Interakcje / Bendamustyna / Bendamustyna i chloramfenikol
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Unikaj chloramfenikolu u pacjentów leczonych bendamustyną i wybierz antybiotyk niehamujący szpiku.
Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym chemioterapię i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz bendamustynę.
Niekorzystna interakcjaBendamustyna+ ChloramfenikolUnikaj chloramfenikolu u pacjentów leczonych bendamustyną i wybierz antybiotyk niehamujący szpiku.Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym chemioterapię i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz bendamustynę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym chemioterapię i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz bendamustynę.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko spadku liczby białych krwinek i płytek krwi, a przez to ciężkich zakażeń i krwawień. Antybiotyk z chloramfenikolem zwykle da się zastąpić innym, bezpieczniejszym w czasie chemioterapii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków lub drobne czerwone plamki na skórze
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj chloramfenikolu u pacjentów leczonych bendamustyną i wybierz antybiotyk niehamujący szpiku. Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], co obejmuje większość pacjentów hematologicznych leczonych bendamustyną. Bendamustyny nie podaje się przy czynnym zakażeniu, zwłaszcza przebiegającym z leukocytopenią, ani przy liczbie leukocytów poniżej 3000/μl lub płytek krwi poniżej 75 000/μl[2][3][4]. Zakażenie wymagające antybiotyku powinno więc skłonić do konsultacji z hematologiem przed kolejnym cyklem. Jeśli chloramfenikolu nie da się zastąpić, kontroluj morfologię krwi z rozmazem przed leczeniem i regularnie w jego trakcie.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko głębokiej leukopenii, neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości. Następstwem mogą być ciężkie zakażenia, w tym posocznica, oraz krwawienia. Przy chloramfenikolu stosowanym ogólnie dochodzi ryzyko niedokrwistości aplastycznej, która u pacjenta po chemioterapii może być trudna do rozpoznania i leczenia.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny, więc ich toksyczne działania hematologiczne się sumują. Bendamustyna łączona z innymi lekami mielosupresyjnymi może silniej hamować szpik, a każde leczenie upośledzające czynność szpiku może nasilać jej toksyczność[2]. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Sam chloramfenikol może wywołać zależne od dawki odwracalne zahamowanie szpiku oraz niezależną od dawki, zwykle nieodwracalną niedokrwistość aplastyczną. Bendamustyna jest metabolizowana z udziałem CYP1A2[2], a chloramfenikol hamuje enzymy mikrosomalne wątroby[1]. Klinicznie istotny wpływ chloramfenikolu na stężenie bendamustyny nie jest jednak udokumentowany.
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[5]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed włączeniem chloramfenikolu i regularnie w trakcie leczenia
- liczba neutrofili i płytek krwi przed kolejnym cyklem bendamustyny
- liczba retikulocytów przy niewyjaśnionej niedokrwistości
- objawy zakażenia – gorączka, dreszcze
- objawy skazy krwotocznej – siniaki, wybroczyny, krwawienia z dziąseł lub nosa
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy chloramfenikolu stosowanym miejscowo ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, więc ryzyko addycyjnej mielosupresji jest niższe niż przy podaniu ogólnym. Ze względu na opisane przypadki niedokrwistości aplastycznej po stosowaniu miejscowym oraz przeciwwskazanie u chorych z zaburzeniami hemopoezy zalecenie unikania pozostaje bez zmian. |
| Ogólnoustrojowa (doustna, dożylna)droga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Chloramfenikol podawany ogólnie powoduje zależne od dawki zahamowanie szpiku, które sumuje się z mielosupresją po bendamustynie. Takie połączenie wymaga zgody hematologa, częstej kontroli morfologii i zwykle przesunięcia cyklu bendamustyny do czasu ustąpienia zakażenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Kabi 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-kabi-100328482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustyna medac 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustyna-medac-100344860/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Alkohol przy tych lekach
Bendamustyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Chloramfenikol a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 183
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją. |
| Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku. |
| Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów. |
| Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu. |
Źródła
- Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.
Połączenie przeciwwskazaneBendamustyna+ MitomycynaPołączenia unika się poza zaplanowanym schematem onkologicznym, a czasowy związek mitomycyny z podawaniem innych cytostatyków może stanowić przeciwwskazanie do jej podania.Przyjmuj te leki razem tylko wtedy, gdy zaplanował to twój onkolog, wykonuj zlecone badania krwi i nie przyjmuj żadnych szczepień bez porozumienia z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj te leki razem tylko wtedy, gdy zaplanował to twój onkolog, wykonuj zlecone badania krwi i nie przyjmuj żadnych szczepień bez porozumienia z lekarzem.
Oba leki są lekami przeciwnowotworowymi i oba osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Stosowane razem lub krótko po sobie mogą silnie obniżyć liczbę białych krwinek i płytek krwi. Zwiększa to ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel albo pieczenie przy oddawaniu moczu
- siniaki pojawiające się bez powodu
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub czarny stolec
- silne osłabienie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia unika się poza zaplanowanym schematem onkologicznym, a czasowy związek mitomycyny z podawaniem innych cytostatyków może stanowić przeciwwskazanie do jej podania[1]. Przed każdym podaniem należy ocenić morfologię krwi z rozmazem. Bendamustyny nie podaje się przy liczbie leukocytów poniżej 3000/μl lub płytek krwi poniżej 75 000/μl ani w trakcie zakażenia, zwłaszcza z leukocytopenią[2][3][4]. Mitomycyny podawanej ogólnie nie stosuje się przy pancytopenii, izolowanej leukopenii lub małopłytkowości, skazach krwotocznych i ostrych zakażeniach[1]. Jeśli lekarz prowadzący uzna sekwencyjne leczenie za konieczne, wymaga ono ścisłego monitorowania hematologicznego i odroczenia kolejnego leku do regeneracji szpiku. W trakcie leczenia obu lekami nie podaje się szczepionek żywych[2][1].
Skutek kliniczny
Głęboka leukopenia, neutropenia i małopłytkowość ze zwiększonym ryzykiem ciężkich zakażeń, w tym prowadzących do zgonu, oraz krwawień. Sumuje się także działanie immunosupresyjne obu leków.
Mechanizm
Oba leki są cytostatykami uszkadzającymi szpik kostny, więc ich działanie mielosupresyjne się sumuje. Bendamustyna podana z lekami hamującymi czynność szpiku może nasilać ich toksyczność, a każde leczenie pogarszające stan ogólny lub hamujące szpik może nasilać toksyczność bendamustyny[2]. Mitomycyna wchodzi w interakcje prowadzące do mielotoksyczności z innymi cytostatykami[1]. Mitomycyna nie hamuje izoenzymu CYP1A2, więc interakcja farmakokinetyczna przez metabolizm bendamustyny nie jest spodziewana.
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[5]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym podaniem i w okresie spodziewanego nadiru
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia, w tym gorączka
- objawy krwawienia
- stan ogólny pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowodroga podania · mitomycyna | ryzyko maleje | Przy podaniu mitomycyny do pęcherza moczowego wchłanianie ogólnoustrojowe jest niewielkie, a przeciwwskazania hematologiczne dotyczą podania ogólnego. Ryzyko sumowania mielotoksyczności jest znacznie mniejsze, ale warto kontrolować morfologię, zwłaszcza przy uszkodzonej błonie śluzowej pęcherza. |
| Przed regeneracją szpiku po poprzednim cytostatykuodstep · pacjent | ryzyko rośnie | Podanie drugiego leku przy utrzymującej się leukopenii lub małopłytkowości jest przeciwwskazane dla obu leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Kabi 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-kabi-100328482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustyna medac 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustyna-medac-100344860/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KlozapinaKlozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.
Klozapina i chloramfenikol mogą osłabiać szpik kostny, czyli miejsce, gdzie powstają krwinki. Razem zwiększają ryzyko groźnego spadku białych krwinek, przez co organizm traci ochronę przed zakażeniami. Dlatego tych leków się nie łączy, a lekarz dobiera wtedy inny antybiotyk.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- bladość i duże zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane[1][2][3]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta, który otrzymuje lek o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. Zakażenie u pacjenta leczonego klozapiną leczy się antybiotykiem bez działania mielosupresyjnego, dobranym do wskazania. Jeśli chloramfenikol został już podany, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym leczenie klozapiną i wykonać morfologię z rozmazem.
Skutek kliniczny
Grozi agranulocytoza lub pancytopenia z ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi zakażeniami. Spadek liczby neutrofili trudno wtedy przypisać jednemu z leków, co utrudnia decyzje w ramach monitorowania hematologicznego klozapiny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego. Chloramfenikol upośledza hemopoezę, a klozapina wywołuje neutropenię i agranulocytozę. Ich działanie na szpik sumuje się, więc ryzyko i nasilenie mielosupresji rosną[1][2][3]. Chloramfenikol hamuje też wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i spowalnia metabolizm leków przekształcanych w wątrobie[4]. Teoretycznie może więc zwiększać stężenie klozapiny, choć dla tej pary nie jest to udokumentowane.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- objawy małopłytkowości i niedokrwistości (siniaki, krwawienia, bladość)
Bezpieczniejsze alternatywy
mupirocyna (na skórę)kwas fusydowy (na skórę i do oka)tobramycyna (do oka)gentamycyna (miejscowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy stosowaniu na skórę lub do oka wchłanianie ogólnoustrojowe chloramfenikolu jest małe, ale lek nawet w tej postaci jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie. U pacjenta na klozapinie lepiej wybrać inny antybiotyk miejscowy. Jeśli zamiana jest niemożliwa, chloramfenikol stosuje się krótko, na małej powierzchni i bez opóźniania zaplanowanej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ FludarabinaNie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną.Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. To zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, krwawień i silnej anemii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- bladość i duże osłabienie
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną. Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a do tej grupy należą chorzy leczeni fludarabiną. Zakażenie leczy się antybiotykiem bez działania mielotoksycznego dobranym do drobnoustroju i miejsca zakażenia.
Skutek kliniczny
Grozi pogłębiona i przedłużona pancytopenia z ciężkimi zakażeniami, krwawieniami i niedokrwistością, a także nieodwracalna niedokrwistość aplastyczna. U chorych z nowotworem krwi leczonych fludarabiną takie powikłania mogą zagrażać życiu.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny. Fludarabina wywołuje mielosupresję i limfopenię, a chloramfenikol może powodować zależne od dawki zahamowanie hemopoezy oraz niezależną od dawki niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Hamowanie enzymów mikrosomalnych wątroby przez chloramfenikol nie ma tu znaczenia, bo fludarabina nie jest metabolizowana w ten sposób.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- hemoglobina i retikulocyty
- objawy zakażenia i krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnym podaniu chloramfenikolu ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i niedokrwistości aplastycznej jest największe. |
| Miejscowa (maść, krople do oczu)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Wchłanianie z postaci miejscowych jest małe, ale niedokrwistość aplastyczna nie zależy od dawki, a przeciwwskazanie u chorych z chorobami szpiku obejmuje także maść. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KwetiapinaNie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik.Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.
Chloramfenikol w maści lub kroplach do oczu działa tylko miejscowo i nie wpływa na kwetiapinę. Chloramfenikol podawany w tabletkach lub zastrzykach może jednak zwiększyć ilość kwetiapiny we krwi i nasilić jej działania niepożądane. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nadmierna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- kołatanie serca
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik. Jeśli chloramfenikol jest jedyną opcją w zakażeniu zagrażającym życiu, decyzję podejmuje lekarz, rozważając czasowe odstawienie lub zmniejszenie dawki kwetiapiny przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi, stopnia sedacji, ciśnienia tętniczego i EKG. Miejscowe postacie chloramfenikolu można stosować z kwetiapiną bez ograniczeń wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Ogólnoustrojowy chloramfenikol może zwiększyć stężenie kwetiapiny i nasilić jej działania niepożądane – nadmierną senność, niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, objawy antycholinergiczne i wydłużenie odstępu QT. Sumowanie się toksyczności hematologicznej zwiększa ryzyko neutropenii, agranulocytozy i innych zaburzeń morfologii krwi. Przy chloramfenikolu stosowanym miejscowo (maść, krople do oczu) wchłanianie jest minimalne i interakcja nie ma znaczenia klinicznego.
Mechanizm
Kwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, a chloramfenikol podany ogólnoustrojowo hamuje ten izoenzym. Chloramfenikol jest inhibitorem wielu enzymów mikrosomalnych wątroby i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[1]. Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silny inhibitor tego izoenzymu (ketokonazol) zwiększał jej AUC 5- do 8-krotnie[2]. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 z kwetiapiną jest przeciwwskazane[2][3][4]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać układ krwiotwórczy – chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie innych leków na szpik[1], a przy kwetiapinie (zwłaszcza w skojarzeniu z walproinianem) obserwowano leukopenię i neutropenię[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- stopień sedacji
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- EKG z oceną odstępu QT
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany miejscowo nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych zdolnych do zahamowania CYP3A4 ani uszkodzenia szpiku w stopniu istotnym dla tej interakcji. Interakcje z lekami stosowanymi miejscowo nie są znane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pinexet SR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pinexet-sr-100506470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-100206537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ BendamustynaNie należy łączyć klozapiny z bendamustyną, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy.Powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przyjmować oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przyjmować oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.
Klozapina i bendamustyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek i ciężkich infekcji. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą, a decyzję o leczeniu podejmują wspólnie psychiatra i onkolog lub hematolog.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy zakażenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z bendamustyną, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. ChPL klozapiny wymienia też zaburzenia czynności szpiku kostnego wśród przeciwwskazań[2]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii bendamustyną, decyzję o dalszym postępowaniu (zmiana leku przeciwpsychotycznego, wstrzymanie klozapiny albo wyjątkowe kontynuowanie pod ścisłą kontrolą) powinni wspólnie podjąć psychiatra i hematolog lub onkolog. Klozapiny nie należy odstawiać nagle bez decyzji psychiatry z powodu ryzyka nawrotu psychozy i objawów z odstawienia. W razie wyjątkowego jednoczesnego stosowania konieczna jest częsta kontrola morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa ocena przy każdej gorączce lub objawach zakażenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a w następstwie zakażeń, w tym posocznicy zagrażającej życiu. Może się też nasilić małopłytkowość i niedokrwistość wywołane bendamustyną. Spadek liczby granulocytów utrudnia ponadto ustalenie, który lek odpowiada za mielotoksyczność, co komplikuje decyzję o dalszym leczeniu klozapiną.
Mechanizm
Klozapina i bendamustyna działają hamująco na szpik kostny, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a bendamustyna jako lek cytostatyczny hamuje czynność szpiku w sposób zależny od dawki. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia środki cytotoksyczne wśród leków, z którymi klozapina wchodzi w interakcje[3]. ChPL bendamustyny podaje, że w skojarzeniu z lekami o działaniu mielosupresyjnym może dojść do nasilenia działania obu leków na szpik kostny[4]. Oba leki są metabolizowane z udziałem CYP1A2, ale żaden nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tego enzymu, więc interakcja farmakokinetyczna nie ma znaczenia klinicznego.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan psychiczny przy zmianie lub odstawianiu klozapiny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina stosowana przed włączeniem bendamustynykolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Gdy pacjent jest już ustabilizowany na klozapinie i wymaga bendamustyny, połączenie pozostaje przeciwwskazane. Postępowanie wymaga indywidualnej decyzji psychiatry i hematologa z uwzględnieniem ryzyka nawrotu psychozy po odstawieniu klozapiny. |
| Włączenie klozapiny po zakończeniu chemioterapiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza w wywiadzie związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Klozapinę można rozważyć po zakończeniu leczenia bendamustyną i powrocie prawidłowej morfologii, przy standardowym monitorowaniu krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ BendamustynaDopęcherzowego BCG nie podaje się pacjentowi leczonemu bendamustyną.Jeśli leczysz się bendamustyną, powiedz o tym urologowi przed każdym planowanym wlewem BCG do pęcherza.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli leczysz się bendamustyną, powiedz o tym urologowi przed każdym planowanym wlewem BCG do pęcherza.
Bendamustyna to lek przeciwnowotworowy, który mocno osłabia odporność. BCG podawane do pęcherza to żywe, osłabione bakterie, które działają tylko wtedy, gdy organizm sprawnie się broni. Przy osłabionej odporności leczenie BCG może nie zadziałać, a bakterie mogą rozprzestrzenić się po całym organizmie i wywołać groźne zakażenie. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze po wlewie BCG
- silne osłabienie i uczucie rozbicia
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nasilone pieczenie przy oddawaniu moczu lub krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Dopęcherzowego BCG nie podaje się pacjentowi leczonemu bendamustyną. Dopęcherzowego BCG nie stosuje się u osób leczonych cytostatykami ani z obniżoną odpornością wywołaną leczeniem przeciwnowotworowym[1][2][3]. Wlewy BCG można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia bendamustyną i odbudowie odporności, a o terminie decyduje urolog w porozumieniu z hematologiem lub onkologiem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest uogólnione zakażenie prątkami BCG, które może zagrażać życiu. Jednocześnie leczenie BCG traci skuteczność przeciwnowotworową, ponieważ osłabiony układ odpornościowy nie odpowiada prawidłowo na prątki.
Mechanizm
Bendamustyna jako lek cytostatyczny hamuje czynność szpiku i osłabia odpowiedź immunologiczną, a dopęcherzowe BCG działa przeciwnowotworowo wyłącznie przez pobudzenie miejscowej odpowiedzi odpornościowej. U pacjenta z obniżoną odpornością żywe prątki BCG mogą też przedostać się do krwiobiegu i wywołać zakażenie uogólnione. Leki cytostatyczne zmniejszają wytwarzanie przeciwciał po szczepionkach zawierających żywe wirusy i zwiększają ryzyko zakażeń prowadzących do śmierci, zwłaszcza gdy odporność jest już upośledzona przez chorobę podstawową[4].
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[5]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed decyzją o rozpoczęciu lub wznowieniu wlewów BCG
- objawy uogólnionego zakażenia BCG (gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy płucne lub wątrobowe) u pacjenta, który otrzymał BCG w okresie immunosupresji
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończenie leczenia bendamustyną i odbudowa odpornościodstep · bendamustyna | ryzyko maleje | Po zakończeniu leczenia bendamustyną i powrocie prawidłowej morfologii krwi oraz odporności lekarz prowadzący może rozważyć rozpoczęcie wlewów BCG pod ścisłą kontrolą. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw cholerze+ BendamustynaŻywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom leczonym bendamustyną ani nikomu w trakcie terapii immunosupresyjnej.Nie przyjmuj szczepionki przeciw cholerze bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie bendamustyną, a przed podróżą zapytaj, którą szczepionkę i kiedy możesz bezpiecznie przyjąć.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw cholerze bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie bendamustyną, a przed podróżą zapytaj, którą szczepionkę i kiedy możesz bezpiecznie przyjąć.
Bendamustyna to lek stosowany w leczeniu nowotworów krwi, który mocno osłabia odporność. Szczepionka przeciw cholerze z żywymi, osłabionymi bakteriami może wtedy wywołać zakażenie, dlatego nie wolno jej przyjmować w trakcie takiego leczenia. Szczepionka z zabitymi bakteriami jest bezpieczna, ale może chronić słabiej niż u osoby zdrowej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka utrzymująca się dłużej niż dobę
- gorączka lub dreszcze po szczepieniu
- silne bóle brzucha, wymioty, objawy odwodnienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom leczonym bendamustyną ani nikomu w trakcie terapii immunosupresyjnej.[1] Jeśli ochrona przed cholerą jest potrzebna, wybiera się szczepionkę inaktywowaną, najlepiej przed rozpoczęciem chemioterapii albo w okresie najlepszej odporności, a termin ustala lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe. Szczepienie szczepionką inaktywowaną odkłada się w razie ostrych zaburzeń żołądkowo-jelitowych lub ostrej choroby z gorączką, które mogą towarzyszyć chemioterapii.[2] Szczepionkę żywą można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia i odbudowie odporności, wyłącznie za zgodą lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki przeciw cholerze osobie leczonej bendamustyną możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i gorączką oraz niewytworzenie odporności. Szczepionka inaktywowana jest bezpieczna pod względem zakażenia, ale jej skuteczność może być wyraźnie mniejsza.
Mechanizm
Bendamustyna jest lekiem alkilującym o silnym działaniu mielosupresyjnym i limfotoksycznym, który upośledza odporność komórkową i humoralną. Leki cytostatyczne zmniejszają wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu i zwiększają ryzyko ciężkich zakażeń po podaniu szczepionek żywych.[3] W przypadku żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze grozi to zakażeniem szczepem szczepionkowym i brakiem ochrony, a w przypadku szczepionki inaktywowanej – głównie osłabieniem odpowiedzi immunologicznej.
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczba limfocytów przed planowanym szczepieniem
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego (biegunka, gorączka) po szczepieniu
- rodzaj szczepionki przed wydaniem – żywa czy inaktywowana
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite pałeczki Vibrio cholerae O1 z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholery)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (zabite pałeczki Vibrio cholerae z podjednostką B toksyny)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie wywołuje zakażenia, ale u pacjenta leczonego bendamustyną odpowiedź immunologiczna może być osłabiona. Szczepienie najlepiej zaplanować przed chemioterapią lub w okresie najlepszej odporności i odłożyć w razie ostrej biegunki lub gorączki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.