Skutek kliniczny

Po podaniu adrenaliny glikemia u chorego z cukrzycą leczonego alogliptyną może przejściowo wzrosnąć, a kontrola cukrzycy pogorszyć się. Po pojedynczym wstrzyknięciu w anafilaksji efekt jest krótkotrwały i zwykle nie wymaga zmiany leczenia przeciwcukrzycowego. Przy dłuższym podawaniu, na przykład we wlewie ciągłym, hiperglikemia może być wyraźna i może być potrzebne zwiększenie dawek leków hipoglikemizujących lub czasowe włączenie insuliny^[1].

Mechanizm

Adrenalina hamuje wydzielanie insuliny, więc osłabia działanie leków obniżających glikemię^[1]. Adrenalina pobudza też receptory adrenergiczne w wątrobie i nasila glikogenolizę oraz glukoneogenezę. Alogliptyna działa przez zwiększanie zależnego od glukozy wydzielania insuliny, dlatego hamujący wpływ adrenaliny na komórki beta wprost przeciwdziała jej mechanizmowi. Interakcji farmakokinetycznej się nie przewiduje, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i w nieznacznym stopniu metabolizowana przez izoenzymy CYP^[2].

Monitorować

• glikemia po podaniu adrenaliny, częściej przy wlewie ciągłym
• ciśnienie tętnicze i rytm serca w trakcie podawania adrenaliny

Skutek kliniczny

Słabsza kontrola glikemii i wyższe stężenia glukozy we krwi w czasie stosowania salbutamolu doustnie, co może wymagać indywidualnego dostosowania leczenia przeciwcukrzycowego^[1]. Przy salbutamolu wziewnym w zwykłych dawkach wpływ na glikemię jest zwykle niewielki.

Mechanizm

Salbutamol w postaci doustnej podnosi stężenie glukozy we krwi, co osłabia działanie leków przeciwcukrzycowych, w tym alogliptyny^[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa się, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP^[2].

Monitorować

• glikemia na czczo i poposiłkowa po włączeniu salbutamolu doustnego
• HbA1c przy dłuższym leczeniu skojarzonym

Bezpieczniejsze alternatywy

salbutamol w postaci wziewnej

Skutek kliniczny

Najczęstszym skutkiem jest pogorszenie kontroli glikemii, zwłaszcza wzrost glikemii poposiłkowej w drugiej połowie dnia po porannej dawce deksametazonu. Przy dużych dawkach lub dłuższym leczeniu może dojść do znacznej hiperglikemii, a u osób ze źle kontrolowaną cukrzycą do stanu hiperglikemiczno-hipermolalnego. Po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu deksametazonu glikemia spada, co przy wcześniej zintensyfikowanym leczeniu przeciwcukrzycowym (insulina, pochodne sulfonylomocznika) grozi hipoglikemią.

Mechanizm

Deksametazon osłabia działanie alogliptyny, bo podnosi stężenie glukozy we krwi. Kortykosteroidy działają antagonistycznie wobec leków hipoglikemizujących, w tym insuliny^[1]. Glikokortykosteroidy zwiększają glukoneogenezę wątrobową i insulinooporność tkanek obwodowych oraz hamują wydzielanie insuliny. Alogliptyna działa przez nasilenie zależnego od glukozy wydzielania insuliny i ma ograniczoną siłę hipoglikemizującą, więc nie równoważy hiperglikemii posteroidowej. Interakcji farmakokinetycznej się nie przewiduje, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i w nieznacznym stopniu metabolizowana przez izoenzymy CYP^[2].

Monitorować

• glikemia na czczo i poposiłkowa (szczególnie po południu)
• HbA1c przy leczeniu trwającym kilka tygodni lub dłużej
• objawy hiperglikemii (wzmożone pragnienie, wielomocz)
• objawy hipoglikemii po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu deksametazonu

Skutek kliniczny

Podczas stosowania prednizolonu u chorego leczonego alogliptyną może dojść do pogorszenia kontroli cukrzycy z hiperglikemią, najwyraźniejszą zwykle po południu i wieczorem po porannej dawce glikokortykosteroidu. Po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu prednizolonu glikemia spada, co ma znaczenie, jeśli w czasie sterydoterapii zintensyfikowano leczenie przeciwcukrzycowe.

Mechanizm

Prednizolon działa przeciwnie do alogliptyny na poziom glukozy we krwi. Nasila wytwarzanie glukozy w wątrobie, zmniejsza wrażliwość tkanek na insulinę i hamuje jej wydzielanie, przez co działanie obniżające glukozę leków przeciwcukrzycowych może być zmniejszone^[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem, w nieznacznym stopniu metabolizowana przez izoenzymy CYP i nie wpływa na metabolizm innych leków^[2].

Monitorować

• glikemia na czczo i po posiłkach, szczególnie po południu i wieczorem
• objawy hiperglikemii (wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu)
• glikemia i objawy hipoglikemii podczas zmniejszania dawki lub odstawiania prednizolonu
• HbA1c przy długotrwałej sterydoterapii

Skutek kliniczny

Pogorszenie kontroli cukrzycy z hiperglikemią, zwykle w ciągu kilku dni od włączenia glikokortykosteroidu, przy dawkowaniu porannym najwyraźniejszą po południu i wieczorem. Przy dużych dawkach lub dłuższym leczeniu możliwa jest znaczna hiperglikemia z odwodnieniem, a u podatnych chorych stan hiperglikemiczno-hiperosmolalny. Po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu metyloprednizolonu glikemia spada, co przy wcześniejszym zintensyfikowaniu leczenia przeciwcukrzycowego grozi hipoglikemią.

Mechanizm

Metyloprednizolon podnosi glikemię i osłabia działanie leków przeciwcukrzycowych^[1]. Zwiększa wątrobową glukoneogenezę, nasila insulinooporność tkanek obwodowych i hamuje wydzielanie insuliny. Alogliptyna nasila zależne od glukozy wydzielanie insuliny przez wzmacnianie działania inkretyn, więc jej efekt jest za słaby wobec hiperglikemii posteroidowej. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem, w nieznacznym stopniu metabolizowana przez izoenzymy CYP i nie wpływa na ich aktywność^[2].

Monitorować

• glikemia na czczo i po posiłkach, zwłaszcza po południu i wieczorem
• objawy hiperglikemii i odwodnienia
• HbA1c przy leczeniu steroidem trwającym kilka tygodni lub dłużej
• glikemia i objawy hipoglikemii po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu steroidu, jeśli zintensyfikowano leczenie przeciwcukrzycowe

Skutek kliniczny

Możliwe pogorszenie kontroli glikemii i wzrost stężenia glukozy we krwi po włączeniu fludrokortyzonu albo zwiększeniu jego dawki. Po odstawieniu fludrokortyzonu glikemia może się obniżyć, co ma znaczenie głównie u pacjentów przyjmujących jednocześnie pochodne sulfonylomocznika lub insulinę.

Mechanizm

Fludrokortyzon poza silnym działaniem mineralokortykosteroidowym ma też działanie glikokortykosteroidowe. Nasila glukoneogenezę w wątrobie i zmniejsza wrażliwość tkanek na insulinę, przez co podnosi stężenie glukozy we krwi i przeciwdziała obniżającemu glikemię działaniu alogliptyny. Fludrokortyzon osłabia działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych i insuliny.^[1] Interakcji farmakokinetycznej się nie przewiduje, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem, w nieznacznym stopniu metabolizowana przez CYP450 i nie hamuje ani nie indukuje tych enzymów.^[2]

Monitorować

• glikemia na czczo i po posiłkach
• HbA1c po około 3 miesiącach skojarzonego leczenia
• objawy hiperglikemii

Skutek kliniczny

Możliwe pogorszenie kontroli glikemii (wyższa glikemia na czczo i HbA1c) po włączeniu hydrochlorotiazydu lub zwiększeniu jego dawki. Po odstawieniu tiazydu glikemia może się obniżyć, co ma znaczenie, jeśli wcześniej nasilono leczenie przeciwcukrzycowe.

Mechanizm

Hydrochlorotiazyd podnosi glikemię i zwiększa zapotrzebowanie na leki przeciwcukrzycowe, przez co osłabia efekt alogliptyny.^[1] Do pogorszenia tolerancji glukozy przyczynia się m.in. hipokaliemia wywołana przez tiazyd, bo upośledza ona wydzielanie insuliny. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i w nieznacznym stopniu metabolizowana przez CYP.^[2]

Monitorować

• glikemia na czczo i samokontrola glikemii
• HbA1c
• stężenie potasu w surowicy
• czynność nerek (eGFR)

Skutek kliniczny

Możliwe pogorszenie kontroli glikemii i wzrost HbA1c po włączeniu chlortalidonu lub zwiększeniu jego dawki u pacjenta leczonego alogliptyną. Ryzyko hipoglikemii nie rośnie.

Mechanizm

Chlortalidon może osłabiać działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych, ponieważ wywołuje hipokaliemię, a ta zmniejsza uwalnianie insuliny przez trzustkę^[1]. Alogliptyna obniża glikemię przez zwiększenie zależnego od glukozy wydzielania insuliny, więc ograniczenie wydzielania insuliny przez diuretyk bezpośrednio przeciwdziała jej mechanizmowi. Interakcji farmakokinetycznej się nie przewiduje, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i w nieznacznym stopniu metabolizowana przez CYP450^[3].

Monitorować

• glikemia na czczo i samokontrola glikemii w pierwszych tygodniach po włączeniu chlortalidonu
• HbA1c po około 3 miesiącach
• stężenie potasu i sodu w surowicy
• kreatynina i eGFR

Skutek kliniczny

Możliwe pogorszenie kontroli glikemii i wzrost stężenia glukozy we krwi u chorych na cukrzycę leczonych alogliptyną. Przy podaniu dopochwowym ekspozycja ogólnoustrojowa na progesteron jest zwykle mniejsza niż przy podaniu doustnym lub domięśniowym, więc skutek może być słabszy.

Mechanizm

Progesteron może zmniejszać tolerancję glukozy i zwiększać oporność na insulinę oraz na inne leki przeciwcukrzycowe, przez co osłabia działanie hipoglikemizujące alogliptyny^[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa, ponieważ alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem, w nieznacznym stopniu metabolizowana przez CYP i nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP^[2].

Monitorować

• glikemia na czczo i poposiłkowa (samokontrola glukometrem)
• HbA1c przy dłuższym leczeniu progesteronem
• objawy hiperglikemii

Skutek kliniczny

Możliwe pogorszenie kontroli glikemii po włączeniu torasemidu lub zwiększeniu jego dawki. Przy odwodnieniu i spadku przesączania kłębuszkowego dawka alogliptyny może stać się nieodpowiednia do aktualnej czynności nerek.

Mechanizm

Torasemid może osłabiać działanie leków przeciwcukrzycowych, w tym alogliptyny, co sprzyja wzrostowi glikemii.^[1] Alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i w nieznacznym stopniu metabolizowana przez izoenzymy CYP450, dlatego interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana.^[2] Odwodnienie i pogorszenie czynności nerek wywołane diuretykiem pętlowym mogą jednak zmniejszyć wydalanie alogliptyny, której dawkę dobiera się do wydolności nerek.

Monitorować

• glikemia na czczo i poposiłkowa
• HbA1c
• kreatynina i eGFR
• objawy odwodnienia

Skutek kliniczny

Możliwa hipoglikemia, najczęściej w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego i u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.^[1] Rzadziej może wystąpić obrzęk naczynioruchowy twarzy, języka lub krtani, który może zagrażać życiu.

Mechanizm

Inhibitory ACE stosowane razem z insuliną lub doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi mogą nasilać obniżanie stężenia glukozy we krwi i zwiększać ryzyko hipoglikemii.^[1] Drugim możliwym mechanizmem jest sumowanie się wpływu na kininy. Inhibitor ACE hamuje rozkład bradykininy, a inhibitory DPP-4 ograniczają rozkład substancji P, co może sprzyjać obrzękowi naczynioruchowemu. Łączenie inhibitorów ACE z wildagliptyną zwiększa ryzyko obrzęku naczynioruchowego.^[1] Dla alogliptyny ten efekt nie jest potwierdzony, ale wynika z mechanizmu wspólnego dla grupy. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje. Alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem, w nieznacznym stopniu podlega metabolizmowi przez CYP450 i nie jest substratem ani inhibitorem nerkowych transporterów OAT1, OAT3 i OCT2.^[2]

Monitorować

• glikemia (samokontrola) w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego
• czynność nerek (eGFR)
• objawy obrzęku naczynioruchowego

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie działania hipoglikemizującego, najbardziej prawdopodobne w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego i u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek^[1]. Rzadziej może wystąpić obrzęk naczynioruchowy, który przy zajęciu krtani lub języka zagraża życiu.

Mechanizm

Inhibitory ACE mogą nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych, w tym doustnych, i zwiększać ryzyko hipoglikemii^[1]. Dodatkowo inhibitor ACE i inhibitor DPP-4 hamują rozkład bradykininy i substancji P, co teoretycznie sumuje ryzyko obrzęku naczynioruchowego. Takie zwiększone ryzyko opisano przy łączeniu inhibitora ACE z wildagliptyną^[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy oczekiwać, ponieważ alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem, w nieznacznym stopniu metabolizowana przez CYP i nie hamuje głównych transporterów nerkowych^[2].

Monitorować

• glikemia, zwłaszcza w pierwszym miesiącu leczenia skojarzonego
• objawy hipoglikemii
• objawy obrzęku naczynioruchowego (twarz, wargi, język, gardło)
• czynność nerek (eGFR)

Skutek kliniczny

Najważniejszym zagrożeniem jest obrzęk naczynioruchowy twarzy, warg, języka lub krtani, który rzadko występuje, ale przy obrzęku krtani może zagrażać życiu. Możliwe jest też nasilenie spadku glikemii, choć sama alogliptyna rzadko wywołuje hipoglikemię i ryzyko rośnie głównie przy jednoczesnym stosowaniu pochodnej sulfonylomocznika lub insuliny.

Mechanizm

Połączenie inhibitora ACE z gliptyną zwiększa ryzyko obrzęku naczynioruchowego.^[1] Peryndopryl hamuje rozkład bradykininy przez enzym konwertujący angiotensynę, a przy zablokowanym ACE rośnie znaczenie dipeptydylopeptydazy-4 w rozkładzie bradykininy i substancji P. Alogliptyna hamuje ten zapasowy szlak, więc peptydy zwiększające przepuszczalność naczyń mogą się kumulować. Dodatkowo inhibitory ACE mogą nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych z ryzykiem hipoglikemii, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego i u osób z zaburzoną czynnością nerek.^[1] Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i praktycznie nie jest metabolizowana przez cytochrom P450.^[2]

Monitorować

• objawy obrzęku naczynioruchowego (twarz, wargi, język, gardło), szczególnie w pierwszych tygodniach i miesiącach
• glikemia w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego
• eGFR i stężenie potasu jak przy każdym leczeniu inhibitorem ACE

Skutek kliniczny

Możliwa hipoglikemia, zwłaszcza na początku leczenia skojarzonego^[1]. Możliwy obrzęk naczynioruchowy twarzy, warg, języka lub krtani, rzadki, ale potencjalnie groźny dla życia przy zajęciu dróg oddechowych.

Mechanizm

Połączenie wymaga kontroli glikemii na początku leczenia i czujności wobec obrzęku naczynioruchowego. Inhibitory konwertazy angiotensyny mogą nasilać działanie obniżające stężenie glukozy wywierane przez insulinę i doustne leki przeciwcukrzycowe^[1]. Inhibitory konwertazy angiotensyny hamują rozkład bradykininy, a inhibitory dipeptydylopeptydazy-4 hamują rozkład substancji P i innych peptydów wazoaktywnych. Kumulacja tych mediatorów może zwiększać przepuszczalność naczyń i ryzyko obrzęku naczynioruchowego. Taki efekt opisano dla inhibitorów ACE łączonych z wildagliptyną^[1], a dla alogliptyny wynika on z mechanizmu wspólnego dla całej grupy. Interakcji farmakokinetycznej nie należy oczekiwać, ponieważ alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP^[2].

Monitorować

• stężenie glukozy we krwi na początku leczenia skojarzonego i po zmianie dawek
• objawy hipoglikemii
• objawy obrzęku naczynioruchowego (twarz, wargi, język, gardło)

Skutek kliniczny

Połączenie może zwiększać ryzyko hipoglikemii, zwłaszcza gdy gliptyna jest podawana razem z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną. Samo połączenie z gliptyną rzadko powoduje ciężką hipoglikemię, bo gliptyny działają zależnie od stężenia glukozy. Ważniejszym zagrożeniem jest nasilone ryzyko ostrego zapalenia trzustki u pacjenta z hipertriglicerydemią wywołaną przez beksaroten. Zmiany glikemii mogą też wynikać z niedoczynności tarczycy, którą wywołuje beksaroten.

Mechanizm

Beksaroten aktywuje receptory retinoidowe X (RXR). Tworzą one heterodimery z receptorami PPAR-gamma, więc beksaroten może zwiększać wrażliwość tkanek na insulinę i nasilać działanie leków obniżających glikemię. Działanie to sumuje się z działaniem gliptyn, które zwiększają wydzielanie insuliny zależne od glukozy przez hamowanie DPP-4. Drugi wspólny mechanizm to sumowanie ryzyka ostrego zapalenia trzustki. Beksaroten wywołuje hipertriglicerydemię i może powodować zapalenie trzustki, a zapalenie trzustki opisywano też przy wszystkich gliptynach. Mechanizm farmakodynamiczny dotyczy całej klasy niezależnie od drogi eliminacji gliptyny. Beksaroten indukuje też CYP3A4, co może dodatkowo obniżać stężenie saksagliptyny i w mniejszym stopniu linagliptyny. Ten efekt farmakokinetyczny jest jednak teoretyczny i nie zmienia ogólnego postępowania.

Monitorować

• glikemia na czczo i samokontrola glikemii, zwłaszcza na początku leczenia beksarotenem
• HbA1c
• stężenie triglicerydów i cholesterolu
• lipaza lub amylaza przy bólu brzucha
• TSH i fT4

Skutek kliniczny

Pogorszenie kontroli glikemii z hiperglikemią, zwłaszcza poposiłkową i w godzinach popołudniowych po porannej dawce hydrokortyzonu. Skala zależy od dawki i czasu stosowania glikokortykosteroidu. Przy dawkach substytucyjnych w niedoczynności kory nadnerczy efekt jest zwykle niewielki, a przy dawkach przeciwzapalnych, stresowych lub dożylnych może być znaczny. Po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu hydrokortyzonu glikemia spada, co ma znaczenie głównie wtedy, gdy alogliptyna jest skojarzona z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną.

Mechanizm

Hydrokortyzon jako glikokortykosteroid podnosi stężenie glukozy we krwi i osłabia działanie hipoglikemizujące alogliptyny. Pobudza glukoneogenezę w wątrobie, zwiększa insulinooporność tkanek obwodowych i może hamować wydzielanie insuliny. Interakcji farmakokinetycznej się nie przewiduje. Alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i w nieznacznym stopniu metabolizowana przez CYP450, a ketokonazol nie zmieniał istotnie jej farmakokinetyki^[1]. Alogliptyna nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP450 i nie wpływała istotnie na farmakokinetykę midazolamu – substratu CYP3A4^[1]. Hydrokortyzon jest metabolizowany przez CYP3A4, więc nie należy oczekiwać zmiany jego stężeń pod wpływem alogliptyny^[2].

Monitorować

• glikemia na czczo i poposiłkowa, także popołudniowa
• HbA1c przy dłuższym leczeniu
• objawy hiperglikemii
• objawy hipoglikemii po zmniejszeniu dawki hydrokortyzonu przy skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną

Skutek kliniczny

Możliwe pogorszenie kontroli glikemii i wzrost stężenia glukozy we krwi w czasie stosowania efedryny. Ryzyko jest większe przy przyjmowaniu syropów zawierających sacharozę i przy dłuższym stosowaniu. Ciężka hipoglikemia z tego połączenia nie wynika.

Mechanizm

Efedryna może podnosić stężenie glukozy we krwi i w ten sposób osłabiać działanie alogliptyny. Pobudza ona receptory adrenergiczne, co nasila rozpad glikogenu i wytwarzanie glukozy w wątrobie. Alogliptyna nie wchodzi w istotne interakcje farmakokinetyczne, bo jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i w nieznacznym stopniu metabolizowana przez izoenzymy CYP^[3]. Interakcja ma więc wyłącznie charakter farmakodynamiczny. Syropy z efedryną dodatkowo dostarczają cukru, bo 10 ml syropu zawiera 8 g sacharozy^[1], a w innym preparacie 8,2 g sacharozy^[2].

Monitorować

• glikemia na czczo i po posiłkach w czasie stosowania efedryny
• ciśnienie tętnicze i tętno

Skutek kliniczny

Możliwe wahania glikemii w trakcie antybiotykoterapii – zarówno hipoglikemia, jak i hiperglikemia. Sama alogliptyna rzadko wywołuje hipoglikemię, dlatego ryzyko jest mniejsze niż przy pochodnych sulfonylomocznika czy insulinie, ale rośnie, gdy pacjent przyjmuje alogliptynę razem z tymi lekami. Ciężka hipoglikemia związana z fluorochinolonami bywa opisywana głównie u osób starszych i z upośledzoną czynnością nerek. Na wynik leczenia wpływa także sama infekcja, która często podnosi glikemię.

Mechanizm

Interakcja ma podłoże farmakodynamiczne. Fluorochinolony, w tym cyprofloksacyna, mogą zaburzać homeostazę glukozy. Pobudzają wydzielanie insuliny przez komórki beta trzustki, co może prowadzić do hipoglikemii, a u części chorych powodują hiperglikemię. U pacjenta leczonego przeciwcukrzycowo te zaburzenia nakładają się na działanie leku obniżającego glikemię. Interakcji farmakokinetycznej się nie przewiduje. Alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem, w nieznacznym stopniu metabolizowana przez izoenzymy CYP450 i nie jest substratem głównych transporterów nerkowych OAT1, OAT3 ani OCT2^[1]. Hamowanie izoenzymu CYP1A2 przez cyprofloksacynę^[2] nie ma więc znaczenia dla stężenia alogliptyny.

Monitorować

• glikemia (samokontrola glukometrem częściej niż zwykle podczas antybiotykoterapii)
• objawy hipoglikemii
• objawy hiperglikemii
• czynność nerek u osób starszych

Skutek kliniczny

Możliwe wahania glikemii w trakcie antybiotykoterapii – rzadziej hipoglikemia, częściej przejściowa hiperglikemia, którą może dodatkowo nasilać samo zakażenie. Alogliptyna w monoterapii rzadko wywołuje hipoglikemię, dlatego ryzyko ciężkiego niedocukrzenia jest mniejsze niż przy leczeniu pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną. W badaniu u chorych na cukrzycę moksyfloksacyna zmniejszała stężenie maksymalne glibenklamidu o około 21%, bez istotnego wpływu na glikemię i insulinemię^[1].

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny, a nie farmakokinetyczny. Fluorochinolony, w tym moksyfloksacyna, mogą zaburzać gospodarkę węglowodanową i wywoływać zarówno hipoglikemię, jak i hiperglikemię, zwłaszcza u chorych na cukrzycę leczonych lekami przeciwcukrzycowymi. Interakcji metabolicznych moksyfloksacyny zależnych od cytochromu P-450 nie należy się spodziewać^[1]. Alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem, w nieznacznym stopniu metabolizowana przez CYP i nie jest substratem ani inhibitorem głównych nerkowych transporterów OAT1, OAT3 ani OCT2^[2]. Wpływ moksyfloksacyny na stężenie alogliptyny jest więc mało prawdopodobny.

Monitorować

• glikemia (samokontrola glukometrem, częściej niż zwykle)
• objawy hipoglikemii i hiperglikemii

Skutek kliniczny

U chorego na cukrzycę leczonego alogliptyną fluorochinolon może wywołać wahania glikemii – zarówno hipoglikemię, jak i hiperglikemię. Ryzyko ciężkiej hipoglikemii jest największe, gdy alogliptynę łączy się z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną, a także u osób starszych i z niewydolnością nerek.

Mechanizm

Ofloksacyna, podobnie jak inne fluorochinolony, może sama zaburzać gospodarkę węglowodanową i wywoływać zarówno hipoglikemię, jak i hiperglikemię. Zaburza to kontrolę glikemii uzyskaną dzięki alogliptynie. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i nie jest ani substratem, ani inhibitorem transporterów OAT1, OAT3 i OCT2^[1]. Ofloksacyna konkuruje o aktywny transport w kanalikach nerkowych z innymi lekami wydalanymi tą drogą^[2], ale alogliptyna do nich nie należy^[1].

Monitorować

• glikemia na czczo i po posiłkach w czasie antybiotykoterapii
• objawy hipoglikemii i hiperglikemii
• czynność nerek u osób starszych

Skutek kliniczny

Pogorszenie kontroli glikemii u chorego na cukrzycę leczonego alogliptyną – hiperglikemia, wzrost HbA1c, a w skrajnych przypadkach dekompensacja metaboliczna. Megestrol jest stosowany przy wyniszczeniu i braku łaknienia, więc dodatkowo rośnie podaż węglowodanów i masa ciała, co nasila hiperglikemię. Po odstawieniu megestrolu glikemia zwykle się obniża.

Mechanizm

Octan megestrolu ma działanie glikokortykosteroidowe. Zwiększa insulinooporność i może podnosić stężenie glukozy we krwi, co osłabia efekt alogliptyny. Interakcji farmakokinetycznej się nie przewiduje, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem, w nieznacznym stopniu metabolizowana przez izoenzymy CYP i sama ich nie hamuje ani nie indukuje^[1]. Nie są znane potwierdzone interakcje farmakokinetyczne megestrolu z innymi lekami^[2].

Monitorować

• glikemia na czczo i poposiłkowa (samokontrola glukometrem)
• HbA1c
• objawy hiperglikemii (wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu)
• masa ciała

Skutek kliniczny

Hiperglikemia i osłabienie działania przeciwcukrzycowego alogliptyny w czasie wlewu noradrenaliny. Na hiperglikemię nakłada się dodatkowo stres metaboliczny stanu, w którym podaje się wazopresory, przez co doustne leczenie inkretynowe zwykle nie wystarcza do kontroli glikemii.

Mechanizm

Noradrenalina podnosi stężenie glukozy we krwi, bo pobudza glikogenolizę i glukoneogenezę w wątrobie oraz przez receptory alfa-2 hamuje wydzielanie insuliny z komórek beta trzustki. Alogliptyna działa przeciwnie – hamuje DPP-4, wydłuża działanie inkretyn i w ten sposób zwiększa zależne od glukozy wydzielanie insuliny, więc hamowanie wydzielania insuliny przez noradrenalinę osłabia jej efekt. Interakcji farmakokinetycznej się nie przewiduje, bo alogliptyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem, w nieznacznym stopniu metabolizowana przez CYP i nie hamuje ani nie indukuje tych enzymów^[1].

Monitorować

• glikemia (oznaczenia przyłóżkowe) w czasie wlewu noradrenaliny
• glikemia po zakończeniu wlewu i przy zmianie dawki noradrenaliny
• ciśnienie tętnicze i rytm serca