Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Arypiprazol / Arypiprazol i efawirenz

Arypiprazol i efawirenz

Jaki opis pokazać?

Połączenie przeciwwskazane

Nie łącz efawirenzu z arypiprazolem i skontaktuj się z lekarzem prowadzącym w celu zmiany jednego z leków.

Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić jeden z nich.

Połączenie przeciwwskazaneArypiprazol+ EfawirenzNie łącz efawirenzu z arypiprazolem i skontaktuj się z lekarzem prowadzącym w celu zmiany jednego z leków.Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić jeden z nich.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić jeden z nich.

Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem. Oba mogą wpływać na rytm serca, a razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Lek na HIV może też osłabić działanie leku psychiatrycznego, przez co objawy choroby mogą wrócić.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy albo omdlenie
  • powrót lub nasilenie objawów choroby psychicznej, na którą bierzesz arypiprazol
  • silny niepokój ruchowy, senność lub sztywność mięśni po zmianie leków
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz efawirenzu z arypiprazolem i skontaktuj się z lekarzem prowadzącym w celu zmiany jednego z leków.[1] Najprościej zamienić efawirenz na lek przeciwretrowirusowy, który nie indukuje CYP3A4 i nie wydłuża odstępu QT. Jeśli lekarz mimo to utrzymuje połączenie, dawkę arypiprazolu należy podwoić, a po odstawieniu efawirenzu zmniejszyć do zalecanej.[2] W takiej sytuacji potrzebne są EKG z oceną QTc, kontrola elektrolitów i ocena skuteczności leczenia psychiatrycznego.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi sumowaniem ryzyka wydłużenia odstępu QTc i zaburzeń rytmu serca.[1] Jednocześnie stężenie arypiprazolu i jego aktywnego metabolitu może się znacznie zmniejszyć, co grozi utratą kontroli objawów psychotycznych lub afektywnych.[2] Po odstawieniu efawirenzu przy podwojonej dawce arypiprazolu stężenie arypiprazolu wzrośnie i nasilą się jego działania niepożądane.

Mechanizm

Efawirenzu nie łączy się z lekami neuroleptycznymi, ponieważ mogą one wydłużać odstęp QTc i wywołać częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes.[1] Arypiprazol działa na OUN i wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT.[2] Efawirenz indukuje CYP3A4, a arypiprazol jest metabolizowany między innymi przez CYP3A4 i CYP2D6.[1][2] Silny induktor CYP3A4 karbamazepina zmniejszał Cmax i AUC arypiprazolu odpowiednio o 68% i 73%, a dehydroarypiprazolu o 69% i 71%, i podobnego działania oczekuje się po efawirenzu.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Efawirenz – inhibitor CYP2D6[3], arypiprazol – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4]
  • Efawirenz – inhibitor CYP3A4[3], arypiprazol – substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz – umiarkowany induktor CYP3A4[5], arypiprazol – substrat CYP3A4[4]
  • Arypiprazol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia skojarzonego
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy psychotyczne lub afektywne świadczące o utracie skuteczności arypiprazolu
  • działania niepożądane arypiprazolu (akatyzja, sedacja, objawy pozapiramidowe) po odstawieniu efawirenzu
  • kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

dorawirynadolutegrawirraltegrawir

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie efawirenzu u pacjenta na podwojonej dawce arypiprazolukolejność włączenia · efawirenzinne zaleceniePo zakończeniu podawania efawirenzu dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć do zalecanej, bo ustępująca indukcja CYP3A4 zwiększy jego stężenie.
Zaburzenia elektrolitowe, bradykardia, wrodzone wydłużenie QTc lub niewydolność sercakolejność włączenia · pacjentryzyko rośnieEfawirenzu nie stosuje się u pacjentów z wydłużeniem QTc, objawową arytmią, istotną bradykardią, niewydolnością serca ze zmniejszoną frakcją wyrzutową lub ciężkimi zaburzeniami elektrolitowymi, co dodatkowo wyklucza utrzymanie połączenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaArypiprazola alkoholZaleć pacjentowi unikanie picia alkoholu w trakcie leczenia arypiprazolem.Unikaj picia alkoholu w trakcie leczenia, a jeśli już się napijesz, nie prowadź pojazdów i nie pomijaj kolejnej dawki leku.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Unikaj picia alkoholu w trakcie leczenia, a jeśli już się napijesz, nie prowadź pojazdów i nie pomijaj kolejnej dawki leku.

Alkohol może nasilać działanie uspokajające arypiprazolu. Możesz poczuć większą senność, spowolnienie i zawroty głowy. Producent leku zaleca, by w trakcie leczenia unikać picia alkoholu. Alkohol może też utrudniać leczenie choroby, na którą przyjmujesz ten lek.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nadmierna senność lub trudność z obudzeniem się
  • zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
  • niezborność ruchów i problemy z koordynacją
  • splątanie lub uczucie otępienia
  • pogorszenie nastroju albo nasilenie objawów choroby
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie, PD – synergizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zaleć pacjentowi unikanie picia alkoholu w trakcie leczenia arypiprazolem.[1] Połączenie nie jest przeciwwskazane, ponieważ w punkcie 4.3 ChPL wymieniona jest wyłącznie nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, ale producent nakazuje ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z alkoholem.[1] Jeśli pacjent mimo zaleceń sięgnie po alkohol, powinien pić jak najmniej, nie prowadzić pojazdów i nie pomijać ani nie zmieniać samodzielnie dawek leku.

Skutek kliniczny

Alkohol w trakcie leczenia arypiprazolem nasila senność, spowolnienie i zaburzenia koordynacji, co pogarsza zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Możliwe są też zawroty głowy i spadki ciśnienia przy wstawaniu. Picie alkoholu może ponadto utrudniać kontrolę choroby psychicznej, pogarszać nastrój i przestrzeganie zaleceń dawkowania, choć tego mechanizmu ChPL nie opisuje.

Mechanizm

Arypiprazol działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy i może powodować sedację, a alkohol nasila depresyjne działanie na OUN, więc oba efekty się sumują.[1] Dodatkowo arypiprazol blokuje receptory adrenergiczne α1, co może sprzyjać spadkom ciśnienia przy wstawaniu, a alkohol rozszerza naczynia, dlatego u części pacjentów możliwe jest wzajemne nasilenie zawrotów głowy.[1]

Metabolizm i transportery

  • Arypiprazol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[2], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • senność i spowolnienie psychoruchowe
  • zawroty głowy i spadki ciśnienia przy wstawaniu
  • stan psychiczny i nastrój pacjenta
  • regularność przyjmowania leku
  • wzorzec picia alkoholu u pacjenta z chorobą psychiczną

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości alkoholu lub upojenie alkoholoweilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePrzy większych ilościach alkoholu sumowanie działania hamującego OUN jest wyraźniejsze, więc rośnie ryzyko znacznej sedacji, upadków i zaburzeń koordynacji. Pacjenta w stanie upojenia należy traktować jak osobę o podwyższonym ryzyku powikłań.
Osoby w podeszłym wiekuwiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych sedacja i spadki ciśnienia ortostatycznego częściej prowadzą do upadków, dlatego zalecenie unikania alkoholu należy podkreślić szczególnie wyraźnie. Jest to wniosek z ogólnych zasad farmakoterapii geriatrycznej, a nie z danych zawartych w ChPL.
Roztwór do wstrzykiwańpostać · alkoholinne zalecenieBezpieczeństwo i skuteczność arypiprazolu w postaci roztworu do wstrzykiwań nie były oceniane u pacjentów z zatruciem alkoholem, dlatego nie należy zakładać, że można go bezpiecznie podać osobie w stanie upojenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaEfawirenza alkoholZalecaj unikanie alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia efawirenzem, a później co najwyżej okazjonalne picie niewielkich ilości bez upijania się.Nie pij alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia, a później pij najwyżej okazjonalnie i niewiele, nigdy nie pomijając dawki leku.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia, a później pij najwyżej okazjonalnie i niewiele, nigdy nie pomijając dawki leku.

Efawirenz często powoduje zawroty głowy, senność, kłopoty ze snem i koncentracją, a czasem obniżenie nastroju. Alkohol może te objawy wyraźnie nasilić i zwiększyć ryzyko upadku lub wypadku. Picie obciąża też wątrobę i ułatwia zapominanie o dawkach leku, a to może osłabić leczenie zakażenia HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne zawroty głowy lub senność po alkoholu
  • splątanie, kłopoty z równowagą
  • przygnębienie, lęk, myśli samobójcze lub dziwne myśli
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • ból pod prawym łukiem żebrowym, nudności, brak apetytu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zalecaj unikanie alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia efawirenzem, a później co najwyżej okazjonalne picie niewielkich ilości bez upijania się. Lek przyjmowany wieczorem przed snem nie powinien być popijany alkoholem ani łączony z wieczornym piciem. U pacjentów z chorobą wątroby, zakażeniem HBV lub HCV albo uzależnieniem od alkoholu należy rozważyć z lekarzem całkowitą abstynencję i kontrolę prób wątrobowych, a przy ciężkiej niewydolności wątroby efawirenz jest przeciwwskazany[1]. U osób z depresją lub nadużywaniem alkoholu w wywiadzie warto omówić z lekarzem prowadzącym monitorowanie stanu psychicznego lub wybór innego leku przeciwretrowirusowego. Podkreśl, że nie wolno pomijać dawki z powodu planowanego picia.

Skutek kliniczny

Alkohol może nasilać zawroty głowy, senność, splątanie i zaburzenia koordynacji wywołane efawirenzem, co zwiększa ryzyko upadków i wypadków, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia. U osób z zaburzeniami psychicznymi lub uzależnieniem w wywiadzie alkohol może sprzyjać nasileniu depresji, lęku i myśli samobójczych. Regularne picie zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, szczególnie przy współistniejącym zakażeniu HBV lub HCV. Picie alkoholu wiąże się też z pomijaniem dawek leków przeciwretrowirusowych, co grozi utratą kontroli wiremii i rozwojem oporności.

Mechanizm

Główny problem to sumowanie się działania efawirenzu i alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy, a nie zmiana stężeń leku. Efawirenz często wywołuje zawroty głowy, senność lub bezsenność, zaburzenia koncentracji, nietypowe sny, a rzadziej depresję, myśli samobójcze i objawy psychotyczne, które alkohol może nasilać. Amerykańska informacja o efawirenzie ostrzega przed addytywnym działaniem na ośrodkowy układ nerwowy przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu lub przyjmowaniu leków psychoaktywnych. Oba czynniki obciążają też wątrobę, a efawirenz może powodować wzrost aminotransferaz i polekowe uszkodzenie wątroby. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana, ponieważ efawirenz jest metabolizowany głównie przez CYP2B6 i CYP3A4, a etanol przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1. Charakterystyki efawirenzu w tabletkach 600 mg wymieniają spożywanie alkoholu tylko jako jeden z czynników ryzyka martwicy kości u osób leczonych przeciwretrowirusowo, a w ulotce dla pacjenta nadużywanie leków lub alkoholu w przeszłości pojawia się jako informacja, którą należy przekazać lekarzowi w związku z ryzykiem objawów psychicznych[1]. Charakterystyka kapsułek 50 mg w ogóle nie wspomina o alkoholu[1]. Żadna z tych charakterystyk nie umieszcza alkoholu w przeciwwskazaniach ani nie zaleca wprost jego unikania[1]. Przeciwwskazaniem do efawirenzu są natomiast ciężkie zaburzenia czynności wątroby w klasie C wg skali Child-Pugh, co dotyczy m.in. zaawansowanej alkoholowej marskości wątroby[1].

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[2], inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C9[2], inhibitor CYP2D6[2], inhibitor CYP3A4[2], umiarkowany induktor CYP2B6[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C9[2], umiarkowany induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[3], wrażliwy substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego – zawroty głowy, senność, splątanie
  • nastrój, objawy depresji i myśli samobójcze
  • aminotransferazy (ALT, AST), zwłaszcza przy zakażeniu HBV lub HCV albo regularnym piciu
  • przestrzeganie schematu dawkowania i wiremia HIV

Kiedy ocena się zmienia

Pierwsze tygodnie leczeniaczas leczenia · alkoholryzyko rośnieDziałania niepożądane efawirenzu ze strony ośrodkowego układu nerwowego są najbardziej nasilone na początku terapii, dlatego w tym okresie zalecana jest abstynencja.
Duże ilości lub regularne picieilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePicie dużych ilości alkoholu lub regularne picie zwiększa ryzyko nasilonych objawów neuropsychiatrycznych, uszkodzenia wątroby i nieprzestrzegania schematu leczenia. Należy omówić z lekarzem abstynencję i kontrolę prób wątrobowych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 574

Połączenie przeciwwskazaneArypiprazol+ MoksyfloksacynaMoksyfloksacyny nie łączy się z lekami przeciwpsychotycznymi ani z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT.Zanim zaczniesz brać moksyfloksacynę, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz arypiprazol, i nie odstawiaj arypiprazolu na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Zanim zaczniesz brać moksyfloksacynę, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz arypiprazol, i nie odstawiaj arypiprazolu na własną rękę.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Moksyfloksacyny nie łączy się z lekami przeciwpsychotycznymi, takimi jak arypiprazol. Zwykle lekarz może dobrać inny antybiotyk, który nie ma tego działania.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Moksyfloksacyny nie łączy się z lekami przeciwpsychotycznymi ani z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. U pacjenta leczonego arypiprazolem należy wybrać antybiotyk niewydłużający QT, odpowiedni do wskazania i lokalnej lekooporności. Jeśli lekarz uzna moksyfloksacynę za jedyną możliwą opcję, decyzję podejmuje po ocenie EKG i elektrolitów, a w trakcie leczenia kontroluje QTc. Arypiprazolu nie odstawia się z powodu krótkiej antybiotykoterapii bez decyzji lekarza prowadzącego.

Skutek kliniczny

Addycyjne wydłużenie odstępu QT zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu serca, w tym torsade de pointes[1]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii i chorobach serca[1].

Mechanizm

Moksyfloksacyna wydłuża odstęp QT, a jej działanie na repolaryzację komór może sumować się z działaniem innych leków o podobnym wpływie, w tym leków przeciwpsychotycznych[1]. Arypiprazol należy do leków, przy których łączenie z lekami wydłużającymi QT wymaga ostrożności[2]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ moksyfloksacyna nie wpływa istotnie na enzymy cytochromu P-450[1].

Metabolizm i transportery

  • Arypiprazol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[3], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia, jeśli połączenia nie da się uniknąć
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksymdoksycyklina

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnadroga podania · moksyfloksacynaryzyko rośniePo podaniu dożylnym, zwłaszcza przy szybkim wlewie, wpływ moksyfloksacyny na odstęp QT może być wyraźniejszy, co dodatkowo zwiększa ryzyko w skojarzeniu z arypiprazolem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Moloxin 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/moloxin-100324030/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneArypiprazol+ LefamulinaLefamuliny nie łączy się z arypiprazolem.Nie zaczynaj lefamuliny, jeśli przyjmujesz arypiprazol, i nie odstawiaj arypiprazolu na własną rękę – powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że go przyjmujesz, żeby dobrał inny antybiotyk.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj lefamuliny, jeśli przyjmujesz arypiprazol, i nie odstawiaj arypiprazolu na własną rękę – powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że go przyjmujesz, żeby dobrał inny antybiotyk.

Antybiotyk lefamulina i lek arypiprazol nie mogą być stosowane razem. Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Lefamulina może też podnieść ilość arypiprazolu we krwi i nasilić jego działania niepożądane.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • silne zawroty głowy
  • nadmierna senność
  • sztywność mięśni lub mimowolne ruchy
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Lefamuliny nie łączy się z arypiprazolem.[1] U pacjenta leczonego arypiprazolem zakażenie należy leczyć antybiotykiem, który nie wydłuża odstępu QT i nie hamuje CYP3A. Nie przerywa się arypiprazolu samodzielnie tylko po to, by podać lefamulinę, bo grozi to nawrotem choroby psychicznej. Jeśli oba leki zostały już podane razem, należy wykonać EKG z oceną QTc i oznaczyć potas oraz magnez.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi addycyjnym wydłużeniem odstępu QT i komorowymi zaburzeniami rytmu typu torsade de pointes. Wzrost stężenia arypiprazolu może ponadto nasilić sedację, niedociśnienie ortostatyczne i objawy pozapiramidowe.

Mechanizm

Lefamulina sama wydłuża odstęp QT, a jej łączenie z lekami przeciwpsychotycznymi, które są substratami CYP3A i mogą wydłużać QT, jest przeciwwskazane.[1] Arypiprazol jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP2D6, a jego łączenie z lekami wydłużającymi odstęp QT wymaga ostrożności.[2] Lefamulina jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A, więc może zwiększać stężenie arypiprazolu w osoczu, co dodatkowo nasila ryzyko działań niepożądanych, w tym kardiologicznych.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Lefamulina – umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], arypiprazol – substrat CYP3A4[4]
  • Arypiprazol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
  • Lefamulina: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2C8[3], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc, jeśli leki podano już razem
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
  • nadmierna senność i spadki ciśnienia przy wstawaniu

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymdoksycyklinaceftriakson

Kiedy ocena się zmienia

Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · arypiprazolinne zalecenieArypiprazol w postaci długo działającego wstrzyknięcia utrzymuje się w organizmie przez wiele tygodni, więc pominięcie kolejnej dawki nie usuwa ryzyka. Antybiotyk trzeba dobrać inny niż lefamulina.
Dożylnadroga podania · lefamulinainne zalecenieWpływ na CYP3A opisano dla lefamuliny doustnej, ale przeciwwskazanie wynikające z sumowania wpływu na QT dotyczy także podania dożylnego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAzytromycyna+ EfawirenzNie łącz azytromycyny z efawirenzem i wybierz antybiotyk spoza makrolidów, który nie wydłuża odstępu QT.Nie zaczynaj azytromycyny, jeśli przyjmujesz efawirenz, i zapytaj lekarza o inny antybiotyk.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj azytromycyny, jeśli przyjmujesz efawirenz, i zapytaj lekarza o inny antybiotyk.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem to działanie się nasila. Może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą. Zwykle można wybrać inny antybiotyk, który jest bezpieczny razem z twoim lekiem na HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz azytromycyny z efawirenzem i wybierz antybiotyk spoza makrolidów, który nie wydłuża odstępu QT[1]. Jeśli makrolid jest jedyną możliwą opcją, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwretrowirusowe po ocenie EKG i elektrolitów, a pacjent pozostaje pod kontrolą EKG przez cały okres leczenia i jeszcze kilka dni po nim z uwagi na długi okres półtrwania azytromycyny[2].

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QTc i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes[1]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca i stosowaniu innych leków wydłużających QT.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QTc, a ich działanie na repolaryzację serca sumuje się. Efawirenzu nie stosuje się z lekami wydłużającymi QTc, w tym z antybiotykami makrolidowymi[1]. Azytromycynę stosuje się ostrożnie u pacjentów przyjmujących leki wydłużające odstęp QT[2]. Interakcji farmakokinetycznej nie ma – azytromycyna w pojedynczej dawce 600 mg podana z efawirenzem 400 mg na dobę przez 7 dni nie zmieniła istotnie klinicznie ekspozycji na żaden z leków[3].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Azytromycyna – słaby inhibitor CYP3A4[4], efawirenz – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Azytromycyna: słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], umiarkowany induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[6], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[6], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksym

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sumamed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sumamed-100245974/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Azimycin 125 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azimycin-100120600/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sumamed. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sumamed-100245974/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneBromokryptyna+ EfawirenzNie łącz efawirenzu z bromokryptyną.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze bezpieczny zamiennik.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze bezpieczny zamiennik.

Tych dwóch leków nie łączy się ze sobą. Lek na HIV może zmieniać ilość leku na prolaktynę lub chorobę Parkinsona we krwi – najpierw może jej być za dużo, a później za mało. Za dużo leku grozi wzrostem ciśnienia, silnym bólem głowy i zaburzeniami psychicznymi, a za mało może sprawić, że lek przestanie działać.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silny lub narastający ból głowy
  • zaburzenia widzenia
  • ból w klatce piersiowej
  • wysokie ciśnienie
  • omamy, splątanie lub nagła zmiana nastroju
  • drgawki
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz efawirenzu z bromokryptyną[1][2]. Należy zamienić agonistę dopaminy na lek spoza alkaloidów sporyszu albo efawirenz na lek przeciwretrowirusowy bez działania na CYP3A4, uzgadniając zmianę z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, nie należy ich odstawiać samodzielnie, tylko pilnie skontaktować się z lekarzem.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia bromokryptyny może nasilać jej działania niepożądane, takie jak nadciśnienie, bóle głowy, zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, objawy psychotyczne, a rzadko udar czy zawał[3]. Późniejsza indukcja enzymów może osłabiać kontrolę hiperprolaktynemii lub objawów choroby Parkinsona. Działanie neuropsychiatryczne efawirenzu może sumować się z działaniem psychicznym bromokryptyny.

Mechanizm

Bromokryptyna należy do alkaloidów sporyszu i jest substratem oraz inhibitorem CYP3A4[3]. Efawirenzu nie łączy się z alkaloidami sporyszu, ponieważ konkuruje z nimi o CYP3A4 i może hamować ich metabolizm[1][2]. In vivo efawirenz indukuje CYP3A4, a jedynie początkowo może zwiększać narażenie na substraty tego enzymu, więc kierunek zmiany stężenia bromokryptyny jest niepewny – możliwy jest wzrost na początku leczenia, a następnie spadek i osłabienie działania[1]. Oba leki mogą też wywoływać zaburzenia psychiczne, co sumuje ich działania niepożądane.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Bromokryptyna – inhibitor CYP3A4[4], efawirenz – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Efawirenz – inhibitor CYP3A4[5], bromokryptyna – substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz – umiarkowany induktor CYP3A4[6], bromokryptyna – substrat CYP3A4[4]
  • Bromokryptyna: inhibitor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], umiarkowany induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[6], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[6], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze
  • objawy neuropsychiatryczne (omamy, splątanie, depresja)
  • ból głowy i zaburzenia widzenia
  • stężenie prolaktyny lub kontrola objawów parkinsonowskich po zmianie leczenia

Bezpieczniejsze alternatywy

chinagolidpramipeksolropinirolrotygotynadolutegrawirraltegrawir

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efavirenz Teva 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efavirenz-teva-100262659/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bromocorn 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bromocorn-100002042/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bromocorn. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bromocorn-100002042/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyzapryd+ ArypiprazolNie łącz cyzaprydu z arypiprazolem.Nie zaczynaj przyjmować obu leków jednocześnie i skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, którego leku nie przyjmować i czym go zastąpić.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować obu leków jednocześnie i skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, którego leku nie przyjmować i czym go zastąpić.

Tych dwóch leków nie łączy się ze sobą. Każdy z nich może wpływać na rytm serca, a razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Ryzyko jest większe, gdy masz niski poziom potasu lub magnezu albo wolne bicie serca.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca
  • nierówne lub bardzo szybkie bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • nagłe osłabienie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz cyzaprydu z arypiprazolem. Jeśli pacjent wymaga arypiprazolu, cyzapryd należy odstawić i dobrać leczenie zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego bez działania wydłużającego QT, zależnie od wskazania. Jeśli pacjent przyjmował już oba leki, wykonaj EKG z oceną QTc i oznacz potas oraz magnez.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i ciężkich komorowych zaburzeń rytmu, takich jak częstoskurcz komorowy, migotanie komór i torsade de pointes[1]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii i wrodzonym wydłużeniu QT, które same w sobie są przeciwwskazaniem do stosowania cyzaprydu[1].

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Cyzapryd jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes, w tym z neuroleptykami[1]. Arypiprazol należy ostrożnie łączyć z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi zaburzenia elektrolitowe[2]. Nie oczekuje się interakcji farmakokinetycznej, ponieważ arypiprazol w dawkach 10–30 mg na dobę nie wpływał istotnie na metabolizm substratów CYP3A4, a to właśnie przez CYP3A4 cyzapryd jest głównie metabolizowany[2][1].

Metabolizm i transportery

  • Cyzapryd: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Arypiprazol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc
  • stężenie potasu w surowicy
  • stężenie magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu – kołatania, zawroty głowy, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

itopryd

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDonepezyl+ EfawirenzPołączenia należy unikać.Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza – jeśli masz przepisane oba, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza – jeśli masz przepisane oba, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.

Oba leki mogą wpływać na pracę serca – spowalniać ją i zaburzać jej rytm. Przyjmowane razem zwiększają to ryzyko, a takie zaburzenia rytmu mogą być groźne dla życia. Lek na HIV może też osłabiać działanie leku na pamięć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub zasłabnięcie
  • silne zawroty głowy
  • bardzo wolne tętno
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
  • pogorszenie pamięci lub orientacji
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenia należy unikać. Efawirenzu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QTc[1], a donepezyl należy do leków, przy których zgłaszano wydłużenie QTc i torsade de pointes[2]. U pacjenta wymagającego obu terapii zmianę schematu przeciwretrowirusowego na lek bez działania proarytmicznego i bez indukcji enzymatycznej należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Jeśli połączenie jest już stosowane, do czasu zmiany leczenia konieczne są kontrola EKG z oceną QTc, kontrola tętna i wyrównanie zaburzeń elektrolitowych[2]. Po odstawieniu efawirenzu należy obserwować pacjenta pod kątem działań cholinergicznych donepezylu, ponieważ ustępuje indukcja jego metabolizmu.

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to sumowanie się działania proarytmicznego, czyli wydłużenie QTc z ryzykiem torsade de pointes, a także nasilenie bradykardii i zaburzeń przewodzenia z omdleniami. Indukcja enzymatyczna przez efawirenz może dodatkowo zmniejszać stężenie donepezylu i osłabiać jego działanie na objawy otępienia, a po odstawieniu efawirenzu stężenie donepezylu może wzrosnąć.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QTc, a u pacjentów stosujących donepezyl zgłaszano wydłużenie QTc i częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[2]. Efawirenzu nie stosuje się jednocześnie z lekami, które mogą wydłużać odstęp QTc lub wywoływać torsade de pointes[1]. Donepezyl może działać synergistycznie z lekami wpływającymi na układ przewodzący serca[2], a efawirenzu nie stosuje się u pacjentów z klinicznie istotną bradykardią[1]. Efawirenz indukuje in vivo CYP3A4[1], który odpowiada za metabolizm donepezylu, a leki indukujące ten izoenzym zmniejszają stężenie donepezylu[2]. In vitro efawirenz hamuje też CYP3A4, więc na początku leczenia teoretycznie może przejściowo zwiększać narażenie na substraty tego izoenzymu[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Efawirenz – inhibitor CYP2D6[3], donepezyl – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4]
  • Efawirenz – inhibitor CYP3A4[3], donepezyl – substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz – umiarkowany induktor CYP3A4[5], donepezyl – substrat CYP3A4[4]
  • Donepezyl: drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc
  • częstość akcji serca (bradykardia)
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • omdlenia i zasłabnięcia
  • skuteczność donepezylu w zakresie funkcji poznawczych
  • objawy cholinergiczne po odstawieniu efawirenzu

Bezpieczniejsze alternatywy

dorawirynadolutegrawirraltegrawir

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie efawirenzu przy kontynuacji donepezylukolejność włączenia · efawirenzinne zaleceniePo odstawieniu efawirenzu ustępuje indukcja CYP3A4, więc stężenie donepezylu może wzrosnąć. Należy obserwować pacjenta pod kątem bradykardii i objawów cholinergicznych, takich jak nudności, wymioty i biegunka.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yasnal 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/yasnal-100113557/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yasnal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/yasnal-100113557/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ EfawirenzZiela dziurawca w żadnej postaci doustnej nie łączy się z efawirenzem.Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, przestań i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, przestań i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV.

Dziurawiec osłabia działanie efawirenzu, bo przyspiesza jego usuwanie z organizmu. Za mało leku we krwi może sprawić, że leczenie HIV przestanie działać, a wirus stanie się odporny na leki. Tych preparatów nie wolno łączyć, także w postaci herbatek i mieszanek ziołowych. Działanie dziurawca utrzymuje się jeszcze co najmniej 2 tygodnie po jego odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania wiremii gorszy niż wcześniej
  • nawrót objawów zakażenia, np. gorączka, nocne poty, utrata masy ciała, nawracające infekcje
  • po odstawieniu dziurawca nasilone zawroty głowy, bezsenność, dziwne sny lub niepokój
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Ziela dziurawca w żadnej postaci doustnej nie łączy się z efawirenzem.[1] Jeśli pacjent leczony efawirenzem przyjmuje dziurawiec, należy odstawić dziurawiec, sprawdzić wiremię HIV i w miarę możliwości oznaczyć stężenie efawirenzu.[2] Po odstawieniu dziurawca stężenie efawirenzu może wzrosnąć i może być konieczne dostosowanie jego dawki, a działanie indukujące utrzymuje się co najmniej 2 tygodnie.[2] Odstawienie dziurawca i ewentualną modyfikację leczenia przeciwretrowirusowego należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie HIV.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia efawirenzu grozi osłabieniem jego działania leczniczego.[2] Klinicznie oznacza to ryzyko utraty supresji wiremii HIV, niepowodzenia terapii przeciwretrowirusowej i selekcji szczepów opornych na efawirenz oraz inne nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy.

Mechanizm

Składniki ziela dziurawca indukują enzymy metabolizujące efawirenz (CYP3A4, CYP2B6) oraz białka transportowe, co przyspiesza eliminację efawirenzu i zmniejsza jego stężenie w osoczu.[2] Systematyczne przyjmowanie ziela dziurawca aktywuje cytochrom P450 i osłabia działanie leków przeciwwirusowych.[3]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dziurawiec – silny induktor CYP3A4[4], efawirenz – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Dziurawiec: silny induktor CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], umiarkowany induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA) po wykryciu jednoczesnego stosowania i po odstawieniu dziurawca
  • stężenie efawirenzu w osoczu, jeśli dostępne
  • działania niepożądane efawirenzu ze strony OUN (zawroty głowy, zaburzenia snu, niepokój) w ciągu kilku tygodni po odstawieniu dziurawca

Bezpieczniejsze alternatywy

ziele melisymięta pieprzowarumianek

Kiedy ocena się zmienia

czas leczenia ≥ 2 tygodnie od odstawienia dziurawcadziurawiecinne zalecenieIndukujące działanie ziela dziurawca utrzymuje się co najmniej 2 tygodnie po jego odstawieniu, w tym czasie stężenie efawirenzu stopniowo rośnie i może być konieczne dostosowanie dawki.
Stosowanie na skórę (olej z dziurawca)droga podania · dziurawiecryzyko malejePrzeciwwskazanie dotyczy przede wszystkim postaci doustnych. Wpływ miejscowego stosowania oleju z dziurawca na stężenie efawirenzu nie jest udokumentowany i prawdopodobnie jest niewielki, ale ze względu na brak danych zaleca się ostrożność.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efavirenz Teva 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efavirenz-teva-100262659/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEfawirenz+ ApomorfinaEfawirenzu nie łączy się z apomorfiną.Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu porozmawiaj z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, oraz z neurologiem.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu porozmawiaj z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, oraz z neurologiem.

Tych dwóch leków nie łączy się ze sobą. Oba mogą wpływać na pracę serca i razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Mogą też razem nasilać zawroty głowy, senność i spadki ciśnienia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
  • ból w klatce piersiowej lub duszność
  • omamy, splątanie lub nagła zmiana nastroju
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Efawirenzu nie łączy się z apomorfiną. Gdy pacjent wymaga apomorfiny, lekarz prowadzący leczenie HIV powinien zamienić efawirenz na lek przeciwretrowirusowy bez wpływu na odstęp QTc. Jeśli zmiana schematu jest chwilowo niemożliwa, przed włączeniem apomorfiny i w trakcie leczenia trzeba wykonać EKG, wyrównać potas i magnez oraz odstawić inne leki wydłużające QTc. Po zmianie leczenia przeciwretrowirusowego należy skontrolować wiremię.

Skutek kliniczny

Grozi wydłużenie odstępu QTc i komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, z omdleniem lub nagłym zgonem sercowym. Sumować się mogą też zawroty głowy, senność i objawy neuropsychiatryczne obu leków. Apomorfina może dodatkowo powodować spadki ciśnienia tętniczego[1], co zwiększa ryzyko omdleń i upadków.

Mechanizm

Efawirenz i apomorfina mogą wydłużać odstęp QTc, więc ich działania się sumują. Efawirenzu nie stosuje się jednocześnie z lekami, które mogą powodować wydłużenie odstępu QTc lub częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[2]. Apomorfiny należy unikać razem z innymi lekami o znanych właściwościach wydłużających odstęp QT[1]. Efawirenz indukuje UGT1A1, ale apomorfina ma kilka dróg metabolizmu, a wpływ efawirenzu na jej stężenie nie był badany.

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej
  • objawy neuropsychiatryczne (omamy, splątanie, zaburzenia nastroju)
  • wiremia HIV po zmianie leku przeciwretrowirusowego

Bezpieczniejsze alternatywy

dorawiryna

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dacepton 10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań we wkładzie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dacepton-100329932/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.