Interakcje / Amikacyna / Amikacyna i giwosyran
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenia należy unikać, a jeśli amikacyna jest niezbędna, trzeba bardzo uważnie kontrolować czynność nerek i słuch.
Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz giwosyran, pij odpowiednio dużo płynów i nie pomijaj zleconych badań krwi.
Niekorzystna interakcjaAmikacyna+ GiwosyranPołączenia należy unikać, a jeśli amikacyna jest niezbędna, trzeba bardzo uważnie kontrolować czynność nerek i słuch.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz giwosyran, pij odpowiednio dużo płynów i nie pomijaj zleconych badań krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz giwosyran, pij odpowiednio dużo płynów i nie pomijaj zleconych badań krwi.
Oba leki mogą obciążać nerki, a gdy są stosowane razem, ryzyko ich uszkodzenia rośnie. Gdy nerki pracują gorzej, antybiotyk dłużej zostaje w organizmie i może uszkodzić słuch lub zaburzyć równowagę. Lekarz zwykle zleca wtedy częstsze badania krwi i dostosowuje dawkę antybiotyku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub chwiejność
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia należy unikać, a jeśli amikacyna jest niezbędna, trzeba bardzo uważnie kontrolować czynność nerek i słuch[1]. Przed rozpoczęciem amikacyny warto oznaczyć kreatyninę i eGFR, a w trakcie leczenia powtarzać te badania, oznaczać stężenia amikacyny w surowicy i dostosowywać jej dawkowanie do czynności nerek. Kurację amikacyną należy ograniczyć do najkrótszego skutecznego czasu i dbać o prawidłowe nawodnienie pacjenta.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, kumulacji amikacyny i trwałego uszkodzenia słuchu lub narządu równowagi.
Mechanizm
Amikacyna jest nefrotoksyczna i ototoksyczna. Jednoczesnego lub następującego krótko po niej podawania innych substancji nefrotoksycznych należy unikać, ponieważ ich działania niepożądane się sumują[1]. Giwosyran może uszkadzać nerki, co objawia się wzrostem stężenia kreatyniny i spadkiem eGFR. Amikacyna jest wydalana przez nerki w postaci niezmienionej, dlatego pogorszenie ich czynności podnosi jej stężenie w surowicy i nasila oto- i nefrotoksyczność. Wpływ giwosyranu na enzymy CYP450 nie ma tu znaczenia, ponieważ amikacyna nie jest metabolizowana w wątrobie.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- stężenie amikacyny w surowicy
- słuch i równowaga (szum w uszach, zawroty głowy)
- diureza i stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewna (nebulizacja liposomalna)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ekspozycja ogólnoustrojowa na amikacynę jest mniejsza, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności jest niższe, ale kontrola czynności nerek i słuchu nadal jest wskazana. |
| Obniżony przed leczeniemeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy wyjściowo upośledzonej czynności nerek ryzyko kumulacji amikacyny i dalszego uszkodzenia nerek jest największe, dlatego połączenia należy unikać albo dawkować amikacynę ściśle według stężeń w surowicy. |
| Kuracja wielodniowaczas leczenia · amikacyna | ryzyko rośnie | Toksyczność amikacyny narasta wraz z czasem leczenia, więc przy dłuższej kuracji kontrola nerek, słuchu i stężeń leku powinna być częstsza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Givlaari. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/givlaari-100433397/
Alkohol przy tych lekach
Amikacyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Giwosyran a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 296
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ CydofowirPołączenie jest przeciwwskazane i nie należy podawać cydofowiru pacjentowi, który otrzymuje amikacynę ogólnoustrojowo.Powiedz lekarzowi, że dostajesz amikacynę lub cydofowir, i nie przyjmuj bez konsultacji leków przeciwbólowych z grupy NLPZ, takich jak ibuprofen.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, że dostajesz amikacynę lub cydofowir, i nie przyjmuj bez konsultacji leków przeciwbólowych z grupy NLPZ, takich jak ibuprofen.
Amikacyna i cydofowir mogą uszkadzać nerki, a podane razem bardzo zwiększają to ryzyko. Gdy nerki gorzej pracują, oba leki gromadzą się w organizmie i mogą też uszkodzić słuch. Lekarze nie łączą tych leków ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie znacznie mniejszej ilości moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- pienisty lub ciemny mocz
- szum lub dzwonienie w uszach, pogorszenie słuchu
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- nasilone osłabienie, nudności lub skurcze mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane i nie należy podawać cydofowiru pacjentowi, który otrzymuje amikacynę ogólnoustrojowo[1]. Gdy potrzebne jest leczenie zakażenia wirusem cytomegalii, należy wybrać lek przeciwwirusowy bez działania nefrotoksycznego albo zakończyć leczenie amikacyną i odczekać przed podaniem cydofowiru. Gdy pacjent jest leczony cydofowirem, zakażenie bakteryjne należy leczyć antybiotykiem bez działania nefrotoksycznego zgodnie z antybiogramem. Jeśli amikacynę podano niedawno, przed włączeniem cydofowiru należy sprawdzić czynność nerek[2].
Skutek kliniczny
Ostre uszkodzenie nerek, w tym uszkodzenie kanalików z cechami zespołu Fanconiego, oraz kumulacja amikacyny z nasileniem jej ototoksyczności i neurotoksyczności. Uszkodzenie nerek może być nieodwracalne.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają kanaliki nerkowe, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Cydofowiru nie podaje się razem z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. Amikacyny nie łączy się ogólnoustrojowo ani miejscowo z innymi lekami nefrotoksycznymi, także podawanymi wkrótce po niej[2]. Oba leki są wydalane przez nerki, dlatego uszkodzenie nerek wywołane przez jeden z nich zwiększa stężenie obu i dalej nasila ich toksyczność.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed każdą dawką cydofowiru
- białkomocz i badanie ogólne moczu
- fosforany, potas i dwuwęglany w surowicy (cechy zespołu Fanconiego)
- stężenie amikacyny w surowicy, jeśli leczenie amikacyną trwało niedawno
- słuch (audiometria) i objawy ze strony narządu przedsionkowego
- bilans płynów i stan nawodnienia
Bezpieczniejsze alternatywy
gancyklowirwalgancyklowirmarybawir
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewna (postać liposomalna do nebulizacji)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Amikacyna podawana wziewnie daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podanie dożylne, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności jest mniejsze, ale nie znika. Łączenie z cydofowirem wymaga decyzji lekarza i ścisłej kontroli czynności nerek oraz słuchu. |
| Amikacyna podana niedawno, przed włączeniem cydofowiruodstep · amikacyna | inne zalecenie | Amikacyny nie podaje się także wkrótce przed lekiem nefrotoksycznym ani po nim. Przed pierwszą dawką cydofowiru po zakończeniu leczenia amikacyną należy potwierdzić prawidłową czynność nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ GentamycynaNie podawaj jednocześnie amikacyny i gentamycyny w leczeniu ogólnoustrojowym.Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś lub dostawałaś jeden z tych antybiotyków, zanim otrzymasz drugi.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś lub dostawałaś jeden z tych antybiotyków, zanim otrzymasz drugi.
Amikacyna i gentamycyna to antybiotyki z tej samej grupy i nie należy ich przyjmować razem. Oba leki mogą uszkadzać słuch, narząd równowagi i nerki, a podane razem szkodzą znacznie bardziej. Takie uszkodzenia, zwłaszcza słuchu, mogą być trwałe. Jeśli lekarz zmienia jeden z tych leków na drugi, zrobi to z przerwą i będzie kontrolować twoje wyniki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwiejny chód
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki
- osłabienie mięśni lub trudność w oddychaniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie podawaj jednocześnie amikacyny i gentamycyny w leczeniu ogólnoustrojowym[1]. Amikacyny nie podaje się też wkrótce po innym aminoglikozydzie, więc przy zamianie gentamycyny na amikacynę odstaw gentamycynę przed włączeniem amikacyny[2]. Przy zamianie uwzględnij łączny czas leczenia aminoglikozydami i oceń, czy po wcześniejszej kuracji gentamycyną nie doszło do subklinicznego uszkodzenia nerek lub nerwu VIII[3]. Jeśli kolejne aminoglikozydy są konieczne, bardzo uważnie kontroluj słuch i czynność nerek[2].
Skutek kliniczny
Grozi nieodwracalna utrata słuchu, szumy uszne i zaburzenia równowagi, ostre uszkodzenie nerek oraz nasilona blokada nerwowo-mięśniowa, która przy jednoczesnym znieczuleniu lub lekach zwiotczających może prowadzić do porażenia mięśni oddechowych[2].
Mechanizm
Oba leki są aminoglikozydami o tym samym profilu toksyczności, więc ich działania uszkadzające ucho wewnętrzne, nerki i przewodnictwo nerwowo-mięśniowe sumują się. Jednoczesne podawanie innych aminoglikozydów zwiększa ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności[1]. Toksyczność amikacyny nasilają inne aminoglikozydy podawane pozajelitowo[2]. Uszkodzenie nerek spowalnia wydalanie obu leków, co dodatkowo zwiększa ich stężenie i toksyczność.
Monitorować
- stężenie aminoglikozydu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- diureza
- audiometria i zgłaszane szumy uszne
- równowaga i zawroty głowy
- stan nawodnienia
- stopień zwiotczenia mięśni po znieczuleniu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (gąbka wszczepiana w ranę)droga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Gentamycyna podana miejscowo daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową, ale amikacyny nie łączy się również z miejscowo podawanymi substancjami oto- i nefrotoksycznymi. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, kontroluj słuch i czynność nerek. |
| Liposomalna do nebulizacjipostać · amikacyna | ryzyko maleje | Amikacyna wziewna daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podawana dożylnie, lecz działania oto- i nefrotoksyczne mogą się sumować z gentamycyną podawaną ogólnoustrojowo. Unikaj połączenia, a gdy jest konieczne, kontroluj słuch, równowagę i czynność nerek. |
| Amikacyna po niedawnej kuracji gentamycynąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Kolejne, a nie jednoczesne podanie jest dopuszczalne, ale wcześniejsza gentamycyna mogła spowodować subkliniczne uszkodzenie nerek lub nerwu VIII, a działania toksyczne sumują się. Oceń czynność nerek i słuch przed włączeniem amikacyny i monitoruj je w trakcie. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek oba leki kumulują się, co dodatkowo zwiększa ryzyko oto- i nefrotoksyczności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ PirydostygminaNie stosuj amikacyny u pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą – wybierz antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów zgodnie z antybiogramem, unikając także innych leków pogarszających przewodnictwo nerwowo-mięśniowe.Zawsze mów lekarzowi, że przyjmujesz pirydostygminę i chorujesz na miastenię, zanim dostaniesz antybiotyk, a przy nagłym osłabieniu lub duszności natychmiast wezwij pomoc.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Zawsze mów lekarzowi, że przyjmujesz pirydostygminę i chorujesz na miastenię, zanim dostaniesz antybiotyk, a przy nagłym osłabieniu lub duszności natychmiast wezwij pomoc.
Amikacyna to antybiotyk, który może osłabiać przekazywanie sygnałów z nerwów do mięśni. Pirydostygmina działa odwrotnie i pomaga mięśniom pracować przy miastenii. Gdy chorujesz na miastenię, amikacyna może nagle nasilić osłabienie mięśni, także tych, które odpowiadają za oddychanie, dlatego tych leków się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe nasilenie osłabienia mięśni
- opadanie powiek lub podwójne widzenie
- trudności z połykaniem lub mówieniem
- duszność lub płytki oddech
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuj amikacyny u pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą – wybierz antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów zgodnie z antybiogramem, unikając także innych leków pogarszających przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Miastenia jest przeciwwskazaniem do stosowania amikacyny[1]. Jeśli podanie amikacyny jest bezwzględnie konieczne, prowadź je wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością wsparcia oddechowego i ścisłą obserwacją siły mięśniowej. Przed zabiegiem chirurgicznym poinformuj anestezjologa o stosowaniu amikacyny[2]. Wstrzyknięcie soli wapnia może odwrócić blokadę nerwowo-mięśniową spowodowaną aminoglikozydami[2].
Skutek kliniczny
U pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą amikacyna może osłabić działanie leczenia, nasilić męczliwość i osłabienie mięśni, a w skrajnym przypadku wywołać przełom miasteniczny z niewydolnością oddechową. Miastenia jest przeciwwskazaniem do stosowania amikacyny[1].
Mechanizm
Amikacyna, jak inne aminoglikozydy, upośledza przewodnictwo nerwowo-mięśniowe – zmniejsza presynaptyczne uwalnianie acetylocholiny i osłabia odpowiedź receptora postsynaptycznego. Działa więc przeciwnie do pirydostygminy, która hamując acetylocholinoesterazę zwiększa ilość acetylocholiny w złączu. Aminoglikozydy nasilają blokadę nerwowo-mięśniową, co może doprowadzić do porażenia mięśni oddechowych[2]. Antybiotyki aminoglikozydowe i inne leki zakłócające przewodnictwo nerwowo-mięśniowe wchodzą w interakcje z pirydostygminą[3].
Monitorować
- siła mięśniowa i męczliwość
- czynność oddechowa (np. pojemność życiowa, saturacja)
- opadanie powiek i podwójne widzenie
- połykanie i mowa
Kiedy ocena się zmienia
| Inhalacja (postać liposomalna do nebulizacji)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ekspozycja ogólnoustrojowa na amikacynę jest mniejsza niż przy podaniu dożylnym, ale ryzyka nasilenia miastenii nie można wykluczyć – wymagana ścisła obserwacja siły mięśniowej i oddychania. |
| Pirydostygmina stosowana z innego wskazania niż miasteniapostać · pacjent | inne zalecenie | Bez miastenii przeciwwskazanie chorobowe nie obowiązuje, jednak amikacyna nadal może osłabiać działanie pirydostygminy i nasilać blokadę nerwowo-mięśniową – konieczne monitorowanie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
Połączenie przeciwwskazaneGiwosyran+ FezolinetantFezolinetantu nie łączy się z giwosyranem, ponieważ jednoczesne stosowanie umiarkowanych lub silnych inhibitorów CYP1A2 jest przeciwwskazane.Nie zaczynaj brać leku na uderzenia gorąca i nie przerywaj leczenia porfirii, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku na objawy menopauzy.nieznanybadania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać leku na uderzenia gorąca i nie przerywaj leczenia porfirii, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku na objawy menopauzy.
Lek na porfirię podawany w zastrzykach spowalnia rozkładanie leku na uderzenia gorąca w wątrobie. Lek na uderzenia gorąca może się wtedy gromadzić w organizmie i częściej wywoływać działania niepożądane, także uszkodzenie wątroby. Tych leków nie stosuje się razem. Lekarz może dobrać inny sposób leczenia uderzeń gorąca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból w prawym górnym brzuchu
- nietypowe zmęczenie
- nudności lub utrata apetytu
- swędzenie skóry
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Fezolinetantu nie łączy się z giwosyranem, ponieważ jednoczesne stosowanie umiarkowanych lub silnych inhibitorów CYP1A2 jest przeciwwskazane.[1] U pacjentki leczonej giwosyranem objawy naczynioruchowe leczy się innym lekiem, a giwosyranu nie odstawia się z powodu fezolinetantu. Jeśli leki stosowano już razem, należy odstawić fezolinetant i skontrolować aktywność aminotransferaz.
Skutek kliniczny
Należy oczekiwać znacznego zwiększenia stężenia fezolinetantu we krwi i większego ryzyka jego działań niepożądanych, w tym uszkodzenia wątroby. Wielkości wzrostu ekspozycji dla tej pary nie zbadano bezpośrednio.
Mechanizm
Giwosyran jest umiarkowanym inhibitorem CYP1A2, ponieważ zwiększa AUC kofeiny, wzorcowego substratu tego enzymu, 3,1 razy.[2] Fezolinetant jest metabolizowany głównie przez CYP1A2 i w mniejszym stopniu przez CYP2C9 oraz CYP2C19.[1] Silny inhibitor CYP1A2 zwiększa AUC fezolinetantu 9,4 razy, a umiarkowane inhibitory również powodują klinicznie istotny wzrost jego stężenia.[1] Fezolinetant nie hamuje ani nie indukuje enzymów CYP, więc nie wpływa na giwosyran.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- aktywność ALT i AST oraz bilirubina, jeśli leki stosowano jednocześnie
- objawy uszkodzenia wątroby
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Giwosyran niedawno odstawionykolejność włączenia · giwosyran | inne zalecenie | Hamowanie CYP1A2 przez giwosyran może utrzymywać się przez pewien czas po ostatniej dawce, a czas jego ustępowania nie jest znany. Przed włączeniem fezolinetantu po odstawieniu giwosyranu skonsultuj termin z lekarzem prowadzącym i monitoruj czynność wątroby. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Veoza 45 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/veoza-100492154/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Givlaari 189 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/givlaari-100433397/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Givlaari. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/givlaari-100433397/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Veoza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/veoza-100492154/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ AmikacynaNeomycyny nie stosuje się u pacjenta leczonego amikacyną ani bezpośrednio po zakończeniu takiego leczenia.Nie używaj neomycyny, gdy dostajesz amikacynę albo niedawno skończyłeś leczenie nią, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj neomycyny, gdy dostajesz amikacynę albo niedawno skończyłeś leczenie nią, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Neomycyna i amikacyna to antybiotyki z tej samej grupy. Każdy z nich może osłabiać słuch i obciążać nerki, a razem to ryzyko wyraźnie rośnie. Dotyczy to także neomycyny w aerozolu na skórę, zwłaszcza na rany lub dużą powierzchnię. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu lub uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwianie się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Neomycyny nie stosuje się u pacjenta leczonego amikacyną ani bezpośrednio po zakończeniu takiego leczenia[1][2]. Na zmiany skórne należy wybrać lek przeciwbakteryjny spoza grupy aminoglikozydów. Jeśli pacjent stosował wcześniej neomycynę, przed włączeniem amikacyny trzeba ocenić słuch i czynność nerek, ponieważ działania toksyczne mogą się sumować[3]. Gdy jednoczesnego stosowania nie da się uniknąć, konieczne jest bardzo uważne kontrolowanie słuchu i czynności nerek[4].
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu, zaburzeń równowagi i uszkodzenia nerek. Aminoglikozydy nasilają też blokadę nerwowo-mięśniową, co ma znaczenie przy znieczuleniu i lekach zwiotczających[4].
Mechanizm
Neomycyna i amikacyna to aminoglikozydy o tym samym profilu toksyczności – obie uszkadzają ucho wewnętrzne i nerki, więc przy jednoczesnym stosowaniu ich działania niepożądane się sumują. Neomycyny nie łączy się z innymi lekami ototoksycznymi i nefrotoksycznymi[1][2]. Toksyczność amikacyny zwiększają inne aminoglikozydy, a substancji ototoksycznych i nefrotoksycznych podawanych ogólnie i miejscowo należy unikać w trakcie leczenia amikacyną i wkrótce po nim[4]. Neomycyna podawana na skórę wchłania się słabo, ale z uszkodzonej skóry, ran i dużych powierzchni może przenikać do krwi w ilościach istotnych klinicznie.
Monitorować
- słuch (audiometria) i szumy uszne
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza i stan nawodnienia
- stężenie amikacyny w surowicy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Uszkodzona skóra, rany, duże powierzchnie skórydroga podania · neomycyna | ryzyko rośnie | Na uszkodzonej skórze i dużych powierzchniach wchłanianie neomycyny do krążenia rośnie, co zwiększa ryzyko sumowania toksyczności z amikacyną. Takie stosowanie neomycyny jest przeciwwskazane niezależnie od innych leków. |
| Stosowanie długotrwałeczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny razem z lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Oba aminoglikozydy są wydalane przez nerki, więc przy ich niewydolności łatwiej o kumulację i nasilenie toksyczności. Kontrola czynności nerek i stężenia amikacyny jest wtedy szczególnie ważna. |
| Amikacyna po wcześniejszym leczeniu neomycynąkolejność włączenia · amikacyna | inne zalecenie | Wcześniejsze leczenie neomycyną może pozostawić subkliniczne uszkodzenie nerek lub nerwu VIII. Przed włączeniem amikacyny należy starannie rozważyć wskazania oraz ocenić słuch i czynność nerek, ponieważ działania toksyczne mogą się sumować. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ GiwosyranNie stosuj neomycyny na skórę u pacjenta leczonego giwosyranem.Nie używaj aerozolu z neomycyną i zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj aerozolu z neomycyną i zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek na skórę.
Lek na porfirię, który dostajesz w zastrzykach, może obciążać nerki. Neomycyna w aerozolu na skórę po wchłonięciu również może szkodzić nerkom i słuchowi. Razem te leki mogą bardziej zaszkodzić nerkom, dlatego nie należy ich łączyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- szumy w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny na skórę u pacjenta leczonego giwosyranem[1][2]. Wybierz miejscowy antybiotyk bez działania nefro- i ototoksycznego. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, ogranicz je do krótkiego stosowania na małej, nieuszkodzonej powierzchni skóry i skontroluj czynność nerek.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie uszkodzenia nerek oraz toksyczności neomycyny, w tym uszkodzenia słuchu. Ryzyko jest największe przy długotrwałym stosowaniu, na uszkodzonej lub dużej powierzchni skóry oraz u osób z już osłabioną czynnością nerek.
Mechanizm
Połączenie jest przeciwwskazane, ponieważ neomycyny nie stosuje się łącznie z innymi lekami nefrotoksycznymi[1][2]. Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami działającymi nefro- i ototoksycznie może nasilać jej toksyczność[1]. Giwosyran może uszkadzać nerki, co objawia się wzrostem stężenia kreatyniny i spadkiem eGFR, dlatego jego działanie nefrotoksyczne może się sumować z działaniem neomycyny wchłoniętej przez skórę. Hamowanie przez giwosyran enzymów CYP1A2 i CYP2D6 nie ma znaczenia dla neomycyny, która nie jest metabolizowana w wątrobie[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy
- eGFR
- słuch i szumy uszne
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Stosowanie długotrwałeczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy osłabionej czynności nerek ryzyko kumulacji neomycyny i nasilenia nefrotoksyczności jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Givlaari 189 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/givlaari-100433397/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Givlaari. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/givlaari-100433397/
Połączenie przeciwwskazaneSulfasalazyna+ GiwosyranNie stosuj sulfasalazyny u pacjenta leczonego giwosyranem, ponieważ wskazanie do giwosyranu oznacza ostrą porfirię wątrobową.Nie zaczynaj brać sulfasalazyny i jeśli już ją masz, skontaktuj się jak najszybciej z lekarzem prowadzącym porfirię, który dobierze bezpieczniejszy lek.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać sulfasalazyny i jeśli już ją masz, skontaktuj się jak najszybciej z lekarzem prowadzącym porfirię, który dobierze bezpieczniejszy lek.
Sulfasalazyna może wywołać atak porfirii, czyli choroby, na którą dostajesz giwosyran. Taki atak bywa groźny i może się zdarzyć mimo regularnych zastrzyków. Te leki razem mogą też bardziej obciążać wątrobę i nerki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból brzucha
- nudności i wymioty
- ciemny lub czerwonawy mocz
- szybkie bicie serca
- osłabienie lub drętwienie rąk i nóg
- splątanie, niepokój lub drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuj sulfasalazyny u pacjenta leczonego giwosyranem, ponieważ wskazanie do giwosyranu oznacza ostrą porfirię wątrobową.[1][2][3] Przy nieswoistym zapaleniu jelit rozważ mesalazynę, a przy reumatoidalnym zapaleniu stawów lek o potwierdzonym bezpieczeństwie w ostrej porfirii, uzgodniony z ośrodkiem leczącym porfirię. Jeśli sulfasalazyna została już włączona, odstaw ją i oceń objawy ataku porfirii oraz stężenie porfobilinogenu i kwasu aminolewulinowego w moczu.
Skutek kliniczny
Możliwe wywołanie lub nasilenie ostrego ataku porfirii mimo leczenia giwosyranem – silny ból brzucha, wymioty, tachykardia, hiponatremia, neuropatia z osłabieniem mięśni, objawy psychiczne. Ponadto możliwy niedobór kwasu foliowego z większym wzrostem homocysteiny oraz sumowanie działania hepatotoksycznego i nefrotoksycznego.
Mechanizm
Sulfasalazyny nie stosuje się u chorych na ostrą porfirię przerywaną ani porfirię mieszaną, a są to główne postacie ostrej porfirii wątrobowej leczonej giwosyranem.[1][2][3] Sulfonamidy, w tym sulfapirydyna uwalniana z sulfasalazyny, działają porfirynogennie – zwiększają aktywność syntazy kwasu aminolewulinowego w wątrobie i mogą wywołać ostry atak porfirii. Giwosyran działa odwrotnie, ponieważ wycisza ekspresję tego enzymu, więc sulfasalazyna przeciwdziała celowi leczenia. Dodatkowo sulfasalazyna hamuje wchłanianie kwasu foliowego[1], a giwosyran może zwiększać stężenie homocysteiny, co sumuje się w kierunku hiperhomocysteinemii. Oba leki mogą też uszkadzać wątrobę i nerki. Interakcja farmakokinetyczna przez enzymy CYP jest mało prawdopodobna, ponieważ giwosyran hamuje głównie CYP1A2 i CYP2D6[4], a sulfasalazyna jest rozkładana przez bakterie jelitowe i acetylowana.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy ostrego ataku porfirii (ból brzucha, wymioty, tachykardia, osłabienie mięśni)
- porfobilinogen i kwas aminolewulinowy w moczu przy podejrzeniu ataku
- sód w surowicy
- aminotransferazy
- kreatynina i eGFR
- homocysteina i kwas foliowy
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Salazopyrin EN 500 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/salazopyrin-en-100100508/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sulfasalazin Krka 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sulfasalazin-krka-100064379/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sulfasalazin EN Krka 500 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sulfasalazin-en-krka-100064385/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Givlaari 189 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/givlaari-100433397/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Givlaari. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/givlaari-100433397/
Połączenie przeciwwskazaneLewomepromazyna+ GiwosyranNie stosuj lewomepromazyny u pacjenta z ostrą porfirią wątrobową leczonego giwosyranem.Nie przyjmuj lewomepromazyny i od razu zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny zamiennik.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj lewomepromazyny i od razu zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny zamiennik.
Giwosyran dostajesz z powodu porfirii, a lewomepromazyny nie stosuje się u osób z tą chorobą, bo może wywołać groźny napad. Giwosyran może też spowalniać rozkład lewomepromazyny w organizmie, przez co jej działania niepożądane, takie jak senność czy spadki ciśnienia, mogą być silniejsze. Nie zaczynaj brania lewomepromazyny bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie porfirii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból brzucha, nudności lub wymioty
- ciemny lub czerwonawy mocz
- kołatanie serca
- osłabienie mięśni, drętwienie rąk lub nóg
- splątanie, niepokój lub omamy
- zawroty głowy i omdlenia przy wstawaniu
- bardzo silna senność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj lewomepromazyny u pacjenta z ostrą porfirią wątrobową leczonego giwosyranem.[1][2] Lek przeciwpsychotyczny, uspokajający lub przeciwwymiotny dobierz z listy leków uznanych za bezpieczne w porfirii, a jeśli jest substratem CYP2D6 lub CYP1A2, rozważ mniejszą dawkę.[3] Jeśli lewomepromazyna została już podana, monitoruj objawy napadu porfirii oraz nasilenie działań niepożądanych neuroleptyku.
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest możliwość wywołania lub nasilenia ostrego napadu porfirii, który może zagrażać życiu. Wzrost ekspozycji na lewomepromazynę może dodatkowo nasilać sedację, hipotonię ortostatyczną, działanie antycholinergiczne, objawy pozapiramidowe i wydłużenie odstępu QT.[1]
Mechanizm
Lewomepromazyny nie stosuje się w porfirii, a giwosyran podaje się wyłącznie chorym na ostrą porfirię wątrobową, więc u pacjenta leczonego giwosyranem lewomepromazyna jest praktycznie zawsze przeciwwskazana z powodu choroby podstawowej.[1][2] Dodatkowo giwosyran umiarkowanie hamuje CYP2D6 i zwiększał AUC dekstrometorfanu 2,4-krotnie, a Cmax 2,0-krotnie.[3] Lewomepromazyna jest metabolizowana przez CYP2D6, więc jej stężenie we krwi może wzrosnąć.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy ostrego napadu porfirii (ból brzucha, wymioty, tachykardia, osłabienie mięśni, zaburzenia psychiczne)
- ciśnienie tętnicze, zwłaszcza po pionizacji
- stopień sedacji
- EKG – odstęp QT
- objawy pozapiramidowe
- zatrzymanie moczu i zaparcia
Kiedy ocena się zmienia
| Lewomepromazyna stosowana przed rozpoczęciem giwosyranukolejność włączenia · lewomepromazyna | inne zalecenie | Jeśli pacjent przyjmował już lewomepromazynę przed rozpoznaniem porfirii i włączeniem giwosyranu, należy ją odstawić stopniowo pod kontrolą lekarza i zastąpić lekiem bezpiecznym w porfirii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Levomentis 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/levomentis-100459640/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tisercin 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tisercin-100067018/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Givlaari 189 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/givlaari-100433397/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Givlaari. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/givlaari-100433397/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Levomentis. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/levomentis-100459640/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.