Skutek kliniczny

Możliwe wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Nasilone niedociśnienie ortostatyczne z zawrotami głowy, omdleniami i upadkami, szczególnie na początku leczenia i u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Amisulpryd zwiększa ryzyko torsade de pointes w zależności od dawki, a alfuzosyna należy do leków o możliwym, choć niewielkim wpływie na odstęp QT. Dodatkowo oba leki obniżają ciśnienie tętnicze – alfuzosyna przez blokadę receptorów α1, a amisulpryd jako lek przeciwpsychotyczny. Amisulprydu nie łączy się z lekami, które mogą wydłużyć odstęp QT^[1]. Przy łączeniu amisulprydu z lekami obniżającymi ciśnienie krwi trzeba zachować ostrożność^[1].

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
• częstość akcji serca
• zawroty głowy, omdlenia, kołatania serca

Bezpieczniejsze alternatywy

tamsulosynasylodosynaarypiprazol

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia alfuzosyny zwiększa ryzyko niedociśnienia ortostatycznego, zawrotów głowy i omdleń. Sumowanie wpływu na odstęp QT zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, bradykardii lub chorobie serca.

Mechanizm

Lefamulina jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A i podana doustnie może zwiększać stężenie leków metabolizowanych przez ten enzym.^[1] Alfuzosyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a inhibitory tego enzymu zwiększają jej stężenie we krwi.^[2] Oba leki mogą też wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed leczeniem i w jego trakcie
• ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy zatrzymania moczu po wstrzymaniu alfuzosyny

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylina z kwasem klawulanowymdoksycyklinaceftriakson

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia alfuzosyny może nasilić jej działanie rozszerzające naczynia i prowadzić do niedociśnienia, zwłaszcza ortostatycznego, z zawrotami głowy, omdleniami i ryzykiem upadków. Stany związane z niedociśnieniem ortostatycznym są przeciwwskazaniem do stosowania alfuzosyny^[1].

Mechanizm

Lonafarnib hamuje CYP3A4 w sposób zależny od mechanizmu i w warunkach in vivo działa jak silny inhibitor tego enzymu – zwiększa AUC midazolamu 7,4-krotnie, a Cmax 2,8-krotnie^[2]. Alfuzosyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silne inhibitory tego enzymu zwiększają jej stężenie we krwi^[1]. Lonafarnibu nie łączy się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4^[2].

Monitorować

• ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
• objawy niedociśnienia ortostatycznego – zawroty głowy, omdlenia, upadki

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii i hipomagnezemii, a biegunka i wymioty, częste w trakcie leczenia panobinostatem, sprzyjają zaburzeniom elektrolitowym. Leki zaburzające równowagę elektrolitową, w tym glikokortykosteroidy stosowane razem z panobinostatem, dodatkowo zwiększają ryzyko torsade de pointes przy amisulprydzie^[1].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Amisulprydu nie łączy się z lekami, które mogą wydłużyć odstęp QT^[1]. Panobinostat ma udokumentowaną zdolność wydłużania odstępu QT, a łączenie go z innymi substancjami wydłużającymi QT nie jest zalecane^[2]. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo amisulpryd jest w niewielkim stopniu metabolizowany w wątrobie i wydala się głównie przez nerki, a hamowanie CYP2D6 przez panobinostat nie powinno istotnie zmieniać jego stężenia.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
• stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
• nasilenie biegunki i wymiotów
• objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń

Bezpieczniejsze alternatywy

lurazydonarypiprazol

Skutek kliniczny

Grozi nasilona supresja szpiku – ciężka małopłytkowość z krwawieniami, neutropenia z ciężkimi zakażeniami, a po chloramfenikolu także niedokrwistość aplastyczna. Wzrost stężenia panobinostatu może dodatkowo nasilić jego działania niepożądane, w tym wydłużenie odstępu QT^[2].

Mechanizm

Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie^[1], a panobinostat podaje się chorym na szpiczaka plazmocytowego (mnogiego)^[2]. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy^[1], a panobinostat sam często powoduje małopłytkowość i neutropenię, więc działania mielotoksyczne obu leków się sumują. Dodatkowo chloramfenikol hamuje wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie^[1]. Około 40% panobinostatu jest metabolizowane przez CYP3A4, a silny inhibitor CYP3A (ketokonazol) zwiększał Cmax i AUC panobinostatu odpowiednio 1,6-krotnie i 1,8-krotnie^[2].

Monitorować

• morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek
• objawy krwawienia i zakażenia
• EKG (odstęp QT) oraz stężenie potasu i magnezu

Bezpieczniejsze alternatywy

kwas fusydowymupirocynatobramycynaofloksacyna

Skutek kliniczny

Wzrost ekspozycji na panobinostat zwiększa ryzyko jego ciężkich działań toksycznych – wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu, ciężkiej biegunki z odwodnieniem oraz małopłytkowości i neutropenii. Cyklosporyny nie łączy się z substratami glikoproteiny P, których zwiększone stężenie wiąże się z ciężkimi lub zagrażającymi życiu zdarzeniami.^[1]

Mechanizm

Cyklosporyna hamuje glikoproteinę P i CYP3A4, a panobinostat jest substratem glikoproteiny P i w około 40% jest metabolizowany przez CYP3A4.^[1][2] Zahamowanie obu szlaków zwiększa wchłanianie i zmniejsza eliminację panobinostatu, co podnosi jego stężenie w osoczu. Silny inhibitor CYP3A zwiększał AUC panobinostatu 1,8-krotnie, a Cmax 1,6-krotnie.^[2] Dodatkowo cyklosporyna sprzyja hipomagnezemii, a panobinostat wywołuje biegunkę i wydłuża odstęp QT, więc zaburzenia elektrolitowe mogą nasilać ryzyko arytmii.

Monitorować

• EKG z oceną QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• morfologia krwi z płytkami i neutrofilami
• liczba i nasilenie wypróżnień, nawodnienie
• kreatynina i czynność nerek
• stężenie cyklosporyny we krwi

Bezpieczniejsze alternatywy

mykofenolan mofetylu

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii, które sprzyjają złośliwym arytmiom^[2]. U chorych na szpiczaka leczonych panobinostatem zaburzenia elektrolitowe są częste z powodu biegunki, a w schemacie leczenia często pojawiają się też przeciwwymiotne leki wydłużające QT, takie jak ondansetron czy granisetron^[3].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. Cytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, ponieważ nie można wykluczyć efektu addytywnego^[2]. Panobinostat ma zdolność wydłużania odstępu QT, a jednoczesne stosowanie innych substancji wydłużających QT nie jest zalecane^[3]. Panobinostat hamuje także CYP2D6, który w niewielkim stopniu uczestniczy w metabolizmie cytalopramu, co może dodatkowo nieznacznie zwiększać jego ekspozycję.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
• stężenie potasu w surowicy
• stężenie magnezu w surowicy
• biegunka i wymioty jako przyczyna zaburzeń elektrolitowych
• kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralina

Skutek kliniczny

Rośnie ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, takich jak częstoskurcz komorowy, migotanie komór i torsade de pointes^[1]. Dodatkowo alfuzosyna może wywołać niedociśnienie ortostatyczne z omdleniem, a omdlenie u chorego przyjmującego cyzapryd wymaga różnicowania z arytmią.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT. Ich działania na repolaryzację komór sumują się. Cyzapryd jest przeciwwskazany z lekami, które wydłużają odstęp QT lub mogą wywołać częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes^[1]. Alfuzosyna należy do leków o możliwym, zwykle niewielkim działaniu wydłużającym QT, które nasila się przy dużych stężeniach. Oba leki są metabolizowane przez CYP3A4, ale żaden z nich nie hamuje tego enzymu w istotnym stopniu, więc interakcja farmakokinetyczna między nimi nie jest oczekiwana.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• częstość rytmu serca
• ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
• kołatania serca, zawroty głowy, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

tamsulosynasylodosynaitopryd