Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Acytretyna / Acytretyna i metotreksat

Acytretyna i metotreksat

Jaki opis pokazać?

Połączenie przeciwwskazane

Metotreksatu nie łączy się z acytretyną – połączenie jest przeciwwskazane.

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, który lek pozostawić, a do tego czasu nie odstawiaj żadnego na własną rękę i nie pij alkoholu.

Połączenie przeciwwskazaneAcytretyna+ MetotreksatMetotreksatu nie łączy się z acytretyną – połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, który lek pozostawić, a do tego czasu nie odstawiaj żadnego na własną rękę i nie pij alkoholu.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, który lek pozostawić, a do tego czasu nie odstawiaj żadnego na własną rękę i nie pij alkoholu.

Metotreksat i acytretyna mogą uszkadzać wątrobę, a przyjmowane razem znacznie zwiększają to ryzyko. Tych leków nie należy stosować jednocześnie. Uszkodzenie wątroby może długo nie dawać objawów, dlatego tak ważne są badania krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • jasny stolec
  • ból lub uczucie pełności pod prawym łukiem żebrowym
  • nudności i utrata apetytu
  • nietypowe zmęczenie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Metotreksatu nie łączy się z acytretyną – połączenie jest przeciwwskazane[1][2]. Jeśli pacjent przyjmuje oba leki, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu odstawienia jednego z nich i wyboru innej terapii ogólnej łuszczycy.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko polekowego zapalenia wątroby. Uszkodzenie może rozwijać się skrycie i ujawnić się dopiero w badaniach laboratoryjnych albo jako żółtaczka.

Mechanizm

Metotreksat i acytretyna działają toksycznie na wątrobę, a ich działania się sumują. Retinoidy, w tym acytretyna, zwiększają ryzyko hepatotoksycznego działania metotreksatu[3][4]. Przy jednoczesnym leczeniu metotreksatem i etretynatem, z którego wywodzi się acytretyna, wykazano zwiększone ryzyko zapalenia wątroby[1][2].

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[5]

Monitorować

  • aktywność aminotransferaz (ALT, AST)
  • stężenie bilirubiny
  • objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu)

Bezpieczniejsze alternatywy

dimetylapremilast

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Acitren 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acitren-100257167/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Neotigason 10 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neotigason-100046826/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trexan-neo-100349455/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaAcytretynaa alkoholKobietom w wieku rozrodczym nie wolno spożywać alkoholu w żadnej postaci w trakcie leczenia acytretyną i przez 2 miesiące po jego zakończeniu.Nie pij alkoholu w trakcie leczenia i przez 2 miesiące po jego zakończeniu, a jeśli możesz zajść w ciążę, stosuj skuteczną antykoncepcję jeszcze przez 3 lata po zakończeniu kuracji.nieznanybadania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w trakcie leczenia i przez 2 miesiące po jego zakończeniu, a jeśli możesz zajść w ciążę, stosuj skuteczną antykoncepcję jeszcze przez 3 lata po zakończeniu kuracji.

Alkohol i acytretyna razem tworzą w organizmie substancję, która może poważnie uszkodzić rozwijający się płód i długo utrzymuje się w organizmie. Dlatego kobiety, które mogą zajść w ciążę, nie powinny pić alkoholu podczas leczenia i przez 2 miesiące po jego zakończeniu. Po zakończeniu leczenia trzeba jeszcze przez 3 lata zapobiegać ciąży. Pozostałym pacjentom także zaleca się unikanie alkoholu, bo lek wpływa na poziom tłuszczów i cukru we krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • opóźniająca się miesiączka lub podejrzenie ciąży w trakcie leczenia albo w ciągu 3 lat po nim
  • przypadkowe wypicie alkoholu w trakcie leczenia lub w ciągu 2 miesięcy po nim
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Kobietom w wieku rozrodczym nie wolno spożywać alkoholu w żadnej postaci w trakcie leczenia acytretyną i przez 2 miesiące po jego zakończeniu.[1] Przez 3 lata po zakończeniu leczenia obowiązuje skuteczna antykoncepcja i wykonywanie testów ciążowych.[1] U pozostałych pacjentów alkoholu należy unikać, a przy uzależnieniu od alkoholu częściej kontrolować lipidy, glikemię i ciśnienie tętnicze.[1]

Skutek kliniczny

Kobiety w wieku rozrodczym nie mogą spożywać alkoholu w trakcie leczenia acytretyną i przez 2 miesiące po jego zakończeniu, ponieważ powstający etretynat wydłuża czas, w którym ciąża grozi wadami rozwojowymi płodu. Okres, w którym nie wolno zajść w ciążę, wynosi 3 lata po zakończeniu leczenia, a spożycie alkoholu zwiększa ryzyko teratogenności po zakończeniu terapii.[1] U pozostałych pacjentów alkohol dodatkowo utrudnia kontrolę lipidów i glukozy, którą należy prowadzić częściej u osób uzależnionych od alkoholu.[1]

Mechanizm

Alkohol (zawarty w napojach, żywności i lekach) powoduje powstawanie z acytretyny etretynatu, czyli substancji silnie teratogennej, która ma znacznie dłuższy okres półtrwania niż acytretyna (około 120 dni). Do powstania etretynatu doszło w badaniu u zdrowych ochotników już po jednoczesnym przyjęciu pojedynczej dawki acytretyny z alkoholem. Nie można też wykluczyć, że etretynat powstaje nawet bez spożywania napojów alkoholowych.[1]

Monitorować

  • testy ciążowe w trakcie leczenia i przez 3 lata po jego zakończeniu
  • stosowanie skutecznej antykoncepcji przez 3 lata po zakończeniu leczenia
  • stężenie lipidów w surowicy
  • stężenie glukozy we krwi
  • ciśnienie tętnicze

Kiedy ocena się zmienia

Kobieta w wieku rozrodczymwiek · pacjentinne zalecenieU kobiet w wieku rozrodczym ChPL stanowczo zakazuje spożywania alkoholu w jakiejkolwiek postaci w trakcie leczenia acytretyną i przez 2 miesiące po jego zakończeniu, ze względu na powstawanie silnie teratogennego etretynatu.
odstep ≤ 2 miesiące po zakończeniu leczeniapacjentinterakcja nie dotyczyZakaz spożywania alkoholu przez kobiety w wieku rozrodczym obowiązuje przez 2 miesiące po zakończeniu leczenia acytretyną, a zapobieganie ciąży i testy ciążowe przez 3 lata.
Uzależnienie od alkoholu, cukrzyca, otyłość lub zaburzenia lipidoweczas leczenia · pacjentinne zalecenieU pacjentów uzależnionych od alkoholu, z cukrzycą, otyłością, czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego lub zaburzeniami metabolizmu lipidów ChPL wymaga częstszych kontroli stężenia lipidów i glukozy oraz ciśnienia tętniczego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Acitren 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acitren-100257167/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksata alkoholPacjent leczony metotreksatem powinien unikać alkoholu, a u osób nadużywających alkoholu lub z chorobą alkoholową metotreksat jest przeciwwskazany.W trakcie leczenia metotreksatem unikaj alkoholu, a jeśli trudno ci z niego zrezygnować, powiedz o tym szczerze lekarzowi.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

W trakcie leczenia metotreksatem unikaj alkoholu, a jeśli trudno ci z niego zrezygnować, powiedz o tym szczerze lekarzowi.

Metotreksat i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, a razem robią to silniej. Regularne picie alkoholu zwiększa ryzyko trwałego uszkodzenia wątroby, nawet jeśli długo nie daje to żadnych objawów. Osoby, które piją dużo alkoholu lub mają chorobę alkoholową, nie powinny przyjmować tego leku.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Zażółcenie skóry lub białek oczu
  • Ciemny mocz lub jasny stolec
  • Ból lub uczucie ciężaru pod prawym łukiem żebrowym
  • Nudności, brak apetytu i nietypowe zmęczenie
  • Swędzenie skóry bez wyraźnej przyczyny
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Pacjent leczony metotreksatem powinien unikać alkoholu, a u osób nadużywających alkoholu lub z chorobą alkoholową metotreksat jest przeciwwskazany.[1] Przed rozpoczęciem leczenia należy zebrać dokładny wywiad dotyczący spożycia alkoholu i ocenić czynność wątroby. U pacjentów, którzy w przeszłości nadmiernie pili alkohol, należy uwzględnić to jako czynnik ryzyka hepatotoksyczności i rozważyć nieinwazyjne metody oceny wątroby obok badań laboratoryjnych.[1] Jeśli pacjent nie jest w stanie zrezygnować z alkoholu, lekarz prowadzący powinien rozważyć ryzyko kontynuacji leczenia i częstsze monitorowanie.

Skutek kliniczny

Najważniejszym skutkiem jest nasilenie toksycznego działania metotreksatu na wątrobę – wzrost aktywności aminotransferaz, stłuszczenie, zwłóknienie, a w skrajnych przypadkach marskość wątroby. W badaniach z udziałem pacjentów z łuszczycą hepatotoksyczność metotreksatu wiązała się z całkowitą dawką skumulowaną, a nadużywanie alkoholu, otyłość, cukrzyca i zaawansowany wiek ją zwiększały.[1] Zwłóknienie i marskość mogą rozwijać się przy prawidłowych wynikach prób wątrobowych, dlatego uszkodzenie bywa wykrywane późno.[1]

Mechanizm

Metotreksat i etanol sumują swoje działanie uszkadzające wątrobę. Metotreksat odkłada się w hepatocytach w postaci poliglutaminianów i zaburza przemiany folianów, a etanol powoduje stłuszczenie, stan zapalny i włóknienie wątroby oraz może pogłębiać niedobór kwasu foliowego. Charakterystyki produktów metotreksatu podają, że regularne spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko hepatotoksycznego działania leku i że w trakcie leczenia należy unikać alkoholu.[1] Wszystkie charakterystyki wymieniają alkohol w przeciwwskazaniach, ale różnią się zakresem zapisu – jedna obejmuje „nadużywanie alkoholu, poalkoholową chorobę wątroby i inne przewlekłe choroby wątroby”, druga „chorobę alkoholową”, a trzecia „nadużywanie alkoholu”.[1] Przeciwwskazanie dotyczy więc nadużywania alkoholu i jego następstw, natomiast okazjonalne picie jest objęte zaleceniem unikania alkoholu.

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[2]

Monitorować

  • Aktywność ALT i AST
  • Stężenie bilirubiny i albumin
  • Morfologia krwi z rozmazem
  • Stężenie kreatyniny
  • Nieinwazyjna ocena zwłóknienia wątroby u pacjentów z czynnikami ryzyka
  • Wywiad dotyczący ilości i częstości spożywania alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Nadużywanie alkoholu lub choroba alkoholowailość alkoholu · pacjentinterakcja nie dotyczyNadużywanie alkoholu, choroba alkoholowa i poalkoholowa choroba wątroby są wymienione w przeciwwskazaniach metotreksatu.
Regularne spożywanie alkoholuczas leczenia · pacjentryzyko rośnieRegularne spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko hepatotoksycznego działania metotreksatu i wymaga ściślejszego monitorowania czynności wątroby.
dawka ≥ 1,5 g dawki skumulowanejalkoholryzyko rośnieHepatotoksyczność metotreksatu wiąże się z całkowitą dawką skumulowaną, a ryzyko zmian w wątrobie opisywano po długotrwałym leczeniu i dawce skumulowanej większej niż 1,5 g.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 176

Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ MetotreksatPołączenie stosuje się w protokołach onkologicznych pod ścisłą kontrolą neurologiczną i hematologiczną, z możliwą modyfikacją dawkowania.Od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce o silnym bólu głowy, osłabieniu ręki lub nogi, splątaniu, nadmiernej senności, gorączce albo krwawieniu.nieznanyopisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce o silnym bólu głowy, osłabieniu ręki lub nogi, splątaniu, nadmiernej senności, gorączce albo krwawieniu.

Cytarabina i metotreksat są często stosowane razem w leczeniu białaczek i chłoniaków. Razem mogą silniej działać na układ nerwowy i wywołać poważne objawy, takie jak silny ból głowy, osłabienie ręki lub nogi czy zaburzenia świadomości. Mogą też mocniej obniżać liczbę krwinek, przez co łatwiej o zakażenia i krwawienia. Lekarze znają to ryzyko i dlatego dokładnie cię obserwują i często badają krew.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silny lub nietypowy ból głowy
  • osłabienie albo niedowład ręki lub nogi
  • trudności z mówieniem, opadnięty kącik ust
  • splątanie, nadmierna senność, utrata przytomności
  • gorączka lub dreszcze
  • siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Połączenie stosuje się w protokołach onkologicznych pod ścisłą kontrolą neurologiczną i hematologiczną, z możliwą modyfikacją dawkowania.[1] Cytarabiny nie stosuje się u pacjentów ze zwyrodnieniowymi i toksycznymi encefalopatiami, zwłaszcza po wcześniejszym leczeniu metotreksatem lub napromienianiu.[2][3] Roztworów cytarabiny i metotreksatu nie miesza się ze sobą ze względu na niezgodność fizyczną.[1]

Skutek kliniczny

Cytarabina podawana dożylnie razem z metotreksatem podawanym dokanałowo może zwiększyć ryzyko ciężkich neurologicznych działań niepożądanych – od bólu głowy do porażenia, śpiączki i epizodów przypominających udar, opisywanych głównie u młodzieży.[1] Skojarzenie nasila też mielosupresję.[1]

Mechanizm

Cytarabina i metotreksat działają toksycznie na ośrodkowy układ nerwowy, a ich interakcja farmakodynamiczna może prowadzić do encefalopatii.[3] Oba leki są cytotoksyczne, więc ich jednoczesne podawanie sumuje toksyczność, zwłaszcza hamujące działanie na szpik kostny.[1] Roztwory cytarabiny i metotreksatu są fizycznie niezgodne.[2]

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • stan neurologiczny – ból głowy, zaburzenia świadomości, niedowłady, objawy udaropodobne
  • objawy encefalopatii
  • morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek

Kiedy ocena się zmienia

Dokanałowadroga podania · metotreksatryzyko rośnieRyzyko ciężkiej neurotoksyczności dotyczy przede wszystkim skojarzenia dożylnej cytarabiny z dokanałowym metotreksatem.
Młodzieżwiek · pacjentryzyko rośnieCiężkie neurologiczne działania niepożądane zgłaszano głównie u młodzieży.
Encefalopatia po wcześniejszym leczeniu metotreksatemkolejność włączenia · pacjentinterakcja nie dotyczyZwyrodnieniowa lub toksyczna encefalopatia, zwłaszcza po metotreksacie lub radioterapii, jest przeciwwskazaniem do cytarabiny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alexan 20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alexan-100003751/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cytarabine Kabi 100 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cytarabine-kabi-100289782/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cytarabina Accord 20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cytarabina-accord-100384434/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ MetotreksatKlozapiny nie łączy się z metotreksatem.Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków, zanim lekarz prowadzący i psychiatra nie dowiedzą się, że masz zalecone oba, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków, zanim lekarz prowadzący i psychiatra nie dowiedzą się, że masz zalecone oba, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.

Klozapina i metotreksat mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia lub ranki w jamie ustnej
  • objawy przypominające grypę
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
  • nasilone osłabienie lub bladość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Klozapiny nie łączy się z metotreksatem. Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego metotreksat[1][2]. Gdy pacjent leczony klozapiną ma otrzymać metotreksat, lekarz prowadzący leczenie reumatologiczne, dermatologiczne lub onkologiczne powinien ustalić z psychiatrą inny lek albo inny schemat leczenia[3]. Klozapina zwykle jest lekiem ostatniego wyboru w schizofrenii lekoopornej i trudno ją zastąpić, dlatego najczęściej zmienia się lek przeciwreumatyczny. Jeżeli lekarze mimo to zdecydują o jednoczesnym leczeniu, wymaga to indywidualnej oceny ryzyka i ścisłej kontroli morfologii krwi z rozmazem.

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko ciężkiej neutropenii, agranulocytozy lub pancytopenii z groźnymi zakażeniami. Jednoczesne przyjmowanie leku hamującego szpik utrudnia też ocenę, który lek odpowiada za spadek krwinek, i może opóźnić właściwą reakcję na niepokojące wyniki morfologii.

Mechanizm

Oba leki działają toksycznie na szpik kostny, więc ich działania hamujące wytwarzanie krwinek sumują się. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a metotreksat jako lek cytotoksyczny hamuje czynność szpiku i może prowadzić do leukopenii, małopłytkowości i pancytopenii. Klozapiny nie wolno stosować jednocześnie z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi[3]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjentów przyjmujących substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy[1][2].

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
  • liczba płytek krwi
  • objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i ból gardła
  • próby wątrobowe

Bezpieczniejsze alternatywy

hydroksychlorochina

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana u pacjenta już przyjmującego metotreksatkolejność włączenia · klozapinainterakcja nie dotyczyRozpoczęcie leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego lek o znacznym ryzyku agranulocytozy jest przeciwwskazane.
Mała dawka raz w tygodniu (choroby reumatyczne, łuszczyca)dawka · metotreksatinne zalecenieMała dawka metotreksatu nie znosi przeciwwskazania, bo lek nadal działa hamująco na szpik. Jeżeli lekarze uznają połączenie za nieuniknione, decyzja wymaga indywidualnej oceny i częstszej kontroli morfologii z rozmazem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKwas acetylosalicylowy+ MetotreksatNie należy łączyć kwasu acetylosalicylowego, także w małych dawkach przeciwpłytkowych, z metotreksatem w dawkach 15 mg na tydzień lub większych.Nie bierz aspiryny ani leków przeciwbólowych z jej dodatkiem bez zgody lekarza prowadzącego leczenie metotreksatem i zapytaj farmaceutę, czym bezpiecznie złagodzić ból lub gorączkę.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie bierz aspiryny ani leków przeciwbólowych z jej dodatkiem bez zgody lekarza prowadzącego leczenie metotreksatem i zapytaj farmaceutę, czym bezpiecznie złagodzić ból lub gorączkę.

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) utrudnia nerkom usuwanie metotreksatu z organizmu. Przez to metotreksatu zostaje we krwi więcej i może on silniej uszkadzać szpik, który wytwarza krwinki. Przy większych dawkach metotreksatu tych leków nie wolno łączyć, a przy mniejszych lekarz musi częściej sprawdzać twoje wyniki krwi. Dotyczy to także aspiryny w małych dawkach „na serce” i leków przeciwbólowych z aspiryną kupowanych bez recepty.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • łatwe siniaczenie, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • nasilona biegunka lub wymioty
  • nietypowe osłabienie lub bladość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – wydalanie, pk_wiazanie_bialek
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Nie należy łączyć kwasu acetylosalicylowego, także w małych dawkach przeciwpłytkowych, z metotreksatem w dawkach 15 mg na tydzień lub większych.[1] Przy metotreksacie w dawkach mniejszych niż 15 mg na tydzień połączenie jest możliwe z zachowaniem ostrożności, a w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego należy co tydzień kontrolować morfologię krwi.[2] Pacjentów z nawet łagodnymi zaburzeniami czynności nerek oraz osoby w podeszłym wieku trzeba monitorować dokładniej.[3] U pacjentów z graniczną czynnością nerek nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu.[4]

Skutek kliniczny

Wzrasta stężenie metotreksatu i nasila się jego toksyczne działanie na szpik, czyli toksyczność hematologiczna.[3] Podczas jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu, zwłaszcza w dużych dawkach, notowano ciężkie działania niepożądane, w tym zgon, niespodziewanie ciężką mielosupresję, niedokrwistość aplastyczną i toksyczne działanie na przewód pokarmowy.[4]

Mechanizm

Kwas acetylosalicylowy zmniejsza klirens nerkowy metotreksatu przez hamowanie jego wydzielania kanalikowego, a salicylany dodatkowo wypierają metotreksat z połączeń z białkami osocza.[1] Metotreksat może zwiększać biodostępność i toksyczność w wyniku wypierania przez salicylany z miejsc wiązania z białkami, a salicylany jako słabe kwasy organiczne zmniejszają jego wydzielanie kanalikowe.[4]

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem co tydzień w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego
  • czynność nerek (kreatynina, eGFR)
  • objawy toksyczności metotreksatu – zapalenie i owrzodzenia jamy ustnej, objawy z przewodu pokarmowego, objawy zakażenia, krwawienia

Bezpieczniejsze alternatywy

klopidogrelparacetamol

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 15 mg na tydzieńmetotreksatryzyko rośniePrzy metotreksacie w dawkach 15 mg na tydzień lub większych jednoczesne stosowanie kwasu acetylosalicylowego jest przeciwwskazane.
Mniej niż 15 mg na tydzieńdawka · metotreksatryzyko malejePrzy metotreksacie w dawkach mniejszych niż 15 mg na tydzień połączenie wymaga ostrożności oraz cotygodniowej kontroli morfologii krwi w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego.
Obniżony, także łagodne zaburzenia czynności nerekeGFR · pacjentinne zaleceniePrzy nawet łagodnych zaburzeniach czynności nerek konieczne jest dokładniejsze monitorowanie. U pacjentów z graniczną czynnością nerek nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu.
Podeszły wiekwiek · pacjentinne zalecenieU pacjentów w podeszłym wieku należy prowadzić dokładne monitorowanie leczenia skojarzonego.
dawka ≥ 1 g na dobękwas acetylosalicylowyryzyko rośnieWiększość opisanych interakcji kwasu acetylosalicylowego dotyczy dawek konwencjonalnych od 1 g do 3 g na dobę, więc przy dawkach przeciwbólowych i przeciwzapalnych ryzyko jest większe niż przy dawkach przeciwpłytkowych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Acard 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acard-100002148/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardiopirin 100 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cardiopirin-100033226/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abrea 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abrea-100364986/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksat+ FingolimodNie łącz metotreksatu z fingolimodem.Jeśli dostałeś oba leki, nie zaczynaj ich łączyć i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, a do tego czasu nie odstawiaj samodzielnie leku, który już przyjmujesz.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli dostałeś oba leki, nie zaczynaj ich łączyć i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, a do tego czasu nie odstawiaj samodzielnie leku, który już przyjmujesz.

Metotreksat i fingolimod osłabiają układ odpornościowy, a razem robią to znacznie silniej. Takie połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, także rzadkich i groźnych dla życia. Dlatego tych leków nie przyjmuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub objawy grypopodobne
  • uporczywy kaszel lub duszność
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
  • nietypowe siniaki lub krwawienia
  • zażółcenie skóry lub oczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz metotreksatu z fingolimodem. Jeśli pacjent przyjmujący fingolimod wymaga leczenia immunosupresyjnego z innego wskazania, decyzję o wyborze terapii podejmuje neurolog wspólnie z lekarzem prowadzącym drugą chorobę. Przy zmianie leczenia z jednego leku na drugi zachowuje się ostrożność, ponieważ działanie na układ odpornościowy może utrzymywać się po odstawieniu.[1] Krótkie kuracje kortykosteroidami w leczeniu rzutów stwardnienia rozsianego nie zwiększały częstości zakażeń i nie są objęte tym przeciwwskazaniem.[1]

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, oraz nasilonej limfopenii i innych cytopenii. Oba leki wymagają też unikania żywych szczepionek, a odpowiedź na inne szczepienia może być osłabiona.[1]

Mechanizm

Fingolimodu nie stosuje się u osób przyjmujących leki immunosupresyjne, a metotreksat należy do tej grupy.[1][2][3] Leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących i immunosupresyjnych nie łączy się z fingolimodem ze względu na addycyjne działanie na układ immunologiczny.[1] Fingolimod zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i zmniejsza ich liczbę we krwi, a metotreksat hamuje metabolizm folianów i może uszkadzać szpik, co prowadzi do sumowania się immunosupresji i ryzyka cytopenii.

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]
  • Fingolimod: substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów
  • objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
  • nowe lub nasilające się objawy neurologiczne (podejrzenie PML)
  • aktywność aminotransferaz i bilirubina

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksat+ Podtlenek azotuPodtlenku azotu nie stosuje się podczas terapii metotreksatem.Zawsze mów dentyście, położnej, ratownikowi i anestezjologowi, że przyjmujesz metotreksat, i nie używaj gazu rozweselającego w żadnej postaci.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Zawsze mów dentyście, położnej, ratownikowi i anestezjologowi, że przyjmujesz metotreksat, i nie używaj gazu rozweselającego w żadnej postaci.

Podtlenek azotu, czyli tzw. gaz rozweselający, jest używany do uspokojenia u dentysty, łagodzenia bólu przy porodzie i w karetce. Razem z metotreksatem może bardzo nasilić jego szkodliwe działanie na szpik i błony śluzowe. Mogą wtedy pojawić się bolesne owrzodzenia w ustach, częste infekcje albo łatwe powstawanie siniaków. Dotyczy to również rekreacyjnego wdychania gazu z baloników.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • owrzodzenia lub bolesne zapalenie w jamie ustnej
  • gorączka, dreszcze, ból gardła lub częste infekcje
  • siniaki, krwawienie z dziąseł lub nosa
  • nasilone osłabienie i bladość
  • nowe drętwienia, zaburzenia równowagi lub splątanie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – synergizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Podtlenku azotu nie stosuje się podczas terapii metotreksatem[1]. Do znieczulenia lub analgezji zabiegowej należy wybrać inny środek. Folinian wapnia może zmniejszyć nasilenie interakcji, ale nie zastępuje unikania połączenia[2]. Jeśli do ekspozycji już doszło, trzeba poinformować lekarza prowadzącego leczenie metotreksatem i kontrolować pacjenta pod kątem toksyczności.

Skutek kliniczny

Toksyczność metotreksatu rośnie – może wystąpić ciężka, nieprzewidywalna mielosupresja i zapalenie jamy ustnej, a przy podaniu dooponowym ostra, nieprzewidywalna neurotoksyczność[2]. Podtlenek azotu nasila działanie chemioterapeutyczne metotreksatu[1].

Mechanizm

Podtlenek azotu nieodwracalnie utlenia kobalt w witaminie B12 i w ten sposób ją dezaktywuje[3]. Brak aktywnej witaminy B12 blokuje syntazę metioniny, przez co folany zostają uwięzione w postaci metylotetrahydrofolianu i nie wracają do puli tetrahydrofolianu. Ten efekt nakłada się na hamowanie reduktazy dihydrofolianowej przez metotreksat i wzmacnia jego wpływ na metabolizm folianów[2].

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem w kolejnych dniach po ekspozycji
  • stan błony śluzowej jamy ustnej
  • objawy neurologiczne, zwłaszcza po dooponowym podaniu metotreksatu

Bezpieczniejsze alternatywy

sewoflurandesfluranizofluran

Kiedy ocena się zmienia

Dooponowodroga podania · metotreksatryzyko rośniePrzy dooponowym podaniu metotreksatu połączenie z podtlenkiem azotu może wywołać ostrą, nieprzewidywalną neurotoksyczność.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Podtlenek azotu Messer nie mniej niż 98%, gaz medyczny skroplony. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/podtlenek-azotu-messer-100108154/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Podtlenek azotu AIR PRODUCTS 100%, gaz medyczny skroplony. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/podtlenek-azotu-air-products-100279944/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksat+ Szczepionka BCGSzczepionki BCG – zarówno do szczepienia przeciw gruźlicy, jak i do podawania do pęcherza moczowego – nie podaje się pacjentom leczonym metotreksatem.Jeśli przyjmujesz metotreksat, a masz dostać szczepionkę BCG lub leczenie BCG do pęcherza, powiedz o tym lekarzowi przed podaniem i nie przerywaj metotreksatu na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz metotreksat, a masz dostać szczepionkę BCG lub leczenie BCG do pęcherza, powiedz o tym lekarzowi przed podaniem i nie przerywaj metotreksatu na własną rękę.

Metotreksat osłabia odporność, a szczepionka BCG zawiera żywe, osłabione bakterie. U osoby przyjmującej metotreksat te bakterie mogą wywołać groźne zakażenie całego organizmu, a szczepionka lub leczenie pęcherza może działać słabiej. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • silne osłabienie
  • ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu, które nie mija
  • duży, ropiejący odczyn w miejscu szczepienia
  • powiększone węzły chłonne
  • kaszel lub duszność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Szczepionki BCG – zarówno do szczepienia przeciw gruźlicy, jak i do podawania do pęcherza moczowego – nie podaje się pacjentom leczonym metotreksatem. Żywych szczepionek nie stosuje się w trakcie leczenia metotreksatem.[1][2] Dopęcherzowej terapii BCG nie stosuje się u osób leczonych lekami cytostatycznymi lub immunosupresyjnymi.[3][4][5] Jeśli wskazane jest leczenie BCG, decyzję o przerwaniu metotreksatu i odstępie przed podaniem BCG podejmuje lekarz prowadzący wspólnie z urologiem lub onkologiem. Jeśli do podania doszło omyłkowo, pacjenta należy pilnie skierować do lekarza i obserwować w kierunku objawów zakażenia.

Skutek kliniczny

Rośnie ryzyko miejscowego i uogólnionego zakażenia prątkami BCG, z zakażeniem krwi włącznie, które może zagrażać życiu. Jednocześnie można się spodziewać słabszej odpowiedzi na szczepienie i mniejszej skuteczności dopęcherzowego leczenia raka pęcherza.

Mechanizm

Metotreksat działa immunosupresyjnie i cytostatycznie, przez co osłabia odpowiedź komórkową potrzebną do opanowania żywych, atenuowanych prątków BCG. Organizm słabiej ogranicza namnażanie prątków, a jednocześnie słabiej odpowiada na samo pobudzenie immunologiczne, na którym opiera się działanie szczepionki i dopęcherzowej immunoterapii BCG.

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[6]

Monitorować

  • gorączka i dreszcze
  • objawy zakażenia ogólnoustrojowego
  • nasilone lub przedłużające się dolegliwości ze strony pęcherza moczowego
  • odczyn w miejscu szczepienia i powiększenie węzłów chłonnych
  • objawy ze strony płuc i wątroby

Kiedy ocena się zmienia

Dopęcherzowadroga podania · szczepionka BCGinne zaleceniePrzy dopęcherzowej immunoterapii raka pęcherza BCG podaje się wielokrotnie, a połączenie pozostaje przeciwwskazane. O dalszym leczeniu metotreksatem lub wyborze innej terapii dopęcherzowej decyduje lekarz prowadzący wspólnie z urologiem lub onkologiem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trexan-neo-100349455/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methofill 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methofill-100380815/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksat+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuŻywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się pacjentom leczonym metotreksatem.Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu i zapytaj lekarza o szczepionkę w zastrzyku oraz o najlepszy termin szczepienia.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu i zapytaj lekarza o szczepionkę w zastrzyku oraz o najlepszy termin szczepienia.

Metotreksat osłabia odporność. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie i przy obniżonej odporności może wywołać zakażenie zamiast chronić. Dlatego w czasie leczenia metotreksatem nie przyjmuj tej szczepionki. Szczepionka w zastrzyku nie zawiera żywych bakterii, ale może chronić słabiej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka
  • biegunka
  • ból brzucha
  • wymioty
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się pacjentom leczonym metotreksatem.[1][2][3] Jeśli szczepienie jest potrzebne, wybiera się szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań, a termin szczepienia w odniesieniu do leczenia metotreksatem ustala lekarz prowadzący. Pacjenta trzeba uprzedzić, że ochrona po szczepieniu może być słabsza, więc pozostałe środki ostrożności w podróży są nadal konieczne.

Skutek kliniczny

Po żywej doustnej szczepionce istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym i niepełnej ochrony przed durem brzusznym. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem może być słabsza odpowiedź poszczepienna i niepełna ochrona.

Mechanizm

Metotreksat działa immunosupresyjnie i antymitotycznie, przez co osłabia odpowiedź odpornościową na antygeny szczepionki. W przypadku żywej doustnej szczepionki zawierającej atenuowany szczep Salmonella Typhi Ty21a osłabiona odporność może dodatkowo nie ograniczyć namnażania drobnoustrojów szczepionkowych. Szczepionka inaktywowana do wstrzykiwań nie zawiera żywych bakterii, więc nie grozi zakażeniem, ale odpowiedź ochronna może być słabsza.

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • gorączka, biegunka i ból brzucha po przypadkowym przyjęciu żywej szczepionki doustnej
  • objawy zakażenia przewodu pokarmowego w trakcie i po podróży mimo szczepienia

Bezpieczniejsze alternatywy

inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu do wstrzykiwań

Kiedy ocena się zmienia

Zawiesina do wstrzykiwań (szczepionka inaktywowana)postać · szczepionka przeciw durowi brzusznemuryzyko malejeSzczepionka inaktywowana do wstrzykiwań nie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym, ale metotreksat może osłabić odpowiedź poszczepienną, dlatego termin szczepienia ustala lekarz, a pacjenta uprzedza się o możliwej niepełnej ochronie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trexan-neo-100349455/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methofill 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methofill-100380815/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ MetotreksatNeomycyny nie łączy się z lekami nefrotoksycznymi, a metotreksat do nich należy, dlatego u pacjenta leczonego metotreksatem wybierz antybiotyk bez działania nefrotoksycznego.Nie stosuj neomycyny, gdy przyjmujesz metotreksat, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj neomycyny, gdy przyjmujesz metotreksat, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.

Neomycyna i metotreksat mogą obciążać nerki, a stosowane razem robią to silniej. Gdy nerki pracują gorzej, metotreksat dłużej zostaje w organizmie i łatwiej o jego działania niepożądane. Tych leków nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • mniej oddawanego moczu lub obrzęki
  • szum w uszach albo pogorszenie słuchu
  • zawroty głowy i zaburzenia równowagi
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • gorączka, częste infekcje lub łatwe powstawanie siniaków
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – wydalanie, PK – wchłanianie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Neomycyny nie łączy się z lekami nefrotoksycznymi, a metotreksat do nich należy, dlatego u pacjenta leczonego metotreksatem wybierz antybiotyk bez działania nefrotoksycznego.[1][2] Jeśli pacjent stosował już oba leki, odstaw neomycynę i skontroluj czynność nerek oraz morfologię krwi.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi uszkodzeniem nerek i słuchu oraz nasileniem toksyczności metotreksatu, w tym mielosupresją i zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej. Przy doustnej neomycynie skuteczność doustnego metotreksatu może się dodatkowo zmniejszyć.

Mechanizm

Neomycyna i metotreksat mogą uszkadzać nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Pogorszenie czynności nerek spowalnia wydalanie metotreksatu, co zwiększa jego stężenie we krwi i nasila jego toksyczność. Jednoczesne długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefrotoksycznymi może też nasilać toksyczność samej neomycyny.[1] Neomycyna podana doustnie jako niewchłanialny antybiotyk o szerokim zakresie działania może ograniczać jelitowe wchłanianie metotreksatu i zaburzać jego krążenie jelitowo-wątrobowe przez niszczenie flory bakteryjnej jelit.[3]

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • morfologia krwi z rozmazem
  • słuch i objawy ze strony błędnika
  • objawy zapalenia błony śluzowej jamy ustnej

Bezpieczniejsze alternatywy

kwas fusydowymupirocyna

Kiedy ocena się zmienia

Doustnadroga podania · neomycynainne zalecenieDoustna neomycyna jako niewchłanialny antybiotyk o szerokim zakresie działania może dodatkowo ograniczać jelitowe wchłanianie doustnego metotreksatu i zaburzać jego krążenie jelitowo-wątrobowe, co grozi utratą skuteczności leczenia.
Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycynaryzyko rośnieDługotrwałe stosowanie neomycyny razem z lekami nefrotoksycznymi może nasilać jej toksyczność.
dawka ≥ 100 mg/m2 pc.metotreksatryzyko rośnieDuże dawki metotreksatu silniej obciążają nerki, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności z neomycyną jest wtedy największe.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.