Interakcje / Adenozyna / Adenozyna i teofilina
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Teofiliny nie podaje się przez 24 godziny przed planowanym zastosowaniem adenozyny.
Przed badaniem serca lub zabiegiem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz teofilinę, i zapytaj, czy masz ją odstawić na dobę wcześniej oraz nie pij kawy, herbaty ani coli i nie jedz czekolady przez co najmniej 12 godzin przed badaniem.
Niekorzystna interakcjaAdenozyna+ TeofilinaTeofiliny nie podaje się przez 24 godziny przed planowanym zastosowaniem adenozyny.Przed badaniem serca lub zabiegiem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz teofilinę, i zapytaj, czy masz ją odstawić na dobę wcześniej oraz nie pij kawy, herbaty ani coli i nie jedz czekolady przez co najmniej 12 godzin przed badaniem.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Przed badaniem serca lub zabiegiem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz teofilinę, i zapytaj, czy masz ją odstawić na dobę wcześniej oraz nie pij kawy, herbaty ani coli i nie jedz czekolady przez co najmniej 12 godzin przed badaniem.
Teofilina osłabia działanie adenozyny, leku podawanego w szpitalu przy szybkim biciu serca albo podczas badania serca. Przez to adenozyna może nie zadziałać albo wynik badania może być niewiarygodny. Podobnie działają kawa, herbata, czekolada i cola.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szybkie bicie serca, które nie ustępuje po podaniu leku w szpitalu
- kołatanie serca
- zawroty głowy lub uczucie omdlenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Teofiliny nie podaje się przez 24 godziny przed planowanym zastosowaniem adenozyny.[1] Gdy adenozynę trzeba podać pacjentowi leczonemu teofiliną, należy liczyć się z koniecznością użycia większej dawki adenozyny.[2] Przed planowym badaniem z adenozyną pacjent nie powinien spożywać kawy, herbaty, czekolady ani coli przez co najmniej 12 godzin.[2]
Skutek kliniczny
U pacjenta przyjmującego teofilinę adenozyna może nie przerwać częstoskurczu nadkomorowego w standardowej dawce albo dać niewiarygodny wynik farmakologicznej próby obciążeniowej.[2] Większa dawka adenozyny może być potrzebna do uzyskania efektu.[2]
Mechanizm
Teofilina jest kompetycyjnym antagonistą receptorów adenozynowych i blokuje miejsce działania adenozyny.[2] W efekcie adenozyna słabiej zwalnia przewodzenie w węźle przedsionkowo komorowym i słabiej rozszerza naczynia wieńcowe.[3]
Metabolizm i transportery
- Teofilina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4]
Monitorować
- EKG podczas podania adenozyny
- odpowiedź na adenozynę (przerwanie arytmii, efekt w badaniu obciążeniowym)
- ciśnienie tętnicze
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 h między ostatnią dawką teofiliny a podaniem adenozynyteofilina | ryzyko maleje | Zachowanie co najmniej 24 godzin przerwy w przyjmowaniu teofiliny przed podaniem adenozyny pozwala uniknąć osłabienia jej działania. |
| Metyloksantyna podana po adenozynie w celu odwrócenia jej działań niepożądanychkolejność włączenia · teofilina | inne zalecenie | Metyloksantyny są kompetycyjnymi antagonistami adenozyny i mogą być wykorzystane do przeciwdziałania jej nadmiernym lub przedłużającym się działaniom niepożądanym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adenosine Kabi 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adenosine-kabi-100351015/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adenocor 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adenocor-100002987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Adenozyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Niekorzystna interakcjaTeofilinaa alkoholZalecaj pacjentowi niepicie alkoholu w czasie leczenia teofiliną.Nie pij alkoholu w czasie leczenia teofiliną, a jeśli się napiłeś i źle się czujesz, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w czasie leczenia teofiliną, a jeśli się napiłeś i źle się czujesz, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Alkohol może zwiększać stężenie teofiliny we krwi, a wtedy lek działa silniej i częściej wywołuje działania niepożądane. Możesz poczuć nudności, drżenie rąk, niepokój albo szybkie bicie serca. W cięższych przypadkach mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca lub drgawki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nudności lub wymioty
- drżenie rąk
- silny niepokój lub pobudzenie
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- trudności z zasypianiem
- drgawki (wymagają natychmiastowej pomocy medycznej)
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj pacjentowi niepicie alkoholu w czasie leczenia teofiliną. Jeśli pacjent spożywa większe ilości alkoholu, wymaga mniejszych dawek teofiliny i szczególnej ostrożności przy decyzji o zwiększeniu dawki.[1] Wskazaniem do kontroli stężenia teofiliny w surowicy jest nieregularne picie alkoholu, nieoczekiwany brak kontroli objawów lub pojawienie się objawów toksyczności.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie teofiliny nasila ryzyko działań niepożądanych i przedawkowania. Należą do nich nudności, wymioty, ból brzucha, pobudzenie, drżenie, bezsenność, przyspieszone bicie serca i zaburzenia rytmu. Przy dużych stężeniach mogą wystąpić drgawki, a skłonność do drgawek i padaczka są przeciwwskazaniami do stosowania teofiliny.[1]
Mechanizm
Alkohol zwiększa stężenie teofiliny we krwi, a po spożyciu większych ilości alkoholu wydalanie teofiliny przebiega wolniej.[1] Teofilina ma wąski zakres terapeutyczny, więc nawet niewielki wzrost stężenia może wywołać objawy toksyczne. Alkohol i teofilina mogą dodatkowo nasilać u pacjenta podobne objawy, takie jak kołatanie serca, drażnienie żołądka i zaburzenia snu.
Metabolizm i transportery
- Teofilina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[2]
Monitorować
- stężenie teofiliny w surowicy
- tętno i rytm serca
- nudności, wymioty, drżenia, pobudzenie, bezsenność
- objawy neurologiczne, w tym drgawki
- ocena wzorca picia alkoholu przy ustalaniu dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Większe ilości alkoholuilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Po spożyciu większych ilości alkoholu wydalanie teofiliny jest wolniejsze, co zwiększa ryzyko toksyczności. W takiej sytuacji ChPL wskazuje na konieczność stosowania mniejszych dawek teofiliny i ostrożności przy ich zwiększaniu. |
| Podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku, a także z niewydolnością serca, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc lub gorączką wydalanie teofiliny jest już spowolnione, więc dodatkowy wpływ alkoholu zwiększa ryzyko przedawkowania. ChPL nie podaje liczbowej granicy wieku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 262
Połączenie przeciwwskazaneAdenozyna+ SakwinawirNie należy podawać adenozyny pacjentowi leczonemu sakwinawirem z rytonawirem, ponieważ ChPL sakwinawiru przeciwwskazuje łączenie go z lekami wydłużającymi odstęp QT lub PR.Jeśli przyjmujesz sakwinawir, zawsze mów lekarzom i ratownikom o tym leku, zwłaszcza na izbie przyjęć i przed każdym badaniem serca.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz sakwinawir, zawsze mów lekarzom i ratownikom o tym leku, zwłaszcza na izbie przyjęć i przed każdym badaniem serca.
Adenozynę podaje się w szpitalu do żyły, aby szybko zatrzymać niektóre napady kołatania serca albo podczas badania serca. Sakwinawir, lek stosowany w leczeniu zakażenia HIV, sam zwalnia przewodzenie impulsów w sercu. Razem mogą zbyt mocno zwolnić lub zaburzyć pracę serca, co bywa groźne dla życia. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy
- nierówne lub szybkie kołatanie serca
- ból w klatce piersiowej
- duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy podawać adenozyny pacjentowi leczonemu sakwinawirem z rytonawirem, ponieważ ChPL sakwinawiru przeciwwskazuje łączenie go z lekami wydłużającymi odstęp QT lub PR[1]. W częstoskurczu nadkomorowym należy w pierwszej kolejności zastosować manewry wagalne, a w razie ich nieskuteczności rozważyć kardiowersję elektryczną zamiast leków zwalniających przewodzenie. W planowym badaniu obciążeniowym serca warto wybrać metodę, która nie wymaga leku zwalniającego przewodzenie, po konsultacji z kardiologiem i lekarzem prowadzącym leczenie zakażenia HIV. Jeśli w sytuacji ratującej życie podanie adenozyny jest nieuniknione, należy ją podać przy ciągłym monitorowaniu EKG, z dostępem do stymulacji serca i resuscytacji.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest addytywne upośledzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, które może prowadzić do przedłużonego bloku przedsionkowo-komorowego, ciężkiej bradykardii lub asystolii. Pauza po podaniu adenozyny przy odstępie QT wydłużonym przez sakwinawir może sprzyjać komorowym zaburzeniom rytmu typu torsade de pointes. Są to zdarzenia potencjalnie zagrażające życiu.
Mechanizm
Połączenie należy traktować jako przeciwwskazane, ponieważ oba leki upośledzają przewodzenie w sercu, a ich działania się sumują. Sakwinawir wzmocniony rytonawirem wydłuża zależnie od dawki odstępy QT i PR, dlatego jego jednoczesne stosowanie z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT lub PR jest przeciwwskazane[1]. Adenozyna działa przez przejściowe zwolnienie przewodzenia w węźle przedsionkowo-komorowym, aż do krótkotrwałego bloku, czyli należy do leków wydłużających przewodzenie przedsionkowo-komorowe, choć ChPL sakwinawiru nie wymienia jej z nazwy. ChPL adenozyny zaznacza, że może ona wchodzić w interakcje z lekami zaburzającymi przewodnictwo w mięśniu sercowym[2]. Adenozyna jest przeciwwskazana w zespole długiego QT[2][3], a sakwinawir w znaczącej klinicznie bradykardii i przy niemiarowościach w wywiadzie[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, ponieważ adenozyna nie jest metabolizowana przez CYP3A4 ani transportowana przez glikoproteinę P, które hamuje sakwinawir.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciągłe monitorowanie EKG z oceną odstępów PR i QT
- częstość akcji serca i wystąpienie bloku przedsionkowo-komorowego
- ciśnienie tętnicze
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adenocor 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adenocor-100002987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adenosine Kabi 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adenosine-kabi-100351015/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneInne leki nasercowe (np. iwabradyna, adenozyna, ranolazyna)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaProkinetyku wydłużającego odstęp QT nie łączy się z lekiem nasercowym, który zwalnia rytm serca lub wydłuża odstęp QT – to połączenie jest przeciwwskazane.Nie łącz tych leków na własną rękę i zanim przyjmiesz kolejną dawkę, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czym bezpiecznie zastąpić jeden z nich.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i zanim przyjmiesz kolejną dawkę, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czym bezpiecznie zastąpić jeden z nich.
Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka, może zaburzać rytm serca. Razem z niektórymi lekami na serce, takimi jak ranolazyna czy iwabradyna, a także z adenozyną podawaną w szpitalu, to ryzyko wyraźnie rośnie i może dojść do groźnej arytmii. Inne leki na trawienie, na przykład itopryd, oraz większość leków wspierających pracę serca, na przykład trimetazydyna czy preparaty z głogu, nie wywołują takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- bardzo wolne tętno
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Prokinetyku wydłużającego odstęp QT nie łączy się z lekiem nasercowym, który zwalnia rytm serca lub wydłuża odstęp QT – to połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to cyzaprydu stosowanego razem z iwabradyną, ranolazyną, adenozyną lub regadenozonem. Gdy pacjent potrzebuje leku prokinetycznego, zamiast cyzaprydu wybiera się itopryd albo krótkotrwale metoklopramid. Jeśli cyzapryd jest niezbędny, rozważa się zamianę ranolazyny na trimetazydynę, a iwabradyny na inną terapię uzgodnioną z kardiologiem. Przed planowym badaniem obciążeniowym z adenozyną lub regadenozonem cyzapryd odstawia się z wyprzedzeniem, a jeśli to niemożliwe, badanie wykonuje się przy ciągłym monitorowaniu EKG.
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QT, bradykardia i ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego.
Mechanizm
Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża odstęp QT w sposób zależny od stężenia. Leki nasercowe, które zwalniają rytm serca (iwabradyna) albo wywołują przejściową bradykardię i blok przedsionkowo-komorowy (adenozyna, regadenozon), nasilają ryzyko częstoskurczu typu torsade de pointes, bo wolny rytm sprzyja arytmiom zależnym od wydłużonego QT. Ranolazyna sama wydłuża QT i dodatkowo słabo hamuje CYP3A4 oraz glikoproteinę P, przez co może podnosić stężenie cyzaprydu, który jest substratem CYP3A4. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy cyzaprydu w połączeniu z lekami nasercowymi zwalniającymi rytm lub wydłużającymi QT, a pozostałe leki obu grup nie mają tego mechanizmu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i po zmianie dawki
- częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| Jednorazowe podanie dożylne w pracowni diagnostycznej (adenozyna, regadenozon)droga podania · inne leki nasercowe | inne zalecenie | Adenozyna i regadenozon działają krótko i są podawane pod kontrolą EKG, dlatego przy niemożności wcześniejszego odstawienia cyzaprydu badanie można wykonać przy ciągłym monitorowaniu rytmu, po wyrównaniu potasu i magnezu oraz z przygotowanym postępowaniem na wypadek bradykardii lub arytmii. |
Niekorzystna interakcjaKofeina+ AdenozynaKofeiny i innych metyloksantyn należy unikać przez 24 godziny przed planowanym podaniem adenozyny.Przez dobę przed badaniem serca z adenozyną nie pij kawy, herbaty, coli ani napojów energetycznych, nie jedz czekolady i nie bierz leków z kofeiną, a jeśli coś z tego przyjąłeś, powiedz o tym personelowi przed badaniem.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przez dobę przed badaniem serca z adenozyną nie pij kawy, herbaty, coli ani napojów energetycznych, nie jedz czekolady i nie bierz leków z kofeiną, a jeśli coś z tego przyjąłeś, powiedz o tym personelowi przed badaniem.
Kofeina osłabia działanie adenozyny – leku podawanego w szpitalu przy niektórych zaburzeniach rytmu serca i podczas badań serca. Jeśli przed badaniem wypijesz kawę lub inny napój z kofeiną, wynik może wyjść nieprawdziwy, a badanie trzeba będzie powtórzyć. Kofeina jest nie tylko w kawie, ale też w herbacie, coli, napojach energetycznych, czekoladzie i niektórych lekach przeciwbólowych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- spożycie kawy, herbaty, coli, napoju energetycznego lub czekolady w ciągu doby przed badaniem serca
- przyjęcie leku przeciwbólowego lub na przeziębienie z kofeiną przed badaniem
- utrzymujące się szybkie bicie serca mimo podania leku w szpitalu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Kofeiny i innych metyloksantyn należy unikać przez 24 godziny przed planowanym podaniem adenozyny.[1] Przed farmakologiczną próbą obciążeniową trzeba zapytać pacjenta o kawę, herbatę, napoje typu cola, napoje energetyczne, czekoladę i leki zawierające kofeinę, a przy niedawnym spożyciu rozważyć przełożenie badania. W nagłym leczeniu częstoskurczu nadkomorowego nie odstępuje się od adenozyny, ale trzeba liczyć się z koniecznością podania większej dawki.[1]
Skutek kliniczny
Adenozyna podana po kofeinie może nie przerwać częstoskurczu nadkomorowego w typowej dawce albo nie wywołać wystarczającego rozszerzenia naczyń wieńcowych podczas farmakologicznej próby obciążeniowej. W diagnostyce grozi to wynikiem fałszywie ujemnym i przeoczeniem niedokrwienia mięśnia sercowego, a w leczeniu arytmii koniecznością zwiększania dawki adenozyny.[1]
Mechanizm
Kofeina, jak inne metyloksantyny, jest kompetycyjnym antagonistą receptorów adenozynowych i blokuje miejsca, na które działa adenozyna.[1] W efekcie słabnie zarówno hamujące działanie adenozyny na węzeł przedsionkowo-komorowy, jak i rozszerzające naczynia wieńcowe działanie wykorzystywane w próbach obciążeniowych.
Metabolizm i transportery
- Kofeina: wrażliwy substrat CYP1A2[2]
Monitorować
- wywiad dotyczący spożycia kofeiny w ciągu ostatnich 24 godzin przed podaniem adenozyny
- odpowiedź rytmu serca w EKG na podanie adenozyny
- ocena adekwatności odpowiedzi hemodynamicznej podczas próby obciążeniowej
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 h przed podaniem adenozynykofeina | ryzyko maleje | Zachowanie co najmniej 24-godzinnej przerwy w przyjmowaniu kofeiny przed podaniem adenozyny pozwala uniknąć osłabienia jej działania. |
| Noworodek urodzony przedwcześnie leczony kofeinąwiek · pacjent | inne zalecenie | U wcześniaków otrzymujących cytrynian kofeiny z powodu bezdechów nie można zachować przerwy przed nagłym podaniem adenozyny, dlatego przy leczeniu częstoskurczu nadkomorowego należy liczyć się z koniecznością zwiększenia jej dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adenocor 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adenocor-100002987/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaKofeina+ TeofilinaNie łącz cytrynianu kofeiny z teofiliną ani teofiliny z innymi produktami zawierającymi ksantyny.Jeśli przyjmujesz teofilinę, ogranicz kawę, mocną herbatę i napoje energetyzujące, nie bierz bez porady farmaceuty leków z kofeiną i zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się kołatanie serca, drżenie albo wymioty.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz teofilinę, ogranicz kawę, mocną herbatę i napoje energetyzujące, nie bierz bez porady farmaceuty leków z kofeiną i zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się kołatanie serca, drżenie albo wymioty.
Kofeina i teofilina działają podobnie – pobudzają serce i układ nerwowy, a razem mogą działać za mocno. Teofilina wzmacnia działanie kofeiny z kawy, herbaty, napojów energetyzujących i niektórych leków przeciwbólowych. Może to wywołać szybkie bicie serca, drżenie, niepokój, nudności i kłopoty ze snem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szybkie lub nierówne bicie serca
- drżenie rąk
- niepokój i rozdrażnienie
- bezsenność
- nudności lub wymioty
- bóle głowy
- drgawki – wezwij pomoc natychmiast
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz cytrynianu kofeiny z teofiliną ani teofiliny z innymi produktami zawierającymi ksantyny.[1][2] U noworodka wcześniej leczonego teofiliną oznacz wyjściowe stężenie kofeiny w osoczu przed rozpoczęciem leczenia cytrynianem kofeiny.[1] U dorosłych przyjmujących teofilinę ogranicz dodatkowe źródła kofeiny – kawę, mocną herbatę, napoje energetyzujące i leki złożone z kofeiną – a przy stosowaniu leków wpływających na stężenie teofiliny dostosuj jej dawkę.[2] W razie wątpliwości kontroluj stężenie teofiliny lub kofeiny w osoczu.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko objawów nadmiernej stymulacji metyloksantynami – tachykardii i zaburzeń rytmu serca, niepokoju, drżenia, bezsenności, nudności i wymiotów, a przy dużych stężeniach drgawek. Wzrost stężenia teofiliny nasila ryzyko przedawkowania i toksyczności tego leku o wąskim indeksie terapeutycznym.[2] U wcześniaków wcześniej leczonych teofiliną wyjściowe stężenie kofeiny może być już podwyższone.[1]
Mechanizm
Kofeiny i teofiliny nie stosuje się jednocześnie, ponieważ obie są metyloksantynami o tym samym kierunku działania i ich efekty się sumują.[1] Teofilina nasila działanie kofeiny i podobnych substancji, a z innymi lekami zawierającymi ksantyny działa synergistycznie.[2][3] U noworodków urodzonych przedwcześnie zachodzi interkonwersja pomiędzy kofeiną i teofiliną, a teofilina jest u nich metabolizowana do kofeiny.[1] Głównym enzymem metabolizującym kofeinę jest CYP1A2, przez który kofeina może wchodzić w interakcje z innymi substratami tego enzymu.[1] Teofilina również jest metabolizowana głównie przez CYP1A2, więc oba leki mogą konkurować o tę samą drogę eliminacji.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie teofiliny w surowicy
- stężenie kofeiny w osoczu u noworodków wcześniej leczonych teofiliną
- częstość i rytm serca
- ciśnienie tętnicze
- objawy toksyczności metyloksantyn – nudności, wymioty, drżenie, pobudzenie, bezsenność, drgawki
Kiedy ocena się zmienia
| Noworodek urodzony przedwcześniewiek · pacjent | inne zalecenie | U wcześniaków zachodzi interkonwersja kofeiny i teofiliny, więc po wcześniejszym leczeniu teofiliną przed rozpoczęciem podawania cytrynianu kofeiny oznacz wyjściowe stężenie kofeiny w osoczu. |
| Kofeina z kawy, herbaty lub napojów energetyzujących u dorosłego leczonego teofilinądroga podania · kofeina | inne zalecenie | Kofeina dietetyczna nie wymaga bezwzględnej abstynencji, ale jej ograniczenie zmniejsza ryzyko nasilenia działań niepożądanych teofiliny. Przy objawach nadmiernej stymulacji rozważ oznaczenie stężenia teofiliny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gencebok 10 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gencebok-100440256/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Euphyllin long 200 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/euphyllin-long-100090282/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaPentoksyfilina+ TeofilinaPołączenia najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, pacjenta stosującego oba leki trzeba uważnie monitorować.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zgłoś się do niego, jeśli pojawią się niepokojące objawy.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zgłoś się do niego, jeśli pojawią się niepokojące objawy.
Pentoksyfilina może zwiększyć ilość teofiliny we krwi. Teofilina działa dobrze tylko w wąskim zakresie dawek, więc jej nadmiar łatwo wywołuje działania niepożądane. Mogą pojawić się nudności, kołatanie serca, drżenie rąk, niepokój i kłopoty ze snem. Lekarz może zlecić badanie krwi i zmniejszyć dawkę teofiliny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub szybkie, nierówne bicie serca
- nudności lub wymioty
- drżenie rąk, niepokój, rozdrażnienie
- bezsenność
- drgawki – wezwij pomoc natychmiast
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenia najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, pacjenta stosującego oba leki trzeba uważnie monitorować.[1] Przy włączaniu, zmianie dawki lub odstawianiu pentoksyfiliny u pacjenta leczonego teofiliną należy oznaczyć stężenie teofiliny i odpowiednio dostosować jej dawkę.[2] Może być konieczne zmniejszenie dawki teofiliny.[2] Pacjenta należy poinformować o objawach przedawkowania teofiliny.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia teofiliny, która ma wąski indeks terapeutyczny, grozi objawami toksyczności. Mogą wystąpić nudności, wymioty, kołatanie serca, tachykardia, zaburzenia rytmu serca, drżenie, niepokój, bezsenność, a przy wysokich stężeniach drgawki. Metabolizm teofiliny może przebiegać wolniej, a jej stężenie w osoczu może się zwiększyć, nasilając ryzyko przedawkowania i toksyczności.[2]
Mechanizm
Pentoksyfilina może zwiększać stężenie teofiliny w osoczu i nasilać jej działania niepożądane.[3] Oba leki są pochodnymi metyloksantyny, dlatego prawdopodobnym mechanizmem jest konkurencja o wspólne szlaki metabolizmu wątrobowego, co spowalnia eliminację teofiliny. Teofiliny nie łączy się z innymi produktami zawierającymi ksantyny i ich pochodne.[2] Do zmian farmakokinetycznych dochodzi sumowanie działań typowych dla metyloksantyn, takich jak pobudzenie układu sercowo-naczyniowego i ośrodkowego układu nerwowego oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
Metabolizm i transportery
- Teofilina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4]
Monitorować
- stężenie teofiliny w surowicy po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu pentoksyfiliny
- częstość i rytm serca
- objawy toksyczności teofiliny: nudności, wymioty, drżenie, niepokój, bezsenność, drgawki
Bezpieczniejsze alternatywy
cilostazolnaftidrofuryl
Kiedy ocena się zmienia
| Pentoksyfilina dołączana do ustalonego leczenia teofilinąkolejność włączenia · pentoksyfilina | ryzyko rośnie | Dołączenie pentoksyfiliny do ustalonej dawki teofiliny może podnieść stężenie teofiliny ponad zakres terapeutyczny, dlatego w tym momencie należy oznaczyć stężenie i rozważyć zmniejszenie dawki teofiliny. |
| Odstawienie pentoksyfiliny przy kontynuacji teofilinykolejność włączenia · pentoksyfilina | inne zalecenie | Po odstawieniu pentoksyfiliny stężenie teofiliny może się obniżyć, dlatego jeśli wcześniej zmniejszano dawkę teofiliny, należy ponownie oznaczyć jej stężenie i dostosować dawkę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Agapurin 100 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/agapurin-100003248/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Agapurin SR 400 400 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/agapurin-sr-400-100164738/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaTeofilina+ RoflumilastNie łącz roflumilastu z teofiliną w leczeniu podtrzymującym.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale porozmawiaj z lekarzem, czy oba są ci potrzebne.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale porozmawiaj z lekarzem, czy oba są ci potrzebne.
Te dwa leki działają w podobny sposób, dlatego przyjmowane razem mogą nasilać swoje działania niepożądane. Mogą wtedy częściej wystąpić nudności, biegunka, chudnięcie, bóle głowy, problemy ze snem lub kołatanie serca. Zwykle nie łączy się tych leków w stałym leczeniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nudności lub wymioty
- biegunka
- niezamierzone chudnięcie
- kołatanie lub szybkie bicie serca
- bezsenność lub niepokój
- drżenie rąk
- silny ból głowy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz roflumilastu z teofiliną w leczeniu podtrzymującym[1]. Jeśli pacjent stosuje oba leki, należy z lekarzem prowadzącym ocenić potrzebę dalszego stosowania jednego z nich, zwykle z wykorzystaniem wziewnych leków rozszerzających oskrzela jako podstawy terapii. Gdy lekarz świadomie utrzymuje skojarzenie, trzeba kontrolować tolerancję leczenia, masę ciała oraz stężenie teofiliny w surowicy.
Skutek kliniczny
Najważniejsze ryzyko to sumowanie działań niepożądanych obu leków ze strony przewodu pokarmowego i ośrodkowego układu nerwowego, takich jak nudności, biegunka, utrata apetytu i masy ciała, bóle głowy, bezsenność, niepokój oraz kołatanie serca. Zmiana farmakokinetyczna jest niewielka i sama w sobie nie ma dużego znaczenia klinicznego. Brak danych klinicznych o skuteczności i bezpieczeństwie tego skojarzenia w leczeniu podtrzymującym[1].
Mechanizm
Oba leki hamują fosfodiesterazy. Roflumilast wybiórczo hamuje PDE4, a teofilina nieselektywnie hamuje fosfodiesterazy, więc ich działania farmakologiczne i niepożądane mogą się sumować. Równoczesne podawanie z teofiliną zwiększało całkowitą aktywność hamującą PDE4 o 8%[1]. Roflumilast jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP1A2 do aktywnego N-tlenku, a teofilina jest substratem CYP1A2, co wyjaśnia niewielki składnik farmakokinetyczny[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka)
- masa ciała
- częstość i rytm serca
- bezsenność, niepokój, nastrój
- stężenie teofiliny w surowicy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas 500 mcg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/daxas-100227338/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/daxas-100227338/
Niekorzystna interakcjaTeofilina+ StyrypentolUnikaj łączenia teofiliny ze styrypentolem.Nie zaczynaj przyjmować teofiliny razem ze styrypentolem bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie padaczki, a jeśli już przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj żadnego samodzielnie i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj przyjmować teofiliny razem ze styrypentolem bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie padaczki, a jeśli już przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj żadnego samodzielnie i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.
Styrypentol może spowalniać usuwanie teofiliny z organizmu, przez co jej ilość we krwi rośnie i może dojść do zatrucia. Nadmiar teofiliny może wywołać napady padaczkowe, kołatanie serca, nudności i wymioty, dlatego tych leków zwykle się nie łączy. Ta sama zasada dotyczy kofeiny, więc przy styrypentolu nie pij coli, napojów energetyzujących ani herbaty i unikaj czekolady.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nudności lub wymioty
- szybkie lub nierówne bicie serca
- drżenie rąk
- niepokój lub bezsenność
- ból głowy
- częstsze lub silniejsze napady padaczkowe
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj łączenia teofiliny ze styrypentolem[1]. U chorego na padaczkę teofilina jest przeciwwskazana[2], a u dzieci poniżej 6 lat nie stosuje się jej wcale[2][3]. Jeśli lekarz uzna teofilinę za niezbędną, jej dawkę dostosowuje się do stężenia w surowicy[2] i obserwuje chorego w kierunku objawów toksyczności oraz częstości napadów.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie teofiliny może prowadzić do objawów toksycznych[1]. U chorego na padaczkę oznacza to ryzyko nasilenia napadów, a także tachykardii, zaburzeń rytmu serca, nudności, wymiotów i pobudzenia.
Mechanizm
Styrypentol może hamować CYP1A2, główny enzym metabolizujący teofilinę, co zmniejsza jej klirens i zwiększa jej stężenie w osoczu[1]. Teofilina jest przeciwwskazana w padaczce i przy skłonności do drgawek[2], a jej nadmierne stężenie sprzyja wystąpieniu napadów.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie teofiliny w surowicy
- częstość i nasilenie napadów padaczkowych
- tętno i rytm serca
- nudności, wymioty, drżenie, pobudzenie, bezsenność
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≤ 5 latpacjent | interakcja nie dotyczy | U dzieci poniżej 6 lat teofilina jest przeciwwskazana niezależnie od jednoczesnego leczenia styrypentolem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diacomit-100172979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Euphyllin long 200 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/euphyllin-long-100090282/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diacomit-100172979/
Niekorzystna interakcjaAdenozyna+ OzanimodAdenozynę u pacjenta leczonego ozanimodem podawaj wyłącznie przy ciągłym monitorowaniu EKG i z dostępem do sprzętu resuscytacyjnego oraz możliwości czasowej stymulacji serca.Zawsze mów lekarzowi lub ratownikowi, że przyjmujesz ozanimod, zwłaszcza przed badaniem serca lub gdy trafiasz do szpitala z kołataniem serca.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Zawsze mów lekarzowi lub ratownikowi, że przyjmujesz ozanimod, zwłaszcza przed badaniem serca lub gdy trafiasz do szpitala z kołataniem serca.
Adenozynę podaje się tylko w szpitalu, w zastrzyku do żyły, aby zatrzymać bardzo szybkie bicie serca albo podczas badania serca. Ozanimod także może zwalniać pracę serca, szczególnie w pierwszych dniach leczenia. Razem te leki mogą zbyt mocno zwolnić serce, dlatego lekarz musi wiedzieć, że przyjmujesz ozanimod, i obserwować twoje serce na monitorze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- bardzo wolne bicie serca
- duszność lub ucisk w klatce piersiowej
- nagłe osłabienie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Adenozynę u pacjenta leczonego ozanimodem podawaj wyłącznie przy ciągłym monitorowaniu EKG i z dostępem do sprzętu resuscytacyjnego oraz możliwości czasowej stymulacji serca. Przed podaniem oceń wyjściową częstość akcji serca i przewodzenie AV, a przy bradykardii lub bloku AV rozważ inną metodę leczenia arytmii lub inny rodzaj obciążenia w diagnostyce obrazowej. Jeśli to możliwe, unikaj podawania adenozyny w okresie wdrażania i zwiększania dawki ozanimodu.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie i wydłużenie bradykardii oraz bloku AV po podaniu adenozyny, z ryzykiem zaawansowanego bloku lub przedłużonej asystolii. Ryzyko jest największe w okresie rozpoczynania i zwiększania dawki ozanimodu oraz u pacjentów z wyjściową bradykardią lub zaburzeniami przewodzenia. Oba leki są przeciwwskazane w zespole chorego węzła zatokowego oraz w zaawansowanym bloku AV bez wszczepionego stymulatora[1][2].
Mechanizm
Oba leki zwalniają czynność serca i hamują przewodzenie w węźle AV. Adenozyna przez receptory A1 wywołuje przejściowy blok AV i bradykardię, a ozanimod jako modulator receptorów S1P zwalnia rytm zatokowy i wydłuża przewodzenie AV, zwłaszcza na początku leczenia. ChPL adenozyny podaje, że lek może wchodzić w interakcje z lekami zaburzającymi przewodnictwo w mięśniu sercowym[1]. ChPL ozanimodu zaleca ostrożność przy łączeniu z lekami zmniejszającymi częstość akcji serca lub spowalniającymi przewodzenie AV i podaje, że nie badano go u pacjentów przyjmujących leki przeciwarytmiczne[2]. ChPL drugiego produktu adenozyny nie wymienia ozanimodu[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciągły zapis EKG w trakcie podania adenozyny i po nim
- częstość akcji serca
- przewodzenie AV (odstęp PR, cechy bloku AV)
- ciśnienie tętnicze
Kiedy ocena się zmienia
| Adenozyna podana w okresie rozpoczynania lub zwiększania dawki ozanimodukolejność włączenia · ozanimod | ryzyko rośnie | Działanie ozanimodu zwalniające rytm serca i przewodzenie AV jest najsilniejsze na początku leczenia i w czasie zwiększania dawki, dlatego w tym okresie ryzyko nasilonej bradykardii i bloku AV po adenozynie jest największe. Jeśli stan pacjenta na to pozwala, odrocz badanie z adenozyną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adenocor 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adenocor-100002987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zeposia 0,23 mg; 0,46 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zeposia-100438934/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adenosine Kabi 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adenosine-kabi-100351015/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zeposia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zeposia-100438934/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.