Interakcje / Bendamustyna / Bendamustyna i dimetyl
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Jednoczesnego stosowania należy unikać, a decyzję o kontynuacji, wstrzymaniu lub zmianie leczenia stwardnienia rozsianego na czas chemioterapii powinni podjąć wspólnie neurolog i hematolog lub onkolog.
Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że twój neurolog i lekarz prowadzący chemioterapię wiedzą o obu lekach.
Niekorzystna interakcjaBendamustyna+ DimetylJednoczesnego stosowania należy unikać, a decyzję o kontynuacji, wstrzymaniu lub zmianie leczenia stwardnienia rozsianego na czas chemioterapii powinni podjąć wspólnie neurolog i hematolog lub onkolog.Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że twój neurolog i lekarz prowadzący chemioterapię wiedzą o obu lekach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że twój neurolog i lekarz prowadzący chemioterapię wiedzą o obu lekach.
Oba leki osłabiają układ odpornościowy i obniżają liczbę białych krwinek, a razem robią to silniej. Zwiększa to ryzyko poważnych infekcji. Lekarze zwykle decydują, czy na czas chemioterapii wstrzymać lub zmienić lek na stwardnienie rozsiane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, ból gardła lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- częste lub nawracające infekcje
- nowe osłabienie jednej strony ciała, niezgrabność ruchów
- zaburzenia widzenia, mowy lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania należy unikać, a decyzję o kontynuacji, wstrzymaniu lub zmianie leczenia stwardnienia rozsianego na czas chemioterapii powinni podjąć wspólnie neurolog i hematolog lub onkolog. Przed każdym cyklem bendamustyny trzeba ocenić morfologię krwi z rozmazem, w tym bezwzględną liczbę limfocytów, i wykluczyć czynne zakażenie[1]. Jeśli leki muszą być stosowane razem albo bendamustyna jest włączana niedługo po odstawieniu fumaranu dimetylu, konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i czujność w kierunku zakażeń oraz objawów neurologicznych sugerujących postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię. Szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia, a szczepienie przeciw żółtej febrze jest przeciwwskazane przy stosowaniu bendamustyny[2].
Skutek kliniczny
Pogłębiona i przedłużona limfopenia oraz leukopenia, zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych, oraz teoretycznie większe ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Podejrzenie lub rozpoznanie postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii wyklucza stosowanie fumaranu dimetylu[3]. Bendamustyny nie stosuje się przy liczbie leukocytów poniżej 3000/μl lub płytek krwi poniżej 75 000/μl ani w przebiegu zakażeń, zwłaszcza z leukocytopenią[4].
Mechanizm
Fumaran dimetylu zmniejsza liczbę limfocytów i działa immunomodulująco, a bendamustyna jest lekiem cytostatycznym, który hamuje czynność szpiku i silnie obniża odporność. Podczas podawania bendamustyny z lekami o działaniu mielosupresyjnym może dojść do nasilenia działania obu leków na szpik kostny, a każde leczenie zahamowujące czynność szpiku może nasilać toksyczność bendamustyny[2]. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego i limfopenizującego, nie oczekuje się istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[5]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem chemioterapii
- bezwzględna liczba limfocytów
- liczba płytek krwi
- objawy zakażeń, w tym gorączka
- nowe lub nasilające się objawy neurologiczne (podejrzenie PML)
- parametry czynności wątroby, w tym bilirubina
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Kabi 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-kabi-100328482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dimethyl fumarate Polpharma 120 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dimethyl-fumarate-polpharma-100468960/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustyna medac 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustyna-medac-100344860/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Alkohol przy tych lekach
Bendamustyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Niekorzystna interakcjaDimetyla alkoholPacjent powinien unikać spożywania ponad 50 ml napojów zawierających ponad 30% alkoholu objętościowo w ciągu godziny od przyjęcia fumaranu dimetylu.Nie pij więcej niż kieliszek mocnego alkoholu, na przykład wódki, w ciągu godziny od przyjęcia leku.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij więcej niż kieliszek mocnego alkoholu, na przykład wódki, w ciągu godziny od przyjęcia leku.
Mocny alkohol wypity w większej ilości wkrótce po przyjęciu tego leku może nasilić dolegliwości żołądkowe, takie jak ból brzucha, nudności czy biegunka. Może też dojść do podrażnienia i zapalenia błony śluzowej żołądka, szczególnie u osób, które mają skłonność do takich problemów. Niewielkie ilości alkoholu nie zmieniają działania leku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny lub utrzymujący się ból brzucha
- nudności lub wymioty
- biegunka
- pieczenie lub ból w nadbrzuszu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Pacjent powinien unikać spożywania ponad 50 ml napojów zawierających ponad 30% alkoholu objętościowo w ciągu godziny od przyjęcia fumaranu dimetylu[1]. Umiarkowane ilości alkoholu nie wymagają zmiany schematu leczenia, ale u osób z chorobami żołądka lub nasilonymi objawami żołądkowo-jelitowymi warto doradzić większą ostrożność. Przyjmowanie leku z posiłkiem pomaga ograniczyć dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
Skutek kliniczny
Najczęstszym skutkiem są nasilone dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak ból brzucha, nudności, wymioty i biegunka. ChPL wymienia możliwość wystąpienia nieżytu żołądka, zwłaszcza u osób podatnych na tę chorobę[1]. Nasilenie dolegliwości może pogarszać tolerancję leczenia i sprzyjać jego przerywaniu przez pacjenta.
Mechanizm
Duża ilość wysokoprocentowego alkoholu przyjęta krótko po fumaranie dimetylu może nasilać jego działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego. ChPL fumaranu dimetylu podaje, że umiarkowane ilości alkoholu nie zmieniały ekspozycji na lek i nie nasilały działań niepożądanych[1]. Według tej samej charakterystyki spożycie dużych ilości napojów zawierających ponad 30% alkoholu objętościowo w ciągu godziny od przyjęcia leku może zwiększać częstość działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego[1]. Najbardziej prawdopodobne jest sumowanie się miejscowego drażniącego działania stężonego etanolu na błonę śluzową żołądka z dobrze znaną nietolerancją żołądkowo-jelitową fumaranu dimetylu. Zapisy charakterystyk różnią się między produktami – jedna zaleca unikanie wysokoprocentowego alkoholu w ciągu godziny od przyjęcia leku, a pozostałe ChPL fumaranu dimetylu nie wspominają o alkoholu.
Monitorować
- ból brzucha i dolegliwości ze strony żołądka
- nudności i wymioty
- biegunka
- objawy nieżytu żołądka u osób podatnych
Kiedy ocena się zmienia
| Umiarkowana ilość alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | ChPL podaje, że umiarkowane ilości alkoholu nie zmieniały ekspozycji na fumaran dimetylu i nie nasilały działań niepożądanych. |
| odstep ≥ 1 hpacjent | ryzyko maleje | Ostrzeżenie w ChPL dotyczy wysokoprocentowego alkoholu spożytego w ciągu godziny od przyjęcia fumaranu dimetylu. Przy dłuższym odstępie ryzyko nasilenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych jest mniejsze, choć nie zostało dokładnie określone. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dimethyl fumarate Mylan 120 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dimethyl-fumarate-mylan-100468847/
Inne interakcje tych leków 151
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją. |
| Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku. |
| Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów. |
| Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu. |
Źródła
- Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.
Połączenie przeciwwskazaneBendamustyna+ MitomycynaPołączenia unika się poza zaplanowanym schematem onkologicznym, a czasowy związek mitomycyny z podawaniem innych cytostatyków może stanowić przeciwwskazanie do jej podania.Przyjmuj te leki razem tylko wtedy, gdy zaplanował to twój onkolog, wykonuj zlecone badania krwi i nie przyjmuj żadnych szczepień bez porozumienia z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj te leki razem tylko wtedy, gdy zaplanował to twój onkolog, wykonuj zlecone badania krwi i nie przyjmuj żadnych szczepień bez porozumienia z lekarzem.
Oba leki są lekami przeciwnowotworowymi i oba osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Stosowane razem lub krótko po sobie mogą silnie obniżyć liczbę białych krwinek i płytek krwi. Zwiększa to ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel albo pieczenie przy oddawaniu moczu
- siniaki pojawiające się bez powodu
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub czarny stolec
- silne osłabienie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia unika się poza zaplanowanym schematem onkologicznym, a czasowy związek mitomycyny z podawaniem innych cytostatyków może stanowić przeciwwskazanie do jej podania[1]. Przed każdym podaniem należy ocenić morfologię krwi z rozmazem. Bendamustyny nie podaje się przy liczbie leukocytów poniżej 3000/μl lub płytek krwi poniżej 75 000/μl ani w trakcie zakażenia, zwłaszcza z leukocytopenią[2][3][4]. Mitomycyny podawanej ogólnie nie stosuje się przy pancytopenii, izolowanej leukopenii lub małopłytkowości, skazach krwotocznych i ostrych zakażeniach[1]. Jeśli lekarz prowadzący uzna sekwencyjne leczenie za konieczne, wymaga ono ścisłego monitorowania hematologicznego i odroczenia kolejnego leku do regeneracji szpiku. W trakcie leczenia obu lekami nie podaje się szczepionek żywych[2][1].
Skutek kliniczny
Głęboka leukopenia, neutropenia i małopłytkowość ze zwiększonym ryzykiem ciężkich zakażeń, w tym prowadzących do zgonu, oraz krwawień. Sumuje się także działanie immunosupresyjne obu leków.
Mechanizm
Oba leki są cytostatykami uszkadzającymi szpik kostny, więc ich działanie mielosupresyjne się sumuje. Bendamustyna podana z lekami hamującymi czynność szpiku może nasilać ich toksyczność, a każde leczenie pogarszające stan ogólny lub hamujące szpik może nasilać toksyczność bendamustyny[2]. Mitomycyna wchodzi w interakcje prowadzące do mielotoksyczności z innymi cytostatykami[1]. Mitomycyna nie hamuje izoenzymu CYP1A2, więc interakcja farmakokinetyczna przez metabolizm bendamustyny nie jest spodziewana.
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[5]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym podaniem i w okresie spodziewanego nadiru
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia, w tym gorączka
- objawy krwawienia
- stan ogólny pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowodroga podania · mitomycyna | ryzyko maleje | Przy podaniu mitomycyny do pęcherza moczowego wchłanianie ogólnoustrojowe jest niewielkie, a przeciwwskazania hematologiczne dotyczą podania ogólnego. Ryzyko sumowania mielotoksyczności jest znacznie mniejsze, ale warto kontrolować morfologię, zwłaszcza przy uszkodzonej błonie śluzowej pęcherza. |
| Przed regeneracją szpiku po poprzednim cytostatykuodstep · pacjent | ryzyko rośnie | Podanie drugiego leku przy utrzymującej się leukopenii lub małopłytkowości jest przeciwwskazane dla obu leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Kabi 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-kabi-100328482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustyna medac 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustyna-medac-100344860/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Połączenie przeciwwskazaneFingolimod+ DimetylFingolimodu nie łączy się z fumaranem dimetylu – oba leki stosuje się wyłącznie w monoterapii.Nie przyjmuj tych dwóch leków razem, a jeśli lekarz zmienia ci jeden na drugi, zrób zlecone badanie krwi przed rozpoczęciem nowego leku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych dwóch leków razem, a jeśli lekarz zmienia ci jeden na drugi, zrób zlecone badanie krwi przed rozpoczęciem nowego leku.
Oba leki służą do leczenia stwardnienia rozsianego i oba osłabiają działanie układu odpornościowego. Przyjmowane razem mogą zbyt mocno obniżyć odporność, przez co łatwiej o groźne zakażenia. Te leki nie są stosowane jednocześnie – jeden zastępuje drugi. Przy zmianie leku lekarz zleca badanie krwi i czeka, aż wyniki wrócą do normy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- nowe lub nasilające się osłabienie, zaburzenia widzenia, mowy, myślenia lub równowagi
- przedłużające się zmęczenie i złe samopoczucie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Fingolimodu nie łączy się z fumaranem dimetylu – oba leki stosuje się wyłącznie w monoterapii.[1] Przy zmianie z fumaranu dimetylu na fingolimod należy zachować okres wypłukiwania, w czasie którego morfologia krwi wraca do stanu sprzed leczenia.[2] Przed pierwszą dawką fingolimodu wykonuje się pełne badanie krwi potwierdzające ustąpienie cytopenii.[3]
Skutek kliniczny
Sumowanie działania immunosupresyjnego zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, oraz pogłębionej limfopenii. Fingolimodu nie stosuje się u osób obecnie przyjmujących leki immunosupresyjne ani u pacjentów z odpornością zmniejszoną przez wcześniejsze leczenie.[1]
Mechanizm
Oba leki modyfikują przebieg stwardnienia rozsianego przez działanie na układ odpornościowy. Fingolimod zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych, a fumaran dimetylu może powodować limfopenię, dlatego ich działania na układ immunologiczny się sumują. Leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących i immunosupresyjnych nie stosuje się jednocześnie z fingolimodem ze względu na addycyjny wpływ na układ immunologiczny.[1]
Metabolizm i transportery
- Fingolimod: substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów, przed włączeniem fingolimodu po fumaranie dimetylu
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
Kiedy ocena się zmienia
| Zmiana leczenia z fumaranu dimetylu na fingolimod po okresie wypłukiwaniakolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Kolejne, a nie jednoczesne stosowanie jest dopuszczalne. Fingolimod włącza się po okresie wypłukiwania fumaranu dimetylu, gdy morfologia wróci do stanu sprzed leczenia, a przed pierwszą dawką wykonuje się pełne badanie krwi. Przy braku nieprawidłowości po wcześniejszym leczeniu lekarz może przestawić pacjenta bezpośrednio. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ BendamustynaNie należy łączyć klozapiny z bendamustyną, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy.Powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przyjmować oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przyjmować oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.
Klozapina i bendamustyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek i ciężkich infekcji. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą, a decyzję o leczeniu podejmują wspólnie psychiatra i onkolog lub hematolog.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy zakażenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z bendamustyną, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. ChPL klozapiny wymienia też zaburzenia czynności szpiku kostnego wśród przeciwwskazań[2]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii bendamustyną, decyzję o dalszym postępowaniu (zmiana leku przeciwpsychotycznego, wstrzymanie klozapiny albo wyjątkowe kontynuowanie pod ścisłą kontrolą) powinni wspólnie podjąć psychiatra i hematolog lub onkolog. Klozapiny nie należy odstawiać nagle bez decyzji psychiatry z powodu ryzyka nawrotu psychozy i objawów z odstawienia. W razie wyjątkowego jednoczesnego stosowania konieczna jest częsta kontrola morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa ocena przy każdej gorączce lub objawach zakażenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a w następstwie zakażeń, w tym posocznicy zagrażającej życiu. Może się też nasilić małopłytkowość i niedokrwistość wywołane bendamustyną. Spadek liczby granulocytów utrudnia ponadto ustalenie, który lek odpowiada za mielotoksyczność, co komplikuje decyzję o dalszym leczeniu klozapiną.
Mechanizm
Klozapina i bendamustyna działają hamująco na szpik kostny, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a bendamustyna jako lek cytostatyczny hamuje czynność szpiku w sposób zależny od dawki. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia środki cytotoksyczne wśród leków, z którymi klozapina wchodzi w interakcje[3]. ChPL bendamustyny podaje, że w skojarzeniu z lekami o działaniu mielosupresyjnym może dojść do nasilenia działania obu leków na szpik kostny[4]. Oba leki są metabolizowane z udziałem CYP1A2, ale żaden nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tego enzymu, więc interakcja farmakokinetyczna nie ma znaczenia klinicznego.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan psychiczny przy zmianie lub odstawianiu klozapiny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina stosowana przed włączeniem bendamustynykolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Gdy pacjent jest już ustabilizowany na klozapinie i wymaga bendamustyny, połączenie pozostaje przeciwwskazane. Postępowanie wymaga indywidualnej decyzji psychiatry i hematologa z uwzględnieniem ryzyka nawrotu psychozy po odstawieniu klozapiny. |
| Włączenie klozapiny po zakończeniu chemioterapiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza w wywiadzie związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Klozapinę można rozważyć po zakończeniu leczenia bendamustyną i powrocie prawidłowej morfologii, przy standardowym monitorowaniu krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ BendamustynaDopęcherzowego BCG nie podaje się pacjentowi leczonemu bendamustyną.Jeśli leczysz się bendamustyną, powiedz o tym urologowi przed każdym planowanym wlewem BCG do pęcherza.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli leczysz się bendamustyną, powiedz o tym urologowi przed każdym planowanym wlewem BCG do pęcherza.
Bendamustyna to lek przeciwnowotworowy, który mocno osłabia odporność. BCG podawane do pęcherza to żywe, osłabione bakterie, które działają tylko wtedy, gdy organizm sprawnie się broni. Przy osłabionej odporności leczenie BCG może nie zadziałać, a bakterie mogą rozprzestrzenić się po całym organizmie i wywołać groźne zakażenie. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze po wlewie BCG
- silne osłabienie i uczucie rozbicia
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nasilone pieczenie przy oddawaniu moczu lub krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Dopęcherzowego BCG nie podaje się pacjentowi leczonemu bendamustyną. Dopęcherzowego BCG nie stosuje się u osób leczonych cytostatykami ani z obniżoną odpornością wywołaną leczeniem przeciwnowotworowym[1][2][3]. Wlewy BCG można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia bendamustyną i odbudowie odporności, a o terminie decyduje urolog w porozumieniu z hematologiem lub onkologiem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest uogólnione zakażenie prątkami BCG, które może zagrażać życiu. Jednocześnie leczenie BCG traci skuteczność przeciwnowotworową, ponieważ osłabiony układ odpornościowy nie odpowiada prawidłowo na prątki.
Mechanizm
Bendamustyna jako lek cytostatyczny hamuje czynność szpiku i osłabia odpowiedź immunologiczną, a dopęcherzowe BCG działa przeciwnowotworowo wyłącznie przez pobudzenie miejscowej odpowiedzi odpornościowej. U pacjenta z obniżoną odpornością żywe prątki BCG mogą też przedostać się do krwiobiegu i wywołać zakażenie uogólnione. Leki cytostatyczne zmniejszają wytwarzanie przeciwciał po szczepionkach zawierających żywe wirusy i zwiększają ryzyko zakażeń prowadzących do śmierci, zwłaszcza gdy odporność jest już upośledzona przez chorobę podstawową[4].
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[5]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed decyzją o rozpoczęciu lub wznowieniu wlewów BCG
- objawy uogólnionego zakażenia BCG (gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy płucne lub wątrobowe) u pacjenta, który otrzymał BCG w okresie immunosupresji
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończenie leczenia bendamustyną i odbudowa odpornościodstep · bendamustyna | ryzyko maleje | Po zakończeniu leczenia bendamustyną i powrocie prawidłowej morfologii krwi oraz odporności lekarz prowadzący może rozważyć rozpoczęcie wlewów BCG pod ścisłą kontrolą. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ DimetylNie rozpoczynaj dopęcherzowego leczenia BCG u pacjenta przyjmującego fumaran dimetylu.Powiedz urologowi i neurologowi, że stosujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę, dopóki lekarze nie ustalą wspólnego planu leczenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz urologowi i neurologowi, że stosujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę, dopóki lekarze nie ustalą wspólnego planu leczenia.
Wlewy BCG do pęcherza zawierają żywe, osłabione bakterie, które pobudzają odporność do walki z nowotworem. Dimetyl osłabia układ odpornościowy, więc przy jednoczesnym stosowaniu bakterie mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać groźne zakażenie. Leczenie BCG może też działać słabiej. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka trwająca dłużej niż dobę po wlewie
- dreszcze i silne osłabienie
- uporczywy kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- bóle stawów lub nasilające się pieczenie i ból przy oddawaniu moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj dopęcherzowego leczenia BCG u pacjenta przyjmującego fumaran dimetylu.[1][2] Decyzję o dalszym postępowaniu podejmują wspólnie urolog i neurolog – rozważa się odstawienie fumaranu dimetylu i odczekanie do normalizacji liczby limfocytów albo inną metodę leczenia raka pęcherza. Jeżeli leczenie BCG jest w toku, a planuje się włączenie fumaranu dimetylu, w razie potrzeby leczenia stwardnienia rozsianego wybiera się lek bez działania immunosupresyjnego.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiego, ogólnoustrojowego zakażenia prątkami BCG, łącznie z posocznicą, i może zmniejszać skuteczność leczenia raka pęcherza. Perforacja pęcherza dodatkowo zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń ogólnoustrojowych.[3]
Mechanizm
Dopęcherzowej immunoterapii żywymi prątkami BCG nie stosuje się u pacjentów leczonych immunosupresyjnie ani z zaburzeniem odpowiedzi immunologicznej wywołanym lekami.[1][3][2] Fumaran dimetylu działa immunomodulująco i immunosupresyjnie, a typowym skutkiem jego stosowania jest zmniejszenie liczby limfocytów. Osłabienie odporności komórkowej sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu i rozsiewowi żywych prątków, a jednocześnie może osłabiać odpowiedź immunologiczną, na której opiera się przeciwnowotworowe działanie BCG.
Monitorować
- liczba limfocytów przed rozpoczęciem BCG i po odstawieniu fumaranu dimetylu
- gorączka powyżej doby, dreszcze, złe samopoczucie po wlewie
- objawy zakażenia ogólnoustrojowego BCG (kaszel, duszność, żółtaczka, bóle stawów)
Bezpieczniejsze alternatywy
interferon betaglatiramer
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie fumaranu dimetylu i normalizacja liczby limfocytówodstep · dimetyl | inne zalecenie | Po odstawieniu fumaranu dimetylu i powrocie liczby limfocytów do normy przeciwwskazanie przestaje wynikać z bieżącego leczenia immunosupresyjnego, a decyzję o rozpoczęciu BCG podejmuje urolog po ocenie odporności pacjenta. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw cholerze+ BendamustynaŻywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom leczonym bendamustyną ani nikomu w trakcie terapii immunosupresyjnej.Nie przyjmuj szczepionki przeciw cholerze bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie bendamustyną, a przed podróżą zapytaj, którą szczepionkę i kiedy możesz bezpiecznie przyjąć.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw cholerze bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie bendamustyną, a przed podróżą zapytaj, którą szczepionkę i kiedy możesz bezpiecznie przyjąć.
Bendamustyna to lek stosowany w leczeniu nowotworów krwi, który mocno osłabia odporność. Szczepionka przeciw cholerze z żywymi, osłabionymi bakteriami może wtedy wywołać zakażenie, dlatego nie wolno jej przyjmować w trakcie takiego leczenia. Szczepionka z zabitymi bakteriami jest bezpieczna, ale może chronić słabiej niż u osoby zdrowej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka utrzymująca się dłużej niż dobę
- gorączka lub dreszcze po szczepieniu
- silne bóle brzucha, wymioty, objawy odwodnienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom leczonym bendamustyną ani nikomu w trakcie terapii immunosupresyjnej.[1] Jeśli ochrona przed cholerą jest potrzebna, wybiera się szczepionkę inaktywowaną, najlepiej przed rozpoczęciem chemioterapii albo w okresie najlepszej odporności, a termin ustala lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe. Szczepienie szczepionką inaktywowaną odkłada się w razie ostrych zaburzeń żołądkowo-jelitowych lub ostrej choroby z gorączką, które mogą towarzyszyć chemioterapii.[2] Szczepionkę żywą można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia i odbudowie odporności, wyłącznie za zgodą lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki przeciw cholerze osobie leczonej bendamustyną możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i gorączką oraz niewytworzenie odporności. Szczepionka inaktywowana jest bezpieczna pod względem zakażenia, ale jej skuteczność może być wyraźnie mniejsza.
Mechanizm
Bendamustyna jest lekiem alkilującym o silnym działaniu mielosupresyjnym i limfotoksycznym, który upośledza odporność komórkową i humoralną. Leki cytostatyczne zmniejszają wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu i zwiększają ryzyko ciężkich zakażeń po podaniu szczepionek żywych.[3] W przypadku żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze grozi to zakażeniem szczepem szczepionkowym i brakiem ochrony, a w przypadku szczepionki inaktywowanej – głównie osłabieniem odpowiedzi immunologicznej.
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczba limfocytów przed planowanym szczepieniem
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego (biegunka, gorączka) po szczepieniu
- rodzaj szczepionki przed wydaniem – żywa czy inaktywowana
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite pałeczki Vibrio cholerae O1 z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholery)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (zabite pałeczki Vibrio cholerae z podjednostką B toksyny)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie wywołuje zakażenia, ale u pacjenta leczonego bendamustyną odpowiedź immunologiczna może być osłabiona. Szczepienie najlepiej zaplanować przed chemioterapią lub w okresie najlepszej odporności i odłożyć w razie ostrej biegunki lub gorączki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ BendamustynaNie podawaj doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu bendamustyną.Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach w trakcie leczenia bendamustyną i zapytaj lekarza prowadzącego o szczepionkę w zastrzyku albo o bezpieczny termin szczepienia.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach w trakcie leczenia bendamustyną i zapytaj lekarza prowadzącego o szczepionkę w zastrzyku albo o bezpieczny termin szczepienia.
Lek bendamustyna mocno osłabia odporność. Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie, które przy obniżonej odporności mogą wywołać zakażenie. Taka szczepionka może też gorzej chronić przed chorobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- bóle brzucha
- wymioty
- ogólne osłabienie po przyjęciu szczepionki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu bendamustyną[1]. Jeżeli ochrona przed durem brzusznym jest potrzebna, np. przed podróżą, rozważ inaktywowaną szczepionkę do wstrzykiwań, pamiętając o możliwej słabszej odpowiedzi immunologicznej i ograniczeniach wiekowych tej szczepionki. Decyzję o terminie szczepienia żywą szczepionką po zakończeniu leczenia podejmuje lekarz prowadzący po ocenie odbudowy odporności.
Skutek kliniczny
U pacjenta leczonego bendamustyną żywy szczep szczepionkowy może nie zostać skutecznie opanowany przez układ odpornościowy, co grozi zakażeniem wywołanym przez szczep szczepionkowy. Jednocześnie odpowiedź immunologiczna na szczepienie jest osłabiona, więc ochrona przed durem brzusznym może być niewystarczająca.
Mechanizm
Bendamustyna jest lekiem alkilującym o działaniu cytostatycznym i mielosupresyjnym, który wywołuje nabyty niedobór odporności. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, atenuowane bakterie szczepu Ty21a i jest przeciwwskazana u osób z niedoborem odporności, w tym otrzymujących leki immunosupresyjne lub antymitotyczne[1]. Leki cytostatyczne zmniejszają zdolność wytwarzania przeciwciał po podaniu żywych szczepionek i zwiększają ryzyko zakażeń, także prowadzących do śmierci[2].
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[3]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczba limfocytów przed planowanym szczepieniem
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego i gorączka po ewentualnym przypadkowym podaniu szczepionki
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu do wstrzykiwań
Kiedy ocena się zmienia
| Inaktywowana szczepionka do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Inaktywowana szczepionka do wstrzykiwań nie zawiera żywych bakterii, więc nie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym. W trakcie leczenia bendamustyną odpowiedź na szczepienie może być osłabiona, dlatego termin szczepienia warto uzgodnić z lekarzem prowadzącym. |
| Zakończenie leczenia i odbudowa odporności potwierdzona przez lekarzaodstep · bendamustyna | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia bendamustyną niedobór odporności może utrzymywać się przez dłuższy czas. Żywą szczepionkę doustną można rozważyć dopiero po ocenie odbudowy odporności przez lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.