przeciwpłytkowego i zwiększenie ryzyka zakrzepicy w stencie lub ponownego incydentu sercowo-naczyniowego, ale dane kliniczne są ograniczone.
Mechanizm
Interakcja nie dotyczy całej klasy, tylko połączenia klarytromycyny z lekami przeciwpłytkowymi metabolizowanymi przez CYP3A4, czyli z tikagrelorem, cylostazolem i klopidogrelem. Klarytromycyna jest silnym, mechanistycznym inhibitorem CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P. Hamuje w ten sposób metabolizm tikagreloru i cylostazolu, co zwiększa ich stężenie we krwi. W przypadku klopidogrelu, który jest prolekiem, hamowanie CYP3A4 może osłabiać powstawanie metabolitu czynnego, choć główną rolę w jego aktywacji odgrywa CYP2C19[2]. Hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę jest nieodwracalne, dlatego utrzymuje się jeszcze kilka dni po jej odstawieniu, do czasu odtworzenia enzymu.
Monitorować
- objawy krwawienia (siniaki, krwawienie z dziąseł lub nosa, krew w moczu lub stolcu, smoliste stolce)
- stężenie hemoglobiny i morfologia krwi przy dłuższym leczeniu
- duszność i wolna akcja serca przy tikagrelorze
- tętno, kołatanie serca i bóle głowy przy cylostazolu
- objawy niedokrwienia serca (ból w klatce piersiowej) przy klopidogrelu
Kiedy ocena się zmienia
| Wczesny okres po ostrym zespole wieńcowym lub wszczepieniu stentuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | We wczesnym okresie po ostrym zespole wieńcowym lub wszczepieniu stentu zarówno nadmierne działanie tikagreloru, jak i osłabienie działania klopidogrelu niosą największe ryzyko, dlatego zmiana antybiotyku jest szczególnie ważna, a ewentualną modyfikację leczenia przeciwpłytkowego powinien zatwierdzić kardiolog. |
| Kilka dni od odstawienia klarytromycynyodstep · makrolidy | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę utrzymuje się kilka dni po jej odstawieniu, dlatego w tym czasie nie należy od razu wracać do pełnej dawki cylostazolu ani włączać tikagreloru. |
Źródła
- Ferri N, Corsini A, Bellosta S. Pharmacology of the new P2Y12 receptor inhibitors: insights on pharmacokinetic and pharmacodynamic properties. Drugs. 2013;73(15):1681-709. doi: 10.1007/s40265-013-0126-z. PMID: 24114622.
- Zahno A, Brecht K, Bodmer M, Bur D, Tsakiris DA, Krähenbühl S. Effects of drug interactions on biotransformation and antiplatelet effect of clopidogrel in vitro. Br J Pharmacol. 2010;161(2):393-404. doi: 10.1111/j.1476-5381.2010.00881.x. PMID: 20735423.
Połączenie przeciwwskazaneRytonawir+ TikagrelorNie stosować tikagreloru razem z rytonawirem w żadnej dawce, także w dawce wzmacniającej inne leki przeciwwirusowe.Nie zaczynaj brania rytonawiru, jeśli przyjmujesz tikagrelor, i nie odstawiaj tikagreloru samodzielnie – od razu skontaktuj się z lekarzem albo zapytaj farmaceutę o bezpieczne rozwiązanie.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brania rytonawiru, jeśli przyjmujesz tikagrelor, i nie odstawiaj tikagreloru samodzielnie – od razu skontaktuj się z lekarzem albo zapytaj farmaceutę o bezpieczne rozwiązanie.
Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Rytonawir sprawia, że lek przeciwpłytkowy tikagrelor gromadzi się w organizmie w dużo większej ilości niż powinien. To mocno zwiększa ryzyko groźnych krwawień, a także duszności i zbyt wolnej pracy serca. Dotyczy to również krótkiej kuracji na COVID-19 zawierającej rytonawir.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krew w moczu lub czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub fusowate
- długie krwawienie z nosa lub dziąseł
- duże siniaki bez wyraźnej przyczyny
- silny ból głowy, zaburzenia mowy lub widzenia
- nasilona duszność
- zawroty głowy, omdlenie lub bardzo wolne bicie serca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie stosować tikagreloru razem z rytonawirem w żadnej dawce, także w dawce wzmacniającej inne leki przeciwwirusowe. Przeciwwskazanie dotyczy jednoczesnego stosowania tikagreloru i silnych inhibitorów CYP3A4, wśród których wymieniono rytonawir[1][2][3]. U pacjenta wymagającego podwójnej terapii przeciwpłytkowej i leczenia rytonawirem należy wspólnie z lekarzem prowadzącym wybrać inny inhibitor P2Y12 albo schemat przeciwwirusowy bez rytonawiru i bez innych silnych inhibitorów CYP3A4. Odstawienia tikagreloru nie należy przeprowadzać samodzielnie, bo przerwanie leczenia przeciwpłytkowego po ostrym zespole wieńcowym lub implantacji stentu zwiększa ryzyko zakrzepicy.
Skutek kliniczny
Wielokrotny wzrost narażenia na tikagrelor zwiększa ryzyko powikłań krwotocznych, w tym ciężkich, oraz nasila inne działania niepożądane tikagreloru, takie jak duszność i zaburzenia rytmu wolnego. Charakterystyka produktu tikagreloru wymienia rytonawir wprost w przeciwwskazaniach z powodu istotnego zwiększenia narażenia na tikagrelor[1].
Mechanizm
Rytonawiru nie wolno łączyć z tikagrelorem, ponieważ silnie hamuje on główną drogę eliminacji tikagreloru. Tikagrelor jest przede wszystkim substratem CYP3A4, a także substratem glikoproteiny P[1]. Rytonawir jest silnym inhibitorem CYP3A i CYP2D6 oraz wykazuje duże powinowactwo do glikoproteiny P i może hamować to białko transportowe[4]. Dla ketokonazolu jako modelowego silnego inhibitora CYP3A4 wykazano 2,4-krotne zwiększenie Cmax i 7,3-krotne zwiększenie AUC tikagreloru przy zmniejszeniu Cmax i AUC czynnego metabolitu odpowiednio o 89% i 56%, a charakterystyka produktu przewiduje podobne działanie rytonawiru[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Rytonawir – inhibitor CYP3A4[5], tikagrelor – wrażliwy substrat CYP3A4[6]
- Rytonawir – silny inhibitor P-gp[5], tikagrelor – substrat P-gp[7]
- Tikagrelor – słaby inhibitor CYP3A4[6], rytonawir – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Rytonawir: inhibitor BCRP[5], inhibitor CYP3A4[5], silny inhibitor P-gp[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C8[5], induktor CYP2C9[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Tikagrelor: umiarkowany inhibitor BCRP[6], słaby inhibitor CYP3A4[6], słaby inhibitor P-gp[7], wrażliwy substrat CYP3A4[6], substrat P-gp[7]
Monitorować
- objawy krwawienia (krwiomocz, smoliste stolce, krwawienia z nosa i dziąseł, rozległe siniaki)
- duszność
- czynność serca – bradykardia, omdlenia
- morfologia krwi przy podejrzeniu krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atixarso 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atixarso-100401517/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tigrix 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tigrix-100415324/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Norvir 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/norvir-100223530/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Norvir. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/norvir-100223530/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.