Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Bendamustyna / Bendamustyna i hydroksykarbamid

Bendamustyna i hydroksykarbamid

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Łącz te leki tylko wtedy, gdy hematolog świadomie to zaplanował, i ściśle kontroluj morfologię krwi z rozmazem.

Nie przerywaj ani nie zmieniaj dawki hydroksykarbamidu na własną rękę, powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że go przyjmujesz, i regularnie rób zlecone badania krwi.

Niekorzystna interakcjaBendamustyna+ HydroksykarbamidŁącz te leki tylko wtedy, gdy hematolog świadomie to zaplanował, i ściśle kontroluj morfologię krwi z rozmazem.Nie przerywaj ani nie zmieniaj dawki hydroksykarbamidu na własną rękę, powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że go przyjmujesz, i regularnie rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie przerywaj ani nie zmieniaj dawki hydroksykarbamidu na własną rękę, powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że go przyjmujesz, i regularnie rób zlecone badania krwi.

Oba leki osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą mocniej obniżyć liczbę białych krwinek i płytek krwi. Zwiększa to ryzyko zakażeń, siniaków i krwawień, a także owrzodzeń w jamie ustnej i biegunki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
  • łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • czarne stolce lub krew w moczu
  • silne zmęczenie, bladość, duszność
  • bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
  • uporczywa biegunka lub wymioty
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Łącz te leki tylko wtedy, gdy hematolog świadomie to zaplanował, i ściśle kontroluj morfologię krwi z rozmazem. Przed każdym cyklem bendamustyny sprawdź, czy liczba leukocytów nie spadła poniżej 3000/μl, a płytek poniżej 75 000/μl, bo wtedy bendamustyny się nie podaje[1]. Przy narastającej cytopenii rozważ wstrzymanie lub zmniejszenie dawki hydroksykarbamidu i odroczenie cyklu bendamustyny zgodnie z zasadami modyfikacji dawek obu leków[2]. Wyklucz czynne zakażenie przed podaniem bendamustyny i nie podawaj szczepionek żywych w trakcie leczenia[1].

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko głębokiej leukopenii, neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości, a w konsekwencji ciężkich zakażeń i krwawień. Może też nasilać nudności, biegunkę i zapalenie błon śluzowych jamy ustnej[2]. Bendamustyny nie stosuje się przy ciężkim zahamowaniu czynności szpiku, czyli przy liczbie leukocytów poniżej 3000/μl lub płytek krwi poniżej 75 000/μl, ani w trakcie zakażenia, zwłaszcza przebiegającego z leukocytopenią[1].

Mechanizm

Oba leki działają cytotoksycznie na szybko dzielące się komórki i hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działania mielosupresyjne sumują się. Jednoczesne stosowanie hydroksykarbamidu z innymi lekami mielosupresyjnymi może nasilać zahamowanie szpiku, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego i zapalenie błon śluzowych[2]. Leki mielosupresyjne nasilają działanie bendamustyny na szpik, a każde leczenie pogarszające stan ogólny lub hamujące czynność szpiku może zwiększać jej toksyczność[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, ponieważ hydroksykarbamid nie jest znanym inhibitorem CYP1A2, który odpowiada za metabolizm bendamustyny[1].

Metabolizm i transportery

  • Bendamustyna: substrat CYP1A2[3]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, neutrofile, płytki krwi, hemoglobina) przed każdym cyklem bendamustyny i między cyklami
  • objawy zakażenia (gorączka, dreszcze)
  • objawy skazy krwotocznej
  • zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i objawy ze strony przewodu pokarmowego
  • bilirubina i parametry czynności wątroby
  • czynność nerek (klirens kreatyniny)

Kiedy ocena się zmienia

Bendamustyna włączana u pacjenta przewlekle leczonego hydroksykarbamidemkolejność włączenia · bendamustynainne zaleceniePrzed pierwszym podaniem bendamustyny oceń morfologię. Hydroksykarbamid może już obniżać liczbę leukocytów lub płytek do wartości, przy których bendamustyny się nie podaje (leukocyty poniżej 3000/μl, płytki poniżej 75 000/μl). Hematolog powinien zdecydować o dalszym stosowaniu lub wstrzymaniu hydroksykarbamidu na czas chemioterapii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/

Alkohol przy tych lekach

Bendamustyna a alkohol: brak opisu w bazie.

Interakcja o niejasnym znaczeniuHydroksykarbamida alkoholNie ma potrzeby całkowitego zakazu alkoholu, ale należy zalecić ograniczenie go do okazjonalnych, małych ilości i unikanie picia w okresach obniżonej liczby krwinek.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli twoje wyniki krwi są obniżone, nie pij wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli twoje wyniki krwi są obniżone, nie pij wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.

Alkohol nie wchodzi w bezpośrednią reakcję z tym lekiem, ale oba mogą obniżać liczbę krwinek, obciążać wątrobę i podrażniać żołądek. Okazjonalny mały kieliszek zwykle nie jest problemem. Regularne picie większych ilości może zwiększać ryzyko krwawień, zakażeń i dolegliwości żołądkowych.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • siniaki pojawiające się bez powodu lub krwawienie z dziąseł albo nosa
  • czarne, smoliste stolce lub wymioty z krwią
  • gorączka, dreszcze lub częste infekcje
  • nasilone nudności, wymioty lub bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
  • zażółcenie skóry lub białek oczu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma potrzeby całkowitego zakazu alkoholu, ale należy zalecić ograniczenie go do okazjonalnych, małych ilości i unikanie picia w okresach obniżonej liczby krwinek. U osób regularnie pijących większe ilości alkoholu warto omówić z lekarzem prowadzącym ograniczenie spożycia i uwzględnić to przy ocenie morfologii i prób wątrobowych. Hydroksykarbamid jest przeciwwskazany przy znacznym zahamowaniu czynności szpiku, w tym przy liczbie krwinek białych poniżej 2,5 x 10^9/L lub płytek poniżej 100 x 10^9/L[1], dlatego w takich okresach alkohol jest szczególnie niewskazany.

Skutek kliniczny

Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie powinno istotnie zmieniać bezpieczeństwa leczenia. Regularne picie większych ilości może teoretycznie nasilać małopłytkowość i leukopenię, zwiększać ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i zakażeń, pogłębiać nudności oraz zapalenie błon śluzowych, a także sprzyjać uszkodzeniu wątroby. U chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową alkohol sprzyja odwodnieniu, które jest znanym czynnikiem wyzwalającym przełom bólowy.

Mechanizm

Interakcja ma charakter teoretyczny i wynika z nakładania się działań niepożądanych obu substancji, a nie ze zmian farmakokinetycznych. ChPL hydroksykarbamidu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Hydroksykarbamid hamuje czynność szpiku, a jego stosowanie z innymi czynnikami mielosupresyjnymi może nasilać zahamowanie szpiku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zapalenie błon śluzowych[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu również działa toksycznie na szpik, zwłaszcza na linię płytkotwórczą, uszkadza wątrobę i drażni błonę śluzową przewodu pokarmowego. Oba czynniki powodują ponadto makrocytozę, co utrudnia interpretację wzrostu MCV w kontroli leczenia. Ciężkie zaburzenia czynności wątroby są przeciwwskazaniem do stosowania hydroksykarbamidu w części produktów[1].

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba płytek i krwinek białych
  • aktywność aminotransferaz i bilirubina u osób regularnie pijących
  • objawy krwawienia z przewodu pokarmowego
  • nasilenie nudności i zapalenia błony śluzowej jamy ustnej

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe nadużywanie alkoholu nasila ryzyko cytopenii, krwawień z przewodu pokarmowego i uszkodzenia wątroby, a także utrudnia interpretację morfologii. Należy zalecić ograniczenie alkoholu i ściślej monitorować morfologię oraz próby wątrobowe.
Okres obniżonej liczby krwinek lub płytek w trakcie leczeniaczas leczenia · pacjentinne zalecenieW okresach cytopenii alkohol zwiększa ryzyko krwawienia i zakażeń, dlatego należy zalecić całkowitą abstynencję do czasu poprawy wyników.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 72

Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.

Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
  • kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
  • bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
  • nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
  • łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
  • żółte zabarwienie skóry lub oczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.

Mechanizm

Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
  • objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
  • nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
  • aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
  • markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
  • stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowegointerakcja nie dotyczyChlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją.
Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowegoryzyko rośnieWcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku.
Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjneinne zalecenieTeriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów.
Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowegoryzyko rośnieWysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu.

Źródła

  1. Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneHydroksykarbamid+ KlozapinaKlozapiny nie stosuje się jednocześnie z hydroksykarbamidem.Nie zaczynaj przyjmować drugiego leku, zanim nie porozmawiasz z psychiatrą i hematologiem, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj ich sam, tylko pilnie skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować drugiego leku, zanim nie porozmawiasz z psychiatrą i hematologiem, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj ich sam, tylko pilnie skontaktuj się z lekarzem.

Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mocniej zmniejszają liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami, oraz płytek, które zapobiegają krwawieniom. Może to doprowadzić do ciężkiej infekcji zagrażającej życiu. Tych leków zwykle się nie łączy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy grypopodobne
  • siniaki bez wyraźnej przyczyny
  • krwawienie z nosa lub dziąseł
  • nasilone osłabienie i bladość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Klozapiny nie stosuje się jednocześnie z hydroksykarbamidem.[1] Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta przyjmującego hydroksykarbamid.[2][3] Gdy u pacjenta leczonego klozapiną pojawia się wskazanie do hydroksykarbamidu, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego albo cytoredukcyjnego podejmują wspólnie psychiatra i hematolog. Jeśli w wyjątkowej sytuacji uznają oni, że korzyść przewyższa ryzyko, konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowe odstawienie leków przy spadku liczby neutrofili.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a także małopłytkowości i niedokrwistości, co może prowadzić do zagrażających życiu zakażeń i krwawień. Przy spadku liczby krwinek trudno też ustalić, który lek jest przyczyną, co utrudnia bezpieczne prowadzenie leczenia klozapiną.

Mechanizm

Hydroksykarbamid jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku kostnego, a jego połączenie z innymi lekami mielosupresyjnymi może nasilać zahamowanie szpiku.[4] Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, dlatego nie łączy się jej z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi.[1] Działania obu leków na szpik sumują się.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem
  • bezwzględna liczba neutrofili
  • liczba płytek krwi
  • stężenie hemoglobiny
  • objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
  • objawy skazy krwotocznej

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolrisperidonolanzapina

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina dołączana do trwającego leczenia hydroksykarbamidemkolejność włączenia · klozapinainterakcja nie dotyczyLeczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta przyjmującego substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy.
Hydroksykarbamid dołączany do trwającego leczenia klozapinąkolejność włączenia · hydroksykarbamidinne zaleceniePołączenie pozostaje przeciwwskazane. Wybór leczenia, które zostanie zmienione, wymaga wspólnej decyzji psychiatry i hematologa, a nagłe odstawienie klozapiny bez nadzoru grozi nawrotem psychozy.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ BendamustynaNie należy łączyć klozapiny z bendamustyną, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy.Powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przyjmować oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przyjmować oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.

Klozapina i bendamustyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek i ciężkich infekcji. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą, a decyzję o leczeniu podejmują wspólnie psychiatra i onkolog lub hematolog.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
  • siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
  • kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy zakażenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć klozapiny z bendamustyną, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. ChPL klozapiny wymienia też zaburzenia czynności szpiku kostnego wśród przeciwwskazań[2]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii bendamustyną, decyzję o dalszym postępowaniu (zmiana leku przeciwpsychotycznego, wstrzymanie klozapiny albo wyjątkowe kontynuowanie pod ścisłą kontrolą) powinni wspólnie podjąć psychiatra i hematolog lub onkolog. Klozapiny nie należy odstawiać nagle bez decyzji psychiatry z powodu ryzyka nawrotu psychozy i objawów z odstawienia. W razie wyjątkowego jednoczesnego stosowania konieczna jest częsta kontrola morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa ocena przy każdej gorączce lub objawach zakażenia.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a w następstwie zakażeń, w tym posocznicy zagrażającej życiu. Może się też nasilić małopłytkowość i niedokrwistość wywołane bendamustyną. Spadek liczby granulocytów utrudnia ponadto ustalenie, który lek odpowiada za mielotoksyczność, co komplikuje decyzję o dalszym leczeniu klozapiną.

Mechanizm

Klozapina i bendamustyna działają hamująco na szpik kostny, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a bendamustyna jako lek cytostatyczny hamuje czynność szpiku w sposób zależny od dawki. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia środki cytotoksyczne wśród leków, z którymi klozapina wchodzi w interakcje[3]. ChPL bendamustyny podaje, że w skojarzeniu z lekami o działaniu mielosupresyjnym może dojść do nasilenia działania obu leków na szpik kostny[4]. Oba leki są metabolizowane z udziałem CYP1A2, ale żaden nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tego enzymu, więc interakcja farmakokinetyczna nie ma znaczenia klinicznego.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]
  • Bendamustyna: substrat CYP1A2[7]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofili
  • liczba płytek krwi
  • temperatura ciała i objawy zakażenia
  • stan psychiczny przy zmianie lub odstawianiu klozapiny

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinaarypiprazolrysperydon

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina stosowana przed włączeniem bendamustynykolejność włączenia · klozapinainne zalecenieGdy pacjent jest już ustabilizowany na klozapinie i wymaga bendamustyny, połączenie pozostaje przeciwwskazane. Postępowanie wymaga indywidualnej decyzji psychiatry i hematologa z uwzględnieniem ryzyka nawrotu psychozy po odstawieniu klozapiny.
Włączenie klozapiny po zakończeniu chemioterapiikolejność włączenia · klozapinainne zalecenieGranulocytopenia lub agranulocytoza w wywiadzie związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Klozapinę można rozważyć po zakończeniu leczenia bendamustyną i powrocie prawidłowej morfologii, przy standardowym monitorowaniu krwi.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Chelatory żelaza (np. deferypron) klasaNie należy jednocześnie stosować analogu iperytu azotowego z chelatorem żelaza – na czas chemioterapii chelator trzeba odstawić albo zamienić na lek bez ryzyka agranulocytozy.Jeśli dostajesz lek przeciwnowotworowy z tej grupy i jednocześnie lek usuwający nadmiar żelaza, upewnij się, że lekarz prowadzący chemioterapię wie o obu lekach, i nie przyjmuj ich razem bez jego wyraźnej zgody.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli dostajesz lek przeciwnowotworowy z tej grupy i jednocześnie lek usuwający nadmiar żelaza, upewnij się, że lekarz prowadzący chemioterapię wie o obu lekach, i nie przyjmuj ich razem bez jego wyraźnej zgody.

Niektóre leki przeciwnowotworowe, takie jak cyklofosfamid, melfalan, bendamustyna czy chlorambucyl, osłabiają szpik kostny i obniżają liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Deferypron, lek usuwający nadmiar żelaza z organizmu, rzadko, ale groźnie, może zrobić to samo. Razem mogą bardzo mocno obniżyć twoją odporność i spowodować ciężkie zakażenie. Lekarz zwykle odstawia deferypron na czas chemioterapii albo zamienia go na deferoksaminę.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze, nawet niewielkie
  • ból gardła, chrypka lub owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy przypominające grypę, silne osłabienie
  • pieczenie przy oddawaniu moczu, kaszel lub duszność
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia z nosa i dziąseł
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy jednocześnie stosować analogu iperytu azotowego z chelatorem żelaza – na czas chemioterapii chelator trzeba odstawić albo zamienić na lek bez ryzyka agranulocytozy. Charakterystyka produktu leczniczego deferypronu wyklucza łączenie go z lekami, które mogą powodować neutropenię lub agranulocytozę, a dotyczy to cyklofosfamidu, ifosfamidu, melfalanu, melfalanu flufenamidu, bendamustyny i chlorambucylu. U chorego z przeładowaniem żelazem, który wymaga chemioterapii, deferypron najlepiej zamienić na deferoksaminę, a deferazyroks rozważyć przy wydolnym szpiku i nerkach. Jeśli chory otrzymywał deferypron do chwili rozpoczęcia chemioterapii, należy przed cyklem oznaczyć morfologię z rozmazem. Leczenie chelatujące wznawia się po odnowie układu krwiotwórczego, w porozumieniu z hematologiem lub onkologiem. Miejscowo stosowana chlormetyna w żelu nie wymaga zmiany leczenia chelatującego.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi ciężką, przedłużoną neutropenią lub agranulocytozą z wysokim ryzykiem zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, w tym sepsy, która może zagrażać życiu. Możliwe jest też opóźnienie odnowy szpiku po kolejnych cyklach chemioterapii, a w konsekwencji odraczanie lub redukcja dawek leczenia przeciwnowotworowego.

Mechanizm

Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku, i powodują zależną od dawki mielosupresję z neutropenią. Deferypron może niezależnie od dawki wywołać neutropenię i agranulocytozę o niewyjaśnionym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Oba działania sumują się w obrębie linii granulocytowej. Mielosupresja po chemioterapii maskuje też wczesne objawy agranulocytozy polekowej i utrudnia ustalenie jej przyczyny. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej. Interakcja jest wspólna dla wszystkich ogólnoustrojowo stosowanych analogów iperytu azotowego, czyli cyklofosfamidu, ifosfamidu, melfalanu, melfalanu flufenamidu, bendamustyny i chlorambucylu. Po stronie chelatorów w pełnym stopniu dotyczy tylko deferypronu.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru
  • liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
  • objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
  • czynność nerek przy stosowaniu deferazyroksu z ifosfamidem lub dużymi dawkami cyklofosfamidu albo melfalanu
  • aktywność aminotransferaz przy stosowaniu deferazyroksu

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowa – żel na skórędroga podania · analogi iperytu azotowegointerakcja nie dotyczyAnalog iperytu azotowego stosowany miejscowo na skórę, czyli w Polsce chlormetyna w żelu, praktycznie nie wchłania się do krwi i nie hamuje czynności szpiku, więc nie nasila mielotoksyczności chelatorów żelaza.
Odstawienie deferypronu przed cyklem chemioterapii i wznowienie po odnowie szpikuodstep · chelatory żelazaryzyko malejeDeferypron szybko się eliminuje, a jego działanie na granulocyty nie kumuluje się. Odstawienie go przed cyklem chemioterapii i wznowienie dopiero po potwierdzonej odnowie neutrofilów zmniejsza ryzyko nałożenia się obu działań. Nadal wymaga to kontroli morfologii przed każdym wznowieniem.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia analogiem iperytu azotowego ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia lekiem z tej grupy ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu, a przed planowanym wyjazdem do kraju, w którym występuje żółta febra, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia lekiem z tej grupy ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu, a przed planowanym wyjazdem do kraju, w którym występuje żółta febra, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym.

Leki przeciwnowotworowe i immunosupresyjne z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl, melfalan czy bendamustyna, silnie osłabiają odporność. Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa, z którym zdrowy organizm łatwo sobie radzi. U osoby z osłabioną odpornością ten wirus może jednak wywołać ciężką, zagrażającą życiu chorobę. Nie dotyczy to chlormetyny w żelu nakładanym na skórę.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub silne bóle mięśni w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • krwawienia, siniaki lub ciemny mocz
  • silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia analogiem iperytu azotowego ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji. Jeśli szczepienie jest potrzebne, wykonuje się je co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia cyklofosfamidem, ifosfamidem, bendamustyną, melfalanem, melfalanem flufenamidem lub chlorambucylem. Po zakończeniu chemioterapii szczepienie odracza się zwykle o co najmniej 3 miesiące i do odbudowy liczby limfocytów. Po bendamustynie limfopenia CD4 bywa długotrwała, więc termin ustala się indywidualnie. Po kondycjonowaniu melfalanem lub cyklofosfamidem przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych szczepienie rozważa się nie wcześniej niż po 2 latach i tylko przy braku choroby przeszczep przeciw gospodarzowi oraz immunosupresji. Gdy podróży do rejonu endemicznego nie da się przełożyć, lekarz wystawia zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i zaleca ścisłą ochronę przed komarami. Miejscowo stosowana chlormetyna nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia, o ile pacjent nie otrzymuje innego leczenia immunosupresyjnego.

Skutek kliniczny

Szczepienie podczas leczenia lekiem alkilującym albo krótko po nim grozi ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi powikłaniami poszczepiennymi. Należą do nich choroba trzewna przypominająca żółtą febrę, z gorączką, uszkodzeniem wątroby, niewydolnością wielonarządową i krwawieniami, oraz choroba neurotropowa z zapaleniem mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych. Ochrona przed żółtą febrą może być przy tym niewystarczająca. Ryzyko jest największe w okresie głębokiej limfopenii, po chemioterapii wysokodawkowej i po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych.

Mechanizm

Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, atenuowany wirus 17D, który namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez odporność komórkową i humoralną. Analogi iperytu azotowego to leki alkilujące. Działają cytotoksycznie na szybko dzielące się limfocyty T i B oraz na szpik kostny i wywołują limfopenię, neutropenię i upośledzenie odpowiedzi swoistej. U osoby z obniżoną odpornością wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany. Jednocześnie odpowiedź poszczepienna jest osłabiona albo nie powstaje. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich analogów iperytu azotowego podawanych układowo, w tym melfalanu flufenamidu. Nie dotyczy miejscowej postaci chlormetyny.

Monitorować

  • morfologia z rozmazem i bezwzględna liczba limfocytów przed planowanym szczepieniem po zakończeniu chemioterapii
  • w razie przypadkowego zaszczepienia: gorączka, objawy grypopodobne, żółtaczka, aktywność aminotransferaz, bilirubina, parametry krzepnięcia i objawy neurologiczne przez około 30 dni po szczepieniu
  • data ostatniej dawki leku alkilującego i ewentualnego przeszczepienia komórek krwiotwórczych w wywiadzie przed szczepieniem

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowegointerakcja nie dotyczyChlormetyna w żelu na skórę praktycznie nie przenika do krwi i nie wywołuje ogólnoustrojowej immunosupresji. Interakcja nie dotyczy tej postaci, o ile pacjent nie otrzymuje innego leczenia immunosupresyjnego.
Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczeniakolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrzeinne zalecenieSzczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku alkilującego jest bezpieczne i zapewnia wytworzenie odporności. W tym przypadku interakcja nie występuje.
odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia i odbudowa liczby limfocytówanalogi iperytu azotowegoryzyko malejePo co najmniej 3 miesiącach od ostatniej dawki i odbudowie liczby limfocytów szczepienie można rozważyć po ocenie lekarza prowadzącego. Po bendamustynie i po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych okres ten jest dłuższy i ustalany indywidualnie.
wiek ≥ 60 latpacjentryzyko rośnieWiek powyżej 60 lat niezależnie zwiększa ryzyko ciężkich powikłań trzewnych i neurologicznych po szczepieniu przeciw żółtej febrze. Nakłada się to na immunosupresję po leczeniu alkilującym i przemawia za szczególnie ostrożną kwalifikacją także po zakończeniu terapii.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ BendamustynaFilgrastym włącza się nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu ostatniej infuzji bendamustyny w danym cyklu i odstawia co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem kolejnego cyklu.Rób zastrzyki z filgrastymu tylko w dniach wyznaczonych przez lekarza – zwykle zaczynasz najwcześniej dobę po zakończeniu kroplówki z chemioterapią, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Rób zastrzyki z filgrastymu tylko w dniach wyznaczonych przez lekarza – zwykle zaczynasz najwcześniej dobę po zakończeniu kroplówki z chemioterapią, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza lub farmaceutę.

Bendamustyna to lek stosowany w chemioterapii, który osłabia szpik kostny i zmniejsza liczbę białych krwinek chroniących przed zakażeniami. Filgrastym pomaga szpikowi szybciej odbudować te krwinki, dlatego często dostajesz go po chemioterapii. Jeśli jednak zastrzyk z filgrastymu zostanie podany zbyt blisko kroplówki z chemioterapią, może bardziej zaszkodzić niż pomóc i jeszcze bardziej obniżyć odporność. Dlatego ważne jest, aby trzymać się dokładnie ustalonych dni zastrzyków.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka 38 °C lub wyższa
  • dreszcze lub nagłe pogorszenie samopoczucia
  • ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
  • kaszel, duszność lub pieczenie przy oddawaniu moczu
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Filgrastym włącza się nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu ostatniej infuzji bendamustyny w danym cyklu i odstawia co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem kolejnego cyklu[1]. Przed każdym cyklem należy ocenić morfologię krwi, ponieważ bendamustyny nie podaje się przy liczbie leukocytów poniżej 3000/µl lub płytek krwi poniżej 75 000/µl[2].

Skutek kliniczny

Podanie filgrastymu zbyt blisko infuzji bendamustyny może pogłębić lub wydłużyć neutropenię i zwiększyć ryzyko zakażeń, w tym gorączki neutropenicznej. Bezpieczeństwo i skuteczność filgrastymu podawanego w tym samym dniu co chemioterapia mielosupresyjna nie zostały ustalone[1]. Przy zachowaniu odpowiedniego odstępu filgrastym jest celowo stosowany w profilaktyce i leczeniu neutropenii po chemioterapii.

Mechanizm

Filgrastym pobudza podziały komórek prekursorowych linii mieloidalnej, a szybko dzielące się komórki są szczególnie wrażliwe na cytotoksyczne działanie chemioterapii mielosupresyjnej[1]. Podanie filgrastymu w czasie ekspozycji na bendamustynę, lek alkilujący o działaniu mielosupresyjnym, może więc zwiększyć uszkodzenie puli prekursorów granulocytów zamiast je chronić. U niewielkiej liczby pacjentów otrzymujących jednocześnie filgrastym i inny cytostatyk mielosupresyjny obserwowano nasilenie neutropenii[1].

Metabolizm i transportery

  • Bendamustyna: substrat CYP1A2[3]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili przed każdym cyklem i w trakcie podawania filgrastymu
  • liczba płytek krwi
  • temperatura ciała i objawy zakażenia
  • zgodność dat podania filgrastymu z harmonogramem infuzji bendamustyny

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 24 h po zakończeniu infuzji bendamustyny i 24 h przed kolejnym cyklemfilgrastymryzyko malejePrzy zachowaniu co najmniej 24-godzinnego odstępu od zakończenia chemioterapii i przed jej ponownym rozpoczęciem filgrastym jest celowym leczeniem wspomagającym.
odstep ≤ 24 h przed rozpoczęciem lub po zakończeniu infuzji bendamustynyfilgrastymryzyko rośniePodanie filgrastymu w okresie krótszym niż 24 godziny przed lub po chemioterapii mielosupresyjnej nie jest zalecane ze względu na ryzyko nasilenia neutropenii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ HydroksykarbamidNie podawaj filgrastymu w trakcie codziennego przyjmowania hydroksykarbamidu.Nie przyjmuj hydroksykarbamidu w dniach podawania filgrastymu bez wyraźnej zgody lekarza i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie przyjmuj hydroksykarbamidu w dniach podawania filgrastymu bez wyraźnej zgody lekarza i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.

Hydroksykarbamid zmniejsza liczbę białych krwinek, a filgrastym ma ją zwiększać, więc te leki działają przeciwnie. Przyjmowane w tym samym czasie mogą się wzajemnie osłabiać, a spadek odporności może być nawet większy. Lekarz zwykle zaleca przerwę w hydroksykarbamidzie, zanim poda filgrastym. Jeśli chorujesz na anemię sierpowatą, filgrastym może wywołać bolesny przełom choroby.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • nagły silny ból kości, klatki piersiowej lub brzucha
  • ból w lewym boku pod żebrami
  • duszność
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj filgrastymu w trakcie codziennego przyjmowania hydroksykarbamidu. Neutropenię wywołaną hydroksykarbamidem leczy się w pierwszej kolejności wstrzymaniem lub zmniejszeniem dawki hydroksykarbamidu, a lek jest przeciwwskazany przy znacznym zahamowaniu czynności szpiku, w tym przy leukocytach poniżej 2,5 × 10⁹/L lub płytkach poniżej 100 × 10⁹/L[1]. Jeśli filgrastym jest konieczny, zachowaj odstęp co najmniej 24 godzin od ostatniej dawki hydroksykarbamidu i nie wznawiaj hydroksykarbamidu wcześniej niż 24 godziny po ostatniej dawce filgrastymu[2]. U chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową filgrastym stosuje się wyłącznie wyjątkowo, po decyzji hematologa i przy ścisłej obserwacji w kierunku przełomu.

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym stosowaniu można oczekiwać słabszego efektu filgrastymu i potencjalnie głębszej lub dłuższej neutropenii. Dla 5-fluorouracylu wstępne dane od niewielkiej liczby pacjentów wskazują na nasilenie neutropenii przy jednoczesnym podawaniu z filgrastymem[2]. U chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową, głównej grupy leczonej hydroksykarbamidem, filgrastym może wywołać przełom sierpowatokrwinkowy, także o ciężkim przebiegu. W nowotworach mieloproliferacyjnych leczonych hydroksykarbamidem pobudzanie mielopoezy przez filgrastym jest sprzeczne z celem terapii.

Mechanizm

Filgrastymu nie należy podawać równocześnie z lekiem cytotoksycznym o działaniu mielosupresyjnym, a hydroksykarbamid jest takim lekiem przyjmowanym zwykle codziennie. Filgrastym pobudza podziały komórek prekursorowych linii mieloidalnej, a szybko dzielące się komórki są szczególnie wrażliwe na działanie leków cytotoksycznych, co może paradoksalnie nasilić neutropenię[2]. Hydroksykarbamid jako inhibitor reduktazy rybonukleotydowej hamuje syntezę DNA właśnie w dzielących się komórkach szpiku, więc oba leki działają na tę samą populację komórek w przeciwnych kierunkach.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofili
  • liczba płytek krwi
  • objawy przełomu sierpowatokrwinkowego u chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową
  • wielkość śledziony i ból w lewym podżebrzu

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 24 h między ostatnią dawką hydroksykarbamidu a filgrastymem oraz między ostatnią dawką filgrastymu a wznowieniem hydrokspacjentryzyko malejeZachowanie odstępu co najmniej 24 godzin przed i po leku cytotoksycznym zmniejsza ryzyko pogłębienia neutropenii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyurea medac 500 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyurea-medac-100108800/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAlbendazol+ BendamustynaPrzy łączeniu leków kontroluj morfologię krwi z rozmazem i parametry wątrobowe przed rozpoczęciem albendazolu i w trakcie leczenia.Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz brać lek na pasożyty, i rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz brać lek na pasożyty, i rób zlecone badania krwi.

Oba leki mogą osłabiać szpik, który wytwarza krwinki, i obciążać wątrobę. Gdy bierzesz je w tym samym czasie, łatwiej o spadek białych krwinek i płytek krwi. Wtedy szybciej łapiesz infekcje i łatwiej o krwawienia. Lekarz zwykle zleca wtedy częstsze badania krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
  • łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • nietypowe zmęczenie i osłabienie
  • zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy łączeniu leków kontroluj morfologię krwi z rozmazem i parametry wątrobowe przed rozpoczęciem albendazolu i w trakcie leczenia. Jeśli to możliwe, zaplanuj leczenie przeciwpasożytnicze poza okresem nadiru po bendamustynie. Przy zarażeniach jelitowych rozważ lek przeciwrobaczy, który słabo się wchłania. Czynne zakażenie, zwłaszcza z leukocytopenią, jest przeciwwskazaniem do podania bendamustyny[1]. Dlatego decyzję o kolejnym cyklu chemioterapii u pacjenta z zarażeniem pasożytniczym podejmuje hematolog lub onkolog.

Skutek kliniczny

Pacjent może mieć głębszą i dłuższą neutropenię lub małopłytkowość, a przez to większe ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień. Może też dojść do uszkodzenia wątroby. Ciężkie zahamowanie czynności szpiku, ciężkie zaburzenia czynności wątroby i żółtaczka wykluczają podanie bendamustyny[1].

Mechanizm

Oba leki mogą uszkadzać szpik i wątrobę, więc ich działania niepożądane się sumują. Albendazol w leczeniu układowym może powodować leukopenię, a rzadko agranulocytozę i pancytopenię, oraz zwiększać aktywność aminotransferaz. Leki o działaniu mielosupresyjnym mogą nasilać toksyczność bendamustyny wobec szpiku, a bendamustyna może nasilać mielosupresję wywołaną przez inne leki[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie potwierdzono w badaniach.

Metabolizm i transportery

  • Bendamustyna: substrat CYP1A2[2]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi)
  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
  • objawy zakażenia, w tym gorączka
  • objawy krwawienia

Bezpieczniejsze alternatywy

mebendazolpyranteliwermektyna

Kiedy ocena się zmienia

Wielotygodniowe leczenie układowe (np. bąblowica, wągrzyca)czas leczenia · albendazolryzyko rośnieDługie leczenie układowe albendazolem wyraźnie zwiększa ryzyko mielosupresji i uszkodzenia wątroby. Kontroluj morfologię i parametry wątrobowe regularnie przez cały kurs i uzgodnij termin z hematologiem lub onkologiem.
Krótkie leczenie zarażenia jelitowegoczas leczenia · albendazolryzyko malejeKrótkie leczenie zarażeń jelitowych rzadko uszkadza szpik. Wystarczy upewnić się, że pacjent nie jest w okresie nadiru, i poinformować go o objawach alarmowych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.